«Γιατί χρειάζομαι έναν ιερέα για να εξομολογηθώ; Δεν μπορώ να γονατίσω μόνος μου στο δωμάτιό μου και να ζητήσω συγχώρηση απευθείας από τον Θεό; Μόνο ο Θεός συγχωρεί αμαρτίες.»
Η πρώτη μου απάντηση ίσως εκπλήξει κάποιους:
Βεβαίως και μπορείς. Και όχι μόνο μπορείς· πρέπει.
Κάθε Χριστιανός πρέπει καθημερινά να ανοίγει την καρδιά του στον Θεό, να αναγνωρίζει τα λάθη του και να ζητά το έλεός Του. Ο τελώνης δεν είχε δίπλα του ιερέα όταν έλεγε: «Ὁ Θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ» (Λουκ. 18,13). Ο άσωτος επιστρέφει λέγοντας: «Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τόν οὐρανόν καί ἐνώπιόν σου» (Λουκ. 15,21).
Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν μπορούμε να ζητήσουμε συγχώρηση απευθείας από τον Θεό.
Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο:
Αφού μπορούμε να ζητούμε μόνοι μας συγχώρηση από τον Θεό, γιατί ο ίδιος ο Χριστός έδωσε στους Αποστόλους συγκεκριμένη εξουσία σχετικά με την άφεση των αμαρτιών;
Μετά την Ανάστασή Του εμφανίζεται στους μαθητές, φυσά επάνω τους και λέει:
«Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς· ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται» (Ιω. 20,22-23).
Ας σταθούμε λίγο εδώ.
Δεν τους λέει απλώς: «κηρύξτε στους ανθρώπους ότι ο Θεός συγχωρεί».
Λέει: «ἄν τινων ἀφῆτε… ἄν τινων κρατῆτε».
Σε κάποιους αφήνετε τις αμαρτίες· σε κάποιους τις κρατείτε.
Και γεννιέται ένα πολύ απλό ερώτημα:
Πώς θα μπορούσαν οι Απόστολοι να ασκήσουν αυτή τη διάκριση, εάν δεν γνώριζαν τι εξομολογείται ο άνθρωπος, αν μετανοεί και τι ακριβώς ζητά να του συγχωρηθεί;
Και δεν είναι το μοναδικό χωρίο.
Πριν ακόμη από το Πάθος, ο Χριστός λέει στον Απόστολο Πέτρο:
«Δώσω σοι τὰς κλεῖς τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν· καὶ ὃ ἐὰν δήσῃς ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται δεδεμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ ὃ ἐὰν λύσῃς ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται λελυμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς» (Ματθ. 16,19).
Και λίγο αργότερα απευθύνεται στους μαθητές:
«Ὅσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται λελυμένα ἐν τῷ οὐρανῷ» (Ματθ. 18,18).
Άρα υπάρχει στην Καινή Διαθήκη μια πραγματική διακονία «δεσμεῖν καὶ λύειν», «ἀφιέναι καὶ κρατεῖν».
Και ας προχωρήσουμε.
Στις Πράξεις των Αποστόλων διαβάζουμε για ανθρώπους που προσέρχονταν:
«ἐξομολογούμενοι καὶ ἀναγγέλλοντες τὰς πράξεις αὐτῶν» (Πράξ. 19,18).
Δεν μετανιώνουν απλώς σιωπηλά μέσα στην καρδιά τους. Ομολογούν τις πράξεις τους.
Ο Απόστολος Ιάκωβος γράφει:
«Ἐξομολογεῖσθε ἀλλήλοις τὰ παραπτώματα καὶ εὔχεσθε ὑπὲρ ἀλλήλων» (Ιακ. 5,16).
Και λίγους στίχους προηγουμένως, όταν κάποιος ασθενεί, δεν του λέει απλώς «προσευχήσου μόνος σου». Λέει:
«Προσκαλεσάσθω τοὺς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας» (Ιακ. 5,14).
Και συνεχίζει:
«κἂν ἁμαρτίας ᾖ πεποιηκώς, ἀφεθήσεται αὐτῷ» (Ιακ. 5,15).
Παρατηρήστε ότι η Καινή Διαθήκη δεν γνωρίζει έναν Χριστιανισμό όπου υπάρχει μόνο «εγώ και ο Θεός». Γνωρίζει Εκκλησία. Γνωρίζει Αποστόλους. Γνωρίζει επισκόπους και πρεσβυτέρους. Γνωρίζει χειροτονία. Γνωρίζει πνευματική εξουσία και διακονία.
Και εδώ έρχεται η επόμενη ένσταση:
«Καλά, αυτά τα έδωσε ο Χριστός στους Αποστόλους. Οι Απόστολοι όμως πέθαναν. Πού λέει ότι συνεχίστηκε αυτή η διακονία;»
Εάν με τον θάνατο των Αποστόλων τελείωνε κάθε αποστολική διακονία, τότε μαζί τους θα έπρεπε να είχε τελειώσει και η οργανωμένη Εκκλησία.
Αλλά τι βλέπουμε στην ίδια την Καινή Διαθήκη;
Ο Παύλος λέει στον Τιμόθεο:
«Ἃ ἤκουσας παρ’ ἐμοῦ διὰ πολλῶν μαρτύρων, ταῦτα παράθου πιστοῖς ἀνθρώποις, οἵτινες ἱκανοὶ ἔσονται καὶ ἑτέρους διδάξαι» (Β΄ Τιμ. 2,2).
Προσέξτε την αλυσίδα:
Παύλος → Τιμόθεος → πιστοί άνθρωποι → άλλοι.
Αυτό είναι συνέχεια.
Και στον Τίτο γράφει:
«Τούτου χάριν κατέλιπόν σε ἐν Κρήτῃ, ἵνα… καταστήσῃς κατὰ πόλιν πρεσβυτέρους» (Τίτ. 1,5).
Οι Απόστολοι λοιπόν δεν άφησαν πίσω τους ένα βιβλίο και είπαν «από εδώ και πέρα ο καθένας μόνος του». Άφησαν Εκκλησία, χειροτόνησαν ποιμένες και τους ανέθεσαν διακονίες που συνεχίζονται.
Και υπάρχει ακόμη ένα συγκλονιστικό χωρίο του Παύλου:
«Τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ Θεοῦ, τοῦ καταλλάξαντος ἡμᾶς ἑαυτῷ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ δόντος ἡμῖν τὴν διακονίαν τῆς καταλλαγῆς» (Β΄ Κορ. 5,18).
Ποιος συμφιλιώνει;Ο Θεός.
Σε ποιον ανήκει η συγχώρηση;Στον Θεό.
Και όμως ο ίδιος Θεός, λέει ο Παύλος, «ἔδωκεν ἡμῖν τὴν διακονίαν τῆς καταλλαγῆς».
Αυτό ακριβώς πιστεύει η Ορθόδοξη Εκκλησία για την εξομολόγηση.
Ο ιερέας δεν αντικαθιστά τον Χριστό.
Δεν λέει: «Εγώ, ως άνθρωπος, έχω δύναμη να εξαφανίζω αμαρτίες».
Ο Χριστός συγχωρεί.Ο ιερέας διακονεί το Μυστήριο της συμφιλιώσεως που ο ίδιος ο Χριστός παρέδωσε στην Εκκλησία Του.
Γι’ αυτό και στην ορθόδοξη εξομολόγηση ο πνευματικός δεν κάθεται ως δικαστής απέναντι από τον αμαρτωλό. Στέκεται μαζί του ενώπιον του Χριστού.
Η Εκκλησία δεν ανακάλυψε αυτή την πρακτική πολλούς αιώνες αργότερα.
Ήδη στις αρχές του 2ου αιώνα ο Άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος παρουσιάζει την εκκλησιαστική ζωή συγκροτημένη γύρω από επίσκοπο, πρεσβυτέριο και διακόνους.
Ο Άγιος Κυπριανός Καρχηδόνος, τον 3ο αιώνα, μιλά καθαρά για εξομολόγηση και για προσέλευση στους ιερείς του Θεού με συντριβή και μετάνοια.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, μιλώντας για το Ιω. 20,23 και την ιερωσύνη, φθάνει να υπογραμμίσει πόσο φοβερή είναι η διακονία που εμπιστεύθηκε ο Χριστός στους ανθρώπους: πράγματα που τελούνται στη γη έχουν αναφορά στον ουρανό.
Όχι επειδή ο ιερέας έγινε Θεός.
Αλλά επειδή ο Θεός επέλεξε να ενεργεί μέσα στην Εκκλησία Του διά ανθρώπων.
Κάποιος όμως μπορεί ακόμη να ρωτήσει:
«Γιατί να πω τις αμαρτίες μου σε έναν άνθρωπο που είναι και ο ίδιος αμαρτωλός;»
Θα απαντήσω με μια άλλη ερώτηση:
Γιατί βαπτίζεσαι από άνθρωπο;
Γιατί λαμβάνεις το Σώμα και το Αίμα του Χριστού από ανθρώπινα χέρια;
Γιατί οι Απόστολοι χειροτονούσαν ανθρώπους;
Γιατί ο Χριστός έστειλε τους λεπρούς στους ιερείς;
Γιατί ο Παύλος βάπτιζε, χειροτονούσε, δίδασκε και επέθετε τα χέρια;
Η αδυναμία του λειτουργού δεν ακυρώνει τη δύναμη Εκείνου που ενεργεί.
Ο ιερέας μπορεί να είναι αμαρτωλός — και είναι. Χρειάζεται και ο ίδιος εξομολόγηση. Χρειάζεται μετάνοια. Χρειάζεται το έλεος του Θεού όσο και εκείνος που γονατίζει μπροστά στο πετραχήλι του.
Το Μυστήριο όμως δεν στηρίζεται στην αγιότητα του ιερέως. Στηρίζεται στη χάρη του Θεού.
Υπάρχει όμως και κάτι βαθύτερο.Όταν αμαρτάνω, δεν πληγώνω μόνο μια ιδιωτική σχέση ανάμεσα «σε μένα και στον Θεό».Πληγώνω το Σώμα του Χριστού.
Ο Παύλος λέει:«Ὑμεῖς δέ ἐστε σῶμα Χριστοῦ καὶ μέλη ἐκ μέρους» (Α΄ Κορ. 12,27).
Η αμαρτία μου έχει εκκλησιαστική διάσταση, ακόμη κι όταν κανείς άλλος δεν τη γνωρίζει. Γι’ αυτό και η συμφιλίωση δεν είναι απλώς μια ιδιωτική ψυχολογική ανακούφιση. Είναι επιστροφή στην κοινωνία με τον Θεό και θεραπεία του τραυματισμένου ανθρώπου μέσα στο Σώμα της Εκκλησίας.
Και ίσως τώρα καταλαβαίνουμε γιατί είναι τόσο δύσκολη η εξομολόγηση.
Μόνος μου στο δωμάτιό μου μπορώ εύκολα να πω:
«Θεέ μου, συγχώρεσέ με για όλα».
Το «για όλα» όμως πολλές φορές κρύβει εκείνο ακριβώς που δεν θέλω να ονομάσω.
Μπροστά στην εξομολόγηση πρέπει να πω:
«Αυτό έκανα».Χωρίς δικαιολογίες.Χωρίς να κατηγορώ τον άλλον.Χωρίς να κρύβομαι πίσω από γενικότητες.Και εκεί αρχίζει πολλές φορές η πραγματική μετάνοια.
Όχι επειδή ο Θεός χρειάζεται να πληροφορηθεί την αμαρτία μου.
Εγώ χρειάζομαι να πάψω να την κρύβω.
Θυμηθείτε τον Αδάμ.Μετά την πτώση, ο Θεός ρωτά:«Ἀδάμ, ποῦ εἶ;»
Μήπως δεν γνώριζε ο Θεός πού βρισκόταν ο Αδάμ;Φυσικά και γνώριζε.Δεν ρωτούσε για να πληροφορηθεί ο Θεός.Ρωτούσε για να βγει ο Αδάμ από την κρυψώνα του.
Αυτό είναι και η εξομολόγηση.Ο Θεός γνωρίζει ήδη.
Εγώ βγαίνω από την κρυψώνα μου.
Γι’ αυτό, όταν κάποιος με ρωτά:
«Πάτερ, δεν μπορώ να εξομολογηθώ κατευθείαν στον Θεό;»του απαντώ:
Βεβαίως. Να το κάνεις κάθε ημέρα.Να κλείνεις την πόρτα σου, να γονατίζεις και να Του λες τα πάντα.
Αλλά μη χρησιμοποιείς την προσωπική προσευχή για να απορρίψεις ένα δώρο που ο ίδιος ο Χριστός έδωσε στην Εκκλησία Του.
Γιατί το ερώτημα τελικά δεν είναι:
«Γιατί η Εκκλησία έβαλε έναν ιερέα ανάμεσα σε μένα και στον Χριστό;»
Η Εκκλησία δεν έβαλε κανέναν ανάμεσά σας.
Το ερώτημα είναι:
Γιατί ο ίδιος ο Χριστός, ενώ μπορούσε απλώς να πει “ο καθένας μόνος του”, φύσηξε πάνω στους Αποστόλους, τους έδωσε το Άγιο Πνεύμα και είπε:
«Ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς· ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται»;
Αυτό το ερώτημα δεν το θέτω εγώ.Το θέτει το ίδιο το Ευαγγέλιο.
Αλλά μη χρησιμοποιείς την προσωπική προσευχή για να απορρίψεις ένα δώρο που ο ίδιος ο Χριστός έδωσε στην Εκκλησία Του.
Γιατί το ερώτημα τελικά δεν είναι:
«Γιατί η Εκκλησία έβαλε έναν ιερέα ανάμεσα σε μένα και στον Χριστό;»
Η Εκκλησία δεν έβαλε κανέναν ανάμεσά σας.
Το ερώτημα είναι:
Γιατί ο ίδιος ο Χριστός, ενώ μπορούσε απλώς να πει “ο καθένας μόνος του”, φύσηξε πάνω στους Αποστόλους, τους έδωσε το Άγιο Πνεύμα και είπε:
«Ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς· ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται»;
Αυτό το ερώτημα δεν το θέτω εγώ.Το θέτει το ίδιο το Ευαγγέλιο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου