Η πραξικοπηματική προσάρτηση της Ανατολικής Ρωμυλίας

Στη μνήμη του ήρωα Παύλου Μελά.

Ι. Η πραξικοπηματική προσάρτηση της Ανατολικής Ρωμυλίας (Βόρειας Θράκης) από την Βουλγαρία τον Σεπτέμβριο του 1885 και ο απαράδεκτος τρόπος που επιβλήθηκε το πρώτο ευρωπαϊκό “Anschluss” «ολοσχερώς εναντίον του Ελληνισμού» προκαλώντας μέσα σε λίγα χρόνια την καταστροφή του - με δόλιους πρωταγωνιστές τις τότε μεγάλες δυνάμεις, Αγγλία και Ρωσία και την ευμενή ανοχή των υπολοίπων Αυστρία, Γαλλία, Πρωσία - είχε σαν αποτέλεσμα η αδύναμη «Ελλάδα της Μελούνας» να ξυπνήσει έκπληκτη από «βαθέος ύπνου»!

Τότε «οι πολλοί Έλληνες, αν μη πάντες», διαπίστωσαν εμβρόντητοι τον σαφή και προφανή κίνδυνο που διέτρεχε πλέον ο ακμάζων Βόρειος Ελληνισμός στην καταρρέουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στην Αθήνα του Τρικούπη και του Δεληγιάννη έγινε «ως εξ ορμεμφύτου» κατανοητή «άπασα η μεγάλη και φοβερά σημασία του Αίμου εν τη μελλούση ιστορία του Ελληνικού». Ο κίνδυνος να χαθούν «υπέρ του σλαυϊσμού» για πάντα Μακεδονία, Θράκη, ακόμη και η Ήπειρος, ήταν πλέον ζήτημα χρόνου, με την Ελλάδα να βρίσκεται «απέναντι πάντων των κρατών, των εχόντων οπωσδήποτε άμεσον ενδιαφέρον εν Θράκη και Μακεδονία, των τε εν Αίμω και εκτός του Αίμου».

Η ελληνική απάντηση μπροστά σε αυτόν τον κίνδυνο ήταν η σπασμωδική επιστράτευση, που όμως οι Μεγάλες Δυνάμεις απαίτησαν την άμεση παύση της. Στην άρνηση της Ελλάδας απάντησαν με την επιβολή, τον Απρίλιο του 1886, ναυτικού αποκλεισμού των ελληνικών ακτών, γεγονός που οδήγησε τελικά στην πτώση της κυβέρνησης του «λαϊκιστή» Δηλιγιάννη και την επάνοδο του «φιλελεύθερου» Χαρίλαου Tρικούπη.

ΙΙ. Το συναρπαστικό, μικρό αλλά εξαιρετικά διεισδυτικό πόνημα «Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΡΩΜΗΛΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ. Θράκη και Μακεδονία» του διακεκριμένου ιστορικού και καθηγητή πανεπιστημίου Παύλου Καρολίδη, γραμμένο το 1902, αποτελεί και σήμερα εξαιρετικό δείγμα (αν και σε καθαρεύουσα) πως γράφεται η διδάσκουσα ιστορία από πραγματικούς ιστορικούς.

Καθόλου απίθανο το σπουδαίο αυτό πόνημα που περιελάμβανε μια σαφή ανάλυση της προσάρτησης της Ανατολικής Ρωμυλίας να είχε επηρεάσει και τον Παύλο Μελά, που σαν σήμερα στις 13 Οκτωβρίου 1904, θυσιάστηκε για τη Μακεδονία, άλλα και τον Ίωνα Δραγούμη.

Για να δοθούν και οι δυο τους με τόση αυταπάρνηση στον υπέρ πάντων Μακεδονικό Αγώνα. Έναν σκληρό αγώνα για την σωτηρία, έστω ενός μέρους του Ελληνισμού στην Μακεδονία και την Θράκη και μάλιστα σε εντελώς αντίξοες γεωπολιτικές συνθήκες. Αιωνία η μνήμη!

Βασίλης Στοϊλόπουλος