Η ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ

  Νομίζω πως έχουμε παρεξηγήσει λίγο τη συναισθηματική ωριμότητα. Μπορείς να είσαι εξήντα χρονών και να μην αντέχεις ένα «όχι». Μπορείς να γνωρίζεις ολόκληρο το λεξιλόγιο της ψυχοθεραπείας και να μην μπορείς να ζητήσεις συγγνώμη. Μπορείς να μιλάς αδιάκοπα για τα τραύματά σου και να τα χρησιμοποιείς για να δικαιολογείς τον τρόπο που τραυματίζεις τους άλλους.

Συναισθηματική ωριμότητα είναι κάτι δυσκολότερο: να μπορείς να παίρνεις στα σοβαρά αυτό που αισθάνεσαι χωρίς να θεωρείς ότι το συναίσθημά σου αποτελεί από μόνο του απόδειξη για το τι συμβαίνει στην πραγματικότητα. Γιατί το συναίσθημά σου είναι απολύτως αληθινό ως βίωμα· η ερμηνεία του όμως δεν είναι κατ’ ανάγκην αληθινή. Μπορεί να αισθάνομαι απόρριψη χωρίς να με απορρίπτεις, εγκατάλειψη χωρίς να με εγκαταλείπεις, απειλή χωρίς να με απειλείς. Το συναίσθημά μου λέει πάντοτε κάτι αληθινό για όσα συμβαίνουν μέσα μου - όχι κατ’ ανάγκην για όσα συμβαίνουν έξω μου.

Και ίσως εδώ βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα σημάδια ενηλικίωσης: να θυμώνω χωρίς να καταστρέφω, να φοβάμαι χωρίς να ελέγχω, να ζηλεύω χωρίς να κατέχω, να απογοητεύομαι χωρίς να εκδικούμαι. Να αντέχω τη ματαίωση χωρίς να χρειάζεται αμέσως να την εξαφανίσω.

Μόνο που αναρωτιέμαι αν έχουμε φτιάξει μια ολόκληρη κουλτούρα που μας υπόσχεται ακριβώς το αντίθετο. Το παιδί λέει «το θέλω τώρα» και η σύγχρονη οικονομία τού απαντά, ακόμη κι όταν το παιδί έχει γίνει πενήντα ετών: «Φυσικά. Γιατί να περιμένεις;» Φαγητό; Τώρα. Αγορά; Ένα κλικ. Ταινία, σεξουαλική διέγερση, επικοινωνία; Τώρα. Βαρέθηκες; Scroll. Χρειάζεσαι λίγη επιβεβαίωση; Ανέβασε άλλη μια υπέροχη φωτογραφία σου.

Κι όμως, η ματαίωση μάς μαθαίνει κάτι θεμελιώδες: ο κόσμος δεν είναι προέκταση της επιθυμίας μας. Δεν μπορούμε να τα έχουμε όλα, να μας αγαπούν όλοι, να κερδίζουμε κάθε μάχη, να κρατήσουμε όλους τους ανθρώπους που αγαπάμε. Και δεν μπορούμε να απαιτούμε από κάποιον να μας επιλέξει μόνο και μόνο επειδή εμείς τον επιλέξαμε. Η ωριμότητα αρχίζει όταν το «θέλω» παύει να σημαίνει «δικαιούμαι».

Το ίδιο συμβαίνει και στις σχέσεις. Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο «δεν χρειάζεται να ανέχομαι τα πάντα» και στο «δεν χρειάζεται να ανέχομαι τίποτε που με δυσκολεύει». Το πρώτο είναι όριο. Το δεύτερο μπορεί να γίνει ανικανότητα σχέσης. Γιατί η οικειότητα χρειάζεται χρόνο, ματαίωση, παρεξήγηση, απογοήτευση και επανόρθωση.

Ίσως λοιπόν χρειάζεται να ξαναδώσουμε αξία σε μια λέξη που η εποχή μας δεν αγαπά ιδιαίτερα: α ν τ έ χ ω. Αντέχω ότι δεν είμαι παντοδύναμος. Ότι δεν με θέλουν όλοι. Ότι κάποιος διαφωνεί μαζί μου. Αντέχω να περιμένω, να αποτύχω, να ζητήσω συγγνώμη, να μην ξέρω. Αντέχω να αγαπώ έναν άνθρωπο που δεν μπορώ να ελέγξω.

Γιατί μεγαλώνω δεν σημαίνει ότι παύω να επιθυμώ. Σημαίνει ότι καταλαβαίνω πως ανάμεσα σε μένα και στην επιθυμία μου υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος που δεν μου ανήκει. Και, κυρίως, υπάρχουν άλλοι άνθρωποι που δεν μου ανήκουν.
Οπότε, αρκετά με την εφηβεία. Ας κρατήσουμε τη μουσική, τις τρέλες, τους έρωτες, την περιέργεια και κανένα ξενύχτι - αυτά δεν μας πείραξαν ποτέ. 

Αλλά ας αφήσουμε πίσω μας την απαίτηση να περιστρέφεται ο κόσμος γύρω μας. Οι άνθρωποι που αγαπάμε δεν είναι η μαμά και ο μπαμπάς μας. Δεν είναι εδώ για να προβλέπουν κάθε ανάγκη μας, να διορθώνουν κάθε δυσφορία μας, να ανέχονται κάθε ξέσπασμά μας και στο τέλος να μας λένε και «μπράβο το παιδί».
Κάποια στιγμή χρειάζεται να μεγαλώσουμε. Όχι για να γίνουμε σοβαροί - Θεός φυλάξοι. Αλλά για να πάψουμε να ζητάμε από τους άλλους να μας μεγαλώσουν.

Αντώνης Ανδρουλιδάκης