Τετάρτη 4 Μαρτίου 2026

«Η Εξοδος των Θρακών», είναι για τον παππού μου!


Ο ΠΑΠΠΟΥΣ ΜΟΥ Ο ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ...

Σαν σήμερα, το 1970, έφυγε ο παππούς μου, ο Αναστάσης Κλωναράκης...
Ηταν η μεγαλύτερη θλίψη που αισθάνθηκα ως παιδί...Ηταν ο ΗΡΩΑΣ μου...
Ο παππούς μου γεννήθηκε το 1895 στο Τσιαλί της Ανατολικής Θράκης.
Πεχλιβάνης στα νιάτα του. Λεβέντης, παληκαράς!
Το «Μαύρο Πάσχα των Θρακών», τον Απρίλη του 1914, ήταν και δεν ήταν 19 χρονών, στάλθηκε στα «Αμελέ Ταμπουρού», στο Ερζερούμ, στα βάθη της Ανατολίας.
Μετά από μερικούς μήνες κατάφερε να δραπετεύσει, φιλοξενήθηκε για λίγες μέρες από ένα αρκαντάση του, απέναντι από το σταθμό χωροφυλακής (!!!) και μόλις συνήλθε, ανέβηκε με τα πόδια, ενώ ο Πόντος φλέγονταν, στη Μαύρη Θάλασσα.
Οντας επικηρυγμένος από τους Τούρκους, βρήκε καταφύγιο, ως τσοπάνος, σε κάποιο χωριό κοντά στη Φιλιππούπολη, στη Βουλγαρία.
Μια μέρα μάλωσε μ’ έναν τούρκο που τον προκαλούσε συνέχεια και απείλησε ότι θα τον καταδώσει στις αρχές. Ηρθαν στα χέρια. Χωρίς πολλά-πολλά, του διέλυσε το κεφάλι με μια πέτρα και πήρε πάλι το δρόμο.
Τη μέρα κρυβόταν, το βράδυ περπατούσε.

Μετά τη Συνθήκη του Μούδρου, όταν οι συμμαχικές δυνάμεις, μαζί με ελληνικό απόσπασμα αποβιβάστηκαν στην Πόλη, ο παππούς μου επέστρεψε στο χωριό.
Στο Ουζούν Κιοπρού, είχε βάλει στο μάτι μια λεβεντόκορμη μακρυμαλλούσα, πωλήτρια σ’ ένα κατάστημα ρούχων, την Ευπραξία και χωρίς πολλά-πολλά, την έκλεψε, παρά τις αντιρρήσεις των γονιών της,
Όταν πήγα στο Ουζούν Κιοπρού, βρήκα το κατάστημα που δούλευε η γιαγιά μου, απέναντι από την εκκλησιά του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου...
Κατά μια διαβολική σύμπτωση το Τσιαλί απέχει από το Ουζούν Κιοπρού, όσο το χωριό μας το Ασημένιο, όπου εγκαταστάθηκαν ως πρόσφυγες, από το Διδυμότειχο.
Οταν ο Ελληνικός Στρατός αποβιβάστηκε στη Σμύρνη, το 1919, ο παππούς μου, αν και νιόπαντρος, πήρε το άλογο του και πήγε να πολεμήσει, εθελοντής!
Στην αρχή δεν τον δέχθηκαν γιατί τον θεωρούσαν ....οθωμανό υπήκοο!
Ο παππούς μου...οθωμανός; Ποιός τον είδε και δεν τον φοβήθηκε...
Παρέλασε νικητής στο Εσκή Σεχίρ (Δορύλαιο), διέσχισε το Αφιόν Καραχισάρ και τον Σαγγάριο, πολέμησε με νύχια και με δόντια στο Κάλε Γκρότο και στην κόλαση του Αλη Βεράν...
Εζησε βδομάδες με ένα τάσι βραστό στάρι για πρωϊ-μεσημέρι και βράδυ...
Δέχθηκε μια σφαίρα λίγο πάνω από το μέρος της καρδιάς, η οποία τον διαπέρασε!
Επεσε κάτω και ξανασηκώθηκε για να μη μείνει πίσω...
Το βράδυ τον είδαν ματωμένο οι συμπολεμιστές του και τον οδήγησαν στο πρόχειρο στρατιωτικό νοσοκομείο. Του παρείχαν όποιες φροντίδες μπορούσαν και επέστρεψε στη μονάδα του. Αρνήθηκε να γυρίσει στη Σμύρνη ως...τραυματίας...
Στη μάχη του Αλη Βεράν, εγκατέλειψε τις μονάδες του Τρικούπη, αρνούμενος να παραδοθεί στους Τούρκους, και πέρασε με τον συνταγματάρχη Γαρδίκα μέσα από την κόλαση ….
Μόνον οι πολύ Γενναίοι μπόρεσαν να το καταφέρουν αυτό!

Οταν έφτασαν στον Τσεσμέ δεν επιβιβάστηκε στα πλοία για να επιστρέψει στην Ελλάδα. Ηταν θυμωμένος με την Ελλάδα..
Ηθελε να γυρίσει στο χωριό του, στην Ανατολική Θράκη όπου τον περίμενε η γιαγιά μου, που είχε να τον δεί τρία χρόνια και πολλοί τον νόμιζαν για χαμένο...
Σκότωσε έναν τούρκο φαντάρο, φόρεσε τη στολή του και όπου περνούσε έλεγε στους Τούρκους να φύγουν γιατί έρχεται ο Ελληνικός Στρατός!

Δεν πρόλαβε να χαρεί την επιστροφή του και με την επαίσχυντη συμφωνία των Μουδανιών, έπρεπε να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες και να περάσουν, εν μέσω σφοδρής χαλαζόπτωσης, τον Εβρο!
Με ό,τι μπορούσαν να πάρουν σ' ένα κάρο που το έσερναν δυο βουβάλια.
Εμεναν προσωρινά στους Πετράδες γιατί ήλπιζαν οτι κάτι θα γίνει και θα επιστρέψουν στο χωριό τους.
Μετά τη συνθήκη της Λωζάννης εγκαταστάθηκε στο Ασημένιο.Ομως, μόνο το σαρκίο του ήταν εκεί.Η ψυχή του και το μυαλό του ήταν πέρα...
Ο παππούς μου και η γιαγιά μου ευτύχησαν ν' αποκτήσουν έξι κορίτσια (και κάποια άλλα παιδιά που χάθηκαν από τις κακουχίες) και 11 εγγόνια!

Μεγάλωσα με τις ιστορίες του.
Τα βράδυα, όταν επέστρεφε από το καφενείο, φορώντας εκείνο το λαδί μπουφάν του, που του έστειλαν τα ανήψια του από τον Καναδά, μας έφερνε, σε μια λευκή χαρτοπετσέτα, ένα λουκουμάκι από τριαντάφυλλο που κέρδιζε στην ξερή!
Χωρίς το λουκουμάκι, δεν πήγαινα για ύπνο!
Οταν είχε κέφια μου έλεγε και ιστορίες, τις οποίες τις έγραφα ως εκθέσεις...

Το 1969 ένα πρώϊ, αχάραγα ακόμα, με πήρε με το κάρο για να πάμε στον κάμπο...Είχαμε απομακρυνθεί αρκετά από το χωριό, όταν καταμεσίς στο δρόμο, ο χάρος του έστειλε ένα εγκεφαλικό...
Το ντερέκι, ο παλιός Πεχλιβάνης για μία και μοναδική φορά στη ζωή του λύγισε, και έπεσε στο χώμα. Για πρώτη φορά…
Δεν θα ξεχάσω ποτέ τα ματάκια του, όταν ζητούσε τη βοήθεια μου, ενώ τα στόμα του είχε στραβώσει και η αριστερή πλευρά του είχε παραλύσει...
Τι βοήθεια να του προσφέρει ένα παιδί 13 χρόνων...
Με χίλια ζόρια τον ανέβασα στο κάρο και κλαίγοντας γυρίσαμε στο χωριό...
Η αθάνατη βαλανιδιά, είχε τσακιστεί...Δεν συνήλθε ποτέ...

Θυμάμαι όταν τον πήγα στον καρδιολόγο Αντώνη Αρχοντώνη (όμως έμαθα αργότερα αδερφό του Πατριάρχη Βαρθολομαίου), όταν έμαθε την ιστορία του παππού μου, σηκώθηκε όρθιος, φόρεσε το πηλίκιό του και τον χαιρέτησε στρατιωτικά, χτυπώντας με δύναμη το πόδι του...
Οπως μας εξήγησε η σφαίρα που είχε δεχτεί στο στήθος πέρασε λίγα χιλιοστά πάνω από την κεντρική αρτηρία...

Τον θυμάμαι κάθε απόγευμα ν΄ ακούει τις "Αναζητήσεις του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού" για τους αγνοούμενους της Μικράς Ασίας, λες και έψαχνε ν' ακούσει κάτι, να μάθει για κάποιους φίλους του...
Ο παππούς μου δεν αποδέχθηκε ποτέ οτι χάσαμε την Ανατολική Θράκη.
Μέχρι που παρέδωσε την βασανισμένη ψυχούλα του, Πατρίδα του θεωρούσε την Ανατολική Θράκη.
Στο Ασημένιο ήμασταν πρόσφυγες...Εφυγε μ' αυτό το παράπονο...Το παράπονο που δεν γύρισε στον τόπο του....
Ο Θεός ας έχε αναπαυμένη και γαλήνια την ψυχή του....
Πολύ ταλαιπωρήθηκε σ΄αυτό τον κόσμο για μια Πατρίδα για την οποία θυσίασε τα νιάτα του, ήταν έτοιμος να δώσει και τη ζωή, αλλά αυτή η Πατρίδα τον ξερίζωσε από τον τόπο του.
Χρόνια με κυνηγούσαν δαίμονες, αν έπρεπε να πάω στον τόπο του.Στο χωριό του. Να περπατήσω στους ίδιους δρόμους.Όταν το έκανα, λυτρώθηκα.
Υστερα άρχισα να γράφω το βιβλίο που του όφειλα από μικρός.
Για όσα μου έμαθε, για όσα υπέφερε.Για την ψυχή του.

«Η Εξοδος των Θρακών», είναι για τον παππού μου!
Hταν χαρά ανείπωτη η χαρά μου όταν από τον ΙΑΝΟ επέλεξαν, από όλες τις άλλες προτάσεις, να βάλουν στο εξώφυλλο του βιβλίου μου αυτή τη φωτογραφία.
Ο παππούς μου και η γιαγιά μου, με τις έξι θυγατέρες τους.
Είδες, βρε Παππού, ότι ο Κουστάκος κατάφερε να γράψει βιβλίο!
Που τον κορόϊδευαν μικρό ότι δεν μπορούσε να περάσει στο Γυμνάσιο και τον έκοψαν δυο φορές στην Εκθεση.
Και εσύ επέμενες και περίμενες μέχρι να τα καταφέρω να περάσω, ε;Και έσφιγγες τα δόντια και κράταγες και έφυγες όταν πέρασα…Και καμάρωνες, που ο εγγονός σου πήγαινε στο Γυμνάσιο, ε;
Γιατί μεταξύ άλλων, μας δίδαξε κι αυτό.Την επιμονή.Να μην τα παρατάμε ποτέ…
Την ανηφόρα…Το αγώγι που πρέπει να πάμε εκεί που πρέπει…
Για αυτό Πατρίδα μας θα είναι η Ανατολική Θράκη.Γιατί αυτό ήθελες κι εσύ!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου