Ο Κόντογλου μέσα από το Αρχείο του
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που λένε ότι ο Κόντογλου είναι πάντα επίκαιρος. και μάλιστα σήμερα, με αυτά που τραβάει η Ελλάδα, πιο επίκαιρος από ποτέ. Είναι αλήθεια, αλήθεια όμως είναι και ότι ο Κόντογλου ξεσκεπάζει αμείλικτα την πραγματικότητα. Το κείμενο που δημοσιεύεται πιο κάτω περιλαμβάνεται στο Αρχείο του κι είναι ένα από τα πάρα πολλά ιδιόχειρα κείμενά του, που βρέθηκαν σε πολύφυλλα τετράδια και που, απ’ όσο ξέρουμε, τα περισσότερα όχι μόνο δεν έχουν δημοσιευθεί αλλά ούτε καν διαβαστεί. Δεν διεκδικεί ίσως λογοτεχνικές δάφνες, σίγουρα όμως μας θυμίζει πολλά και πολύ πιθανώς και τον ίδιο μας τον εαυτό – γι αυτό και κάπου μπορεί και να μας στενοχωρεί ή και να προκαλεί και την αντίδρασή μας.
Καλό όμως είναι να σκεφτούμε, ότι ο Κόντογλου που τα γράφει όλα αυτά, δεν τα γράφει από κακία η κι από κάποιο σύμπλεγμα κατωτερότητας – όπως ίσως θα του καταμαρτυρούσαν κάποιοι που διαφωνούν μαζί του - επειδή ο ίδιος βρέθηκε από την πλευρά των «χαμένων» της ζωής, αλλά ότι επέλεξε συνειδητά την πλευρά αυτή, ενώ μπορούσε πολύ εύκολα να βρίσκεται από την άλλη και μάλιστα χωρίς «μέσα» και χωρίς να χρειαστεί να κολακέψει κανέναν.
Λύκοι και πρόβατα
«Από τους ανθρώπους άλλοι είναι λύκοι και τρώνε κι άλλοι είναι πρόβατα και τρώγονται» - Άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος
Από τους λογιών λογιών ανθρώπους που βλέπει κανένας, ξεχωρίζουνε δυο ειδών, οι καλότυχοι, που τους έρχονται όλα βολικά και οι κακότυχοι, που όλα τους πάνε ανάποδα.
Οι πρώτοι είναι στα φερσίματά τους θαρρετοί και συχνά αδιάντροποι. Καυχησιάρηδες, μικρολόγοι, δίνουνε μεγάλη σημασία στην καλοπέραση τους, αγαπάνε να τους κολακεύουνε κι αυτοί να κολακεύουνε τους δυνατούς στην πολιτική και στα λεφτά, φοβούνται να τους πούνε την αλήθεια, επιδιώκουνε να κάνουνε πολλές γνωριμίες και σαν γνωρίσουνε έναν άνθρωπο, δεν κοιτάζουνε άλλο τίποτα, παρά σε τι μπορεί να τους χρειασθεί, τι μπορούνε να βγάλουνε από αυτόν. Όσο γλυκόλογοι είναι στους επίσημους και τους δυνατούς, άλλο τόσο είναι πικρόλογοι στους φτωχούς και αδύνατους, κι όσο σέρνουνται μπροστά στους σπουδαίους, άλλο τόσο κορδώνουνται μπροστά στους καταφρονεμένους, που δεν έχουνε να βγάλουνε τίποτα από δαύτους.