ΧΡΙΣΤΟΣ ΣΑΜΟΝ ΕΣΩΣΕ ΤΗ ΕΚΤΗ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1824 !

Ἡ Ναυμαχία τῆς Σάμου ἦταν πολεμικὴ ἐμπλοκὴ τῆς ἐπανάστασης τοῦ 21. Μετὰ τὴν καταστροφὴ τῶν Ψαρῶν ὁ ἐχθρικὸς στόλος εἶχε ἀποσυρθεῖ στὴν Μυτιλήνη καὶ διέμεινε ἐκεῖ γιὰ περίπου ἕνα μήνα. Ὁ φόβος τῶν Ἑλλήνων ἦταν μεγάλος, ὅτι μετὰ ἀπὸ αὐτὸ θὰ κινδύνευε καὶ ἡ Σάμος. Ακολούθως ὁ Ἑλληνικὸς στόλος παίρνοντας δάνειο περὶ τὶς 90 χιλιάδες δίστηλα ἑτοιμάστηκε, ἡ μὲν πρώτη μοίρα ὑπὸ τὸν Σαχτούρη εἴκοσι ἑπτὰ Ὑδραίικα καὶ ὀκτὼ Πετζωτικὰ πλοῖα, ἡ δὲ δεύτερη μοίρα ὑπὸ τὸν Μιαούλη. 

 Ἡ πρώτη μοίρα ξημερώθηκε στὶς 30 Ἰουλίου στὴν Ἰκαρία καὶ εἶδε σαράντα μικρὰ πλοῖα, ἀναμεταξύ τους καὶ εἴκοσι σακολέβες μὲ Τουρκικὴ σημαία, πλέοντας πρὸς τὴν Σάμο καὶ φέροντας δύο χιλιάδες στρατιῶτες πρὸς ἀπόβαση. Ἡ Ἑλληνικὴ μοίρα κατεδίωξε τὰ καράβια αὐτά, καὶ τὰ ἀνάγκασε νὰ φύγουν μακρυὰ ἢ νὰ πέσουν στὴν ξηρά. Φτάνοντας στὴν Μυκάλη εἶδαν πλῆθος στρατευμάτων ἕτοιμα πρὸς ἀποβίβαση σὲ δύο βρίκια καὶ πλῆθος μικρῶν πλοίων. Τὰ βρίκια κόψανε τὶς ἄγκυρες καὶ ἔφυγαν.
Ὁ Ὀθωμανικὸς στόλος βρίσκονταν ἐλλιμενισμένος πίσω ἀπὸ τὸ ἐρημονήσι Μαρίνα. Ἐκεῖ ὁ Ἑλληνικὸς στόλος τοὺς ἀνακάλυψε, καὶ ἀφοῦ ἔριξε μιὰ κανονιὰ ἄραξε καὶ ἔκανε τὴν μεταβίβαση τοῦ στρατοῦ ἀδύνατη. 

 Τέσσερις ὧρες μετὰ τὴν ἀνατολὴ τοῦ ἥλιου δεκαοκτῶ πλοῖα τῆς πρώτης τάξης κατέπλευσαν κατὰ τῶν Ἑλληνικῶν. Ὁ Σαχτούρης ἔδωσε διαταγὴ νὰ ναυμαχήσουν, χωρὶς ὅμως ἀποτέλεσμα. Τὸ ἀπόγευμα ὅρμησαν κατὰ τῶν ἐχθρῶν δύο πυρπολικὰ τοῦ Ρομπότση καὶ τοῦ Τζάπελα. Οἱ Τοῦρκοι φοβήθηκαν καὶ ἀπομακρύνθηκαν. Τὸ ἴδιο συνέβη καὶ τὴν ἑπόμενη μέρα. 

 Στὶς 4 Αὐγούστου κατέπλευσε ὁ Ὀθωμανικὸς στόλος κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ. 

17 πλοῖα μὲ τὸν ἀντιναύαρχο καὶ τὸν Κανάρη μὲ τὸ πυρπολικὸ τοῦ ὅρμησαν πάνω στὸν ἐχθρὸ καὶ ναυμάχησαν ἐπὶ πέντε ὧρες, μέχρι ποὺ ἀνάγκασαν τὸν ἐχθρὸ νὰ ἀπομακρυνθεῖ. Ὁ Ὀθωμανικὸς στόλος μάταια ἀποπειράθηκε νὰ κινηθεῖ καὶ τὶς ἑπόμενες μέρες. Ἡ ἀγκυροβολιὰ τῶν Ἑλλήνων συνεχίστηκε γιὰ πέντε ἑβδομάδες χωρὶς ἀποτέλεσμα, καὶ μετὰ ἀποχώρησαν.

Πηγὲς : Λάμπρος Κουτσονίκας (1839-1926), ἐπιμ. (1863). Γενικὴ ἱστορία τῆς ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως, Τόμος Α΄.
Γεώργιος Κρέμος (1839-1926), ἐπιμ. (1879). Χρονολόγια τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας : πρὸς χρῆσιν πάντος φιλομαθοῦς, ἰδία δὲ τῶν ἐν τοῖς γυμνασίοις μαθητῶν. Ἐν Ἀθήναις: Τυπογραφεῖον Δημητρίου Ἰασεμίδου

«Χριστός Σάμον έσωσε» τη έκτη Αυγούστου 1824

Η επιτυχημένη απόκρουση της δεύτερης επίθεσης κατά της Σάμου, τον Αύγουστο του 1824 είχε τόσο μεγάλη επίδραση στην σαμιακή κοινωνία ώστε μετέβαλε την επίσημη σφραγίδα των Γενικών Συνελεύσεων.

Ο Μακρυγιάννης και ο μύθος γι’ αυτόν.

Αφορμή για το άρθρο αυτό είναι ο τόμος «Μακρυγιάννης» του καθηγητή Νίκου Θεοτοκά (Ν.Θ.) από τη σειρά «Οι ιδρυτές της Νεότερης Ελλάδας» της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ». Ωστόσο εξετάζεται και η κριτική εναντίον του Μακρυγιάννη η οποία έγινε από τον Γεράσιμο Κακλαμάνη στο βιβλίο του Η Ελλάς ως κράτος δικαίου.

Από τον πρόλογο ο Ν.Θ. ξεκαθαρίζει ότι «ο Μακρυγιάννης είναι πια αξεχώριστος από τον μύθο που έφτιαξαν γι’ αυτόν, για τη δράση του και για τη ζωή του οι ιδεολογίες» («Μακρυγιάννης»-Τα ΝΕΑ, σ. 10). Τέτοια απόφανση προϋποθέτει ότι ενάντια στο μύθο υπάρχει κάποια θεώρηση ξεκομμένη οριστικά από ιδεολογίες, με βάση την οποία μπορεί να κριθεί αντικειμενικά ο Μακρυγιάννης. Και προφανώς ως τέτοια θεώρηση εννοεί τη δική του, στο μέτρο του δυνατού, φυσικά.

Ο Ν.Θ. θεωρεί την αφήγηση του Μακρυγιάννη για την γέννησή του ως κατασκευασμένη βάσει της θέλησης του Μακρυγιάννη να παρουσιαστεί ως «προορισμένος» για κλέφτης και καπετάνιος. Δηλώνει μάλιστα εξαρχής ότι «ελάχιστη σημασία έχει αν τα ιστορούμενα είναι ή όχι αληθινά» («Μακρυγιάννης»-Τα ΝΕΑ, σ. 12)· πράγματι, σημασία έχει μέσα από μία μεταμοντέρνα ερμηνεία της «ελάχιστης σημασίας» να ερμηνεύονται τοτινές συμπεριφορές με βάση το τι πιστεύει ο σημερινός ερμηνευτής ότι επεδίωκαν οι τοτινοί άνθρωποι. Για τον Ν.Θ. είναι «πολύ διαφορετικό» («Μακρυγιάννης»-Τα ΝΕΑ, σ. 11) το να γεννιέται ο Μακρυγιάννης «έξω εις ένα χωράφι…» από το να γεννιέται «εις τον λόγκον…εις την ερημιά»· το («έξω») χωράφι κατά Ν.Θ. θα βρισκόταν μάλλον εντός του χωριού, ενώ ο λόγκος βρίσκεται εκτός. Κι αφού δεν έχει σημασία τι είναι αληθινό, μπορεί καθένας να λέει ό,τι θέλει, για να αποδεικνύει οτιδήποτε συνεπάγεται πως η θεώρησή μας για τον Μακρυγιάννη είναι ένα ψέμα.
 
Έπειτα ο Ν.Θ. αναφέρεται στο γεγονός του φόνου του πατέρα του Μακρυγιάννη. Αρχικά γράφει ότι «Τα αίτια των φονικών μένουν αδιευκρίνιστα. Θα μπορούσαν να αφορούν σε πιέσεις για εξυπηρέτηση χρεών ή σε τυχαία ληστρική επιδρομή ή, αν και δεν έχουμε σχετικές ενδείξεις, σε “βεντέτα”» («Μακρυγιάννης»-Τα ΝΕΑ, σ. 13), όμως μετά («Μακρυγιάννης»-Τα ΝΕΑ, σ. 15) με βάση το ότι «ο Μακρυγιάννης δεν θέλει ή δεν θεωρεί σημαντικό να κοινολογήσει επακριβώς τις συνθήκες των φονικών» συμπεραίνει ότι η σιωπή αυτή «ενισχύει την υπόθεση ότι, ίσως, υπήρξε κάποιου είδους εμπλοκή του Τριανταφύλλου [πατέρα του Μακρυγιάννη] και των συγγενών του σε λεηλατικές δραστηριότητες κλεφτών, προς τους οποίους ο Τριανταφύλλου συνδεόταν και με σχέσεις “κουμπαριάς” ή και “αδελφοποίησης”».

 Αρχικά ο Ν.Θ. θεωρεί κατασκευασμένα από τον Μακρυγιάννη χάριν του «κλέφτικου ένδοξου μέλλοντος» τα της γέννησης του Μακρυγιάννη ενώ αργότερα βγάζει λίγο πολύ την οικογένεια του Μακρυγιάννη «κλέφτες». Τελικά κατασκεύασε ή όχι ο Μακρυγιάννης την εκδοχή του κλέφτη για τον εαυτό του; Και κατά πόσο η σιωπή του Μακρυγιάννη, που θα μπορούσε να οφείλεται σε οτιδήποτε εκτός από την αιτία που ο Ν.Θ. υποθέτει, συνεπάγεται την εμπλοκή σε λεηλασίες της οικογένειας του Μακρυγιάννη; Μέσα στην αοριστία και την προφανή ανεπάρκεια των ερμηνειών, ένα ίσως είναι το καλύτερο μέσο για να λέει καθένας ό,τι νομίζει θεωρώντας ότι με ένα ίσως (που τάχα εξακολουθεί να αφήνει ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα) κατατροπώνει την «ιδεολογία», που εμποδίζει να δούμε την αληθινή μορφή του Μακρυγιάννη, κι όχι ότι έτσι κατασκευάζει –με το ίσως– ακόμη μια ιδεολογική θέαση.

Στη συνέχεια εξετάζεται το γεγονός της «θαυματουργικής» διάσωσης του βρέφους Μακρυγιάννη. Πιστός, στα λόγια, στο μη εθνοκεντρικό «δεν έχει σημασία τι είναι αληθινό», αλλά ταυτόχρονα εκφέροντας εμμέσως μια άποψη για την αλήθεια της αφήγησης του Μακρυγιάννη, ο Ν.Θ. δεν νοιάζεται αν όντως θα ήταν πιθανό (εδώ ξεχνάει τα ίσως) να συνέβη ό,τι αναφέρει ο Μακρυγιάννης, δηλαδή όντως μπορεί να εγκαταλείφθηκε αρχικά για να μην προδώσει την ομάδα με το κλάμα του, έπειτα να άλλαξε γνώμη η μητέρα του και, μετά, να διασώθηκε η ομάδα (ανεξάρτητα του αν η διάσωση όλων οφείλεται στο Θεό [«που δεν υπάρχει»] ή στην τυχαία έκβαση των γεγονότων – και ανεξάρτητα από το αν αυτή η διάσωση αποδόθηκε από την μητέρα του Μακρυγιάννη και μετά από τον ίδιο στον Θεό) μαζί με το βρέφος.

ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ  https://www.antibaro.gr/article/30379

Ο παπάς στις ντάπιες.

Όταν πήγε ο Όθων το 1837 στο Μεσολόγγι, γνώρισε και τον παπα-Παναγιώτη Μπουγάτσα [εφημέριο του Αγίου Παντελεήμονος εκ Μποχωρίου].
Ο παριστάμενος καπετάνιος Δ. Μακρής, όταν ο βασιλιάς ζήτησε πληροφορίες για τον ιερέα, του είπε: «Αυτόν να τον προσκυνούμε ως άγιο, μεγαλειότατε, για τις υπηρεσίες του στην πατρίδα. Από την αρχή του αποκλεισμού στο Μεσολόγγι, η μόνη δουλεία που έκανε ο παπάς αυτός, άμα άρχιζε το ντουφέκι-και αυτό ήταν καθημερινό, νύχτα και μέρα- να τρέχει στην εκκλησιά. Έπαιρνε το δισκοπότηρο στα χέρια και ξεσκούφωτος με το φαναράκι του, επήγαινεν από τάπια σε τάπια και μεταλάβαινε τους βαριά πληγωμένους και τους παρηγορούσε με καλά λόγια. Και εγκαρδίωνε τους άλλους να πολεμούν με όρεξη και με ψυχή, για να έχουν την βοήθεια του Θεού. Σου ορκίζομαι στην πίστη μου βασιλιά ότι δεν πέρασε μέρα ή νύχτα, που να μην τον δω γύρω σε όλες τις πολεμίστρες και μέσα στην χώρα από σπίτι σε σπίτι. Και στο γιουρoύσι της εξόδου ήταν μαζί μας και βόλι δεν τον πείραξε. Λοιπόν, δεν είναι άγιος ο παπάς αυτός;…».

(Από Αναγνωστικό Έκτης Δημοτικού του 1952, “Ο Αληθινός Κληρικός” Του Ν.Δ. Μακρή).

πηγή

''...όσο περισσότερες γλώσσες, κεφάλια ή αυτιά τού πήγαιναν, τόσο περισσότερα κέρδη θα είχαν. ..''(1822-Η σφαγή της Χίου)

Η διαταγή του Σουλτάνου ήταν ξεκάθαρη και προέβλεπε τη θανάτωση βρεφών έως τριών ετών, των αγοριών άνω των δώδεκα ετών, των γυναικών άνω των σαράντα ετών και την αιχμαλωσία κοριτσιών και γυναικών από τριών έως σαράντα ετών, και αγοριών από τριών έως δώδεκα ετών. Όσοι επιζούσαν, θα πουλιούνταν ως σκλάβοι. Θα γλίτωναν μόνο όσοι θα ασπάζονταν τον μωαμεθανισμό.

Συγχρόνως, ο Οθωμανός διοικητής του νησιού Βαχήτ Πασάς είχε τάξει στους στρατιώτες του ότι όσο περισσότερες γλώσσες, κεφάλια ή αυτιά τού πήγαιναν, τόσο περισσότερα κέρδη θα είχαν. 

Μάλιστα, οι εισβολείς, ανήμερα Κυριακή του Πάσχα του 1822, μπήκαν στο μοναστήρι του Αγίου Μηνά από ένα μικρό άνοιγμα που υπήρχε στον περίβολο και κατέσφαξαν περίπου 3.000 Χιώτες που είχαν κρυφτεί εκεί και το μοναστήρι το πυρπόλησαν. Η αναμενόμενη βοήθεια από τα γύρω νησιά και την Πελοπόννησο δεν ήρθε παρά μόνο όταν ήταν ήδη πολύ αργά.

Μνήμες και θρίαμβοι της Επανάστασης

Στην καρδιά της Ιστορίας, οι ψυχές των πρώτων ζωντανεύουν, οι σκιές του παρελθόντος ανασαίνουν και κάθε λέξη φέρνει τον θρίαμβο και την ανδρεία του ’21 μπροστά στα μάτια μας.
*****
«Πάμε να ιδούμε τους παλιούς Έλληνες», να ακούσουμε τους πολέμαρχους του ’21, μας πνίγουν οι αναθυμιάσεις των τωρινών δημοπιθήκων. Διαβάζεις τα απομνημονεύματα και τις φυλλάδες για την Εθνεγερσία και νομίζεις ότι ανοίγεις ένα «μυρογιάλι», εκείνα τα μικρά φιαλίδια που περιέχουν αρώματα εξαίσια. Οσμή ευωδίας πνευματική αναδίδεται, παρ’ όλα τα πάθη και τους καπνούς εκείνης της περιόδου.

Έχω τη συνήθεια, όταν συναντώ στα αναγνώσματά μου λόγια και επεισόδια που στέκεσαι και τα ξαναδιαβάζεις, που κρύβουν στα φυλλώματά τους πετράδια, να τα καταγράφω, για να μη λησμονηθούν. Σκοπός μου να τα μοιραστώ με τους μαθητές μου. Σ’ αυτές τις εξοπλιστικές ηλικίες, τα παιδιά δεν θέλουν περισπούδαστες αναλύσεις και κενόλογες φλυαρίες. Μαθαίνουν με το παράδειγμα, με το παραμύθι, με την αξία και την αρετή σαρκωμένες σε πρόσωπα.

Παράδειγμα. Μάχη της Γράνας, 10 Αυγούστου του 1821. Βγήκαν οι πολιορκημένοι στην Τριπολιτσά Τούρκοι να χτυπήσουν τους Έλληνες. Ο Κολοκοτρώνης είχε διατάξει να ανοιχθεί τάφρος (γράνα) 700 μέτρων, βάθους ενός και πλάτους δύο μέτρων. Κάποια στιγμή οι Τούρκοι επιτίθενται στη γράνα και από τις δύο μεριές. Έπρεπε ο Γέρος του Μοριά να διατάξει τα παλικάρια του να χωριστούν, να μοιραστούν τα καριοφίλια, να «χτυπούν» οι μισοί προς τη μία πλευρά και οι άλλοι μισοί προς την άλλη.

Ερωτώ τους μαθητές μου πώς το έκανε πάνω στην αντάρα της μάχης. Τους βασάνισα κανένα πεντάλεπτο και άκουσα απίθανες απαντήσεις. Τι είπε ο Κολοκοτρώνης και αμέσως χωρίστηκαν τα ντουφέκια;
«Κώλο με κώλο, ωρέ Έλληνες!». «Χαμός» στην τάξη, γέλια και θαυμασμός για τη μεγαλοφυΐα του Γέρου.

Ο Μιαούλης ήταν γνωστός για την παλληκαριά του και την αφοβία του εμπρός στον θάνατο. Μια φορά, σε νεανικό του χρόνο, ο Άγγλος ναύαρχος Νέλσων τον έπιασε να προσπαθεί να σπάσει με το καράβι του έναν αποκλεισμό του. Όταν τον έφεραν μπροστά του, τον ρώτησε:
– Αν ήσουν εσύ στην θέση μου τι θα μ’ έκανες;
– Θα σε κρεμούσα στο πιο ψηλό κατάρτι του σκάφους σου, απάντησε ο Μιαούλης. Και ο Νέλσων, κατάπληκτος από το θάρρος του, τον άφησε ελεύθερο. (περ. «Γνώσεις», σελ. 66, 1958).

Η 25η Μαρτίου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία

Η 25η Μαρτίου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία. Είναι η υπενθύμιση ότι ένας λαός, απέναντι σε έναν ισχυρό κατακτητή, επέλεξε την ελευθερία αντί της υποταγής. Επέλεξε να πάει στο «Ελευθερία ή Θάνατος» από το να χάσει την ταυτότητά του.
Η 25η Μαρτίου είναι η μέρα που συναντιούνται η Πίστη και η πατρίδα, ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου και η έναρξη ενός Αγώνα που είχε λίγες πιθανότητες να κερδηθεί. Δεν πρέπει να λησμονούμε ποτέ πως το σπαθί της Επανάστασης ακονίστηκε στην πέτρα της Πίστεως.
Τα λόγια του Μακρυγιάννη δεν είναι απλώς ιστορία – είναι οδηγός. Πίστη, αγάπη για την πατρίδα, αρετή και παιδεία. Αυτές ήταν οι αξίες που κράτησαν ζωντανό το ελληνικό Έθνος και αυτές παραμένουν το θεμέλιο για το μέλλον του.
«Το λοιπόν, αν θέλωµεν το λίγον να γένη µεγάλον,
πρέπει να λατρεύωµεν Θεόν.
Ν’ αγαπάµε πατρίδα.
Να ‘χωµεν αρετή.
Τα παιδιά µας να τα µαθαίνωµεν γράµµατα κ’ ηθική»
Σε μια εποχή που όλα αλλάζουν, η 25η Μαρτίου μας θυμίζει ποιοι είμαστε. Και κυρίως, τι δεν πρέπει ποτέ να ξεχάσουμε.

"ΧΑΤΖΗ ΧΑΛΙΛ ΕΦΕΝΤΗΣ".Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΟΘΩΜΑΝΟΣ ΗΡΩΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΠΟΥ ΧΑΡΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΘΥΣΙΑ ΤΟΥ ΣΩΘΗΚΑΝ ΟΙ ΖΩΕΣ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 δεν υπήρξε μόνο πεδίο ηρωισμού και αίματος στα βουνά και τις θάλασσες της Ελλάδας. Υπήρξε και μια σιωπηλή, σκοτεινή μάχη μέσα στην ίδια την Κωνσταντινούπολη εκεί όπου μια μόνο υπογραφή μπορούσε να μετατρέψει την Πόλη σε απέραντο σφαγείο.
Όταν έφτασαν στον Σουλτάνο Μαχμούτ Β΄ τα νέα της εξέγερσης, η οργή του υπήρξε αμείλικτη. Η σκέψη της γενικής σφαγής των Ρωμιών της Κωνσταντινούπολης εμφανίστηκε ως πράξη εκδίκησης και παραδειγματισμού. Όμως, ακόμη και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, η απόλυτη εξουσία δεν μπορούσε να κινηθεί χωρίς θρησκευτική νομιμοποίηση. Απαιτούνταν ο φετφάς η έγκριση του ανώτατου θρησκευτικού αξιωματούχου του Ισλάμ.

Τότε προς καλή μας τύχη Σεϊχουλισλάμης ήταν ο Χατζή Χαλίλ Εφέντης.Άνθρωπος γνωστός για τη μετριοπάθεια, τη θεολογική του κατάρτιση και το αίσθημα δικαιοσύνης, ο Χατζή Χαλίλ βρέθηκε μπροστά σε ένα δίλημμα που ξεπερνούσε την πολιτική να επικυρώσει τον θάνατο δεκάδων χιλιάδων αθώων ή να σταθεί απέναντι στον ίδιο τον Σουλτάνο.Η απάντησή του ήταν ξεκάθαρη και βαριά σαν καταδίκη για τον ίδιο.Σύμφωνα με το ισλαμικό δίκαιο, η συλλογική τιμωρία αθώων για πράξεις ενόχων απαγορευόταν ρητά.Έτσι ο Χατζή Χαλίλ αρνήθηκε να υπογράψει τον φετφά.Δεν επικαλέστηκε πολιτικές σκοπιμότητες αλλά τον Θεό και τη συνείδησή του.
Αναζητώντας χρόνο και αποδείξεις, φέρεται να ζήτησε σαφή τεκμήρια ότι ολόκληρο το ρωμαίικο γένος συμμετείχε στην επανάσταση. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η παρουσίαση του γνωστού "αφορισμού" του Αλέξανδρου Υψηλάντη από τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄ ενός κειμένου που στην ουσία ιστορικά λειτούργησε ως προστατευτικό άλλοθι για τους χριστιανικούς πληθυσμούς της Πόλης.
Η άρνηση του Χατζή Χαλίλ εξόργισε τον Σουλτάνο.

ΟΚΤΩΗΧΟΣ: το αναγνωστικό της Τουρκοκρατίας

 ΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ της εκκλησίας ήταν το βασικό αναγνωστικό υλικό για την εκπαίδευση, όπου και όπως γινόταν, κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας. Το κυριότερο από αυτά τα βιβλία ήταν η Οκτώηχος (ή Παρακλητική) του Ιωάννη Δαμασκηνού, το βιβλίο που χρησιμοποιήθηκε ως το κατ' εξοχήν αναγνωστικό και με το οποίο ολόκληρες γενιές έμαθαν να γράφουν και να διαβάζουν.

Γράφει ο λόγιος Λαρισαίος Ιωάννης γύρω στα 1800:
«Και αφού τα παιδιά των με πολλούς κόπους εξοδεύουν
4-5 χρόνια εις τα κοινά, καθώς τα λέγουν, γράμματα, έως να
μάθουν το Οκτωήχι και το Ψαλτήρι, και να φθάσουν έως τον
Άγι-Απόστολον… μονόφορα (μονομιάς) τα ξεσχολούν».

Χαΐνηδες

Από τους πρώτους κιόλας χρόνους της τουρκικής εισβολής στην Κρήτη πολλοί νέοι κατέφυγαν στα βουνά, από όπου κινούσαν και προσέβαλλαν τους Τούρκους με νυκτερινές καταδρομές. Οι Τούρκοι τους ονόμαζαν χαΐνηδες (από την αραβική λέξη χαΐν, πού σημαίνει τον επίβουλο, τον προδότη, τον αχάριστο, κ.τ.ό.). Ο αριθμός των χαΐνηδων πληθύνθηκε μετά την άλωση του Χάνδακα και την οριστική υποταγή της Κρήτης. Ήταν κάτι ανάλογο με τους κλέφτες της άλλης Ελλάδας, μολονότι το φαινόμενο δεν πήρε ποτέ αυτή την έκταση στην Κρήτη.

 Οι περισσότεροι χαΐνηδες στην Κρήτη είχαν λόγους προσωπικούς. Ήταν οι εκδικητές φοβερών οικογενειακών αδικημάτων, πού οι Τούρκοι είχαν διαπράξει εις βάρος μελών της οικογένειας τους. Μετά την άλωση του Χάνδακα οι χαΐνηδες κατέφυγαν στα τρία απόρθητα φρούρια, της Γραμπούσας, της Σούδας και της Σπιναλόγκας και μετά την άλωση και των φρουρίων αυτών (1715) βρήκαν καταφύγιο στα βουνά και στα μοναστήρια. Η ζωή τους ήταν μια συνεχής και άγρια διαμαρτυρία. Ακόμη και ιερείς αναφέρονται μεταξύ τους. Σε έγγραφο της 1 Σεπτεμβρίου 1672 αναφέρεται ότι ό παπά - Τζανής, τέως κετχουντάς του Καστελλίου Μεραμπέλλου, έγινε χαΐνης και κατέφυγε στη Σπιναλόγκα.
Η λαϊκή μούσα της Κρήτης διέσωσε μερικά τραγούδια πού αναφέρονται στη ζωή των χαΐνηδων.

Ο όσιος μοναχός Κυριάκος – Κωνσταντίνος Στουρνάρας, Ιατρός και Διδάσκαλος

Ο ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΟΣΙΤΣΑΣ,ΘΑΜΜΕΝΟΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΝΕΚΤΡΟΤΑΦΕΙΟ ΤΟΥ ΛΙΒΟΡΝΟΥ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ ΕΙΝΑΙ ΓΡΑΜΜΕΝΗ ΣΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΤΑΦΟΥ ΤΟΥ .

ΔΙΕΘΕΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΓΙΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΚΛΑΒΩΝ ΠΟΥ ΑΙΧΜΑΛΩΤΗΘΗΚΑΝ ΣΤΟ ΜΑΝΙΑΚΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΜΠΡΑΗΜ .

Ο ΑΝΗΨΙΟΣ ΤΟΥ, Κυριάκος – Κωνσταντίνος Στουρνάρας***,ήταν μοναχός ΣΤΟ ΑΚΡΩΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ

  Το φλέγον ζήτημα της απελευθέρωσης των Ελλήνων αιχμαλώτων, που είχαν πουληθεί στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής ήταν πλέον εξαιρετικά επείγον, γιατί το ζητούσαν επίμονα οι πολυάριθμες ελληνικές οικογένειες και οι συγγενείς τους. Βέβαια, γιατί πρέπει να λεχθεί ότι, το μεγάλο αυτό θέμα είχε απασχολήσει τη διπλωματία των τριών Δυνάμεων, αλλά μετά τη ναυμαχία του Ναυαρίνου, η οποία σήμανε και την απελευθέρωση της Ελλάδας και επί πλέον το πάντα ζωηρό φιλελληνικό πνεύμα, που έπνεε στην Ευρώπη είχε αναπτερωθεί.

  Όμως ολόκληρη η οικογένεια Τοσίτσα και Στουρνάρα της Αλεξάνδρειας αυτό το δράμα το ζούσε ποιό έντονα και εκ του σύνεγγυς επί πολλά χρόνια πριν κι ήταν επόμενο να μη μείνει ασυγκίνητη και απαθής για τους γνωστούς λόγους, ότι είχαν οικογενειακή συμμετοχή στην Εταιρεία των Φιλικών κι επί πλέον είχαν κι όλα τα μέσα. 

 Εκτός από το χρήμα για την εξαγορά των Ελλήνων δούλων, η οικογένεια είχε και τα καράβια για να τους μεταφέρει στην Ελλάδα, αλλά κι εκεί το οργανωτικό και προβλεπτικό Ηπειρωτικό-αλτρουϊστικό τους πνεύμα είχε μεριμνήσει και είχε άνθρωπο συγγενή, δικό της, ώστε να τους παραλάβει και να τους φροντίσει. Άνθρωπο εκκλησιαστικό, αφιερωμένο Μοναχό, ο οποίος από ''το ασκητήριον του το αποτελούμενον από μικρόν κελλίον, από του θόλου, κρεμάται μία χαλκάς, εκ της οποίας εξηρτάτο μία άλυσος διπλή'', καταλήγουσα σε δυο κρίκους-κουλούρες για να στηρίζει τις μασχάλες του και προσευχόταν ώρες πολλές για να μη κυριεύεται από τον ύπνο.
Το κελλίον εφωτίζετο διά μικρού, από το μέρος της θαλάσσης, φεγγίτου τετραγωνικού, 0,20χ0,20''. Για να βλέπει το φως-σινιάλο του καραβιού ''ο Ευαγγελισμός'' που το οδηγούσε ο Νικόλαος Τοσίτσας ''ο νεώτερος και πλέον δραστήριος απ' όλους τους αδελφούς''. Για να ξεμπαρκάρει και να παραδώσει τους σκλάβους αδελφούς, τα φάρμακα, τα χρήματα και τα λοιπά εφόδια, γιατί είχε αναλάβει σοβαρά έξοδα και ευθύνες ο απλός, ο ταπεινός Μοναχός, ''ο άνευ βαθμού τινος ιερωσύνης'', αλλά ο ιατρός και Ανεψιος του επ αδελφη ο Όσιος Άγιος πατέρας και μέγας Διδάσκαλος.

Πηγή: Γεώργιος Πλατάρης-Τζίμας, Ο Όσιος Κυριακός Στουρνάρας ο Ιατρός και Διδάσκαλος, Μέτσοβο-Ιωάννινα 2016, σελ. 108-110.

***Ο όσιος μοναχός «άνευ βαθμού ιεροσύνης» Κυριάκος – Κωνσταντίνος

Ο Πορθητής του Παλαμηδίου

Μην τον λησμονείτε…
Ο Πορθητής του Παλαμηδίου, ο "Φουντοθειάφης", ο Στρατηγός Στάικος Σταϊκόπουλος γέρνει το αδύναμο κορμί του και κλείνει τα φλογέρα του μάτια για πάντα. Αυτός που δεν νικήθηκε από τους Τούρκους, νικήθηκε από την μελαγχολία, την πείνα και την φυλακή.
Ήταν 21 Φεβρουαρίου του 1835.
Ο Στάικος Σταικόπουλος, περασε στην ιστορία ως ο ήρωας του Παλαμηδίου, το οποίο κατέλαβε όταν πρώτος πολιόρκησε το Ναύπλιο στην Ελληνικὴ Επανάσταση.
Γεννήθηκε το 1798 στην Ζάτουνα της Αρκαδίας.

Ο πατέρας του Παναγιώτακης ήταν κρεοπώλης, ο ίδιος δε δερματέμπορος.
Το 1818 μετέβη στην Ύδρα, όπου ανέλαβε την οικογενειακή επιχείρηση διαχείρισης και εμπορίας δερμάτων. Εκεί μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία από τον Νικόλαο Σπηλιωτόπουλο. Τον Απρίλιο 1821 με την έναρξη της Επανάστασης πέρασε μαζί του από την Ύδρα στο Άργος με αρκετά πολεμοφόδια, συστήνοντας δικό του στρατιωτικό σώμα από συμπατριώτες Ζατουνίτες, εξ ών ο αδελφός του Θανάσης και δύο ανίψια του Άγγελος και Γεώργιος, και τεθήκε στη διάθεση των επαναστατικών δυνάμεων της Πελοποννήσου στην αντίσταση κατά του Κεχαγιάμπεη.

Οι μέρες περνούσαν και ο Σταϊκούλης, ὁπως τον αποκαλούσαν ολοι λόγω του μικρού του αναστήματος, με το αυστηρά πειθαρχημένο σώμα του, διασχίζει τα πεδία των μαχών από τον Αχλαδόκαμπο μέχρι την Τρίπολιτσα, με σκοπό να αποκόψει τη γραμμή ανεφοδιασμού του Ναυπλίου από την Τρίπολιτσα. Πολλές φορές δίπλα στον Κολοκοτρώνη και άλλες μόνος του, φέρνοντας πληγές στο στήθος του αντί για παράσημα. 

Ο Καραϊσκάκης προσεύχεται στον Όσιο Σεραφείμ Δομβούς πριν την Μάχη της Αράχωβας

Τό μοναστήρι τοῦ Ὁσίου Σεραφείμ Δομβοῦς κατά τό 1821 γίνεται ὁρμητήριο ἐπιχειρήσεων καί ἐνισχύει τόν Ἀγώνα μέ πολλούς τρόπους. Σ’ αὐτό προσέτρεξαν καί ζήτησαν τή βοήθειά του πολλοί ἀπό τούς ὁπλαρχηγούς τοῦ Ἀγώνα καί σ’ ὅλους αὐτούς τό μοναστήρι τήν παρέσχε ἀφειδώλευτα. Πέρα ἀπό τήν οἰκονομική ἀρωγή καί τήν ἐνίσχυση σέ τρόφιμα, ἡ μονή παρεῖχε στούς ἐπαναστάτες κατά τή διάρκεια τοῦ Ἀγώνα καί νοσηλευτικές ὑπηρεσίες στούς ἀγωνιστές, ὅπως ἔκανε καί καθ’ ὅλη τή διάρκεια τῆς Τουρκοκρατίας στούς κατοίκους τῆς περιοχῆς. (Τοῦτο ἦταν μιά μακρά καί γενικότερη παράδοση γιά τά μοναστήρια τοῦ ἑλλαδικοῦ χώρου). 

Γύρω ἀπό τό Μοναστήρι ἔγιναν πολλές μάχες Ἑλλήνων καί Τούρκων. Κατά τό 1826 ὁ ἀρχιστράτηγος τῆς Ρούμελης Γεώργιος Καραϊσκάκης, ἐκστρατεύοντας ἀπό τήν Ἐλευσίνα πρός τήν Κεντρική Ρούμελη, τοποθέτησε σ’ αὐτό φρουρά μέ ἐπικεφαλῆς τό Νικόλαο Μπαρμπιτσιώτη, γιά νά ἐμποδίσει τίς κινήσεις τοῦ Κιουταχῆ. Μέ ἐπιθέσεις του ὁ Κιουταχής στίς 15 καί 17 Νοεμβρίου ἀπέτυχε νά καταλάβει τό μοναστήρι. 

 Ἐκεῖνες τίς ἡμέρες – παραμονές τῆς μάχης στήν Ἀράχωβα – ἀφηγεῖται ὁ Νεόφυτος, μέγας ἐπαναστάτης καί αὐτός στό Μεγάλο Ἀγώνα, ὁ εὐσεβής Καραϊσκάκης πέρασε ἀπό τό μοναστήρι, προσκύνησε μπροστά στήν εἰκόνα τοῦ Ἁγίου καί εἶπε: 

Ζυγοβίστι Αρκαδίας-Οι Άθάνατοι του Γέρου!

Ουδέποτε ο εχθρός είδε τα νώτα των Αθανάτων

 Στο Ζυγοβίστι υπάρχει ένα μαρμάρινο μνημείο σε σχήμα ανοιγμένου βιβλίου που είναι αφιερωμένο στους 200 “Αθάνατους” Ζυγοβιστινούς που αποτελούσαν σωματοφυλακή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη κατά την επανάσταση του 1821. Σύμφωνα με τον ιστορικό Φωτάκο “ουδέποτε ο εχθρός είδε τα νώτα των Αθανάτων”. Στα όρια του χωριού, σε χαράδρα πάνω από τον ποταμό Λούσιο, βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας Αιμυαλούς.
Ο Παυσανίας, στα «Αρκαδικά» του, το Ζυγοβίστι το τοποθετεί στο Ιερό της Καλλίστης Αρτέµιδος και στον τάφο της Καλλιστώς!

Το χωριό είχε σημαντικό ρόλο κατά την Επανάσταση του 1821, καθώς κάτοικοί του ήταν από τους πρώτους που ακολούθησαν το Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, ο οποίος τους χρησιμοποίησε ως σωματοφύλακές του με την ονομασία “Αθάνατο Σώμα”: προς τιμήν τους η κεντρική πλατεία του χωριού λέγεται Πλατεία Αθανάτων, στην οποία υπάρχει μαρμάρινο μνημείο, με εγγεγραμμένα τα ονόματα των 200 Αθανάτων.

Το μνημείο ζυγίζει 25 τόνους και έχει ύψος 4 μέτρα, πλάτος 3,60 μέτρα και πάχους 0,70 μέτρα , κατασκευασμένο από λευκό μάρμαρο Θάσου το φιλοτέχνησε ο γλύπτης Νικόλαος Αρμακόλλας από το νησί της Τήνου. Στο κεντρικό του άνοιγμα είναι χαραγμένα τα ονόματα 197 Ζυγοβιστινών Αγωνιστών της επίλεκτης φρουράς του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη.

Ελλήνων Ιστορία των Χιλιετηρίδων

Ο Πρόδρομος και Πνευματικός Πατέρας του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού.

Εορτάσαμε σήμερα την Μνήμη του Ιερομάρτυρα και Ισαποστόλου Κοσμά του Αιτωλού.
Ποιός όμως τον ετοίμασε γι'αυτό το έργο και ήταν ο Πνευματικός του Πατέρας;
Ο Νεκτάριος Τέρπος, ο οποίος ξεκίνησε τον πνευματικό του αγώνα στη Σκήτη της Αγίας Άννας, όπου και καταξιώθηκε ως θεολογική αυθεντία του Αγίου Όρους με το όνομα ''Νεκτάριος Ιερομόναχος Βοσκοπολίτης''.

 Ο φοβερός Εξισλαμισμός των Χριστιανών της Αλβανίας τον καλεί να αναλάβει δράση εκτός Αγίου Όρους. Μεταβαίνει στο ιστορικό Μοναστήρι της Αρδενίτσας (στην σημερινή Κεντρική Αλβανία) όπου ως Μοναχός, Πνευματικός και Ηγούμενος υπήρξε ο ισχυρός ανασχετικός φραγμός στην εξάπλωση του Εξισλαμισμού στην ενιαία Ήπειρο και την Αλβανία.
Τα 2/3 των Χριστιανών της Αλβανίας είχαν ασπασθεί το Ισλάμ για να απαλλαχθούν από το σκληρό χαράτσι του Τυράννου, αλλά και από το παιδομάζωμα για Γενίτσαρους.
Το 1735 -1740 εξισλαμίστηκε μεγάλος αριθμός κατοίκων του Δέλβινου, των Φιλιατών, του Μαργαριτίου και της Παραμυθιάς.
Μόνο σε μια ημέρα εξισλαμίστηκαν 36 χωριά βόρεια του Πωγωνίου!!!

Στο Προδρόμι της Παραμυθιάς ο ιερέας Παπαγιάννης, επειδή εναντιώθηκε στον εξισλαμισμό όχι μόνο του χωριού του αλλά και της ευρύτερης περιοχής, ψήθηκε ζωντανός από τον αγά Οσμάν Σιάνη στον φούρνο.

Γράφει για τους εξισλαμισμένους Χριστιανούς ο Βενετός Matteo Zane «ήταν οι πιο αλαζονικοί και μοχθηροί άνθρωποι που μπορεί κανείς να φανταστεί, άνθρωποι που έχασαν μαζί με την αληθινή πίστη τους και κάθε ανθρωπιά».
Όπως κατάντησε και ο Προδότης του Χριστού Ιούδας.

Αναλαμβάνει λοιπόν ο Ιερομόναχος Νεκτάριος δράση Επανευαγγελισμού των Χριστιανών με Ιεραποστολικές Περιοδείες μέχρι Άρτα και Τρίκαλα, με μεγάλες δυσκολίες και βασανιστήρια κυρίως από Εξισλαμισμένους Χριστιανούς, από τα οποία το ένα χέρι του έμεινε για πάντα παράλυτο.

Ο ξεχασμένος Ήρωας .

Στα σκιερά μονοπάτια του Βερμίου, ανάμεσα σε βελανιδιές και τα πλατάνια της Νάουσας , ζούσε ο Ζήσης Καραδήμος...πατέρας τριών αγοριών. ..
Ήταν το 1705, όταν ο σουλτάνος Αχμέτ Γ΄ έστειλε την ποιο σκληρή διαταγή : του παιδομαζώματος , του φρικτού συστήματος που τους επέτρεπε να αρπάζουν τα παιδιά των Ελλήνων και να τα μετατρέπουν σε γενίτσαρους...τότε ήταν που ο Ζήσης ένιωσε το αίμα του να καίει από οργή: τα αγόρια του δε θα γινόταν ΓΕΝΙΤΣΑΡΟΙ.

Με 400 άντρες, ο Ζήσης Καραδήμος οργάνωσε μια ορμητική επίθεση στους Τούρκους ιεροδασκάλους και προύχοντες της Νάουσας,σφάζοντας τους και δείχνοντας έτσι πως δεν θα επέτρεπε ποτέ να πληγωθεί η τιμή και η ζωή του τόπου του....

Κατέφυγε μαζί με τους άντρες του στο ταμπούρια του Βερμίου και αντιστάθηκε...Αλλα στην Αράπιτσα, έδωσε την ποιο σκληρή μάχη της αντίστασης για το Δίκαιο του Ελληνισμού , κρατώντας ζωντανό το όνειρο της λευτεριάς....
Η ζωή του όμως έφτασε σε τραγικό τέλος. Άλλοι λένε ότι σκοτώθηκε στο ταμπούρι της Αράπιτσας και άλλοι λένε ότι τον κρέμασαν μαζί με τους τρεις γιους του στο μεγάλο πλάτανο της πλατείας Ωρολογιού στη Βέροια, σύμβολο της ακατάβλητης θέλησης αλλά και θυσίας συνάμα ....

4 Αυγούστου στα 1825. Στον Μητροπολιτικό Ναό του Ναυπλίου έχει συγκεντρωθεί πολύς κόσμος...

Πολεμιστές καταρρακωμένοι, ανάπηροι, χήρες, ορφανά, θύματα του μεγάλου και πολυαίματου αγώνος. Άξεστοι άνθρωποι, τυρανισμένοι, πονεμένοι, που φέρουν στη ράχη τους ένα μαρτυρικό παρελθόν ολόκληρων αιώνων.Είναι ο λαός που έχει αναλάβει έναν απελπισμένο αγώνα εναντίον της κτηνωδίας και της απανθρωπιάς που εκπροσωπεί μια πανίσχυρη αυτοκρατορία. Όλοι αυτοί, κλείνοντας στα στήθη τους τη φλόγα και την ορμή για την ανάκτηση της ελευθερίας, ήρθαν εκεί για να γιορτάσουν ένα μεγάλο γεγονός. Την συντριβή του Κιουταχή μπροστά στα τείχη του Μεσολογγιού, ένα πολύ ζωτικό και σπουδαιότατο κέρδος στη δίνη της επαναστάσεως.

Λίγες μέρες νωρίτερα, στη συνέλευση επικρατεί ανησυχία. Αλλοίμονο αν πέσει το Μεσολόγγι!
Είναι η εποχή που ο Ιμπραήμ αλωνίζει την Πελοπόννησο. Ο εμφύλιος σπαραγμός έχει φθάσει στο κατακόρυφο. Όμως, στη βαρειά συννεφιά που πλακώνει τον Μωρηά, ένα φως φαίνεται από μακριά. Είναι το φως που ακτινοβολεί το Μεσολόγγι.

Και κάποτε φτάνει η μεγάλη είδηση. Οι επιθέσεις του Ρούμελη-Βαλεσή έχουν συντριβεί. Το λιοντάρι της επαναστάσεως βρυχάται και τινάζει τη χαίτη του μπρος στα αιμοσταγή ζούμπερα του Σουλτάνου.
Το Μεσολόγγι βαδίζει μπροστά κρατώντας την αιματοβαμμένη σημαία!

Ή Παναγία τής Ελλάδας! Εκεί όπου οί Ήρωες έσκυψαν τό κεφάλι!

Ό Αρχιστράτηγος Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, απογοητευμένος από συμπεριφορές κάποιων οπλαρχηγών όπου είτε τόν είχαν εγκαταλείψει είτε απλούστατα δείλιαζαν στήν υπόθεση κατάληψης τής Τριπολιτσάς, αισθάνεται τήν ανάγκη γιά λίγα λεπτά τής ώρας, νά αποτραβηχτεί. Περνάει τήν είσοδο τού Ναού της Παναγίας στό Χρυσοβίτσι, μέ μία καρδιά βαριά. Ανάβει ένα κερί, κάνει τον σταυρό του και προχωράει προς την εικόνα της Θεομήτορος. Δεν έχει να της ζητήσει κάποιο θαύμα που να ‘ναι τρανταχτό, παρά μονάχα να βοηθήσει εκείνη “οι Έλληνες να ψυχωθούν”. Σκύβει. Και μένει εκεί.

Ψαρά. Κόσμος γονατιστός σιωπηλά προσεύχεται για την καλή επιστροφή του Κωνσταντίνου Κανάρη από τη Χίο. Η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας ως πράξη, άκρως παρακινδυνευμένη. Η ώρα περνάει, μέχρι που κάτι αχνοφαίνεται να έρχεται στο λιμάνι. Τα νέα μεταδίδονται μέσα σε δευτερόλεπτα. Ήρθε θριαμβευτής και μέσα σε μια μεθυστική πλέον ατμόσφαιρα η πομπή μαζί με ιερείς και εξαπτέρυγα αυθόρμητα κατευθύνεται προς τον Ναό του Αγίου Νικολάου. Ο Κανάρης, που δεν πατούσε εδώ και ώρα επί γης, κατεβαίνει από τους ώμους του πλήθους και μπαίνει μόνος του πια μές στον Ναό, καταθέτει το στεφάνι που του ‘χανε δοσμένο πριν από λίγα λεπτά της ώρας μπροστά στην εικόνα της Παναγίας: “Δικό σου είναι Παναγία μου”.
Εδώ αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι ο Καπετάνιος Πυρπολητής προσκυνάει την Αειπάρθενο “με το μέτωπο κατά γης”. Ύστερα αποσύρεται στο φτωχικό του σπίτι.

Απολογία και διδαχή Οδυσσέα Ανδρούτσου

Στις 5 Ιουνίου 1825 δολοφονήθηκε μέσα στην Ακρόπολη των Αθηνών από το άλλοτε πρωτοπαλίκαρό του Γκούρα, ο αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης, Οδυσσέας Ανδρούτσος.

Με αφορμή αυτή την επέτειο, αναδημοσιεύουμε από το περιοδικό ''Πυρσός'' (2/1961 – Δίμηνο εικονογραφημένο εκπολιτιστικό μορφωτικό περιοδικό) το γράμμα του Οδυσσέα Ανδρούτσου, με ημερομηνία 14 Φλεβάρη του 1824, προς τον Μοραΐτην Κοτζαμπάση, Αναστάσιο Λόντο (Ο Πυρσός το τοποθετεί το Γενάρη του 1824 αλλά κάνει λάθος).

Το γράμμα σκιαγραφεί με τρόπο συγκλονιστικό την προσωπικότητα μιας από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της Επανάστασης του 1821.

Μαζί με το γράμμα αναδημοσιεύουμε και το εισαγωγικό κείμενο του περιοδικού «Πυρσός»:

Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος ήταν μία από τις εξέχουσες στρατιωτικές φυσιογνωμίες του Εικοσιένα, που με τη μάχη της Γραβιάς στις 8 του Μάη του 18221 έσωσε στα πρώτα της βήματα την Επανάσταση. Βγαλμένος από το λαό και φλογερός υπερασπιστής του, κυνηγήθηκε από τους πολιτικάντηδες και τους κοτζαμπάσηδες και τέλος απαγχονίστηκε με κρυφή διαταγή της κυβέρνησής τους στον Πύργο της Ακρόπολης. Τον βάφτισαν κι αυτόν προδότη, όπως και τον Καραϊσκάκη και τον Κολοκοτρώνη, όπως και σήμερα οι απόγονοί τους βαφτίζουν τους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης.

Ο Ανδρούτσος υπερασπίστηκε τη γνήσια εθνικολαϊκή συνείδηση του Εικοσιένα με τα δημοκρατικά αναγεννητικά της αιτήματα, που την προδοσία τους συμβολίζει και ο δικός του τραγικός θάνατος.

Τα γράμματα του Ανδρούτσου που σώζονται, στέκονται ανάμεσα στα καλύτερα κείμενα του Εικοσιένα. Ένα απ’ αυτά, που το απευθύνει στον μεγαλοκοτζαμπάση Αναστάσιο Λόντο στις 15 Γενάρη του 184 και που παρουσιάζει τον Ανδρούτσο τέτοιον όπως ήταν, παλικάρι και υπερασπιστή των δίκαιων του αγώνα, δημοσιεύουμε παρακάτω.

Προς τον Μοραΐτην Κοτζαμπάση, Αναστάσιο Λόντο

Μακρυγιάννης και Μαυροκορδάτος

Με αφορμή που κάποιοι ορθοπολιτικοί ιστορικοί τιμούν πάλι το πολιτικό πρότυπό τους, τον Μαυροκορδάτο, τον οραματιστή πράγματι της αναξιοκρατίας, της ξενοδουλείας, άθλιας κατάστασης, της υποτέλειας και αδυναμίας της Ελλάδας, παραθέτουμε μερικές μόνον από τις σημειώσεις του Μακρυγιάννη για αυτόν:
"Ὕστερα ὁ κύριος Μαυροκορδάτος καὶ οἱ συνάδελφοί του μᾶς ἤφεραν τὰ φῶτα τῆς φατρίας καὶ τῆς μεγάλης διχόνοιας....
Ὁ Ἐκλαμπρότατος Μαυροκορδᾶτος ἦταν σύνφωνος κι᾿ αὐτός, ὁ Φαναριώτης, εἰς τὸ σκέδιον νὰ ξεκάμουν τοὺς στρατιωτικούς. Τὸ ῾βαλε καὶ αὐτὸς ῾σ ἐνέργεια εὐτύς, ἅμα ἦρθε ῾στὸ Μισολόγγι, χωρὶς νὰ χάση καιρόν. Ηὖρε πρόφαση ἡ Ἐκλαμπρότη τοῦ εἰς τὸ Μισολόγγι, ὅτι ὁ Καραϊσκάκης ἀγροικήθη μὲ τοὺς Τούρκους. Ἔβαλε ἀνθρώπους δικούς του, τοὺς ἔκαμε κριτᾶς νὰ τὸν περάσουνε ἀπὸ τὸ κανάλι τῆς δικαιοσύνης του, νὰ τὸν σκοτώσουνε. Τὸν κρίναν καὶ τὸν εἶχαν χαζίρι, κι᾿ ἂν δὲν τὸν γλύτωναν οἱ συντρόφοι του, θὰ τὸν σκότωναν.

Ἀκοῦτε, ἐσεῖς; Ὁ Καραϊσκάκης, ἀπὸ δέκα χρονῶν παιδὶ κλέφτης, θὰ γύριζε μὲ τοὺς Τούρκους, ὁποῦ τοὺς σκότωνε μέσα τοὺς λόγγους καὶ περπάταγε ξυπόλυτος ἀπὸ μικρὸ παιδὶ διὰ τὴν λευτεριά. Ὁ Ἐκλαμπρότατος, τὸ ζυμάρι τῶν Τούρκων, ὁ δουλευτὴς αὐτείνων, τῶν Τούρκων, ὁ Μαυροκορδᾶτος, ὁ ἀγαπημένος τῶν τύραγνων, κατάτρεχε τὸν Καραϊσκάκη νὰ τὸν καταδικάση εἰς θάνατον! Χαζίρι τ᾿ ἀργαλεῖα τῆς δικαιοσύνης του καὶ τῆς ἀρετῆς του νὰ τὸν πᾶνε εἰς τὸν Ἅδη, ἀφοῦ γλύτωσε ἀπὸ τόσες πληγὲς καὶ δυστυχίες, ὁποῦ ὑπόφερε δι᾿ αὐτείνη τὴν πατρίδα. Σκότωμα τὸν Καραϊσκάκη, ὅτι δὲν εἶναι κόλακάς του Μαυροκορδάτου, δὲν εἶναι ποταπὸς καθὼς ἐκεῖνοι ὁποῦ τὸν κολακεύουν....
Κι᾿ αὐτὸ τὸ σκέδιον ἦταν τοῦ Μαυροκορδάτου, νὰ μὴν γένη τίποτας καλὸ εἰς τὴν πατρίδα, καθὼς δὲν ἔγινε....

Η δεύτερη, αλλά από Ελληνικά χέρια αυτή τη φορά, καταστροφή και λεηλασία των Ψαρών.

 

ΤΟ ΑΓΟΣ ΤΩΝ ΨΑΡΩΝ

Όταν η ιδιοτέλεια ηγεμονεύει ,η ανομία της συμπαραστέκεται, και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η φιλοπατρία μπαίνουν σε χειμερία νάρκη. ....
Ένα τραγικό μήνυμα από το χθες.
Η δεύτερη, αλλά από Ελληνικά χέρια αυτή τη φορά, καταστροφή και λεηλασία των Ψαρών.

  Είναι γνωστή η καταστροφή των Ψαρών. Τόσο ο Κάλβος με την Ωδή εις Ψαρά, όσο ο Σολωμός, με το «Στων Ψαρων την ολόμαυρη ράχη»,όσο Έλληνες και φιλέλληνες ζωγράφοι, άφησαν αχνάρια στην συλλογική μνήμη από την θυσία αυτού του «πολύ-επίπεδα μεγάλου», μικρού ελληνικού νησιού. Άγνωστη όμως παραμένει η ληστρική και απάνθρωπη συμπεριφορά των “ελληνικών” κυβερνητικών δυνάμεων, που έφτασαν καθυστερημένα, όχι για να περιθάλψουν, αλλά για να ολοκληρώσουν το έργο της οθωμανικής θηριωδίας.

Μια μικρή εισαγωγή, πριν παρουσιάσουμε τα σημεία και τα τέρατα του στόλου της κυβέρνησης του Κουντουριώτη, και του υδραίικου στόλου τη πριν παρουσιάσουμε τις τραγικές καταγγελίες του Υδραίου Ναυαρχου Μιαούλη.

  Το Οθωμανικό κράτος αδυνατώντας να καταπνίξει την Ελληνική Επανάσταση, ζητάει την βοήθεια της Αιγύπτου, του Μεχμέτ Αλή Πασά (Μάρτιος 1824).
Ο Μεχμέτ της Αιγύπτου αποδέχεται την αίτηση βοήθειας του Μαχμούτ της Κωνσταντινούπολης αλλά με σκληρότατους όρους, την παραχώρηση στην επικυριαρχία του της Κρήτης και της Πελοποννήσου. Όρους που μπροστά στην αδυναμία του να καταπνίξει την Ελληνική Επανάσταση, αποδέχτηκε ο Σουλτάνος.
Αβοήθητη η Κάσος

 Τον Ιούλιο του 1824 ο αιγυπτιακός στόλος αναχωρεί από την Αίγυπτο. Στόχος πρώτος των Αιγυπτίων το τσάκισμα του Ελληνικού Ναυτικού ώστε να μπορούν ανενόχλητοι να χτυπήσουν την Πελοπόννησο. Στις 27 Μαΐου επιτίθενται στην Κάσο με 45 πλοία και 4.000 στράτευμα. Στις 30 Μαΐου πέφτει αβοήθητη η Κάσος, η φρουρά του νησιού 1.300 ντόπιοι, 700 πάροικοι και 1.000 περίπου μισθωτοί άνδρες από Βόρειες Σποράδες, Εύβοια και Μακεδονία, σύνολο 3.000 στρατιώτες υπό των Γούλα Κασάνδριο και Σκλαβούνο Ράδο. Η φρουρά αυτή αντιστάθηκε γενναία για δύο ημέρες, μέχρι που έπεσε βόμβα στη δεξαμενή νερού και την διέρρηξε.

 Όταν ο εχθρός όρμησε στο φρούριο, οι πολιορκημένοι έβαλαν φωτιά στην πυριτιδαποθήκη και ανατίναξαν στον αέρα τα οχυρώματα, τους εαυτούς τους και όσους Τούρκους βρίσκονταν στο φρούριο. Κατά τον ιστορικό Παπαρηγόπουλο: «Η Σεβαστή διοίκησις είχε χρήματα να πληρώνει τους στρατούς του εμφυλιου πολέμου, άφηνε δε την Κάσον να καταστραφεί. Και ουδέ μετά την καταστροφήν ελήφθει πρόνοια τις, ίνα εκπλεύσει ο στόλος».
Η λεία από την Κάσο: 15 καράβια αρματωμένα, 40 καΐκια και πυρπόληση τριών καινούργιων πλοίων. Τεράστιες ποσότητες, από γρόσια, μετάξι, τρόφιμα, ναυπηγική ξυλεία.