Exceptio probat regulam in casibus non exceptis

Στυλιανός Καβάζης

Ζούμε σε μία εποχή όπου η συνέπεια μεταξύ λόγου και πράξεως αποτελεί ίσως τη σπανιότερη αρετή. Πολλοί ομιλούν για αρχές, λίγοι όμως αποδέχονται το τίμημα που συνεπάγεται η προσήλωση σε αυτές.Για τον λόγο αυτό, η πρόσφατη παρέμβαση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κερκύρας κ. Νεκταρίου περί της οικειοθελούς παραίτησης των Αρχιερέων από την κρατική μισθοδοσία αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Δεν πρόκειται για έναν μεμονωμένο λόγο της στιγμής ούτε για μία δήλωση που γεννήθηκε μέσα από τη συγκυρία. Αποτελεί, κατά την προσωπική μου κρίση, τον τελευταίο κρίκο μιας αλυσίδας συνέπειας, παρρησίας και σταθερής στάσης.

Από την περίοδο των περιορισμών της πανδημίας του κορωνοϊού, όταν ύψωσε τη φωνή του απέναντι στο κλείσιμο των Ιερών Ναών και εξέφρασε την αγωνία του για τη διακοπή της κοινής λατρείας, έως την δημόσια και εμπεριστατωμένη παρέμβασή του για τις ψηφιακές ταυτότητες, όπου κατέθεσε θεσμικά τους προβληματισμούς και τις επιφυλάξεις του, διακρίνει κανείς μία σταθερή γραμμή την πεποίθηση ότι η Εκκλησία οφείλει να διατηρεί την πνευματική της ελευθερία και οι ποιμένες της την παρρησία της μαρτυρίας.

Ακριβώς γι’ αυτό η πρόσφατη του τοποθέτηση έχει διαφορετικό ειδικό βάρος. Διότι η αξία ενός λόγου δεν κρίνεται μόνο από το περιεχόμενό του, αλλά και από τη διαδρομή εκείνου που τον εκφέρει. Η συνέπεια είναι εκείνη που μετατρέπει μία άποψη σε μαρτυρία και μία δήλωση σε στάση ζωής.Ως άνθρωπος που έχω την τιμή και την ευλογία να κατάγομαι από την ευλογημένη γη της Κέρκυρας, δεν μπορώ να αποκρύψω την ιδιαίτερη συγκίνησή μου και την υπερηφάνειά μου βλέποντας τον πνευματικό ποιμένα του τόπου μου να διατηρεί μία τέτοια συνέπεια λόγου και έργου. Η Κέρκυρα, η νήσος του Αγίου Σπυρίδωνος, έχει μακραίωνη πνευματική παράδοση και πάντοτε ανέδειξε μορφές που συνδέθηκαν με την ευθύνη της διακονίας και την αγάπη προς την αλήθεια.

Έτσι η περίφημη φράση του Κικέρωνα "Exceptio probat regulam in casibus non exceptis" έρχεται να μας υπενθυμίσει ότι η εξαίρεση δεν είναι εκείνη που καταργεί τον κανόνα αλλά εκείνη που, με την ύπαρξή της, φανερώνει τι θα μπορούσε να είναι ο κανόνας. 

Σε εποχές όπου συχνά επικρατεί η σιωπή, η προσαρμογή ή ο φόβος του κόστους, εκείνοι που επιλέγουν να καταθέσουν δημόσια την συνείδησή τους, ακόμη και με τίμημα την κριτική ή την απομόνωση, υπενθυμίζουν ότι η παρρησία δεν αποτελεί λείψανο του παρελθόντος αλλά ζωντανή δυνατότητα κάθε εποχής βαδίζοντας στα βήματα των μεγάλων Πατέρων της Ορθοδοξίας που ορθοτόμησαν τον λόγο κόντρα στα "ιερατεία" της εκάστοτε εποχής όπως ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός και ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής.

Η ιστορία της Εκκλησίας δεν διαμορφώθηκε από εκείνους που αναζητούσαν την άνεση της αποδοχής, αλλά από εκείνους που είχαν το θάρρος να σταθούν όρθιοι απέναντι στα διλήμματα της εποχής τους.Και γι’ αυτό, ανεξαρτήτως της συμφωνίας ή διαφωνίας που μπορεί να έχει κανείς με επιμέρους θέσεις, η συνέπεια παραμένει μία αρετή που αξίζει να αναγνωρίζεται. Διότι τελικά δεν είναι οι εύκολες ημέρες που αποκαλύπτουν τον χαρακτήρα ενός ανθρώπου, αλλά οι στιγμές κατά τις οποίες καλείται να υποστηρίξει τις αρχές του ενώπιον του κόστους.