Κυριακή 24 Μαΐου 2026

Το φάντασμα του Le Corbusier

Ένα εξαιρετικό άρθρο (Δείτε το ολόκληρο στο https://www.respublica.gr/2023/02/post/le-corbusier) που εξηγεί τους λόγους για τους οποίους οι ελληνικές πόλεις είναι ίσως οι πιο άσχημες στην Ευρώπη (και όχι μόνο). 
 Στο όνομα της προόδου και της πρωτοπορίας, αλλά και λόγω της τάσης του αποικιοκρατικού πολιτικού μας συστήματος να αντιγράφει κάθε αποτυχημένη τάση που κυριαρχεί στα έθνη που «πέρασαν διαφωτισμό», οι αστικοί χώροι μετατράπηκαν σε πρότυπα ασχήμιας.

  Εκεί που κάποτε είχε αναδυθεί η ιδέα του κάλλους, εξωτερικού (αρχαιότητα) και εσωτερικού (βυζαντινός ελληνισμός), σήμερα βασιλεύει η αισθητική κατάθλιψη.

  Κάθε τι το παραδοσιακό έπρεπε να εξαφανιστεί, να δώσει χώρο στο «καινούριο» και το «λειτουργικό» που «έρχεται από το μέλλον». 
 Κάθε τι που παραπέμπει στο παρελθόν, που θυμίζει χωριό, ίσως και λίγο ανατολή, έπρεπε να παραχωρήσει τη θέση του στο «νέο» και «σύγχρονο», για να «ξεβλαχέψει» επιτέλους ο «ελληναράς». 

 Αν υπάρχει κάτι αποκρουστικό σε όλη την ιστορία με τον ουρανοξύστη, δεν είναι η αμφιλεγόμενη αισθητική αυτού του κτιρίου (πάντως χειρότερη δεν είναι από τα αποκρουστικά τσιμεντόσπιτα) αλλά ότι προωθείται από τους ίδιους οικοφοβικούς αποικιοκράτες που βάλθηκαν να μας «ξεβλαχέψουν» μερικές δεκαετίες πριν, καταστρέφοντας οτιδήποτε θυμίζει ρίζες και παράδοση, πατώντας στη λογική πως «εφόσον τα διαφωτισμένα έθνη έχουν ουρανοξύστες, οφείλουμε να έχουμε κι εμείς».

 Αν υπάρχει ένα σημείο στο άρθρο που θα εξέφραζα ενστάσεις είναι ότι οι ελληνικές πόλεις δεν θυμίζουν ούτε καν Τεχεράνη, διότι και οι πόλεις της ανατολής, παρά τις ελλείψεις τους σε υποδομές, έχουν κρατήσει έναν δικό τους αρχιτεκτονικό ρυθμό. Όποιος έχει ταξιδέψει σε αυτές τις χώρες, μπορεί να διαπιστώσει ότι τα σπίτια πολλών πόλεων στις βιώσιμες γειτονιές διατηρούν έναν παραδοσιακό αρχιτεκτονικό σχεδιασμό. Το κέντρο των πόλεων των δε χωρών του πρώην κομμουνιστικού μπλοκ διατηρεί μια αρχιτεκτονική αρμονία (όπως για παράδειγμα το Βελιγράδι). Η περίπτωση των ελληνικών πόλεων είναι μάλλον ξεχωριστή. Βρίσκονται στο έλεος μιας ελίτ που κοιτά τους πολίτες υπεροπτικά και με λεηλατικές διαθέσεις. Καταστρέφει, διαλύει, εκριζώνει, στρέφει την κοινωνία ενάντια στον εαυτό της, την ωθεί να μισεί το παρελθόν της, οδηγώντας την σε πολιτισμικό αφανισμό.

 Τέλος, διαπιστώνουμε ότι η ιδέα του κάλλους είναι βαθύτατα συντηρητική: το κάλλος είναι αυτό που κερδίζει την αιωνιότητα, που ξεφεύγει από το θάνατο και ταυτόχρονα ως ζωντανή αναπαράσταση νοηματοδοτεί το νου. 
 Αντίθετα, πίσω από τη δεισιδαιμονία της προόδου αναδύεται ο μεφυστοφελικός μηδενισμός. Πρόκειται για μια πνευματική ασθένεια, για μια άρνηση ότι υπάρχει νόημα, τάξη ή τελικός σκοπός στο σύμπαν, όπως θα το διατύπωνε ο Δάντης. Η ψυχή του μηδενισμού δεν είναι παρά μια άδεια ψυχή, που ζει χωρίς πίστη, χωρίς δέσμευση, χωρίς να μπορεί να σταθεί για τίποτα και σε τίποτα. Τους μηδενιστές συναντάμε στους πρώτους κύκλους της Κολάσεως (Inferno), και αυτό γιατί δεν είναι καν «άξιοι» της κανονικής Κόλασεως· τρέχουν αιώνια πίσω από άδειες σημαίες, διεκδικώντας μια μορφή υπαρξιακού κενού: ζωή άχρωμη, άοσμη, χωρίς νόημα, χωρίς κατεύθυνση.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου