25 Οκτωβρίου 1943, σε ηλικία πενήντα τριών ετών, εκτελέστηκε στις φυλακές της Αγυιάς ο Αρχιμανδρίτης Δωρόθεος Τσαγκαράκης, με την κατηγορία ότι διεξήγαγε εράνους για την ενίσχυση της Εθνικής μας Αντίστασης!
Μια κατάπτυστη ενέργεια των βαρβάρων κατακτητών στο νησί μας, ήταν η εκτέλεση του Αρχιμανδρίτη Δωρόθεου, αλλά και άλλων κληρικών και ιερωμένων που προσπάθησαν να βοηθήσουν το ποίμνιο τους ή να συνδράμουν στην απελευθέρωση του τόπου τους.
Τα πρώτα γράμματα τα διδάχτηκε στη γενέτειρά του, το Ψυχρό, και στη συνέχεια φοίτησε στο Σχολαρχείο Τζερμιάδου του Οροπεδίου Λασιθίου. Μετά την αποφοίτησή του, το 1908 σε ηλικία δεκαοκτώ ετών έγινε μοναχός και διάκονος στην Ιερά Μονή Βιδιανής. Από το 1918 έως το 1922 υπηρέτησε ως διάκονος του τότε Μητροπολίτου Κρήτης Τίτου Ζωγραφίδη και στη συνέχεια επέστρεψε στη Μονή Βιδιανής, όπου χειροτονήθηκε ιερομόναχος, ενώ στις 7-3-1922 διορίστηκε Ηγούμενος αυτής.
Το 1923 ήρθε σε ρήξη με τον Επίσκοπο Πέτρας Διονύσιο Μαραγκουδάκη που του επέβαλε ποινή αργίας επειδή προσπάθησε να αξιοποιήσει την περιουσία της Μονής όπου διακόνευε. Ο Αρχιμανδρίτης προσέφυγε στην Ιερά Σύνοδο Κρήτης και αργότερα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο απ’ όπου δικαιώθηκε και η ποινή του ακυρώθηκε.
Το 1930 ο Δωρόθεος ανέλαβε και πάλι την ηγουμενεία της μονής. Λίγους μήνες όμως μετά με νόμο, η Μονή έκλεισε και ο Αρχιμανδρίτης αναγκάστηκε να αποχωρίσει.
Ανέλαβε καθήκοντα ιερέως στις Βασιλειές της επαρχίας Τεμένους του νομού Ηρακλείου, κρατώντας όμως τυπικά και την Ηγουμενεία της Μονής Βιδιανής.
Στις Βασιλειές ο Δωρόθεος πέρα από τα εφημεριακά του καθήκοντα ανέπτυξε και πολύπλευρο κοινωνικό έργο. Επειδή το Δημοτικό Σχολείο των Βασιλειών είχε καταστραφεί από πυρκαϊά το 1927, από κοινού η κοινότητα και το ενοριακό συμβούλιο απεφάσισαν να διαθέσουν ολόκληρο το ποσό των ταμείων τους για την ανέγερση του νέου σχολείου. Επειδή τα χρήματα δεν επαρκούσαν ο Δωρόθεος για να συγκεντρώσει χρήματα παρουσίασε τα θεατρικά έργα «Σμαράγδα» του Διαλυνομιχάλη και «Τα κλεψίμια αυγά» που είχε συγγράψει ο ίδιος με ηθοποιούς τα παιδιά του χωριού.
Είχε επίσης εκτός από κοινωνικό, και πολύ ανεπτυγμένο το πατριωτικό συναίσθημα. Κατά τη διάρκεια του Ελληνο-Ιταλικού πολέμου εμψύχωνε με φλογερές επιστολές τους στρατιώτες μας στο μέτωπο και όταν οι Γερμανοί επιχείρησαν να καταλάβουν την Κρήτη έλαβε μέρος στις μάχες και στη συνέχεια βοήθησε στη φυγάδευση Ελλήνων και ξένων πολεμιστών από το νησί. Οργανώθηκε το 1941 στην Εθνική Αντίσταση και ανέλαβε υπεύθυνος των ομάδων Μπαντουβά στα χωριά Βασιλειές, Φορτέτσα και Άγιο Βλάσση με αντικείμενο τη διαφώτιση του πληθυσμού, την οργάνωση δικτύου κατασκοπίας και τη συγκέντρωση τροφίμων για τους αντάρτες.
Οι χωριανοί του είχαν προτείνει όταν μαθεύτηκε πως προδόθηκε, να βγάλει τα ράσα και μεταμφιεσμένο να τον φυγαδεύσουν, αλλά ο ίδιος αρνήθηκε, θεωρώντας ότι η μανία των κατακτητών θα ξεσπούσε στο χωριό, κάτι που δεν ήθελε με τίποτα. Μεταξύ μεταξύ των πολλών παραγόντων που τον πίεζαν να φύγει στη Μέση Ανατολή, ήταν και ο άλλοτε πολέμιος του, Επίσκοπος Διονύσιος που χρησιμοποίησε μάλιστα και την ιδιότητά του ως πνευματικού προϊσταμένου του, ζητώντας του να εγκαταλείψει την Κρήτη. Ο Δωρόθεος αρνήθηκε κατηγορηματικά γιατί, όπως είπε, το θέμα ήταν εθνικό και όχι πνευματικό. "ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΝΑ ΚΑΕΙ ΕΝΑΣ ΠΑΠΑΣ ΠΑΡΑ ΕΝΑ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΧΩΡΙΟ" έλεγε κατηγορηματικά στις επικλήσεις των συγχωριανών και φίλων για διαφυγή του.
Μετά τη σύλληψή του μεταφέρθηκε στο Ηράκλειο, στη συνέχεια στις Μοίρες και ξανά πάλι στο Ηράκλειο με προορισμό το Στρατοδικείο Χανίων. Κατά τη διάρκεια των ανακρίσεων υπέστη τρομερά βασανιστήρια. Έδειξε όμως φοβερή ψυχική δύναμη και υπεράνθρωπη αντοχή. Δεν λύγισε ούτε στιγμή προστατεύοντας τους συνεργάτες του. Στις 13 Οκτωβρίου 1943 καταδικάστηκε σε θάνατο από το Στρατοδικείο Χανίων με την κατηγορία της διεξαγωγής εράνων για την ενίσχυση της Εθνικής Αντίστασης. Οδηγήθηκε στο εκτελεστικό απόσπασμα στις 25 Οκτωβρίου 1943 σε ηλικία πενήντα τριών ετών.
Η θυσία του Δωροθέου είχε μεγάλη απήχηση στις ψυχές των Κρητικών και ιδιαίτερα των συγχωριανών του στο Ψυχρό, αλλά και των ενοριτών του στις Βασιλειές Ηρακλείου. Αμέσως μετά την εκτέλεσή του ο λαϊκός ποιητάρης Κυριάκος Χαλκιαδάκης, γιος του Χαρκιαδογιώργη, από το Ψυχρό συνέθεσε ποίημα για τον Δωρόθεο. Το ποίημα αυτό μεταδιδόταν από στόμα σε στόμα ακόμη και τη δεκαετία του 1970, τριάντα χρόνια μετά την εκτέλεση του Δωροθέου.
Λίγοι στίχοι που διασώθηκαν από την Ελένη Παραθυράκη (Παραθυρολένη) αναφέρουν:
Κάθε ταχιά με τη δροσά π’ ανοίγει το λουλούδι
αφρουκαστείτε να σας πω λυπητερό τραγούδι.
Τραγούδι να το μάθετε, τραγούδι να το λέτε
το 'γούμενο τση Βιδιανής να κάθεστε να κλαίτε.
Στσι Βασιλειές εκάθουντο με το Μητροπολίτη
και τέθοιο 'γούμεν’ όμορφο δεν είχεν άλλο η Κρήτη.
……………………………………………………………
Αυγά βραστά του βάνανε ’ποκάτω στσ’ αμασκάλες
γιατί δεν τον περνούσανε του τουφεκιού οι μπάλες.
--
*~ Πληροφορίες πάρθηκαν από τη Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία του Ιωάννη Αγιοργιωτάκη στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου