Υπάρχουν στιγμές που ο άνθρωπος αισθάνεται πως, αφού μίλησε για όσα τον βαραίνουν, άνοιξε την καρδιά του και εναπόθεσε τα σφάλματά του ενώπιον του Θεού, έχει ήδη διανύσει το μεγαλύτερο μέρος της πνευματικής του πορείας. Κι όμως, η αληθινή αρχή βρίσκεται συχνά εκεί όπου τελειώνει εκείνη η ιερή ώρα. Γιατί άλλο είναι να ομολογείς την αλήθεια της ζωής σου και άλλο να βρίσκεις το θάρρος να την αλλάξεις.
Η μετάνοια δεν εξαντλείται στην αναγνώριση του λάθους ούτε ολοκληρώνεται με την ανακούφιση που ακολουθεί τη συγχώρηση. Είναι η βαθιά, εσωτερική μεταστροφή του ανθρώπου· η αλλαγή του τρόπου με τον οποίο σκέφτεται, επιθυμεί, αγαπά, αντιδρά και στέκεται απέναντι στον Θεό, στον συνάνθρωπο και στον ίδιο του τον εαυτό. Δεν είναι απλώς η λύπη για όσα έκανε, αλλά η απόφαση να μη συνεχίσει να ζει αιχμάλωτος εκείνων που τον απομακρύνουν από την αλήθεια.
Το Μυστήριο της Εξομολογήσεως δεν είναι ένας πνευματικός σταθμός στον οποίο καταθέτουμε το βάρος των σφαλμάτων μας για να επιστρέψουμε αμέσως στην ίδια ζωή. Είναι τόπος συναντήσεως με το έλεος του Θεού, χώρος θεραπείας, αλήθειας και αναγεννήσεως.
Ο πνευματικός δεν βρίσκεται εκεί για να μας απαλλάξει από την ευθύνη της υπάρξεώς μας, αλλά για να μας βοηθήσει να τη σηκώσουμε με διάκριση, ελπίδα και εμπιστοσύνη στη χάρη του Θεού.
Η συγχώρηση δεν μας απαλλάσσει από τον αγώνα· μας δίνει τη δύναμη να τον αρχίσουμε ξανά.
Η χάρη του Θεού δεν καταργεί την ανθρώπινη ελευθερία· την θεραπεύει και την καθιστά ικανή να συνεργαστεί με το θέλημά Του. Ο Θεός δεν μεταμορφώνει τον άνθρωπο σαν να ήταν ένα άψυχο αντικείμενο. Σέβεται το μυστήριο της ελευθερίας του, ακόμη κι όταν αυτή παραμένει φοβισμένη, διχασμένη ή αιχμάλωτη των παθών της.
Μας προσφέρει το φως, αλλά δεν μας εξαναγκάζει να περπατήσουμε.
Μας δείχνει τον δρόμο, αλλά δεν στερεί από εμάς την ευθύνη του επόμενου βήματος.
Εδώ ακριβώς αρχίζει η προσωπική μας ευθύνη. Ο πνευματικός μπορεί να μας υποδείξει μια κατεύθυνση, να διακρίνει μαζί μας τις πληγές που χρειάζονται θεραπεία και να μας προσφέρει συμβουλές καρπούς προσευχής και πνευματικής πείρας. Δεν μπορεί, όμως, να μετανοήσει αντί για εμάς. Δεν μπορεί να προσευχηθεί στη θέση μας, να συγχωρήσει στη θέση μας, να πολεμήσει τους εσωτερικούς μας δαίμονες στη θέση μας. Η πνευματική καθοδήγηση είναι πολύτιμη, αλλά η καρποφορία της προϋποθέτει τη δική μας ελεύθερη ανταπόκριση.