Το σημερινό πρωτοσέλιδο της ΕΣΤΙΑΣ προκαλεί εύλογο προβληματισμό.
Εάν οι πληροφορίες που δημοσιεύονται ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, τότε η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης δεν αποτελεί απλώς ένα εκκλησιαστικό γεγονός. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό παζάρι, στο οποίο εμπλέκονται οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών, Τουρκίας και Ελλάδας, ακόμη και ζητήματα όπως η προμήθεια των F-35 και οι ισορροπίες στο ΝΑΤΟ.
Αν αυτό αληθεύει, γεννάται ένα ερώτημα πολύ σοβαρότερο από κάθε διπλωματική σκοπιμότητα: Μπορεί η Εκκλησία να γίνεται αντικείμενο γεωπολιτικής διαπραγμάτευσης;
Η αποστολή της Χάλκης
Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης ιδρύθηκε για έναν συγκεκριμένο σκοπό. Να μορφώνει Ορθόδοξους κληρικούς. Να υπηρετεί την Ορθόδοξη θεολογία. Να διαφυλάσσει την αποστολική πίστη.
Δεν ιδρύθηκε ως διεθνές διαθρησκειακό εκπαιδευτικό ίδρυμα ούτε ως πανεπιστήμιο θρησκειολογικών σπουδών. Η ύπαρξή της συνδεόταν άμεσα με τη ζωή της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό
Εφόσον επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες ότι η Τουρκία θα έχει τον αποφασιστικό λόγο στη σύνθεση των καθηγητών και των σπουδαστών, ακόμη και με συμμετοχή μουσουλμάνων φοιτητών, τότε γεννάται ένα βαθύ εκκλησιολογικό πρόβλημα.
Μία Ορθόδοξη Ιερατική Σχολή δεν μπορεί να παύσει να έχει ως μοναδικό προορισμό τη διαμόρφωση Ορθόδοξου κλήρου. Η συνύπαρξη διαφορετικών θρησκευτικών προσανατολισμών σε μία σχολή που προετοιμάζει τους μελλοντικούς ποιμένες της Εκκλησίας μεταβάλλει αναπόφευκτα τον χαρακτήρα της.
Δεν πρόκειται για έλλειψη αγάπης προς τους ετεροδόξους ή τους αλλοθρήσκους. Η Ορθόδοξη Εκκλησία πάντοτε συνομιλούσε με όλους. Άλλο όμως ο διάλογος. Και άλλο η αλλοίωση της ταυτότητας ενός εκκλησιαστικού θεσμού.
Η προϋπάρχουσα θεολογική πορεία της Χάλκης
Η συζήτηση αυτή δεν ξεκινά σήμερα.
Εδώ και πολλές δεκαετίες η Χάλκη ταυτίστηκε με τη θεολογική κατεύθυνση του Φαναρίου. Από τα θρανία της αναδείχθηκαν πολλοί σημαντικοί ιεράρχες, μεταξύ των οποίων και ο σημερινός Οικουμενικός Πατριάρχης, οι οποίοι πρωτοστάτησαν στους διαχριστιανικούς διαλόγους και στη συμμετοχή του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις οικουμενικές διεργασίες.
Για τους υποστηρικτές αυτής της πορείας, ο διάλογος δικαιολογείται ως ποιμαντική ευθύνη και μαρτυρία της Ορθοδοξίας στον σύγχρονο κόσμο.
Αν αυτό αληθεύει, γεννάται ένα ερώτημα πολύ σοβαρότερο από κάθε διπλωματική σκοπιμότητα: Μπορεί η Εκκλησία να γίνεται αντικείμενο γεωπολιτικής διαπραγμάτευσης;
Η αποστολή της Χάλκης
Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης ιδρύθηκε για έναν συγκεκριμένο σκοπό. Να μορφώνει Ορθόδοξους κληρικούς. Να υπηρετεί την Ορθόδοξη θεολογία. Να διαφυλάσσει την αποστολική πίστη.
Δεν ιδρύθηκε ως διεθνές διαθρησκειακό εκπαιδευτικό ίδρυμα ούτε ως πανεπιστήμιο θρησκειολογικών σπουδών. Η ύπαρξή της συνδεόταν άμεσα με τη ζωή της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό
Εφόσον επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες ότι η Τουρκία θα έχει τον αποφασιστικό λόγο στη σύνθεση των καθηγητών και των σπουδαστών, ακόμη και με συμμετοχή μουσουλμάνων φοιτητών, τότε γεννάται ένα βαθύ εκκλησιολογικό πρόβλημα.
Μία Ορθόδοξη Ιερατική Σχολή δεν μπορεί να παύσει να έχει ως μοναδικό προορισμό τη διαμόρφωση Ορθόδοξου κλήρου. Η συνύπαρξη διαφορετικών θρησκευτικών προσανατολισμών σε μία σχολή που προετοιμάζει τους μελλοντικούς ποιμένες της Εκκλησίας μεταβάλλει αναπόφευκτα τον χαρακτήρα της.
Δεν πρόκειται για έλλειψη αγάπης προς τους ετεροδόξους ή τους αλλοθρήσκους. Η Ορθόδοξη Εκκλησία πάντοτε συνομιλούσε με όλους. Άλλο όμως ο διάλογος. Και άλλο η αλλοίωση της ταυτότητας ενός εκκλησιαστικού θεσμού.
Η προϋπάρχουσα θεολογική πορεία της Χάλκης
Η συζήτηση αυτή δεν ξεκινά σήμερα.
Εδώ και πολλές δεκαετίες η Χάλκη ταυτίστηκε με τη θεολογική κατεύθυνση του Φαναρίου. Από τα θρανία της αναδείχθηκαν πολλοί σημαντικοί ιεράρχες, μεταξύ των οποίων και ο σημερινός Οικουμενικός Πατριάρχης, οι οποίοι πρωτοστάτησαν στους διαχριστιανικούς διαλόγους και στη συμμετοχή του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις οικουμενικές διεργασίες.
Για τους υποστηρικτές αυτής της πορείας, ο διάλογος δικαιολογείται ως ποιμαντική ευθύνη και μαρτυρία της Ορθοδοξίας στον σύγχρονο κόσμο.


















