«Ἄν ὑπάρχουμε σήμερα σάν ἑλληνική φυλή, εἶναι γιατί κρατηθήκαμε ἀπό τό ἄμφιο τῆς θρησκείας μας ὅλα αὐτά τά χρόνια…

«Ἄν ὑπάρχουμε σήμερα σάν ἑλληνική φυλή, εἶναι γιατί κρατηθήκαμε ἀπό τό ἄμφιο τῆς θρησκείας μας ὅλα αὐτά τά χρόνια… Ἡ Ἐθνική μας ὑπόσταση εἶναι ζυμωμένη μέ τήν Ὀρθοδοξία. Σάν ἔπεσε τό Βυζάντιο, ἡ Ἐκκλησία ἀντικατέστησε τόν τσακισμένο κρατικό μηχανισμό σάν ὑποκατάστατος μηχανισμός τῆς ἐθνικῆς ἑνότητας. Τά σύμβολα τῆς αὐτοκρατορίας τά κράτησε ἡ Ἐκκλησία καί τά διατήρησε μέσα στούς μαύρους αἰῶνες τῆς σκλαβιᾶς. Καί μέσα σ’ αὐτούς τούς φοβερούς αἰῶνες αὐτή στάθηκε τό πνευματικό καί ἐθνικό κέντρο τῆς μαρτυρικῆς φυλῆς… Καί σωστά τὄκανε, πώς σέ κρίσιμες ὧρες τό ράσο στάθηκε ἡ ἐθνική σημαία τῆς Ἑλλάδας στά χρόνια τῆς σκλαβιᾶς».
~Στρατής Μυριβήλης~

  Στις 30 Ιουνίου του 1890,γεννήθηκε στη Σκαμνιά της Λέσβου ο Στρατής Μυριβήλης, φιλολογικό ψευδώνυμο του Ευστράτιου Σταματόπουλου, μια από τις πιο ισχυρές και χαρακτηριστικές φωνές της νεοελληνικής πεζογραφίας. Μια μορφή που δεν έγραψε από απόσταση, αλλά μέσα από τη φωτιά της ιστορίας.

 Ο Στρατής Μυριβήλης έζησε τον ελληνικό 20ο αιώνα περνώντας κυριολεκτικά δια πυρός και σιδήρου. Στα χαρακώματα των Βαλκανικών Πολέμων, στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στη Μικρασιατική Εκστρατεία, δεν στάθηκε απλός παρατηρητής. Στάθηκε παρών και από αυτή την παρουσία γεννήθηκε η γραφή του σκληρή, καθαρή, ανελέητη απέναντι στην ψευδαίσθηση της δόξας.
Στη ''Ζωή εν Τάφω'', ο πόλεμος παύει να είναι ιστορία και γίνεται ύλη λάσπη, φόβος, αναπνοή που κόβεται. Εκεί ο άνθρωπος δοκιμάζεται σκληρά και μέσα στη δοκιμασία του, απογυμνώνεται μέχρι το πιο γυμνό του σημείο την επιβίωση.Όμως ο Μυριβήλης δεν έγραψε μόνο τον πόλεμο. Έγραψε και τον απόηχό του. Τον άνθρωπο μετά τη θύελλα. Τον λαό μετά την καταστροφή. Τη μνήμη που δεν λέει να σωπάσει.

Στρατής Μυριβήλης: «Δεν υπάρχουν Έλληνες κομμουνιστές. Όταν κανείς γίνει συνειδητός κομμουνιστής παύει νά ’ναι Έλληνας».

 

Από ανθρώπους των γραμμάτων, σίγουρα όλοι έχετε ακούσει τον Ρίτσο, τον Βάρναλη, άντε και τον Λειβαδίτη. Τον Μυριβήλη, τον Παλαμά, τον Βαλαωρίτη, τον Καραγάτση και άλλες μορφές των ελληνικών γραμμάτων, λίγοι τους έχουν ακουστά. Βλέπετε, δεν ήταν αριστεροί, κι όποιος δεν είναι αριστερός στην σύγχρονη Ελλάδα, τον τρώει το μαύρο σκοτάδι της λησμονιάς.

Σαν σήμερα, το 1890, στην Συκαμιά της Λέσβου, γεννήθηκε ο Στρατής Μυριβήλης. Συμμετείχε εθελοντικά στους αγώνες της εθνικής ολοκλήρωσης το 1912-1913, στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και στην Μικρασιατική εκστρατεία. Μετά την καταστροφή, εγκαταστάθηκε στο νησί του, κι άρχισε να γράφει στις τοπικές εφημερίδες, πεζογραφήματα, ποιήματα, άρθρα και χρονογραφήματα.

Το 1932, εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου συνεργάστηκε με όλες τις μεγάλες εφημερίδες της εποχής («Καθημερινή», «Ακρόπολις», «Πρωία», «Απογευματινή» κ.α.), με λογοτεχνικά περιοδικά («Θεατής», «Νέα Εστία», «Ελληνική Δημιουργία» κ.λπ.) και με τον Ραδιοφωνικό Σταθμό Αθηνών, ενώ συνέγραψε δεκάδες λογοτεχνικά βιβλία. Εργάστηκε επίσης, ως διευθυντής στην Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων. Υπήρξε μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, της Ακαδημίας Αθηνών και τιμητικό μέλος του Διεθνούς Ινστιτούτου Γραμμάτων και Τεχνών, ενώ τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Πεζογραφίας (1940) και τον Σταυρό του Ταξιάρχη του Βασιλικού Τάγματος του Γεωργίου Α΄ (1959).

Στα δύσκολα χρόνια που πέρασε η Ελλάδα, μετά το 1944, ο Μυριβήλης δεν σιώπησε, αλλά πήρε σαφή θέση υπέρ των εθνικών δυνάμεων της χώρας. Μάλιστα, συνέγραψε και το υπέροχο βιβλίο «Ο κομμουνισμός και το παιδομάζωμα», γι’ αυτό το τρομερό έγκλημα κατά του μέλλοντος της ελληνικής φυλής.

Παρακάτω, θα παραθέσω ένα μικρό απόσπασμα από ομιλία που παρέθεσε ο μέγας αυτός λογοτέχνης, το 1948. Συνιστώ να το διαβάσετε με προσοχή, καθώς σχεδόν όλα αυτά που είπε τότε, ισχύουν και σήμερα.

Για την ανθελληνική φύση του κομμουνισμού:

«Δεν υπάρχουν Έλληνες κομμουνιστές. Όταν κανείς γίνει συνειδητός κομμουνιστής παύει νά 'ναι Έλληνας. Γι’ αυτό και το κόμμα λέγεται Κομμουνιστικό Κόμμα της Ελλάδας και όχι Ελληνικό Κομμουνιστικό Κόμμα».

Για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν σε βάρος του ελληνικού λαού:

ΕΝΑ ΔΑΚΡΥ ΓΙΑ ΤΑ ΕΓΓΟΝΙΑ ΤΗΣ ΑΝΤΣΩΣ

 1917. Ο Στράτης Μυριβήλης βρίσκεται λίγο έξω από το Μοναστήρι, εθελοντής στο τέταρτο Σύνταγμα της μεραρχίας Αρχιπελάγους. 

 Λίγο πριν την μετακίνηση σε άλλο τομέα του μετώπου, μιλάει με μια ντόπια γυναίκα που μπαλώνει τα ασπρόρουχά του. Τα παιδιά της τα έχουν στρατολογήσει οι Βούλγαροι και η Άντσω μονολογεί, συγκινημένη για το φευγιό αυτού του νεαρού Έλληνα που της θυμίζει τα παιδιά της:

«Γιατί, μαθές, αυτό το κακό; Κάθεσαι στην ειρήνη σου και τρως το βλογημένο ψωμί, σύμφωνα με το θέλημα του Χριστού. Και μια μέρα σου χτυπά την πόρτα το κακό. Είναι, Θε μου, αμαρτίες δικές μας που δεν ξέρουμε, είναι αμαρτίες των γονιώ μας που ξεπλερώνουμε; Ας είσαι δοξασμένος, Γκόσποντ, και τι μπορούμε να ξέρουμε από τις βουλές Σου εμείς τα σκουλήκια; Ποια θάναι η μέρα, λέλεμ, που θάρθουν τα παληκάρια μου, γερά κι όμορφα σαν που τάδωσα; Πότε θάρθουν πάλι, να ξαναγελάσει τ' αχείλι μου το φαρμακωμένο; Ωχχ! Ο ξένος μας φεύγει πάλι στον πόλεμο. Ζάβαλη άσκερ! Να πάει, Θε μου, στην καλή τη στράτα και να γυρίσει στο σπίτι του σαν θα περάσει η οργή Σου πάνω από τον κόσμο Σου τον αμαρτωλό. Να γυρίσει με τ' αδέρφι του και να τα καλοδεχτεί η μάνα τους σαν τα χελιδόνια. Σαν που θα καλοδεχτώ και γω τ' αγόρια μου, τον Πέτκο και το Γιοβάν. Ας ήταν, λέλεμ, τούτη την ώρα να τα νιάζεται μια άλλη μάνα τα δυο μου, σαν που νιάζομαι γω τον ξένο στρατιώτη που μας φεύγει σαν το χελιδόνι πρωί πρωί».

(Η ζωή εν τάφω, σ. 291, Βιβλιοπωλείον Εστίας, Έκδοση 1956)
Υ.Γ. Και ποια παράξενη μοίρα... Στο Κότσανι συγκεντρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 1918, μετά την βουλγαρική συνθηκολόγηση, όλη η Μεραρχία Αρχιπελάγους. Ίσως κι ο Μυριβήλης, ποιος ξέρει...

πηγή

Μία άγνωστη συνέντευξη του Στρατή Μυριβήλη

Μία άγνωστη συνέντευξη του Στρατή Μυριβήλη, η οποία δημοσιεύθηκε το 1937, στην εφημερίδα «Ελληνικός Αθλητισμός».

Το ιστορικό ντοκουμέντο ανακάλυψε η 65χρονη κυρία Κωνσταντίνα από το Μόλυβο, η οποία κατά την ανακαίνιση του αρχοντικού της, ανακάλυψε την εφημερίδα, να είναι κρυμένη πίσω από μία κορνίζα του σπιτιού της.

Τ’ αγαπούσε ο μακαρίτης ο πατέρας τα δέντρα-Στρατής Μυριβήλης

«Ο πατέρας μου»-Στρατή Μυριβήλη

  Τ’ αγαπούσε ο μακαρίτης ο πατέρας τα δέντρα. Τα δέντρα και τις ρίμες. Ώσπου πέθανε μου ‘γραφε στίχους της ξενιτιάς κάτω από τα καλλιγραφημένα γράμματά του, κι ώσπου πέθανε, φύτευε δέντρα, κλήματα και λουλούδια, παντού όπου λάχαινε. Όχι να πεις για συμφέρο, μόνο έτσι από μεράκι. Καρπερά θέλεις, στολιστικά θέλεις. Στα χωράφια μας, στους δρόμους του χωριού, στον αυλόγυρο της εκκλησιάς. Ακόμα έβαζε ρίμες μπροστά στις ξένες πόρτες, στις ξένες αυλές. 

 Σαν έμαθα πως συχωρέθηκε, στοχαζόμουν πως γι’ αυτόν η πιο καλόδεχτη συνοδειά στο ξόδι θα του ήταν, αν γινότανε βολετό, να περπατήσουν και να πάνε να τον ξεπροβοδίσουν ως την Αγιά Σωτήρα όλα αυτά τα δεντρικά, που φύτεψε κι ανέστησε στη ζωή με τ’ άγια χέρια του. 

 Σαν πήγα να προσκυνήσω στο μνήμα του, βρήκα μια παπαρουνιά να κοκκινολογά στο χώμα, γεμάτη κόμπους και λουλούδια. Έσκυψα να τη βγάλω, να την πάρω μαζί μου σε μια γλάστρα. Και την ίδια στιγμή το μετάδα, τράβηξα πίσω το χέρι. Μου φάνηκε πως το λουλούδι έφτανε ως στην καρδιά του. Φοβήθηκα πως άμα το τραβήξω από το χώμα θα δω να στάζουν αίματα οι σπασμένες ρίζες. (Ο Θεός που αγαπά τα δέντρα και τα λουλούδια σαν παιδιά του ας τον αναπάψει σε τόπο χλοερό).

Ένα έθνος δεν εξαφανίζεται μονάχα με το χάσιμο της ζωής του,αλλά με το χάσιμο της ψυχής του...

Στρατής Μυριβήλης

"Δεν υπάρχει αμφιβολία, πως ο αιώνας που περνάμε είναι ένας αιώνας ακατανοησίας. 

Αν ήμουνα ιστορικός, θα τον ονόμαζα «Αιώνα του Βαβέλ». 

Oι άνθρωποι έχουν μπερδέψει το νόημα των λέξεων, που επί πολλούς αιώνες εξέφραζαν μιαν ορισμένη έννοια και δεν γίνεται πια να συνεννοηθούν.
Όλοι κουβαλάμε πέτρες για τον νέο πύργο της Βαβέλ, που είναι ο μηχανικός πολιτισμός μας. Μεγαλοφυής και θρασύς πολιτισμός, που χτίζει τον πύργο του ενάντια στο Θεό. Τον πύργο τον πελώριο και τρομερό, που είναι έτοιμος να σωριαστεί πάνω στα υπεροπτικά κεφάλια των κτητόρων του, και όλοι ακούμε από τώρα να τρίζουν τα ατσαλένια θεμέλια του.

  Ζούμε σε μιαν εποχή φουρτουνιασμένη από γεγονότα, ιδέες και πράξεις αντιφατικές, που συνταράζουν την ανθρώπινη ψυχή και την γιομίζουν πότε με φρίκη και πότε με αυτοθαυμασμό. Η ζωή και η ευτυχία των ανθρώπων είναι πια έρμαιο και παιχνίδι στα χέρια των φοβερών δυνάμεων, που ο ανθρώπινος νους αποσπά μια προς μια από το απέραντο μυστήριο της Δημιουργίας του Θεού, και στο τέλος τις εξαπολύει ενάντια στην ίδια του την ύπαρξη.

  Μέσα σ' αυτή τη θύελλα του πνεύματος, του ατσαλιού και του αίματος, κάθε άτομο, όπως και κάθε έθνος, αγωνίζεται με όλα τα μέσα που διαθέτει να κρατηθεί όρθιο, να μην σαρωθεί από τον ανεμοστρόβιλο, να μην πέσει. Γιατί αλίμονο αν πέσει. Ξέρει τώρα πως από πάνω του θα περάσει ολόκληρη η αγέλη των έξαλλων ανθρώπων και των απάνθρωπων μηχανών, και θα τον λιώσει. Θα τον εξευτελίσει πρώτα ως το τελευταίο όριο της αντοχής του, και στο τέλος θα τον εξαφανίσει.

  Όμως ένας άνθρωπος, ένας λαός, ένα έθνος, δεν εξαφανίζεται μονάχα με τη φωτιά και με το σίδερο. Δεν εξαφανίζεται μονάχα με το χάσιμο της ζωής του. Εξαφανίζεται πιο σίγουρα, πιο τελειωτικά, με το χάσιμο της ψυχής του, της ψυχής του της ατομικής, της ψυχής του της ομαδικής.

Χάνω την ψυχή μου θα πει: χάνω την ουσιαστική μου ύπαρξη. 

 Χάνω την αίσθηση της ατομικής μου τέλειας ψυχοπνευματικής σύνθεσης, που

Αυτό το θάμα δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται μέσα στην ιστορία της φυλής. Δε θα ‘ναι και η στερνή.

Ο Στρατής Μυριβήλης για τον πόλεμο του '40:

«…Αυτή η ομοθυμία των δέκα εκατομμυρίων Ελλήνων, με την οποία αντίκρυσαν το φοβερό γεγονός του πολέμου, είναι θαρρώ το πιο σπουδαίο φαινόμενο στην ιστορία του έθνους μας ολόκληρη.

  Η Ελλάδα σύσσωμη, σύψυχη, στάθηκε μπροστά στο ανοιχτό βιβλίο της Μοίρας και υπαγορεύει το νέο κεφάλαιο της ιστορίας της (…) Αυτό το θάμα δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται μέσα στην ιστορία της φυλής. Δε θα ‘ναι και η στερνή. 

 Γιατί η Ελλάδα, μέσα στο προνομιούχο κύτταρο της, είναι ένας αιώνια νέος και ολοζώντανος οργανισμός. Είναι η ίδια η έννοια της νιότης, ενσαρκωμένη σε μια ράτσα εύστροφη, ευφάνταστη, γεμάτη πείσμα και γοητευτική τρέλα. 

Απ’ την άλλη μεριά των συνόρων μας χτυπά ένας λαός 45 εκατομμυρίων. Τον νικούμε γιατί είμαστε μια φυλή αρσενική και λεύτερη, κι είναι μια φυλή από 45 εκατομμύρια σκλάβους. 

Είναι ένας αγώνας άνισος αυτός και οι λαοί του κόσμου, οχτροί και φίλοι και αδιάφοροι, τον παρακολουθούν με κατάπληξη. Ποιο θα ‘ναι το τέλος του;

 Ελάχιστα ενδιαφέρει αυτό το τέλος. Ολάκερη η δικαίωσή μας στέκεται στην αρχή…»

«Να κολατσίζω μυδραλλιοβόλα, να τρώγω οβίδες για σουτζουκάκια»

Μάρω Βασιλειάδου/kathimerini

 [ΑΣΚΣΑ Αρχεία, Αρχείο Στράτη Μυριβήλη]

  Στην έκθεση «Το έπος της Ανατολής στη φαντασία των Ελλήνων» περιγράφεται ο τρόπος που αποτυπώνεται η καταστροφή του 1922 στη λογοτεχνία του Μεσοπολέμου.

 Με χιούμορ περιγράφει ο Στράτης Μυριβήλης τη θητεία του στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, το οποίο όμως εξαφανίστηκε μετά την εμπειρία του στα μέτωπα του 1918 και της Μικράς Ασίας (φωτ.). 

 «Να κολατσίζω μυδραλλιοβόλα, να τρώγω οβίδες για σουτζουκάκια του φούρνου και να έχω για πίπα μου τουλάχιστον ένα πεδινό πυροβόλο». 

Αυτό το μικρό, κάπως χιουμοριστικό απόσπασμα από το χρονογράφημα που έγραψε ο εικοσιπεντάχρονος Στράτης Μυριβήλης στην εφημερίδα «Σάλπιγξ» τον Μάρτιο του 1915, είναι ένα μόνο από τα δυσεύρετα στοιχεία που έφερε στο φως η έρευνα της Ναταλίας Βογκέικωφ-Μπρόγκαν, διευθύντριας Αρχείων της αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, όταν προετοίμαζε την έκθεση «Το έπος της Ανατολής στη φαντασία των Ελλήνων». 

 Η μελέτη για την έκθεση υπήρξε ευρύτατη και βασίστηκε σε άγνωστο υλικό από προσωπικά αρχεία λογοτεχνών –ημερολόγια, αλληλογραφία, φωτογραφίες, ζωγραφιές–, όπως και σπάνιες πρώτες εκδόσεις που βρέθηκαν είτε στα παραπάνω αρχεία είτε στις συλλογές της Γενναδείου Βιβλιοθήκης. Η τεκμηρίωση και η παρουσίαση είναι εξαιρετικές και βοηθούν τον επισκέπτη να καταλάβει πώς η Μικρασιατική Καταστροφή αποτυπώθηκε στη λογοτεχνία του Μεσοπολέμου.

 Η έκθεση συνειδητά εστιάζει στους συγγραφείς για τους οποίους η Καταστροφή υπήρξε πρωταρχική πηγή έμπνευσης, είτε επειδή βίωσαν από κοντά τα γεγονότα του 1922 είτε, όπως ο Σεφέρης, τους διωγμούς του 1913. 

Δίπλα λοιπόν στον Ηλία Βενέζη, στον Στρατή Δούκα, στον Γιώργο Θεοτοκά, στον Γιώργο Σεφέρη, ο Στράτης Μυριβήλης έχει εξέχουσα θέση.

Μάρκος Αυγέρης, Γαλάτεια Καζαντζάκη, Θράσος Καστανάκης, Στράτης Μυριβήλης, Ελλη Αλεξίου, Κώστας Βάρναλης, Πικέρμι 1934. [ΑΣΚΣΑ Αρχεία, Αρχείο Στράτη Μυριβήλη]

 «Η περίπτωση του Μυριβήλη είναι με τον τρόπο της ξεχωριστή», λέει η κ. Βογκέικωφ, «καθώς εκείνος δεν είχε μικρασιατική ρίζα. Ωστόσο, μεγαλώνοντας στη Λέσβο των αρχών του 20ού αιώνα –Οθωμανός υπήκοος– είχε το βλέμμα

Στρατής Μυριβήλης- Ο Παλαμάς στη ζωή μου,

 Ο Κωστής Παλαμάς (καθιστός, κέντρο) μαζί με τον νεαρό Στρατή Μυριβήλη (όρθιος, πίσω αριστερά από τον ποιητή) και άλλους φοιτητές εθελοντές από υπόδουλα ακόμη μέρη της Ελλάδας σε μια αναμνηστική φωτογραφία που ζήτησαν από τον ποιητή πριν φύγουν για να πολεμήσουν στους Βαλκανικούς Πολέμους το 1912.Θυμάται αργότερα ο Στρατής Μυριβήλης:

 '' Ήταν τὸ ’12 καὶ τὸ ’13. [...] ἐμεῖς ποὺ εἴμαστε νέοι τότες, περνοῦσαμε ἐκεῖ, ἀπὸ τὴν ὁδὸ Ἀσκληπιοῦ, σηκώναμε τὰ μάτια καὶ βλέπαμε τὴ λάμπα τοῦ Παλαμᾶ, νἄναι στὸ μικρὸ δωμάτιο ποὺ στεκόταν σὰν βίγλα καὶ σὰν μετερίζι, στὴν ἄκρα τῆς πέτρινης σκάλας. 

  Ὅταν ὁ εθνικὸς ὁρίζοντας σκοτείνιαζε ἀπὸ τὰ σύννεφα τῆς συφορᾶς, τὸ φωσάκι αὐτὸ στάλαζε παρηγοριὰ στὴν πικραμένη καρδιά μας, ὅπως τοῦ ναύτη ποὺ ξεκόβει στὸν ἀνταριασμένο ὁρίζοντα ἀναμμένο τὸ φῶς τοῦ γνώριμου φάρου. Πότε πάλι μᾶς συνέπαιρνε ὁ σίφουνας τοῦ πολεμικοῦ ἐνθουσιασμοῦ. Ἀνεβαίναμε τότες στὸ κελλὶ τοῦ ποιητῆ, νὰ φιλήσουμε τὸ χέρι του, νὰ πάρουμε τὴν εὐκὴ τοῦ πνευματικοῦ μας πατέρα, πρὶν ξεκινήσουμε γιὰ τὶς περιπέτειες τῆς ἐκστρατείας.

  Ὁ Παλαμᾶς μᾶς ἔδινε τὴν εὐλογία του συγκινημένος, καὶ μεῖς κατεβαίναμε τὴν πέτρινη σκάλα, ἐμψυχομένοι μὲ τα λόγια του. [...] 

Φεύγοντας μ’ ἕνα τάγμα ὑπόδουλων ἐθελοντῶν, μιὰ συντροφιὰ φοιτητὲς τὸν παρακαλέσαμε νὰ βγάλουμε μαζί του μιὰ ἀναμνηστικὴ φωτογραφία. Τὴν ἔχω ἀκόμα, ἀκριβὸ θυμητάρι τῆς νιότης μας''.

Στρατής Μυριβήλης, Αγνάντεμα Α’, Ο Παλαμάς στη ζωή μου, 1963

πηγή

Όμως ένας άνθρωπος, ένας λαός, ένα έθνος, δεν εξαφανίζεται μονάχα με τη φωτιά και με το σίδερο....

"Όμως ένας άνθρωπος, ένας λαός, ένα έθνος, δεν εξαφανίζεται μονάχα με τη φωτιά και με το σίδερο.
Δεν εξαφανίζεται μονάχα με το χάσιμο της ζωής του.
Εξαφανίζεται πιο σίγουρα, πιο τελειωτικά με το χάσιμο της ψυχής του της ατομικής, της ψυχής του της ομαδικής"

Στρατής Μυριβίλης

Στρατή Μυριβήλη « Η ζωή εν τάφω»-Ρώσοι και Έλληνες στρατιώτες συναντιούνται κάπου στο μέτωπο

Δημήτρης Νατσιός, δάσκαλος Κιλκίς

  Από το βιβλίο του Στρατή Μυριβήλη « Η ζωή εν τάφω» το απόσπασμα «Ο λόφος με τις παπαρούνες». Το διαβάζαμε στα παλαιότερα Αναγνωστικά. Στα νέας κοπής γλωσσικά εγχειρίδια εξοβελίστηκε. Προφανώς ο Μυριβήλης λογοκρίθηκε λόγω του… εθνοκεντρισμού του. Είμαστε στην περίοδο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Ρώσοι και Έλληνες στρατιώτες, σύμμαχοι και ομόδοξοι, συναντιούνται κάπου στο μέτωπο:

«Είναι και μια μέρα χαρούμενη μέσα στις άσκημες μέρες της πορείας. Μια μέρα γαλάζια και κόκκινη, με ανοιξιάτικον ουρανό, γεμάτη μαβιά μάτια, κόκκινα αγριολούλουδα και αργά μελαγχολικά τραγούδια.

Ήταν ένας λόφος άλικος από τις παπαρούνες. Ξεκουραζόταν ένα Ρούσικο Σύνταγμα, που τραβούσε κι αυτό για το μέτωπο. Εκεί μας σταματήσανε κι εμάς. Είχε νερό μπόλικο και πρασινάδα εκεί δίπλα. Στήσαμε πυραμίδες τα όπλα και φάγαμε κοντά τους. Μας σίμωσαν κάτι μεγαλόσωμα παλικάρια με τριανταφυλλιά μάγουλα, με χοντρές μπότες και μπλούζες παιδιάτικες δίχως κουμπιά. Τα πηλίκιά τους είχαν κεραμίδι στενούτσικο.

— Γκίρτς;

— Γκίρτς.

— Κριστιάν;

— Κριστιάν.

— Ορτοντόξ;

— Ορτοντόξ.

Μας δεχτήκανε με χαρές σχεδόν παιδιάτικες. Γελούσανε, και μεις γελούσαμε, μας χάριζαν κονσέρβες, σουγιάδες. Με τα μεγάλα τους χέρια μάς χτυπούσανε στην πλάτη. Τραβούσανε και μας δείχναν από την τραχηλιά τους χρυσά, σιντεφένια σταυρουδάκια και φυλαχτάρια κρεμασμένα με αλυσιδίτσες. Σταυροκοπιόντανε με τον ορθόδοξο τρόπο.

— Κριστιάν! Κριστιάν!

Στρατής Μυριβήλης: Πως χάνεται ένα έθνος

 «Ὅμως ἕνας ἄνθρωπος, ἕνας λαός, ἕνα ἔθνος, δὲν ἐξαφανίζεται μονάχα μὲ τὴ φωτιὰ καὶ μὲ τὸ σίδερο. Δὲν ἐξαφανίζεται μονάχα μὲ τὸ χάσιμο τῆς ζωῆς του. Ἐξαφανίζεται πιὸ σίγουρα, πιὸ τελειωτικὰ μὲ τὸ χάσιμο τῆς ψυχῆς του τῆς ἀτομικῆς, τῆς ψυχῆς του τῆς ὁμαδικῆς.
 Χάνω τὴν ψυχή μου θὰ πεῖ: χάνω τὴν οὐσιαστική μου ὕπαρξη. Χάνω τὴν αἴσθηση τῆς ἀτομικῆς μου τέλειας ψυχοπνευματικῆς σύνθεσης, ποὺ ἀποτελεῖ ἕνα μόριο ἀπὸ τὴν μεγάλη, τὴν πλατειὰ κοινωνικὴ καὶ ἐθνικὴ σύνθεση, ἀπὸ τὴν ὁποία ἀντλῶ καὶ ἀνανεώνω ἀδιάκοπα τὰ φυσιογνωμικὰ στοιχεῖα τοῦ πνεύματός μου καὶ τῆς ψυχῆς μου. Καὶ αὐτὴ ἡ ἐθνικὴ φυλετικὴ ἰδιομορφία τῆς ψυχῆς μου εἶναι ἀκριβῶς ἐκείνη ποὺ μὲ ἐντάσσει φυσιολογικὰ μέσα στὴν πανανθρώπινη κοινωνικὴ σύνθεση.
 Ἀλλὰ γιὰ νὰ μὴ χάσω τὸν ἑαυτό μου, πρέπει νὰ γνωρίσω τὸν ἑαυτό μου. Τὸ «γνῶθι σαυτόν» εἶναι ἡ πλουταρχικὴ πηγὴ τῆς γνώσεως. Αὐτὸ λοιπὸν πρέπει νὰ εἶναι ἡ βάση τῆς γενικῆς παιδαγωγικῆς προσπάθειας Ἔθνους, τοῦ ὁποίου ἐντολοδόχος εἶναι τὸ Κράτος καὶ ἡ Ἐκκλησία.
Ὄργανα γι᾿ αὐτὴ τὴν συνειδητοποίηση εἴvaι τὸ Ὑπουργεῖο Παιδείας, ὁ Κλῆρος, ὁ Τύπος, ὁ καλλιτέχνης ποὺ ἐκφράζει τὴν ἐθνικὴ ψυχὴ καὶ ὁλόκληρη ἡ τάξη τῶν διανοουμένων, ποὺ εἶναι ὑπεύθυνη γιὰ τὴν πνευματικὴ συγκρότηση τοῦ λαοῦ.»

Στρατής Μυριβήλης
Οἱ παραδόσεις τοῦ Γένους καὶ ἡ δύναμη τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς, Ἡ Ἑλληνικὴ Παράδοση – Γ´ ἔκδοση, Συλλογικὸς Τόμος ἐκδόσεων ΕΥΘΥΝΗ.

πηγή

Στρατής Μυριβήλης(Βίντεο-αφιέρωνα Ε.Ρ.Τ.)

 

Στις 19 Ιουλίου 1969 έφυγε από τη ζωή ο συγγραφέας Στρατής Μυριβήλης. Γεννημένος (με πραγματικό όνομα Ευστράτιος Σταματόπουλος) το 1890 στην τουρκοκρατούμενη Συκαμιά της Λέσβου, ο Μυριβήλης υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους πεζογράφους της λογοτεχνικής "Γενιάς του '30".

Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1915 με τη συλλογή διηγημάτων "Κόκκινες Ιστορίες", ενώ το πρώτο του μυθιστόρημα, "Η ζωή εν τάφω" (α' έκδοση 1924), υπήρξε σταθμός στην συγγραφική του πορεία, εγκαινιάζοντας τη σύγχρονη ελληνική αντιπολεμική λογοτεχνία.

Στο εμβληματικό αυτό έργο ο Μυριβήλης περιγράφει την προσωπική του εμπειρία στα χαρακώματα του Μακεδονικού Μετώπου (στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο), ενώ μυθιστορηματική συνέχειά του αποτελεί το έργο "Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια" (1933). Το τρίτο μυθιστόρημα που συνέγραψε ήταν το "Η Παναγιά η Γοργόνα" (1949), ενώ στο έργο του περιλαμβάνονται ακόμη διηγήματα και νουβέλες (πιο γνωστή: "Ο Βασίλης ο Αρβανίτης"). Ο Στρ.Μυριβήλης υπήρξε Διευθυντής Προγράμματος στο ΕΙΡ (1946-1950), ενώ εξελέγη και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών (1958).

Στο απόσπασμα του αφιερωμένου στον Μυριβήλη επεισοδίου της σειράς "Εποχές και Συγγραφείς" (σκηνοθεσία: Τάσος Ψαρράς, παραγωγή 2001), λόγος γίνεται για το πεζογραφικό έργο του Μυριβήλη και σχολιάζονται τα έργα του "Η ζωή εν τάφω" και "Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια".

Μπορείτε να δείτε ολόκληρη την εκπομπή από το Αρχείο της ΕΡΤ Α.Ε. εδώ:

https://archive.ert.gr/8485/

#ΕΡΤΑρχείο_Πολιτισμός

#ΕΡΤΑρχείο_Λογοτεχνία

#Arxeio #afierwmata #αφιερώματα #ERTarchive_video

Ο Στράτης Μυριβήλης(1917) κατά τη διάρκεια του Α'Π.Π.

Ο Στράτης Μυριβήλης (δεύτερος κάτω από αριστερά), διδάσκει σε αυτοσχέδιο στρατιωτικό θίασο στη Νιγρίτα το 1917, κατά τη διάρκεια του ''Μεγάλου Πολέμου'' (Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος)

πηγή

«Ο πατέρας μου»-Στρατή Μυριβήλη

Στρατή Μυριβήλη

«Ο πατέρας μου»

  Τ’ αγαπούσε ο μακαρίτης ο πατέρας τα δέντρα. Τα δέντρα και τις ρίμες. Ώσπου πέθανε μου ‘γραφε στίχους της ξενιτιάς κάτω από τα καλλιγραφημένα γράμματά του, κι ώσπου πέθανε, φύτευε δέντρα, κλήματα και λουλούδια, παντού όπου λάχαινε. 

 Όχι να πεις για συμφέρο, μόνο έτσι από μεράκι. Καρπερά θέλεις, στολιστικά θέλεις. Στα χωράφια μας, στους δρόμους του χωριού, στον αυλόγυρο της εκκλησιάς. Ακόμα έβαζε ρίμες μπροστά στις ξένες πόρτες, στις ξένες αυλές. Σαν έμαθα πως συχωρέθηκε, στοχαζόμουν πως γι’ αυτόν η πιο καλόδεχτη συνοδειά στο ξόδι θα του ήταν, αν γινότανε βολετό, να περπατήσουν και να πάνε να τον ξεπροβοδίσουν ως την Αγιά Σωτήρα όλα αυτά τα δεντρικά, που φύτεψε κι ανέστησε στη ζωή με τ’ άγια χέρια του. 

 Σαν πήγα να προσκυνήσω στο μνήμα του, βρήκα μια παπαρουνιά να κοκκινολογά στο χώμα, γεμάτη κόμπους και λουλούδια. Έσκυψα να τη βγάλω, να την πάρω μαζί μου σε μια γλάστρα. Και την ίδια στιγμή το μετάδα, τράβηξα πίσω το χέρι. Μου φάνηκε πως το λουλούδι έφτανε ως στην καρδιά του. Φοβήθηκα πως άμα το τραβήξω από το χώμα θα δω να στάζουν αίματα οι σπασμένες ρίζες. (Ο Θεός που αγαπά τα δέντρα και τα λουλούδια σαν παιδιά του ας τον αναπάψει σε τόπο χλοερό).

«Ο ΒΑΣΙΛΗΣ Ο ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ»

Στρατή Μυριβήλη «Η ώρα της Ιστορίας»(1940)

Στρατής Μυριβήλης 

  Αλέξανδρος  Αλεξανδράκης 

 Στις 15 Νοεμβρίου 1940 δημοσιεύεται άρθρο του Στρατή Μυριβήλη «Η ώρα της Ιστορίας» στο περιοδικό Νέα Εστία τεύχος 334. Εκεί ο Μυριβήλης ανάμεσα στα άλλα θα γράψει: 
«...Αυτή η ομοθυμία των δέκα εκατομμυρίων Ελλήνων, με την οποία αντίκρυσαν το φοβερό γεγονός του πολέμου, είναι θαρρώ το πιο σπουδαίο φαινόμενο στην ιστορία του έθνους μας ολόκληρη. Η Ελλάδα σύσσωμη, σύψυχη, στάθηκε μπροστά στο ανοιχτό βιβλίο της Μοίρας και υπαγορεύει το νέο κεφάλαιο της ιστορίας της (...) Αυτό το θάμα δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται μέσα στην ιστορία της φυλής. Δε θα ‘ναι και η στερνή. Γιατί η Ελλάδα, μέσα στο προνομιούχο κύτταρο της ,είναι ένας αιώνια νέος και ολοζώντανος οργανισμός. Είναι η ίδια η έννοια της νιότης, ενσαρκωμένη σε μια ράτσα εύστροφη, ευφάνταστη, γεμάτη πείσμα και γοητευική τρέλα. Απ’ την άλλη μεριά των συνόρων μας χτυπά ένας λαός 45 εκατομμυρίων. Τον νικούμε γιατί είμαστε μια φυλή αρσενική και λεύτερη, κι είναι μια φυλή από 45 εκατομμύρια σκλάβους. Είναι ένας αγώνας άνισος αυτός και οι λαοί του κόσμου, οχτροί και φίλοι και αδιάφοροι, τον παρακολουθούν με κατάπληξη. Ποιο θα ‘ναι το τελος του; Ελάχιστα ενδιαφέρει αυτό το τέλος. Ολάκερη η δικαίωσή μας στέκεται στην αρχή...»

Στρατής Μυριβήλης-Φθινόπωρο(Χρονογράφημα)

Εφημερίς Πρωϊα 

 Σήμερα, έκαμα μια συγκινητικήν ανακάλυψι. Βρήκα τα πρώτα κυκλάμινα. Και δεν ήταν, να πης, λίγα. Έγιναν ένα σωστό μάτσο. Τάβαλα μέσα σ' ένα κόκκινο μικρό κανάτι και τάχω κοντά μου. Είναι το ευγενικό αγριολούλουδο του φθινοπώρου. Τα βρήκα ξαφνικά, ψάχνοντας μέσα σε μια λαγκαδιά για καρύδια. Σαν ωριμάσουν τα καρύδια, ανοίγει από μοναχό του το πράσινο καρυδότσουφλο. Σκάει σταυρωτά και πέφτει από ψηλά το καρύδι, σαν μέσα από τη χοντρή φασκιά ενός κάλυκα. Κι έτσι, που η λαγκαδιά είναι γιομάτη μέντες και φτέρη και φύλλα πεσμένα, που σαπίζουν πάνω στο χώμα, τα καρύδια κρύβονται και ψάχνεις να τα βρης.

 Σε μια απόμερη γωνίτσα, κάτω από μια τούφα πουρναρόκλαδα, τα βρήκα, μια μεγάλη παρέα κυκλάμινα. Τα πρώτα φετεινά μας κυκλάμινα. Η φρέσκη μοσκοβολιά τους είναι απ' τα πιο ακριβά χαρίσματα τούτης της εποχής. Εδώ στη Συκαμινιά, τα κυκλάμινα τα λένε ακόμα «καντινούλες», που θα πει χανουμάκια. Έτσι τα παρωμοίασαν οι κάτοικοι του χωριού, γιατί τους θυμίζουν τις χανουμίτσες, που αντάμωναν τα παλιά τα χρόνια στα σοκάκια του χωριού και τις έβλεπαν να σταματούν μονομιάς παραπέρα και να σκύβουν το κεφαλάκι τους κατ' από το γιασμάκι, ταπεινές και ντροπαλές, να μην τις ιδή ανθρώπου μάτι στο πρόσωπο.

 Έτσι κρύβουνται και τα σεμνά κυκλάμινα στις υγρές γωνίτσες. Έτσι κρύβονται