Πολλοί χαμογέλασαν. Άλλοι το εξέλαβαν ως αδιαφορία, ανωριμότητα ή έλλειψη φιλοδοξίας. Άλλοι το λοιδώρησαν ως τεμπελιά και ανεπάρκεια. Βλέπεις σε μια παρηκμασμένη κοινωνία που έχει μάθει να ρωτά τα παιδιά από το δημοτικό «τι στόχους έχεις;», η απάντηση αυτή ακούγεται προκλητικά αιρετική. Και ο κάθε απογοητευμένος από τη ζωη του κυνικός εύλογα αναρωτιέται «κι' εμείς, δηλαδή, μαλάκες είμαστε που γίναμε δούλοι;»
Κι όμως, πίσω από αυτή τη φράση ίσως κρύβεται μια βαθύτερη αλήθεια για την εποχή μας. Γιατί πράγματι οι άνθρωποι σήμερα έχουμε περισσότερους στόχους από ποτέ. Στόχους καριέρας.
Στόχους παραγωγικότητας. Στόχους φυσικής κατάστασης.
Στόχους αυτοβελτίωσης. Στόχους οικονομικούς. Στόχους προσωπικής ανάπτυξης. Στόχους σχέσεων. Στόχους ευτυχίας. Λες και η ύπαρξη ολόκληρη έχει μεταμορφωθεί σε ένα excelόχαρτο.
Η ζωή -στον νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό- μοιάζει όλο και περισσότερο με μια ατελείωτη λίστα στοχοθεσίας και υποχρεώσεων που πρέπει να ολοκληρωθούν. Η ζωή ως project!
Και κάπου μέσα σε αυτή τη διαρκή στοχοθεσία αρχίζει να χάνεται μια πιο παλιά ανθρώπινη ερώτηση: «Γιατί τα κάνω όλα αυτά;»
Από ψυχοθεραπευτική σκοπιά, ο στόχος δεν είναι κατ' ανάγκην πρόβλημα. Ο άνθρωπος, αναμφίβολα, χρειάζεται κατεύθυνση. Χρειάζεται σκοπό. Χρειάζεται να επιθυμεί κάτι. Όμως, το πρόβλημα αρχίζει όταν ο στόχος παύει να υπηρετεί τη ζωή και η ζωή αρχίζει να υπηρετεί τον στόχο.
Όταν το παιδί δεν διαβάζει επειδή αγαπά τη γνώση αλλά επειδή κυνηγά μια βαθμολογία. Όταν ο εργαζόμενος δεν εργάζεται για να δημιουργήσει αλλά για να επιτύχει δείκτες. Όταν ο άνθρωπος δεν ζει αλλά διαχειρίζεται διαρκώς ένα προσωπικό project που ονομάζεται «εαυτός». Τότε ο στόχος γίνεται αφέντης. Και ο άνθρωπος δούλος- υπηρέτης του.
Η νεοφιλεύθερη -βαθιά προτεστάντικη- κουλτούρα έχει μετατρέψει τη ζωή σε μια ατελείωτη πορεία προς το επόμενο βήμα. Μόλις πετύχεις κάτι, εμφανίζεται το επόμενο. Το πτυχίο. Η δουλειά. Το μεταπτυχιακό. Η προαγωγή. Το σπίτι. Η επόμενη προαγωγή. Το επόμενο επίτευγμα. Το επόμενο ορόσημο. To επόμενο "εφόδιο".
Και κάπως έτσι η ζωή μετατρέπεται σε μόνιμη αναμονή της ζωής.
Λες και η αληθινή ζωή βρίσκεται πάντοτε λίγο πιο μπροστά. Κάπου πιο μετά, λίγο παρακάτω, που όμως δεν το φτάνεις ποτέ.
Αντιθέτως, όπως σοφά πάλι δηλώνει ο πιτσιρικάς, αυτό που οι παλαιότερες γενιές ονόμαζαν όραμα ήταν κάτι διαφορετικό. Το όραμα δεν ήταν μια λίστα στόχων. Ήταν μια εικόνα ζωής. Ήταν η δικαιοσύνη. Η ελευθερία. Η δημιουργία. Η αγάπη. Η προσφορά. Η ομορφιά και όλα αυτά που θάφτηκαν κάτω από τόνους ατομικών επιδόσεων και επιτευγμάτων.
Κανείς δεν ολοκληρώνει αυτά τα πράγματα. Δεν τα τσεκάρει σε ένα χαρτί. Δεν τα κατακτά οριστικά. Απλώς πορεύεται προς αυτά.
Ο στόχος έχει τέλος. Το όραμα έχει κατεύθυνση.
Ο στόχος ρωτά: «Τι πρέπει να πετύχω;» Το όραμα ρωτά: «Ποιος άνθρωπος θέλω να γίνω - και μέσα σε ποια κοινωνία;»
Ο νεαρός, προφανώς, δεν εννοούσε ότι δεν θέλει τίποτα από τη ζωή. Εξέφραζε, πιθανόν χωρίς να το γνωρίζει, μια βαθύτερη κόπωση της γενιάς του. Μια γενιά που μεγάλωσε βλέποντας τους γονείς της μέσα σε εξετάσεις, αξιολογήσεις, βιογραφικά, πιστοποιήσεις και διαρκή ανταγωνισμό. Μια γενιά που έμαθε από πολύ νωρίς να μετρά την αξία της με επιδόσεις. Και που, εύλογα, αρχίζει σιγά σιγά να αναρωτιέται αν υπάρχει κάτι περισσότερο από αυτό. Γιατί κάπως -έστω και ανεπίγνωστα- ξέρει ότι "όλο αυτό δεν έχει και πολύ νόημα".
Από ψυχοθεραπευτική σκοπιά, το ζητούμενο δεν είναι να μην έχουμε στόχους. Το ζητούμενο είναι οι στόχοι να υπηρετούν ένα όραμα. Να αποτελούν εργαλεία και όχι αφεντικά. Να είναι σταθμοί ενός ταξιδιού και όχι το νόημα του ταξιδιού.
Γιατί ο άνθρωπος δεν αρρωσταίνει όταν δυσκολεύεται να πετύχει έναν στόχο. Αρρωσταίνει όταν χάνει τον λόγο για τον οποίο τον επιδιώκει.
Και ίσως αυτή να είναι η πραγματική πρόκληση για τη νέα γενιά. Όχι να αποκτήσει περισσότερους στόχους. Αλλά να ξαναβρεί οράματα αρκετά μεγάλα ώστε να αξίζει να ζήσει γι' αυτά. Γιατί τελικά οι στόχοι οργανώνουν τη δουλειά. Αλλά μόνο τα οράματα μπορούν να οργανώσουν μια ζωή, που να είναι πραγματικά ανθρώπινα αξιοβίωτη.
Εύγε αγόρι μου με το θλιμμένο βλέμμα!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου