ΠΑΤΗΣΤΕ ΣΤΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΔΕΞΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΜΑΣ!

Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2026

Μην παραδίδουμε τη συνείδησή μας για χάρη της ευκολίας ( ηλεκτρονικές κάρτες )



Υπάρχουν θέματα που δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με ένα απλό «έλα μωρέ, τι πειράζει;». Και όταν μάλιστα μέσα σε μια οικογένεια ο ένας σύζυγος έχει σοβαρές πνευματικές επιφυλάξεις, ο άλλος δεν πρέπει να τις αντιμετωπίζει σαν παραξενιά ή φοβία.
Ο γάμος είναι κοινωνία ζωής. Είναι πορεία δύο ανθρώπων που καλούνται να συζητούν μαζί όχι μόνο πού θα πάνε διακοπές, τι θα αγοράσουν ή πώς θα διαχειριστούν τα οικονομικά τους, αλλά πολύ περισσότερο όσα αγγίζουν τη συνείδηση, την πίστη και την πνευματική τους πορεία. Ένα τόσο σοβαρό θέμα δεν πρέπει να γίνεται αιτία περιφρόνησης ή διχασμού. Χρειάζεται συζήτηση, προσευχή, ενημέρωση και διάκριση.
Και εδώ θέλω να είμαι απολύτως σαφής.
Δεν λέω ότι η σημερινή κάρτα είναι το χάραγμα της Αποκαλύψεως. Δεν έχω δικαίωμα να φορτώσω στη συνείδηση ενός ανθρώπου μια τέτοια βεβαιότητα.
Αλλά επίσης δεν λέω: “τρέξτε να την πάρετε, δεν υπάρχει κανένα ζήτημα”.
Η δική μου στάση είναι: μη βιάζεστε. Εξετάστε. Ρωτήστε. Προσευχηθείτε. Μην παραδίδετε τη συνείδησή σας στην ευκολία.
Δεν είναι στάση χωρίς προηγούμενο. Ο Άγιος Παΐσιος είχε μιλήσει με μεγάλη ανησυχία για συστήματα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης και είχε κάνει ακριβώς τη διάκριση που πολλές φορές σήμερα χάνεται: άλλο η ταυτότητα και άλλο το ίδιο το χάραγμα. Σε εκκλησιαστικές πηγές παρατίθεται η χαρακτηριστική θέση του ότι η ταυτότητα «δεν είναι το σφράγισμα», αλλά τη θεωρούσε προπαρασκευαστικό στάδιο προς αυτό.

"Θα γίνεις ιερέας και θα πάρεις και τ' όνομά μου"!


Την Καθαρά Δευτέρα του 1948 είχα πάει με το αφεντικό μου και τη σύζυγό του Ευσταθία στην Αίγινα, πραγματοποιώντας την πρώτη μου προσκυνηματική επίσκεψη στον τάφο του προστάτου μου Αγίου Νεκταρίου ο οποίος βέβαια τότε δεν είχε επίσημα ανακηρυχθεί. Στη συνείδηση όμως όλων ήταν Άγιος. 

Σκύβω στον τάφο. Γονατίζω κι αγκαλιάζοντάς τον, του λέω με απλότητα: 
"Άγιε Νεκτάριε, λένε πως είσαι Άγιος. Εγώ όμως δεν σε πιστεύω! Για να σε πιστέψω πρέπει να μου δείξεις κάτι: Ναι ή όχι, θα γίνω κληρικός;"! Έχοντας μάλιστα την "απαίτηση" γι' άμεση απάντηση, βάζω το αυτί μου στην πλάκα. 

 Ακούω τότε έναν θόρυβο σαν να φτερούγιζε περιστέρι! Κι αμέσως μετά, μιά γεροντική φωνή: "Θα γίνεις και θα πάρεις και τ' όνομά μου"!
 Πετάχτηκα πάνω. Η καρδιά μου κόντευε να σπάσει από χαρά.

Γέροντας Νεκτάριος Βιτάλης
Εκοιμήθη στις 8 Φεβρουαρίου 2018.

''Κρατάς στά χέρια σου τήν Αρχόντισσα τών Κυθήρων καί όλης τής Ελλάδας ,τήν Κυρία Θεοτόκο''.


Τό είχε καλά τυλιγμένο τό δώρο της,ή μητέρα μου Ειρήνη.
Μού τό έφερνε ώς δώρο στό Μεγάλο Μοναστήρι τού Αγίου Ιωάννου τού Θεολόγου γιά τήν χειροτονία μου.
Ήταν μία εικόνα. Μία θαυματουργή εικόνα. Τής Παναγιάς μας τών Κυθήρων,
τής Παναγίας τής Μυρτιδιώτισσας.

Στό δρόμο είδε τόν Ασκητή τής Πάτμου, τόν Γέροντα Νικόδημο, τόν οποίον ή μητέρα μου ευλαβούνταν πολύ, πού ασκήτευε στό Λιβάδι τών Καλογήρων.

Ό Ασκητής τής Πάτμου μας, Νικόδημος ασκήτευε πολλά χρόνια. Ήξερε τό Ψαλτήρι απ’έξω, τό Ευαγγέλιο καί πολλούς από τούς Πατέρες τής Εκκλησίας μας. Ήταν πολύ καλός τεχνίτης, έχτιζε τοίχους, έφτιαχνε πηγάδια. Ήταν πολύ δυνατός καί σκληραγωγημένος. Στό λιβάδι τών Καλογήρων δέν είχε ούτε ρεύμα, ούτε τηλέφωνο, ούτε σόμπα.Πολλά χρόνια οί γιατροί τού διέγνωσαν καρκίνο καί τού έδιναν ζωή μόνο 5 χρόνια, καί ό άνθρωπος τού Θεού έζησε 20.
Τότε ό Γέρων Νικόδημος τής λέει :

Όσοι επιτρέψουν στα παιδιά τους να παρακολουθήσουν το μάθημα δίχως να εξετάσουν τι ΑΚΡΙΒΩΣ θα τα μαθαίνουν είναι άξιοι της μοίρας τους.


"Σύμφωνα με τον ίδιο, στο πλαίσιο του προγράμματος της Ηθικής, συναντώνται ζητήματα όπως τα δικαιώματα, οι κοινωνικές σχέσεις, η ισότητα, τα ζητήματα φύλου, οι σύγχρονες κοινωνικές προκλήσεις, η τεχνολογία, η τεχνητή νοημοσύνη. Σημειώνεται, δε ότι οι πιο σύνθετες θεματικές αναπτύσσονται στις μεγαλύτερες τάξεις, από το Γυμνάσιο προς το Λύκειο".[protothema.gr]

Τα δικαιώματα, η ισότητα, τα ζητήματα φύλου.Με λίγα λόγια θα κάνουν στα παιδιά κατήχηση στην φεμινιστική αίρεση μέσα στα σχολεία και θα το ονομάζουν "ηθική". Καλώς τα δεχτήκαμε. Όσοι επιτρέψουν στα παιδιά τους να παρακολουθήσουν το μάθημα δίχως να εξετάσουν τι ΑΚΡΙΒΩΣ θα τα μαθαίνουν είναι άξιοι της μοίρας τους.

Θαύματα του Οσίου Γερασίμου του Ιορδανίτου

Πολλοὶ λένε οτι ο Οσιος Γεράσιμος ο Ἱορδανίτης ακουει πολὺ γρήγορα τὶς παρακλήσεις καὶ τὶς προσευχές τους καὶ τοὺς κάνει καλά. Γι᾿ αὐτὸ ἀπὸ πολλοὺς ονομάζεται «Ο Αγιος Εξπρές». Ειναι πάντα ζωντανός, κυκλοφορει στήν Ιερά Μονή Ὁσίου Γερασίμου του Ιορδανίτου στήν Ιεριχώ ανάμεσα στοὺς προσκυνητὲς καὶ στοὺς αλλους πιστούς, συνομιλει μαζί τους, τοὺς παρηγορεῖ, τοὺς ενθαρρύνει, τοὺς θεραπεύει καὶ σκορπίζει παντοῦ τὴν ἀγάπη του. Ὁ μακαριστός ἡγούμενος, ἀρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Ταβουλαρέας που εκοιμήθη φέτος στις 6 Σεπτεμβρίου διηγείται τά παρακάτω θαύματα του Αγίου Γερασίμου του Ιορδανιτου:

1.Θεραπεία δωδεκάχρονου μὲ υψηλὸ πυρετό
«Πρὶν εἴκοσι χρόνια περίπου ἦρθε ἀπὸ τὰ Ἱεροσόλυμα ὁ διάκονος Εἰρηναῖος τῆς μονῆς Σινᾶ. Εἶχε μαζί του καὶ ἕνα δωδεκάχρονο ἀγόρι ἀπὸ τὴν Κρήτη ποὺ φοιτοῦσε στὴ σχολὴ τῆς Σιών. Ἦταν Σάββατο ἀπόγευμα, ἤμουν πολὺ κουρασμένος καὶ ζύμωνα, διότι δὲν εἶχα πρόσφορο γιὰ τὴν λειτουργία τῆς Κυριακῆς. Ξαφνικὰ τὸ παιδὶ παρουσίασε πολὺ ψηλὸ πυρετό, εἶχε φοβεροὺς πονοκεφάλους καὶ ἀνυπόφορους πόνους. Δὲν ἤξερα τί νὰ κάνω. Ὄχημα δὲν εἶχα, ἐκτὸς ἀπὸ ἕνα μηχανάκι, δὲν μποροῦσα νὰ τὸ πάρω στὸν γιατρὸ καὶ ἤμουν σὲ ἀπελπιστικὴ κατάσταση.
Προσευχήθηκα στὸν Ἅγιο νὰ κάνει τὸ παιδὶ καλά.
Κατὰ τὶς ἕνδεκα ἡ ὥρα ὁ διάκος καὶ τὸ παιδὶ ἀποκοιμήθηκαν. Ἐγὼ ἤμουν κατακουρασμένος, εἶχα τὰ ψωμιὰ στὸ φοῦρνο, σκεφτόμουν τὴν λειτουργία τῆς ἑπόμενης μέρας καὶ παρακαλοῦσα θερμὰ τὸν Ἅγιο νὰ κάνει καλὰ τὸ ἄρρωστο παιδί. Σὲ μιὰ στιγμὴ ὁ διάκος ἀκούει τὴν πόρτα νὰ κτυπᾶ. Σηκώνεται, κοιτάζει, δὲν ἦταν κανένας. Ἦρθε καὶ μὲ βρῆκε καὶ πήγαμε μαζὶ στὸ δωμάτιό τους. Τοῦ εἶπα ὅτι ὁ Ἅγιος θὰ ἤτανε. Δὲν πρόλαβα νὰ τελειώσω τὴν κουβέντα καὶ τὸ παιδί, ἐκεῖ ποὺ παραμιλοῦσε, ξύπνησε καὶ μοῦ εἶπε: «Γέροντα, ἔγινα μούσκεμα. Ἕνας παππούλης ἔριξε ἀπάνω μόνο ἕναν τενεκὲ νερό». Τοῦ ἔβγαλα τὸ φανελάκι καὶ τὸ σκουπίσαμε μὲ τὴν πετσέτα. Σὲ πέντε λεπτὰ κοιμήθηκε ἥσυχο, χωρὶς πυρετὸ καὶ τὸ πρωὶ ἦταν τελείως καλά».

2.Ὁ Ἅγιος προσφέρει φρουτα στοὺς προσκυνητές του
Ὁ ἡγούμενος Χρυσόστομος συνεχίζει:
 «Μιὰ φορὰ ἦταν ἐδῶ, στοὺς Ἁγίους Τόπους, ἕνα γκρουπ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, μὲ ἕναν δεσπότη -Διονύσιο τὸν λέγανε- ἀπὸ μιὰ περιοχὴ τῆς Μακεδονίας. Εἶχε ἔρθει μὲ φοιτητὲς τῆς θεολογίας.
Εἰδοποιήσανε ἀπὸ τὴν Ἱεριχὼ οτι ἔρχονται κι ἂν μποροῦσα νὰ τοὺς ἑτοιμάσω φάβα (διότι ἐγὼ συνηθίζω νὰ ψήνω φάβα γιὰ τὸν κόσμο).
Ὅταν μπήκανε μέσα στὸ μοναστήρι ειπα στὸ δεσπότη: «Δεσπότη μου, νὰ μὲ συγχωρέσεις, αλλὰ δὲν ἔχω φροῦτο νὰ φᾶτε μετὰ τὴ φάβα».
Σὲ λίγο μπαίνει ἕνας στρατιώτης μ᾿ ἕνα κασόνι πορτοκάλια καὶ λέει:
«Ἀμπούνα, (Γέροντα) πάρε αὐτὰ τὰ πορτοκάλια».
Ἐγὼ ἀπόρησα, διότι ἔφυγε ἀμέσως καὶ πῆγα νὰ δῶ ἀπὸ ποιὸ στρατόπεδο εἶναι.
Βγαίνω ἔξω, κοιτάζω ἀπὸ δῶ, κοιτάζω ἀπὸ κεῖ, τίποτα. Ἄφαντος ὁ στρατιώτης. Φωνάζω ἕναν ἐργάτη καὶ τὸν ρωτάω ποῦ πῆγε ὁ στρατιώτης. Αὐτὸς ἀπορεῖ καὶ μοῦ λέει ὅτι δὲν εἶδε κανένα στρατιώτη νὰ μπαίνει στὸ μοναστήρι.
«Πῶς δὲν μπῆκε», τοῦ λέω. «Νά τὰ πορτοκάλια».

Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου 2026

Ἡ λύσις τῆς πολυχρονίου πολιορκίας τῆς λαύρας τῆς Ἁγίας Τριάδος τοῦ Ἁγίου Σεργίου(1608-1610)


Ἡ Λαύρα τῆς Ἁγίας Τριάδος τοῦ Ἁγίου Σεργίου πολιορκήθηκε στὶς 23 Σεπτεμβρίου τοῦ 1608 ἀπὸ 30.000 Πολωνούς, καὶ Κοζάκους, μὲ ἀρχηγοὺς τὸν Λισόφσκυ καὶ τὸν Σαπέγα.

Οἱ ὑπερασπιστές της ἦταν ἀσυγκρίτως λιγότεροι, περίπου 2.000, μὲ πεσμένο ἠθικο μπροστὰ στὴν εχθρικὴ ὑπεροπλία. Μέσα σὲ γενικὸ θρῆνο τέλεσαν ὁλονυχτία ἀγρυπνία τὴν παραμονὴ τῆς 25 Σεπτεμβρίου κατὰ τὴν ὁποία γιορτάζεται ὁ Ὅσιος.

Ὁ Ἅγιος δὲν περίμενε νὰ τελειώσῃ ἡ ἀκολουθία. Ἐμφανίσθηκε στὸν μοναχὸ Ποιμένα. Ἐνῶ προσευχόταν στὸν πολυεύσπλαγχνο Σωτῆρα καὶ στὴν πανάχραντη Θεοτόκο, τὸ κελλί του γέμισε φῶς σὰν νἆταν ἡμέρα. Σκέφθηκε ὅτι οἱ ἐχθροὶ μπῆκαν καὶ ἔκαιγαν τὸ μοναστήρι. Τρέχει ἔξω ἀπὸ τὸ κελλί, καὶ βλέπει στὸν τροῦλλο τοῦ ναοῦ τῆς Ἁγίας Τριάδος μία πύρινη στήλη ποὺ ἔφθανε στὸν οὐρανό. Κάλεσε ἀμέσως τοὺς μοναχούς, καὶ τοὺς κοσμικούς, καὶ ὅλοι θαύμασαν τὸ ἐξαιρετικὸ φαινόμενο. Ἀφου πέρασε λίγη ὥρα, ἡ στήλη ἄρχισε νὰ χαμηλώνει, να μικραίνει, καὶ τέλος σὰν πυρακτωμένο σύννεφο μπῆκε μέσα στὸν ναό, ἀπὸ τὸ παράθυρο τῆς εἰσόδου. Ἕπειτα εξαφανίσθηκε.

Στὸ διάστημα αὐτὸ οἱ πολιορκητὲς ἔρραναν τὸ μοναστήρι μὲ ἀναρίθμητες οβίδες, ἀλλὰ ἡ παντοδύναμη δεξιὰ τοῦ Ὑψίστου τὸ ἔσωζε. Τὰ βλήματα ἔπεφταν σὲ ἀκατοίκητες περιοχές, καὶ προκαλοῦσαν ἐλάχιστες ζημιές, ἐνῶ ὑπῆρχε σὲ πολλὰ σημεῖα ὑπερβολικὸς συνωστισμὸς τῶν πιστῶν ποὺ κατέφυγαν στὴν μονή.

Οἱ ἐχθροὶ ἐκτὸς ἀπὸ τὸ πυροβολικό, καὶ τὶς συχνὲς ἐπιδρομές, με τὶς ὁποῖες ἔφθειραν τὶς δυνάμεις τῶν πολιορκημένων, ἄρχισαν νὰ σκάβουν ὑπόγεια σήραγγα κάτω ἀπὸ τὰ τείχη. Ὁ Ὅσιος ἐμφανιζόταν νὰ περπατεῖ στὶς ἐπάλξεις καὶ νὰ ἁγιάζει τὰ τείχη. Μία Κυριακή, ἐμφανίσθηκε στὸν κανδηναλάπτη Εἰρήναρχο καὶ τοῦ προεῖπε μία ἐπικείμενη ἔφοδο τῶν ἐχθρῶν.

Πραγματικά, τὴν ἑπόμενη νύχτα οἱ Πολωνοί, ἐνήργησαν μία φοβερὴ ἐπίθεσι ἐναντίον τῆς λαύρας, ἀλλὰ οἱ προειδοποιημένοι ὑπερασπιστές της τοὺς ἀπέκρουσαν μὲ ἐπιτυχία, προξενώντας τους μεγάλες ἀπώλειες.

Οἱ πολιορκημένοι γνώριζαν γιὰ τὸ σκάψιμο κάτω ἀπὸ τὰ τείχη, δὲν μποροῦσαν ὅμως νὰ προσδιορίσουν τὴν θέση τῆς σήραγγος. Ἔτσι κάθε στιγμή, τοὺς ἀπειλοῦσε ἡ ὁλοκληρωτικὴ καταστροφή. Ὁ καθένας ἔβλεπε τὸν θάνατο μπροστά του. Ὅλοι μὲ βαθιὰ συναίσθηση κατέφυγαν στὸν ναὸ τῆς Ἁγίας Τριάδος. Ὅλοι θερμὰ παρακαλοῦσαν γιὰ τὴν σωτηρία τους. Ὅλοι μετανοοῦσαν γιὰ τὶς ἁμαρτίες του. Δὲν ὑπῆρχε ἄνθρωπος ποὺ νὰ μὴν στρεφόταν μὲ ἀπέραντη πίστη πρὸς τὰ ἅγια λείψανα τῶν μεγάλων ὑπερμάχων καὶ ἱδρυτῶν τῆς μονῆς Σεργίου καὶ Νίκωνος. Ὅλοι ἀξιώθηκαν νὰ κοινωνήσουν τὰ Ἄχραντα Μυστήρια, τὸ Σῶμα και τὸ Αἷμα τοῦ Κυρίου.
Στὶς ζοφερὲς αὐτὲς ἡμέρες, ὁ Ὅσιος Σέργιος ἐμφανίσθηκε στὸν ἀρχιμανδίτη Ἰωάσαφ. Τοῦ ἀνήγγειλε ὅτι ο Κύριος θὰ τοὺς ἐλεήσῃ καὶ θὰ τοὺς σώσῃ καὶ τὸν συμβούλευσε νὰ συνεχίζουν τὴν προσευχή, καὶ τὴν μετάνοια καὶ μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸν θανάσιμο κίνδυνο.

Ὁ ἀρχιμανδίτης Ἰωάσαφ παρηγόρησε τοὺς ἀδελφοὺς μὲ τὸ ὅραμα αὐτό. Ἔπειτα ἀπὸ λίγες μέρες ἀξιώθηκε νὰ ξαναδεῖ τὸν Ὅσιο, τὴν ὥρα ποὺ ἔκανε τὸν μοναχικό του κανόνα, καὶ νὰ ἀκούσῃ καὶ ἄλλα παρηγορητικὰ λόγια:

-Σήκω καὶ εὐχαρίστησε τὴν πανάχραντη Θεοτόκο, γιατί, θερμὰ προσεύχεται γιὰ τὴν σωτηρία σας πρὸς τὸν Υἱὸ καὶ Θεό Της.

Ὁ Ὅσιος ἐμφανιζόταν ὄχι μόνο στοὺς ὑπερασπιστὲς τῆς μονής, ἀλλὰ καὶ στοὺς ἐχθροὺς ποὺ τὴν πολιορκοῦσαν. Ἔτσι ἕνας ἀπὸ τοὺς Κοζάκους ἦλθε στὸ μοναστήρι καὶ διηγήθηκε ὅτι πολλοὶ στρατηγοὶ τῶν ἀντιπάλων ἔβλεπαν νὰ φωτίζουν στὰ τείχη δύο φωτόλουστοι στάρετς, ποὺ ἔμοιαζαν μὲ τοὺς θαυματουργοὺς Ἁγίους Σέργιο καὶ Νίκωνα. Ὁ ἕνας θυμίαζε τὸ μοναστήρι καὶ ὁ ἅλος τὸ ράντιζε μὲ ἁγιασμό. Μετὰ ἀπευθύνθηκαν στὰ στρατεύματα τῶν Κοζάκων μέμφοντάς τους γιατὶ ἑνώθηκαν μὲ ἑτερόδοξους γιὰ νὰ καταστρέψουν τὸν οἶκο τῆς Ἁγίας Τριάδος.

Για πολλά γέλια στη ζωή σίγουρα θα μετανιώσεις, αλλά ούτε για ένα χυμένο δάκρυ.


«Μακάριοι οἱ πενθοῦντες ὅτι αὐτοὶ παρακληϑήσονται»
Τα δάκρυα είναι παράξενο υλικό! Εντελώς απαλά, αλλά ασφαλή. Λάμπουν σαν οπάλιος λίθος. Και πράγματι αυτός ο δεύτερος όροφος, ο όροφος των δακρύων, φαίνεται σαν από πολύτιμο οπάλιο λίθο.

Στον αλαζόνα δεν υπάρχουν δάκρυα. Επαίρεται επειδή δεν μπορεί να κλάψει και ποτέ δεν έκλαψε. Δε γνωρίζει ότι αυτό είναι αδυναμία και όχι δύναμη. Από τα μάτια του εμφανίζεται ξηρό πυρ, που εξαπλώνει την ξηρότητα στις ανθρώπινες καρδιές. Η αλαζονεία μεγαλώνει σε ρηχή γη πάνω στην πέτρα. Όμως στο βάθος εμφανίζεται η υγρασία. Η συντριβή ενώπιον του Θεού μοιάζει με βαθύ όργωμα στο οποίο εμφανίζεται υγρασία. Ο συντετριμμένος και ταπεινός τω πνεύματι κλαίει. Η ψυχή του είναι γεμάτη δάκρυα και το μαρτυρούν τα μάτια του. Κάποιος από τους Ορθόδοξους διδασκάλους μιλούσε για δύο βαπτίσματα: ένα στο νερό κι ένα στα δάκρυα. Άλλος πάλι είπε: κλάψε μέρα και νύκτα και μη γνωρίσεις κορεσμό στο κλάμα!

Μπορεί κι εσύ να σκεφτείς: τα δάκρυα είναι σημάδι αδυναμίας! Μη σκέπτεσαι έτσι. Οι χριστιανοί που περισσότερο έκλαψαν, με ύμνους βάδισαν προς τον τόπο του μαρτυρίου.

«Τα δάκρυα είναι το έλαιο των οφθαλμών», έλεγε ο Μέγας Αντώνιος. Οι πλέον αμαρτωλές: Μαρία η Αιγυπτία, η Ταϊσία και η Πελαγία έπλυναν τις ψυχές τους με δάκρυα και αγίασαν. Έτσι και χιλιάδες άλλοι.

Ένα από τα πιο επικίνδυνα πράγματα στη ζωή είναι η καταστροφολογία


Ένα από τα πιο επικίνδυνα πράγματα στη ζωή είναι η καταστροφολογία και η συνεχόμενη διαπίστωση της καταστροφής! Λειτουργεί στον ανθρώπινο εγκέφαλο αρνητικά και τον φθάνει σε σημείο να μη τον νοιάζει τίποτα. Μπορεί είτε να τον κάνει σκληρό και αμείλικτο είτε αδιάφορο για τα πάντα.

 Αν παρατηρήσετε τον κόσμο στη διασκέδαση θα διαπιστώσετε κάτι σημαντικό, σα να θέλουν να αδράξουν τη στιγμή, να ζήσουν όσο πιο έντονα γίνεται και ας μην υπάρχει αύριο. Αυτό είναι αποτέλεσμα μιας κατάστασης μέσα στην οποία ο καθένας και η καθεμιά δεν ζει την πραγματική ζωή! Έχει απογοητευτεί και ψάχνει λίγη εφήμερη χαρά όπως και λίγη εφήμερη δόξα! Στόχος μας πρέπει να είναι πάντοτε να δώσουμε λύσεις στους ανθρώπους και όχι μια σπρωξιά να πέσουν στο γκρεμό. 

Να λέμε πάντα την αλήθεια αλλά ταυτόχρονα να εργαζόμαστε πάνω στην ενθάρρυνση! Η ανθρωπότητα άντεξε πολλά και δεν αντεπεξήλθε με κλάματα αλλά με γενναίες αποφάσεις. Προσωπικά αν αποθαρρύνω έναν άνθρωπο θεωρώ οτι έχω αποτύχει! Ενθάρρυνση, πίστη, γενναιότητα και προχωράμε πάντα μπροστά έστω και αν την προηγούμενη μέρα χάσαμε τα πάντα, σήμερα πρέπει να προχωρήσουμε βάζοντας νέα αρχή!

Η σφαγή Ελλήνων μοναχών από τους Οθωμανούς αποκαλύφθηκε σε κλεμμένα χειρόγραφα του 16ου αιώνα

 Μια μελέτη χειρογράφων του 16ου αιώνα, που εντοπίστηκαν πρόσφατα, φέρνει στο φως ένα θλιβερό γεγονός στην ιστορία της Ιεράς Μονής Παναγίας Εικοσιφοίνισσας στο Παγγαίο. Σύμφωνα με τα χειρόγραφα, ολόκληρη η κοινότητα των 172 Ελλήνων μοναχών της μονής σφαγιάστηκε από τους Οθωμανούς.


Η βιβλιοθήκη της μονής, πλούσια σε πάνω από 430 χειρόγραφα και 470 αντικείμενα, υπέστη λεηλασία το 1917 από Βούλγαρους στρατιώτες κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα χειρόγραφα κατέληξαν στις Ηνωμένες Πολιτείες και η επιστροφή τους ρίχνει φως σε άγνωστες πτυχές της ιστορίας του μοναστηριού.

Μία από τις αποκαλύψεις των χειρογράφων αφορά την σφαγή του 16ου αιώνα. Η προφορική παράδοση για αυτό το τραγικό γεγονός βρίσκει πλέον έγκυρη τεκμηρίωση στα γραπτά τεκμήρια.

Πριν από την ανακάλυψη των χειρογράφων, ένα χειρόγραφο του 9ου αιώνα, γνωστό ως Codex 1424, είχε ήδη επιστραφεί στην Ιερά Μητρόπολη Δράμας και την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας. Το χειρόγραφο, κοσμημένο με μινιατούρες και απεικονίσεις των Ευαγγελιστών.

Τον Οκτώβριο του 2023, τρία χειρόγραφα του 16ου αιώνα, λεηλατημένα από την Ιερά Μονή Εικοσιφοίνισσας, βρήκαν τον δρόμο της επιστροφής.

Ο Άγιος Απόστολος Παύλος και η Αγία Πρωτομάρτυς Θέκλα.Τοιχογραφία 6ος αιώνας


Ο Άγιος Απόστολος Παύλος και η Αγία Πρωτομάρτυς Θέκλα.Τοιχογραφία στο Σπήλαιο του Αγ.Παύλου κοντά στην Έφεσο.VI αιώνας

Στην μνήμη της φιλίας του J.R.R. Tolkien με τον C.S. Lewis


 Στην μνήμη της φιλίας του J.R.R. Tolkien, συγγραφέα του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών και του C.S. Lewis, συγγραφέα των βιβλίων της Νάρνια, θα αναγερθεί μνημείο την άνοιξη του 2027. 
 Οι δύο φίλοι κάθονταν συχνά στο ίδιο τραπέζι της παμπ "Αετός και Παιδί" όπου ανάμεσα σε άλλα διάβαζαν ο ένας στον άλλον αποσπάσματα της δουλειάς τους πριν εκδοθούν. 
 Για την κατασκευή του μνημείου θα χρησιμοποιηθούν ξύλα από την Βρετανία, καθώς και ένα κομμάτι από τη μαύρη πεύκη του Βοτανικού Κήπου της Οξφόρδης, που ήταν το αγαπημένο δέντρο του Tolkien και από το οποίο εμπνεύστηκε την φυλή των Έντς. 
 Αν και το συγκεκριμένο δέντρο ξεριζώθηκε το 2014, το ξύλο του διατηρήθηκε και μέρος αυτού θα χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή του μνημείου.

Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου 2026

Η μεγαλύτερη ζημιά της εποχής μας δεν είναι ότι οι άνθρωποι δεν πηγαίνουν στην εκκλησία. Είναι ότι θέλουν να πηγαίνουν με τους δικούς τους όρους.


«Η μεγαλύτερη ζημιά της εποχής μας δεν είναι ότι οι άνθρωποι δεν πηγαίνουν στην εκκλησία. Είναι ότι θέλουν να πηγαίνουν με τους δικούς τους όρους. Θέλουν έναν Χριστό που να χωράει στο πρόγραμμά τους, μια Θεία Λειτουργία κομμένη στα μέτρα τους και μια Θεία Κοινωνία χωρίς κόπο, χωρίς αναμονή, χωρίς προετοιμασία. Αυτό όμως δεν είναι εκκλησιαστικό φρόνημα, είναι το κοσμικό πνεύμα που μπήκε μέσα στην πνευματική ζωή. Η Εκκλησία δεν προσαρμόζεται στη δική μας ευκολία. Εμείς καλούμαστε να προσαρμόσουμε τη ζωή μας στον ρυθμό της Εκκλησίας.

Και ξέρετε ποιο είναι το πιο λυπηρό; Τηλεφωνούν στις ενορίες και στα μοναστήρια και μας ρωτούν: «Τι ώρα βγαίνει η Θεία Κοινωνία;» Τι ερώτηση είναι αυτή, παιδί μου; Ποιος άνθρωπος που αγαπά πραγματικά τον Χριστό μπορεί να κάνει αυτή την ερώτηση; Είναι σαν να λέει: «Πείτε μου πότε να έρθω, για να χάσω όσο το δυνατόν περισσότερη Θεία Λειτουργία και να κρατήσω μόνο αυτό που με εξυπηρετεί». Αν κάποιος αγαπά έναν άνθρωπο, δεν ρωτά πότε θα τελειώσει η συνάντηση, ρωτά πότε αρχίζει, για να μην χάσει ούτε ένα λεπτό. Όταν όμως η καρδιά ψυχρανθεί, τότε αναζητά πάντοτε το ελάχιστο. Πόσο πρέπει να μείνω; Πότε θα τελειώσει; Πόσο διαρκεί; Αυτές δεν είναι ερωτήσεις αγάπης. Είναι ερωτήσεις μιας καρδιάς που ακόμη δεν γεύθηκε τη γλυκύτητα της παρουσίας του Θεού.

Ὁ τακτικός ἐπισκέπτης τοῦ παπα-Τύχωνα ἦταν μια γλυκιά καὶ χαριτωμένη… άλεπουδίτσα.


Τὸ κελλί τοῦ παπα-Τύχωνα, ἀλλὰ καὶ ὅλη ἡ περιοχή γύρω, εἶχε λογῆς λογῆς ζωντανά πλάσματα, ποὺ τὰ ἀγαποῦσε ὅλα ὁ Ἅγιος μὲ μιὰν ἀγάπη ἀπέραντη καὶ τὰ πρόσεχε μὲ μιὰ φροντίδα περισσή. Ὅταν τὸν ρώτησε κάποιος ἂν μένει μόνος, ἀπάντησε: «Όχι, παιδί μου! Μαζὶ μὲ τὸν Θεὸ καὶ τὴν Παναγιά. Συντροφιά μου εἶναι τὰ πουλάκια, κάθε μέρα μαζί ψάλλουμε. Τί χαρά κάθε πρωὶ νὰ κελαηδούν!»

Τὸ ἐλάχιστο φαγητό του το μοιραζόταν πάντα μὲ τὶς μυγούλες ποὺ ἦταν μόνιμοι κάτοικοι τοῦ κελλιοῦ του μαζὶ μὲ ἕνα σωρό ἄλλα ζουζούνια, κουνούπια, ψύλλους καὶ ποντίκια. Μὲ τοὺς ψύλλους μοιραζόταν τό… λιγοστὸ αἷμα του, χωρίς νὰ ἐνοχλεῖται ἢ νὰ διαμαρτύρεται. Ὅσο γιὰ τὰ ποντίκια, εἶχαν ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὸν Ἅγιο ἕνα παλιό πάπλωμα ποὺ ἦταν ἁπλωμένο πάνω στὰ σανίδια, τὰ ὁποῖα χρησίμευαν γιὰ κρεβάτι. Γιὰ τὴν ἀκρίβεια, μοιραζόταν τὸ βαμβάκι μὲ τὸ ὁποῖο ἦταν γεμισμένο τὸ πάπλωμα. Κάθε φορά ποὺ μιὰ ποντικίνα ἑτοιμαζόταν νὰ γεννήσει, ἐρχόταν ὁ «πάτερ φαμίλιας» τῆς ποντικοοικογένειας κι ἔπαιρνε λίγο βαμβάκι ἀπὸ τὸ πάπλωμα τοῦ παπα-Τύχωνα προκειμένου νὰ φτιάξει ζεστή φωλίτσα γιὰ τὰ μικρά του.

Χαιρόταν πολὺ ὁ ἅγιος ἄνθρωπος σὰν ἔβλεπε τοὺς ποντικούς νὰ πηγαινοέρχονται χαρούμενοι πάνω στὸ πάπλωμα.

"Εγώ ο ελάχιστος, ουδέποτε σκέφθηκα πως θα αξιωθώ του βαθμού της αρχιεροσύνης...".


  Κάποτε ένας αρχιμανδρίτης κοιμήθηκε. Η Εκκλησία όρισε έναν άλλον αρχιμανδρίτη να είναι εκεί όταν η αστυνομία θα πήγαινε να καταγράψει τα πράγματα στο σπίτι του ώστε να τα παραλάβουν οι συγγενείς του. Πράγματι, πήγε εκεί, μπήκαν στο σπίτι και άρχισαν την καταγραφή. 

 Σε ένα από τα δωμάτια βρήκαν πάνω από δέκα αρχιερατικές στολές, μίτρες και ράβδους. Ελέγχοντας το γραφείο του, έσπασαν ένα συρτάρι που ήταν κλειδωμένο και βρήκαν ακόμα και ενθρονιστήριο λόγο. Ξεκινούσε κάπως έτσι: "Εγώ ο ελάχιστος, ουδέποτε σκέφθηκα πως θα αξιωθώ του βαθμού της αρχιεροσύνης...". "Βλέπεις;", μου είπε ο αρχιμανδρίτης που είχε οριστεί ως παρατηρητής στη καταγραφή, "γινόμαστε ρεζίλι μόνοι μας". 

 Αν ακούτε κάποιον στην Εκκλησία να σας λέει ότι δεν ήξερε ή δεν περίμενε το Α ή το Β αξίωμα είναι πολύ πιθανό ότι όχι μόνο το ήθελε αλλά και ότι κίνησε τον ουρανό και τη γη για να το πετύχει! Και αυτό δεν θα ήταν τόσο κακό από μόνο του.

 Αλλά αυτή η νοοτροπία, γεννά συμπεριφορές προβληματικές όπου όλα γίνονται για την ανάδειξη του "ελάχιστου και ταπεινού" που δεν ήθελε τα αξιώματα και που δεν τα περίμενε. Αυτό είναι ένα μόνο επεισόδιο από το θέατρο του παραλόγου που ζούμε "εντός των τειχών" της εκκλησιαστικής πραγματικότητας...

Άγνωστα γεγονότα από την παρουσία Στεργιάδη στη Σμύρνη


Ο Αριστείδης Στεργιάδης, ήταν ψηλός και πλησίαζε τα 60 όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του στη Σμύρνη.
Απεχθανόταν τις φωτογραφίες και τα πορτρέτα.
Κάποτε μάλιστα, έδιωξε… κλοτσηδόν από το γραφείο του τον ζωγράφο Ρωνά που τόλμησε να του ζητήσει να ποζάρει.
Στη Σμύρνη ο Στεργιάδης, έφερε μαζί του από την Ήπειρο και ένα μαστίγιο, βούνευρο το έλεγε ο ίδιος όχι ως ενθύμιο ή διακοσμητικό. Το χρησιμοποίησε πολλές φορές επί δικαίων και αδίκων. Όταν αργότερα συνερχόταν, αναγνώριζε το λάθος που είχε κάνει και ζητούσε συγγνώμη.

Έκδηλη ήταν η αντιπάθειά του προς τον Κλήρο. Όπως έλεγε ο ίδιος, όταν ήταν διοικητής στην Ήπειρο, οι ηγούμενοι μονών και οι κληρικοί που πήγαιναν να τον επισκεφθούν στο γραφείο του, τύλιγαν κάτω από τα ράσα τους διπλές και τρίδιπλες προβιές, γιατί φοβούνταν ότι δεν θα φύγουν χωρίς να τους… μαστιγώσει ο Στεργιάδης.

Ο Δ. Φωτιάδης, γράφει ότι ο Βενιζέλος:
«Χειρότερη εκλογή δεν μπορούσε να κάνει. Κανείς Μικρασιάτης ούτε τον συγχώρεσε ούτε και θα τον συγχωρήσει ποτέ. Σατράπης, πράκτορας των Άγγλων (ενν. ο Στεργιάδης), θρασύδειλος κι ακαταλόγιστος».

Ο Ηλίας Βενέζης γράφει ότι: «όπως προκύπτει από τις πράξεις του, απ’ τις αφηγήσεις όσων τον γνώρισαν και τον υποστήκανε, απ’ τη μελέτη των αντιδράσεών του ήταν μια προσωπικότητα ανώμαλη. Μοναχικός, άφιλος, στεγνός, χωρίς καρδιά, γεμάτος εγωισμό και αυταρχικότητα, χωρίς τη ζεστασιά μιας γυναίκας, ενός παιδιού, περιχαρακωμένος σ’ ένα μόνο πάθος: να μη ξεφύγει ποτέ από τις εντολές που είχε να εκτελέσει, να κάνει τυφλά αυτό που του είπαν…».

Ο Βρετανός ιστορικός Άρνολντ Τόινμπι, γράφει ότι «οι ικανότητες του Στεργιάδη ήταν πολύτιμες για έναν δικτάτορα, ιδιαίτερα όταν οι συνθήκες του επιβάλλουν να αναλαμβάνει, περιοδικά, τον ρόλο του ληστή ο ίδιος».

Έντονη ήταν η απέχθειά του προς τον Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο.

Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου 2026

Κοιμήθηκε ο πατήρ Χρήστος Παππάς από το Αλύκο, ο πρώτος ιερέας που χειροτόνησε ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος,

Κοιμήθηκε ο παπα-Χρήστος από το Αλύκο Βορείου Ηπείρου
-Ο πατήρ Χρήστος Παππάς από το Αλύκο, ο πρώτος ιερέας που χειροτόνησε ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος, «έφυγε» στα 88 του
- «Λίθον, ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλήν γωνίας» / Ψαλμ. 117 (118:22)

«Έφυγε» σήμερα τα ξημερώματα στα Γιάννενα, στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο, όπου νοσηλευόταν. Την εκδημία του την ανακοίνωσε ο γιος του, ο Λεωνίδας, με μια ανάρτηση. Η εξόδιος ακολουθία θα γίνει αύριο Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου 2026, στις 11:00 τοπική ώρα, στον Ιερό Ναό Αγίων Τεσσαράκοντα Αλύκου. Εκεί γεννήθηκε το 1938 και εκεί επέστρεψε, όπως επιστρέφουν όλοι όσοι δεν φεύγουν ποτέ στ' αλήθεια.

Το επώνυμο το κουβαλούσε από πρόγονο ιερέα, αρκετές γενιές πίσω. Ο πρόγονος χάθηκε, το όνομα έμεινε, και περίμενε. Χρειάστηκαν κάμποσες γενιές για να ξαναγεμίσει με περιεχόμενο, και το γέμισε αυτός, στα πενήντα τρία του.

Το Αλύκο είναι ένα από τα εβδομήντα περίπου ελληνικά χωριά της περιοχής Αγίων Σαράντα και Δελβίνου. Ανήκει στον Βούρκο, και ο Βούρκος ήταν από τις περιοχές που το καθεστώς Χότζα καταδέχτηκε να χαρακτηρίσει μειονοτικές. Αυτό σήμαινε κάποια υποτυπώδη δικαιώματα. Στο δημοτικό, για παράδειγμα, τα μαθήματα γίνονταν στη μητρική γλώσσα, την ελληνική. Ο ίδιος το διατύπωσε στεγνά όταν τον ρώτησαν πώς ήταν εκείνα τα χρόνια: «η Αλβανία ήταν μια απέραντη φυλακή για όλους, αλλά για εμάς τους Έλληνες οι δυσκολίες ήταν διπλές».

Το 1940 οι δικοί του υποδέχθηκαν τον ελληνικό στρατό ως ελευθερωτή. Ο πατέρας του και τα αδέλφια του κατατάχθηκαν εθελοντές. Ο ίδιος ήταν τότε δύο χρονών. Δεν πρόλαβε να καταλάβει, πρόλαβε όμως να πληρώσει. Όταν έφυγε ο ελληνικός στρατός και ήρθε ο κομμουνισμός, η οικογένεια μπήκε στον κατάλογο των «ανεπιθύμητων». Εθνικόφρονες, δηλαδή εχθροί του λαού.

Τελείωσε το επτατάξιο και ήθελε να συνεχίσει για να προσφέρει, βάζοντας κάποιο «λιθαράκι» κι αυτός στον τόπο του. Για το γυμνάσιο χρειαζόσουν πιστοποιητικό φρονημάτων, και τέτοιο στην οικογένειά του δεν επρόκειτο να δώσουν ποτέ. Το 1958 βρήκε τη μοναδική χαραμάδα. Πήγε στον διπλανό νομό, στο Αργυρόκαστρο, για να κρύψει, όπως το έλεγε, τα ίχνη των «κακών φρονημάτων», και επειδή εκεί λειτουργούσε το μόνο γυμνάσιο όπου η διδασκαλία γινόταν στα ελληνικά. Η περίφημη Παιδαγωγική Σχολή Αργυροκάστρου, που έβγαζε τους δασκάλους για τα χωριά της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας.
Τελείωσε και τη σχολή. Πήρε το χαρτί. Και μετά τίποτα.

Δεν διόριζαν δάσκαλο έναν «θιγμένο», έλεγε, χρησιμοποιώντας τη λέξη που είχε φτιάξει το καθεστώς Χότζα για όσους θεωρούσε «εχθρούς». Άλλωστε δουλειά δεν διάλεγες. Θα πήγαινες εκεί που έλεγε το κόμμα. Το κόμμα τον έστειλε εργάτη στη δημόσια υπηρεσία διάνοιξης και συντήρησης δρόμων.
Έμεινε εκεί τριάντα χρόνια. Ως το 1991.

H αληθινή πίστη αποδεικνύεται όταν εναποθέτουμε την ελπίδα μας στον Θεό


Τα λόγια «Η πίστη σου σε έσωσε» και «Ας γίνει σε σένα σύμφωνα με την πίστη σου» δεν είναι κενές φράσεις. 

 Η σύγχυση και η απόγνωση, ωστόσο, προέρχονται από τον εχθρό και καταστρέφουν την πίστη. Διότι η πίστη δεν εκδηλώνεται απλώς με την ορθοστασία κατά την προσευχή ή τη συμμετοχή στη λατρεία της Εκκλησίας· η αληθινή πίστη αποδεικνύεται όταν εναποθέτουμε την ελπίδα μας στον Θεό και δεχόμαστε από Εκείνον οτιδήποτε κρίνει Εκείνος σκόπιμο να μας στείλει στην πορεία της ζωής μας.

 Τα δικά μας κριτήρια για το καλό και την ευτυχία δεν συμπίπτουν πάντα με το θέλημα του Θεού για εμάς· γι’ αυτό, προσεύχεστε και ευχαριστείτε τον Θεό για όλα, βαδίζοντας στη ζωή προς την Επαγγελμένη Γη χωρίς φόβο.

Αρχιμανδρίτης Ιωάννης (Κρεστιανκίν)

Ο Παύλος Μελάς μαζί με τα τέσσερα αδέλφια του κατά την επιστράτευση του 1897.


Ο Παύλος Μελάς μαζί με τα τέσσερα αδέλφια του κατά την επιστράτευση του 1897.
Όρθιοι: Βασίλειος και Κωνσταντίνος, καθιστοί: Παύλος, Λέων και Γεώργιος.

Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ ΤΗΣ «ΠΡΟΟΔΟΥ»


Κάποιες φορές η ιστορία γράφεται με τόσο μεγάλες λέξεις, ώστε ξεχνάμε να κοιτάξουμε τι πραγματικά κρύβεται πίσω από αυτές…

Τις τελευταίες ημέρες διαβάζω συνεχώς πηχιαίους τίτλους για την λίαν προσφάτως μακαρίτισσα Μαργαρίτα Παπανδρέου «πρωτοπόρος», «φεμινίστρια», «αγωνίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών», «η γυναίκα που άλλαξε τη ζωή των Ελληνίδων».

Αναπόφευκτα και όντας φύσιν αντιδραστικός δεν μπορώ να μην σκεφτώ πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η ίδια ιστορία, όταν την κοιτάξεις από την άλλη πλευρά.Ναι προφανώς αγωνίστηκε για αλλαγές στην ελληνική κοινωνία. Για την κατάργηση της προίκας, τον πολιτικό γάμο, το συναινετικό διαζύγιο, την αλλαγή της θέσης της γυναίκας και, κυρίως, για τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων.Όμως εδώ ακριβώς βρίσκεται για μένα το μεγάλο ερώτημα..

Είναι κάθε ρήξη με την παράδοση πρόοδος;
Για την ελληνορθόδοξη παράδοση η οικογένεια δεν είναι απλώς μια κοινωνική σύμβαση. Είναι θεσμός. Η μητρότητα δεν είναι εμπόδιο από το οποίο πρέπει να «απελευθερωθεί» η γυναίκα. Ειδικότερα το παιδί, ακόμη κι όταν βρίσκεται μέσα στη μήτρα της μητέρας του, δεν είναι απλώς μια βιολογική δυνατότητα που αποκτά αξία όταν κάποιος αποφασίσει να τη διατηρήσει αλλά ζωή εξ άκρας συλλήψεως όπως λέει και ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός.

Εδώ συγκρούονται δύο ολόκληρες αντιλήψεις για τον άνθρωπο.
Η μία ή εγωιστική λέει, «Το σώμα μου, η επιλογή μου».Η άλλη η ορθόδοξη λέει «Η ζωή είναι δώρο και ευθύνη».

Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου 2026

Μοναξιά αἰσθάνεται ὁ ἄνθρωπος πού δέν ἔχει ἀγάπη.


- Πάτερ, ἔχει εὐλογία νά μᾶς μιλήσετε γιὰ τὴ μοναξιά;

– Ἄαα, παιδάκι μου, δὲν ξέρω νὰ σοῦ μιλήσω γιὰ τὴ μοναξιά, δὲν ἔχουμε ἐδῶ μοναξιά. Ἂν θέλεις, νὰ σοῦ μιλήσω γιὰ τὴν πολυκοσμία... Ἅμα ἀγαπάει ἡ ψυχή, δὲν νιώθει μοναξιά! Μοναξιὰ αἰσθάνεται ὁ ἄνθρωπος ποὺ δὲν ἔχει ἀγάπη. Τότε μπορεῖ νὰ βρίσκεσαι μέσα σὲ χιλιάδες συνανθρώπους σου καὶ νὰ νιώθεις μόνος. Μὰ «ψυχὴ ἀγαπῶσα μοναξιὰ οὐκ ἔχει».
Καὶ ἐπάνω στὸ βουνό να μένει κάποιος, ἂν ἀγαπᾶ, συμπονᾶ καὶ νοιάζεται τὸν κόσμο, μοναξιὰ δὲν ἔχει. Διότι προσεύχεται γιὰ ὅλο τὸν κόσμο καὶ πονάει γιὰ ὅλο τὸν κόσμο, ὁπότε εἶναι ὅλοι κοντά του.

Από το βιβλίο του π. Διονυσίου Ταμπάκη. ''Στήν άβυσσο με θέα τον παράδεισο''.Εκδόσεις Άθως

Καθένας μας, στο τέλος, παίρνει μαζί του, μόνο αυτά τα δυο… Κακίες και καλοσύνες…


Στο τέλος, μόνο μία κακία θα πάρουμε μαζί μας.
Και τίποτα άλλο δεν θα έχει νόημα άλλο πια…
Κανένας δεν θα θυμάται, αν και πότε είχαμε δίκιο. Κανένας δε θα δίνει σημασία πλέον για την ομορφιά μας. Κανένας δε θα νοιάζεται για το ‘’πόσα είχαμε’’ ή για το ‘’πόσα ξέραμε’’. Κανένας δε θα λογαριάζει πια τη δύναμή μας.
Στο τέλος, μόνο μία κακία θα πάρουμε μαζί μας.

Στο τέλος, μόνο μια καλοσύνη θα πάρουμε μαζί.
Τους ανθρώπους που κάποτε κάπως, βοηθήσαμε. Τον πόνο που παρηγορήσαμε. Τα βλέμματα συμπάθειας που δώσαμε. Τις φορές που ξεσφίξαμε τα χείλη μας και τη γροθιά μας. Την υπομονή που κάναμε με ανθρώπους που μας κούραζαν. Τον χρόνο που δώσαμε σε όλους εκείνους, που χρόνο δεν τους έδινε κανένας. Τα ‘’σ’ αγαπώ’’ και τα ‘’συγγνώμη’’ που ξεστομίσαμε. Τις προσευχές που κάναμε κρυφά για ανθρώπους που ποτέ τους δεν το μάθανε. Τα ‘’δόξα τω Θεώ’’ τα οποία μουρμουρίσαμε στα πιο βαθιά σκοτάδια…
Στο τέλος, μόνο μια καλοσύνη θα πάρουμε μαζί μας.
Καθένας μας, στο τέλος, παίρνει μαζί του, μόνο αυτά τα δυο…
Κακίες και καλοσύνες…Διάλεξε πως θες να ζήσεις.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΤΑΞΑΣ


(...)
~Οφείλω να σας πω κύριε Βουλπιώτη ότι με συγκίνησε η επιστολή σας. Και αν θέλετε κάπως την περίμενα. Πείτε πως είχα ένα προαίσθημα. Το περιεχόμενο της μου τακτοποίησε ορισμένα κενά που υπήρχαν στην όλη υπόθεση. Ομολογώ ότι φάνηκα ίσως σκληρός απέναντί σας και γι' αυτό ζήτησα ετούτη τη συνάντηση ώστε να μην υπάρχει καμμία σκιά διότι πιστεύω ότι το γνωρίζετε πόσο σας εκτιμώ.

-Με συγκινείτε πράγματι, κύριε πρόεδρε...

~Θα σας παρακαλέσω να με αφήσετε να σας μιλήσω διότι δεν έχω πολύ χρόνο στη διάθεσή μου. Υπάρχει μία κινητικότητα στις διεθνείς εξελίξεις και επείγει, μόλις τελειώσουμε, να ενημερωθώ, ώστε να δώσω τις δέουσες κατευθύνσεις στις ελληνικές αρχές εξωτερικού. Λοιπόν έλεγα ότι σας εκτιμώ. Ναι, σας εκτιμώ ιδιαιτέρως από ετών και είμαι ο πρώτος που θα λυπόταν αν τα πράγματα ήταν έτσι όπως φάνηκαν αρχικά. Και επειδή πρέπει να είμαι ειλικρινής όπως είστε και εσείς, θα περικλείσω, ει δυνατον σε μία φράση, την ουσία του προβλήματος: αισθάνομαι προδομένος.

-Μα κύριε πρόεδρε...

~...Συνεχίζω λοιπόν. Εγώ είμαι ρεαλιστής πολιτικός και ο ρόλος μου είναι κάτι παραπάνω από απλός. Πρόκειται για τη σωτηρία της χώρας, χθες από εσωτερικούς κινδύνους, σήμερα από εξωτερικούς. Όταν ανέλαβα την πρωτοβουλία να κηρύξω την δικτατορία, ξεκίνησα με την ιδέα ότι θα είναι ένα βραχυχρόνιο καθεστώς με αποστολή την αποκατάσταση της ομαλότητος. στην πορεία διαπίστωσα ότι δεν έπρεπε να επιτρέψω να επανέλθουμε στην πρότερη κατάσταση διότι οι εθνικοί κίνδυνοι που μας απειλούσαν και εξακολουθούν να μας απειλούν ήταν μεγάλοι. και επειδή προσωπικώς εγώ είχα και τη θλιβερή εμπειρία του Εθνικού διχασμού για τον οποίο έχω κάνει την αυτοκριτική μου θεώρησα ότι το άπαν, είναι να μην επανέλθουμε σε κατάσταση τέτοια που να δώσουμε λαβή για νέο τσαλάκωμα της Εθνικής μας κυριαρχίας.
 Εν τάχει λοιπόν σας λέω ότι έπρεπε να ακροβατώ μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων για να μην υποστούμε νέες εθνικές ταπεινώσεις όπως εκείνες που υπέστημεν στα χρόνια 1916 και 1917. Και εφηρμοσα την πλέον ρεαλιστική πολιτική. Δηλαδή φιλικές σχέσεις με την μεγάλη Βρετανία ως αδιαμφισβήτητη θαλασσοκράτειρα, στο άρμα της οποίας όμως δεν μπορούσε να προσδεθεί η Ελλάς χειροπόδαρα. Ούτως ή άλλως αυτή μας αντιμετώπιζε με παράδοξο και στενό τρόπο κυρίως στον οικονομικό τομέα και για να την καθησυχάσω δέχτηκα ήδη από την 5η Αυγούστου του '36 τις οικονομικές απαιτήσεις του ομίλου "Χάμπρο" και των λοιπών για τα παλαιά δάνεια. Με τη Γερμανία ήσαν ευκολότερα τα πράγματα διότι δεν προέβαλε πολιτικά ζητήματα αλλά μόνο οικονομικά τα οποία στηρίζονταν στη βάση της ανταλλαγής προϊόντων. Η Ιταλία δεν είχε οικονομικές απαιτήσεις, αλλά την υπερφίαλη μεσογειακή πολιτική της δεν μπορούσα να την αποδεχτώ αφού προσανατολιστήκαμε αμέσως προς την Αγγλία. Αλλά για να αντιμετωπίσω τη βουλιμία της καθώς και το ενδεχόμενο να υπάρξουν γερμανικά πολιτικά αιτήματα επέλεξα μία άλλη στάση. Ένας συνεργάτης μου την ονόμασε "Κεφαλλονίτικη ευφυΐα" και ίσως έχει δίκιο, αλλά στην πραγματικότητα δεν πρόκειται περί αυτού έτσι απλώς. Δημιούργησα ένα εθνικό ολοκληρωτικό καθεστώς με όλα τα αντίστοιχα εξωτερικά γνωρίσματα και επεζήτησα να γίνει αντιληπτό από όλους ότι το καθεστώς μου είναι φασιστικό ή ναζιστικό. Αυτή είναι η αλήθεια. Ακολουθώντας εξωτερική πολιτική προσαρμοσμένη προς τη θαλασσοκράτειρα, προέβαλα την εσωτερική πολιτική να ομοιάζει με τα φασιστικά καθεστώτα. Βεβαίως, είχα πολλές ενοχλήσεις εκατέρωθεν, αλλά ας μου πει κάποιος ότι οι επιλογές μου δεν είναι επιτυχείς! Ούτε η Ιταλία και η Γερμανία θέλουν να με χάσουν από το γκρουπ των ολοκληρωτικών καθεστώτων της Ευρώπης, ούτε η Αγγλία και η Γαλλία αμφισβητούν τη συνέπεια μου έναντι αυτών.

-Πολύ ευφυές κύριε πρόεδρε...

Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2026

Η μοναξιά εκείνου που τολμά να ξεχωρίζει


Ένας μόνος άνθρωπος στέκεται απέναντι στο πλήθος και τολμά να του πει: «Κάνετε λάθος!». Η εικόνα προκαλεί, γιατί έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε ότι η αριθμητική υπεροχή αποτελεί και απόδειξη ορθότητας. Όμως η γνώμη των πολλών δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε αλήθεια — ούτε η διαφορετική φωνή σε πλάνη.

Δεν είναι εύκολο να ξεχωρίζεις από τη μάζα. Έχει κόστος. Είναι η κοινωνική μοναξιά του ανθρώπου που δεν ακολουθεί το ρεύμα· η πολιτική μοναξιά εκείνου που αρνείται να υποταχθεί στη γραμμή της παράταξης· η προσωπική και ψυχική μοναξιά όποιου υπερασπίζεται αυτό που θεωρεί αληθινό, ακόμη και όταν όλοι γύρω του τον αποδοκιμάζουν.

«Μυρίστε τα χέρια μου! Ακόμη ευωδιάζουν μετά το άγγιγμα της κάρας του Γέροντα!»


Ο Άγιος Αμφιλόχιος της Πάτμου κοιμήθηκε στις 16 Απριλίου 1970 σε πλήρη διαύγεια των αισθήσεών του. Το λείψανό του πήρε μορφή ουράνια, όψη χαρούμενη κι ειρηνική, απέραντη γαλήνη βασίλευε στο ασκητικό του πρόσωπο, πράγματι αγιασμένου ανθρώπου έκφραση, που εκοιμήθη εν Κυρίω….

Μετά την παρέλευση δέκα χρόνων από την Οσιακή κοίμηση του Αγίου Αμφιλόχιου Μακρή, στις 19 Σεπτεμβρίου του 1980, πραγματοποιήθηκε η εκταφή των Ιερών του λειψάνων. 

 Προΐστατο ο τότε Ηγούμενος και μετέπειτα Επίσκοπος Τράλλεων κ. Ισίδωρος και παρευρίσκονταν συμπροσευχόμενοι ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ. Τιμόθεος, ο Μητροπολίτης Ρόδου κ. Σπυρίδων, ο Μητροπολίτης Λέρου Καλύμνου και Αστυπαλαίας Ισίδωρος, πολλοί κληρικοί και λαϊκοί από όλο τον ελλαδικό χώρο.

 Όταν ο τάφος του Αγίου ανοίχτηκε, μία λεπτή ευωδία απλώθηκε όχι μόνο στο κοιμητήριο αλλά και σε όλη τη γύρω περιοχή. Δέος και συγκίνηση κατέλαβε τις ψυχές των παρευρισκομένων. Η τερπνή αυτή ευωδία δεν εξαλείφθηκε ούτε ύστερα από την πλύση των σεπτών του λειψάνων. Ο Ηγούμενος που χρειάστηκε να φύγει γρήγορα για κάποια επείγουσα υπόθεση, επιστρέφοντας έπειτα από δύο με τρεις ώρες είπε : «Μυρίστε τα χέρια μου! Ακόμη ευωδιάζουν μετά το άγγιγμα της κάρας του Γέροντα!».

Οι μακαριστοί επίσκοπος Αντώνιος Σιατίστης και π.Εφραίμ της Σκήτης του Αγ.Ανδρέα


Αριστερά της φωτογραφίας ο μακαριστός γέρων Εφραίμ δικαίος της ιεράς σκήτης αγίου Ανδρέα Καρυών και δεξιά ο επίσκοπος Σιατίστης Αντώνιος ο οποίος χειροτόνησε τον γέροντα στην ιερά μονή Φιλοθέου

Η ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΤΗΣ ΕΥΕΞΙΑΣ


  Η κουλτούρα της ευεξίας έχει γίνει ένα είδος θρησκείας στους καιρούς μας. Η φροντίδα του σώματός μας, η δίαιτα, η άσκηση, η αισθητική είναι ένας τρόπος ζωής ο οποίος στηρίζεται στο αξίωμα ότι οφείλουμε στον εαυτό μας να τον προστατεύουμε, να τον περιποιούμαστε, να νικούμε τη ραθυμία, την αρνητική εικόνα που εκπέμπουμε απέναντι στους άλλους, ότι θα πρέπει να γίνουμε αποδεκτοί όχι για εκείνους, αλλά για εμάς. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η ενασχόληση με τη γιόγκα. Πρέπει να αποβάλουμε από τον εαυτό μας σκέψεις και διαθέσεις, οι οποίες γίνονται βασανιστικές και γι’ αυτό, χωρίς να ασχολούμαστε με τη θρησκευτική διάσταση της γιόγκα, που είναι η ανακάλυψη του ινδουιστικού άτμαν εντός μας, αξιοποιούμε την αθλητική- γυμναστική της πλευρά, για να νιώσουμε καλύτερα.

  Αυτή η κουλτούρα της ευεξίας μοιάζει να συνδέεται με τον δικαιωματισμό των καιρών μας. Δεν είναι μόνο ότι έχουμε δικαίωμα να κάνουμε όποια επιλογή κρίνουμε ότι μας εκφράζει, αρκεί να μη βλάπτουμε τους άλλους. Είναι και το ότι δικαιούμαστε, καθώς έχουμε μόνο μία ζωή, να λειτουργούμε με μια αυτοεικόνα, κυρίως σωματική, που να μας κάνει να αισθανόμαστε καλά. Στην πνευματική μας παράδοση η ακηδία είναι αμαρτία, καθώς αποτελεί έκφραση ραθυμίας να βρούμε τον Θεό και να να παλέψουμε εναντίον των παθών μας. Στην κουλτούρα της ευεξίας η ακηδία είναι ένα άλλο είδος αμαρτίας, που στρέφεται εναντίον του εαυτού μας. Είμαστε ράθυμοι να κάνουμε την ύπαρξή μας να είναι η καλύτερη δυνατή. Μόνο που εδώ δεν έχει να κάνει με την ομοίωση του Θεού, την βίωση των δυνατοτήτων του «κατ’ εικόνα» με το οποίο είμαστε εφοδιασμένοι, αλλά με την απώλεια της ευκαιρίας να είμαστε όμορφοι, δυνατοί, καλλιεργημένοι, αξιοπρόσεκτοι, για να είμαστε καλά.

  Κάποιοι μπορεί να αναρωτηθούν: μα ο Θεός δεν μας θέλει να προσέχουμε το σώμα μας; Δεν είναι το σώμα μας και αυτό δώρο του Θεού; Προφανώς δεν μπορούμε να δώσουμε αρνητική απάντηση. Ποιο είναι όμως το μέτρο; Το να προσέχουμε το σώμα μας σημαίνει να το φροντίζουμε με μέτρο, χωρίς να το θεοποιούμε. Το να κοιτάμε την υγεία μας είναι σημαντικό, αλλά το να έχουμε την αίσθηση πως θα μείνουμε άτρωτοι και αθάνατοι είναι αυταπάτη. Η σάρκα παρέρχεται. Η ψυχή είναι αθάνατη. Η αλήθεια αυτή είναι αδιάψευστη. Όταν λοιπόν πιστεύουμε ότι η εικόνα μας είναι αυτή που μετρά για να είμαστε καλά, τότε χάνουμε τον πνευματικό μας προσανατολισμό.

  Η κουλτούρα της ευεξίας κάνει τον άνθρωπο να λειτουργεί αυτόνομα, να ταυτίζει την ευτυχία, τον σκοπό, το περιεχόμενο της ζωής με το να είναι και να αισθάνεται αυτός καλά. Κάποιοι λένε ότι μόνο έτσι μπορείς να βοηθήσεις τους άλλους, με το να είσαι εσύ καλά, πιστεύοντας στον εαυτό σου. 
Πώς όμως μπορείς να προσφέρεις στους άλλους, θυσιάζοντας κάτι από το εγώ σου, όταν η προτεραιότητά σου είναι αυτό κυρίως και, κάποτε, αποκλειστικά;
 Πού πάει η αγάπη, όταν δεν αφήνεις χώρο για το «εμείς»;
 Λειτουργεί αντίστροφα το ερώτημα: μήπως γίνεσαι καλά, όταν προσφέρεις; Χωρίς να περιφρονείς τον εαυτό σου και το σώμα σου, μήπως τελικά χρειάζεται να βρεις την ψυχή σου και το νόημα της, για να υπάρχει γνήσια ευεξία;

Η σχέση με τον Θεό νοηματοδοτεί την ύπαρξη. Της δίνει τα μέτρα της και τις ισορροπίες που λείπουν. Της αφήνει τελικά χώρο και για τον άλλον, καθώς στο «εμείς» βρίσκεται η ευεξία που διαρκεί. Μόνο που θέλει θυσία και προσφορά και όχι εγωπάθεια. Θέλει Εκκλησία.

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός
Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» στο φύλλο της Τετάρτης 2 Σεπτεμβρίου 2026

Γιατί ο Χριστός είπε στους μαθητάς του ότι πρέπει να είναι το «άλας της γης»;


— Γιατί ο Χριστός είπε στους μαθητάς του ότι πρέπει να είναι το «άλας της γης»(Ματθ.ε'13)ρώτησε η καθηγήτρια τα παιδιά.

Πολλές απαντήσεις δόθηκαν στο ερώτημα αυτό.
Είπαν ότι οι Χριστιανοί πρέπει να νοστιμίζουν την ανθρώπινη ζωή.
Είπαν ότι οι Χριστιανοί πρέπει να προφυλάξουν την κοινωνία από την σαπίλα της αμαρτίας...

Σε μια στιγμή όμως, μια μαθήτρια πετάχθηκε και είπε:
— Και κάτι άλλο, κυρία. Το αλάτι προκαλεί την δίψα...

Πράγματι, η ζωή του Χριστιανού πρέπει να είναι τόσο χαρούμενη και ζηλευτή,
που οι άλλοι άνθρωποι να την ποθούν και διψώντας την να έρχονται στο Χριστό.

Κωνσταντίνου Κούρκουλα

Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου 2026

Στο μοναστήρι έχουμε μάθει να μη θεωρούμε τίποτε αυτονόητο.

 Υπάρχουν πράγματα στο Άγιον Όρος που περνούν από γενιά σε γενιά χωρίς να χρειάζεται κανείς να τα εξηγήσει πολύ. Τα βρίσκεις μπροστά σου όταν έρχεσαι, τα μαθαίνεις ζώντας εδώ και, σιγά σιγά, γίνονται κι αυτά μέρος της καθημερινότητάς σου.

Έτσι και αυτές τις ημέρες, μετά τον τρύγο και το πάτημα των σταφυλιών, τελέστηκε ο αγιασμός του μούστου της νέας χρονιάς.
Η στιγμή αυτή είχε ιδιαίτερη ευλογία. Μπροστά μας βρισκόταν τμήμα του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, καθώς και ιερά λείψανα από την τιμία κάρα του Μεγάλου Βασιλείου και από την τιμία κάρα του Τιμίου Προδρόμου.
Μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα ακούστηκε και η ευχή για τον νέο οίνο:
«Κύριε ο Θεός ημών, αγαθέ και φιλάνθρωπε, επίδε εφ’ ημάς και επί τον νέον οίνον τούτον…»
Λόγια απλά, αλλά γεμάτα νόημα.
Στο μοναστήρι έχουμε μάθει να μη θεωρούμε τίποτε αυτονόητο. Το ψωμί, το πρόσφορο, ο καρπός του αμπελιού, ο μούστος που θα γίνει κρασί, όλα περνούν μέσα από την ευχή και την ευλογία της Εκκλησίας.

Μην επικαλείστε τον Άγιο Νεκτάριο για να φιμώσετε τον αδικημένο

Δρ.Σέργιος Ντόριτς (Θεολόγος)

Ακούγεται συχνά στην υπόθεση του Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού:
«Να κάνει όπως ο Άγιος Νεκτάριος. Τον έδιωξαν, υπέμεινε, δεν διεκδίκησε το δίκαιό του. Δέχθηκε την απόφαση και δεν ζήτησε αποκατάσταση.»
Μόνο που αυτή η εικόνα του Αγίου Νεκταρίου δεν αντέχει μπροστά στις ίδιες τις επιστολές του.

Ο Άγιος Νεκτάριος δεν είπε ποτέ ότι επειδή τον έδιωξαν, είχαν και δίκιο.Δεν είπε «καλά μου έκαναν».
Δεν εγκατέλειψε την αλήθεια.
Ζήτησε δικαιοσύνη.

Στις 11 Μαρτίου 1895, τέσσερα χρόνια μετά την εκδίωξή του, γράφει στον Πατριάρχη Σωφρόνιο:
«Οποίον εκκλησιαστικόν δικαστήριον με εδίκασε και με κατεδίκασε;»

Και συνεχίζει με λόγια που δεν αφήνουν κανένα περιθώριο παρερμηνείας:«Πού ευρίσκονται τα πρακτικά;
Πού οι κατήγοροί μου;
Πού οι μάρτυρες;
Πού το σώμα του εγκλήματος;»

Αυτός είναι ο Άγιος Νεκτάριος.Δεν εκδικείται, αλλά απολογείται.
Δεν μισεί, αλλά διαμαρτύρεται.
Δεν συκοφαντεί, αλλά ζητά αποδείξεις.
Δεν αρνείται την Εκκλησία, αλλά ζητά δικαιοσύνη από την Εκκλησία.

Και το 1902, προς τον Πατριάρχη Φώτιο, δεν αφήνει καμία αμφιβολία για το αίτημά του:
«παρακαλώ την Θ. Μακαριότητα να μοι αποδώση δικαιοσύνην, αναγνωρίζουσά με Αρχιερέα του εαυτής Πατριαρχικού θρόνου».Δικαιοσύνη ζητά ο Άγιος.
Και αποκατάσταση.
Όχι εκδίκηση.

ΔΕΝ ΠΙΣΤΕΥΩ ΔΙΟΤΙ ΟΙ ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΕΙΝΑΙ ΑΜΑΡΤΩΛΟΙ(Κυριακή μετά την Ύψωση)

«Εἰ δὲ ζητοῦντες δικαιωθῆναι ἐν Χριστῷ εὑρέθημεν καὶ αὐτοὶ ἁμαρτωλοί, ἆρα Χριστὸς ἁμαρτίας διάκονος; Μὴ γένοιτο» (Γαλ. 2,17)

«῍Αν ὅμως, ζητώντας νὰ σωθοῦμε ἀπὸ τὸν Χριστό, βρεθήκαμε νὰ εἴμαστε κι ἐμεῖς ἁμαρτωλοὶ ὅπως οἱ ἐθνικοί, σημαίνει τάχα πὼς ὁ Χριστὸς ὁδηγεῖ στὴν ἁμαρτία; ῎Οχι βέβαια!»
   Πολλοί άνθρωποι, θέλοντας να δικαιολογήσουν την αδιαφορία τους ή την άρνησή τους απέναντι στην πίστη, επικαλούνται ως επιχείρημα το ότι οι χριστιανοί είμαστε αμαρτωλοί. Δεν τηρούμε τις εντολές του Χριστού και του Ευαγγελίου. Δίνουμε συχνά ένα κάκιστο παράδειγμα στον κόσμο. Επομένως, ισχυρίζονται, γιατί να πιστέψουμε σε μια θρησκεία, οι πιστοί της οποίας δείχνουν ότι δεν τους αλλάζει καθόλου εντός τους, ούτε αυτή η αλλαγή φαίνεται στη συμπεριφορά τους;

  Το επιχείρημα έρχεται να συναντήσει την πρώτη Εκκλησία, αυτή της Γαλατίας στην Μικρά Ασία, και το αντιμετωπίζει ο απόστολος Παύλος. Κάνει διάκριση ανάμεσα στον Χριστό και στους ανθρώπους. Αυτός που θέλει να πιστέψει στον Χριστό, δεν μένει στο ανθρώπινο παράδειγμα, το οποίο μπορεί να σκανδαλίζει. Όμως δεν πιστεύουμε σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό. Οι άνθρωποι φέρουμε την ευθύνη για όσα πράττουμε. Για το ότι είμαστε ανακόλουθοι έναντι της πίστης μας. Για το ότι δεν προσπαθούμε να αγαπήσουμε τον Χριστό, αλλά βολευόμαστε με την ιδέα ότι είμαστε χριστιανοί, άρα δικαιωμένοι. Δεν φτάνει όμως η ιδιότητα ή η διαβεβαίωση ότι πιστεύουμε, διότι η πίστη είναι σχέση με τον Χριστό και η σχέση έρωτας και ο έρωτας μεταμόρφωση της ζωής μας.