Με τη γλώσσα δεν επικοινωνούμε απλά για να συνεννοηθούμε, αλλά ενώνουμε τις ψυχές μας.

 Σε μία περίοδο κρίσεως, επικρίσεως και κατακρίσεως, πτώσεων, καταπτώσεων, επιπτώσεων και εκπτώσεων, ζάλης, παραζάλης, πάλης κι αιθάλης πάσχει η μοναδική λαλιά μας, η εγχώρια πλούσια γλώσσα. Μαζί της μπορείς να πεις και να εκφράσεις τα πιο δύσκολα, τα πιο κούφια, τα πιο υψηλά.

 Όπως λέει o ποιητής Οδυσσέας Ελύτης, η ελληνική γλώσσα είναι η πιο παλιά και η …πιο πλούσια του κόσμου.

  Στα ελληνικά μπορείς να εκφράσεις τα πιο λεπτά, τα πιο τέλεια νοήματα της θεολογίας, της φιλοσοφίας, της ποιήσεως. Να αποδώσεις ιδέες, στοχασμούς, σκέψεις, έννοιες, μεγάλες, ευγενικές, ιερές και ωραίες. Η ελληνική γλώσσα εκφράζει περίτεχνα το μεράκι, τον καημό, τον πόθο του τεχνίτη, του καλλιτέχνη, του ήρωα, του αγίου. Συντίθεται η αρχοντιά και η ταπεινότητα, η μεγαλοπρέπεια και η σεμνότητα, η φιλοκαλία. Η χαρμολύπη, η νηφαλιότητα, ο γλυκασμός και η λύτρωση. Δεν είναι εφάμαρτη υπερηφάνεια η αγάπη της γλώσσας μας, της πατρίδος μας, της πονεμένης και προδομένης. Προδόθηκε και η γλώσσα από συνεχείς ξενικούς όρους, που δυστυχώς καθιερώνονται στα παιδιά. Το ύδωρ, ο άρτος, ο ουρανός και η θάλασσα ονομάζονται εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια το ίδιο. Όπως τα έλεγε ο Όμηρος. Η γλώσσα μεταφέρει νόημα, ιστορία, ήθος και χάρη.

 Είναι πολύ σημαντικό να μπορείς να εκφράζεις με τη γλώσσα σου όλες τις σκέψεις σου. Δυστυχώς οι Νεοέλληνες δεν διαβάζουν και γι’αυτό η γλώσσα τους είναι πολύ φτωχή.

Πασχαλινές λέξεις στο λεξικό του Du Cange ~ (θρησκεία, λαογραφία, κοινωνία στη γλώσσα της Λαμπρής)

Πώς μιλούσαν για το Πάσχα οι Έλληνες της μεσαιωνικής και πρώιμης νεοελληνικής εποχής;
Το μνημειώδες Glossarium ad scriptores mediae et infimae Graecitatis (1688) του Du Cange πέρα από ένα σημαντικό λεξικό της πρώιμης νεοελληνικής γλώσσας, είναι και ένα ζωντανό αρχείο πολιτισμού. Μέσα από τα λήμματά του (με τα ερμηνεύματα βέβαια στη Λατινική γλώσσα) αναδύεται μια Λαμπρή γεμάτη φως, τελετουργία, δώρα και κοινότητα.
~~~~
Η ονοματοδοσία της γιορτής
Λαμπρή ~ «Festum Paschatis, sic dicitur à Graecis recentioribus, quòd tunc temporis in templis plurimae accenduntur lampades» = «Η γιορτή του Πάσχα· λέγεται έτσι από τους νεότερους Έλληνες, επειδή τότε ανάβουν πλήθος λαμπάδων στους ναούς» 

Η ίδια η λέξη αποτυπώνει το βίωμα του φωτός.

Πασχαλία ~ «Pascha, festum Paschale»=«Πάσχα, η πασχαλινή γιορτή» Όρος ευρύτερος, που μπορούσε να δηλώνει και όλη την εορταστική περίοδο.

Ο μέσος δείκτης νοημοσύνης του παγκόσμιου πληθυσμού μειώνεται και μια από τις αιτίες είναι...

 Ο μέσος δείκτης νοημοσύνης του παγκόσμιου πληθυσμού μειώνεται και μια από τις αιτίες είναι η εξαθλίωση της γλώσσας.
Αρκετές μελέτες καταδεικνύουν τη συσχέτιση μεταξύ της μείωσης της λεξιλογικής γνώσης (και της εξαθλίωσης της γλώσσας) και της ικανότητας επεξεργασίας και διατύπωσης σύνθετων σκέψεων.

Η σταδιακή εξαφάνιση των διαθέσεων (υποτακτική, παρατατικός, σύνθετες μελλοντικές μορφές, μετοχή του παρατατικού) οδηγεί σε σκέψη που είναι σχεδόν πάντα στο παρόν, περιορισμένη στη στιγμή: ανίκανη για προβολές στον χρόνο.
Λιγότερες λέξεις και λιγότερα συζευγμένα ρήματα υποδηλώνουν μειωμένη ικανότητα έκφρασης συναισθημάτων και μειωμένη πιθανότητα ανάπτυξης μιας σκέψης, επειδή όσο φτωχότερη είναι η γλώσσα, τόσο πιο αραιή είναι η σκέψη.

Η ιστορία είναι γεμάτη παραδείγματα και πολλά βιβλία (1984, του Τζορτζ Όργουελ· Φαρενάιτ 451, του Ρέι Μπράντμπερι) έχουν αφηγηθεί πώς όλα τα ολοκληρωτικά καθεστώτα εμπόδιζαν πάντα τη σκέψη μειώνοντας τον αριθμό και τη σημασία των λέξεων.
Αν δεν υπάρχουν σκέψεις, δεν υπάρχουν και κριτικές σκέψεις. Και δεν υπάρχει σκέψη χωρίς λέξεις.

(Κριστόφ Κλαβέ)

πηγή

Αὐτό εἶναι μία γλῶσσα

Αν μιλάμε για αληθινό ψωμί,παιδείας και ελευθερίας.
Ο Κορνήλιος Καστοριάδης για τη γλώσσα τού κόσμου :
«… Ἄν δέν θέλετε, κύριοι τοῦ ὑπουργείου, νά κάνετε φωνητική ὀρθογραφία, τότε πρέπει νά ἀφήσετε (στη θέση τους) τούς τόνους καί τά πνεύματα, γιατί αὐτοί πού τούς βάλανε ξέρανε τί κάνανε.
Δέν ὑπῆρχαν στά ἀρχαῖα ἑλληνικά, γιατί ἀπλούστατα ὑπῆρχαν μέσα στίς ἵδιες τίς λέξεις.
Αὐτοί, οἱ Κριαρᾶς καί οἱ ἄλλοι, τά κτήνη τά τετράποδα πού ἔκαναν αὐτές τίς μεταρρυθμίσεις - αὐτό παρακαλῶ νά γραφεῖ στίς ἐφημερίδες - δέν ξέρουν τί εἶναι γλῶσσα.
Δέν ξέρουν αὐτό πού γνώριζε ἡ κόρη μου στά τρία της χρόνια. Μάθαινε μία λέξη καί μετά έψαχνε γιά τίς συγγενεῖς της. Αὐτό εἶναι μία γλῶσσα.
Ἕνα μάγμα, ἕνα πλέγμα ὅπου οἱ λέξεις παράγονται οἱ μέν ἀπό τίς δέ, ὅπου οἱ σημασίες γλιστρᾶνε ἀπό τή μία στήν ἄλλη, εἶναι μία ὀργανική ἐνότητα ἀπό τήν ὀποία δέν μπορεῖς νά βγάλεις καί νά κολλήσεις πράγματα, δυνάμει μίας ψευτοκυβερνήσεως, καθισμένος σ’ ἕνα γραφεῖο στό ὑπουργεῖο Παιδείας.
Ἡ κατάργηση τῶν τόνων καί τῶν πνευμάτων εἶναι ἡ κατάργηση τῆς ὀρθογραφίας, πού εἶναι τελικά ἡ κατάργηση τῆς συνέχειας.
Ἤδη, τά παιδιά δέν μποροῦν νά καταλάβουν Καβάφη, Σεφέρη, Ἐλύτη, γιατί αὐτοί εἶναι γεμάτοι ἀπό τόν πλοῦτο τῶν ἀρχαίων Ἑλληνικῶν.
Δηλαδή, πᾶμε νά καταστρέψουμε ὅ,τι κτίσαμε. Αὐτή εἶναι ἡ δραματική μοῖρα τοῦ σύγχρονου Ἑλληνισμοῦ.»
Βόλος, 16/02/1989

ΠΗΓΗ

Αφελληνισμένη, ελληνόφωνη εκπαίδευση

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΙΑΚΟΣ

Το πρόβλημα του εκπαιδευτικού συστήματος δεν εντοπίζεται μόνο στον συμπεριφορικό κώδικα του διδακτικού προσωπικού, ο οποίος διαχρονικά κινήθηκε μόνο στα άκρα του εκκρεμούς και ποτέ στα ενδιάμεσα σημεία.

Η εκπαίδευση για θύματα και θύτες δεν «επιτυγχάνεται» μόνο με τις σφαλιάρες, τις ξυλιές με τον χάρακα ή, αργότερα, με την αδιαφορία, την ασυδοσία, την ατιμωρησία και την αποχαλίνωση. Η παιδαγωγία όχι πολιτών αλλά αποκομμένων μονάδων ενός δυσλειτουργικού συνόλου προϋποθέτει και προβληματικό περιεχόμενο διδασκαλίας. Ο ίδιος ο κύκλος των μαθημάτων κάθε αποτυχημένου εκπαιδευτικού συστήματος πρέπει να είναι ελλιπής, πρόχειρος, ετεροβαρής και φαύλος.
Η κατάργηση της καθαρεύουσας και του πολυτονικού συστήματος ισοπέδωσαν το πνευματικό επίπεδο

Και τον 20ό και στις αρχές του 21ου αιώνα ως μείζον πρόβλημα σ’ αυτόν τον τομέα του συλλογικού βίου αναδεικνύεται η τυπολατρεία, η επικράτηση του «γράμματος» έναντι του πνεύματος που θα έπρεπε να έχει μια παιδεία απευθυνόμενη σε σκεπτόμενα πρόσωπα μικρής ηλικίας, που επιδιώκει να τα γαλουχήσει ελληνικά, με ανθρωπιστικές αξίες και πρακτικό πνεύμα.

Συνηθισμένα λάθη σε αρχαϊζουσες καί λόγιες εκφράσεις

 

Σ Υ Ν Α Λ Ι Ζ Ο Μ Ε Ν Ο Σ...!

Το αποστολικό ανάγνωσμα της εορτής της Αναλήψεως αποτελείται από τους δώδεκα πρώτους στίχους του βιβλίου των Πράξεων των Αποστόλων (Πράξ. 1:1-12). Τέσσερις στίχους λιγότερους από το ίδιο βιβλίο (Πράξ. 1:1-8) αριθμεί το αποστολικό ανάγνωσμα της εορτής του Πάσχα. Και στις δύο περιπτώσεις, στον στίχ. 4 (αφού προηγουμένως έχει αναφερθεί ότι ο Ιησούς εμφανιζόταν επί σαράντα ημέρες μετά την Ανάστασή Του στους αποστόλους) διαβάζουμε:

"καί συναλιζόμενος [ο Ιησούς] παρήγγειλεν αὐτοῖς [στους μαθητές] ἀπό Ἱεροσολύμων μή χωρίζεσθαι".

 Στη μετοχή "συναλιζόμενος" δεν δίνεται συνήθως καμία σημασία (καθώς δεν φαίνεται να θυμίζει κάποια λέξη της Νέας Ελληνικής). Παράλληλα, αν έλειπε, το βασικό νόημα δεν θα άλλαζε. Κι όμως, η λέξη αυτή έχει την ιδιαίτερη σημασία της, γι' αυτό και ο συγγραφέας των Πράξεων (ο ευαγγελιστής Λουκάς) δεν παραλείπει να την αναφέρει...

Πρώτο συνθετικό του ρήματος "συναλίζομαι" είναι προφανώς η πρόθεση "σύν", ενώ δεύτερο συνθετικό είναι "(ὁ) ἅλς") ( = "(το) αλάτι") (το ίδιο ουσιαστικό σε θηλυκό γένος ["(ἡ) ἅλς"] σημαίνει "(η) θάλασσα").

"Συναλίζομαι" λοιπόν σημαίνει κατά λέξη "μοιράζομαι/τρώω αλάτι μαζί με κάποιον άλλο / κάποιους άλλους" (!), και πιο ελεύθερα: "μοιράζομαι με άλλους το ίδιο φαγητό (που προφανώς θα έχει αλάτι, για να νοστιμίσει) / συντρώγω μαζί τους", "κάθομαι στο ίδιο τραπέζι με άλλους".

"Αὐτομάτη ἠνοίχθη αὐτοῖς" (Πράξ. 12:10)

 Στο αποστολικό ανάγνωσμα (Πράξ. 12:1-11) του Σαββάτου μετά τη Μεσοπεντηκοστή (παραμονή της Κυριακής της Σαμαρείτιδος), αναφέρεται μεταξύ άλλων η δι' αγγέλου θαυματουργική απελευθέρωση του απ. Πέτρου από τη φυλακή.

Όταν ο απ. Πέτρος και ο άγγελος έφτασαν στη σιδερένια πύλη που οδηγούσε προς την πόλη, εκείνη "αὐτομάτη ἠνοίχθη αὐτοῖς" ("ανοίχτηκε αυτόματα γι' αυτούς", Πράξ. 12:10).

 Το επίθετο "αὐτόματος" υπάρχει λοιπόν από την Αρχαία Ελληνική (και μάλιστα, ήδη από τον Όμηρο). Ως β΄ συνθετικό του θεωρείται το "μέμαα" (παρακείμενος με σημασία ενεστώτα), μία από τις σημασίες του οποίου είναι "επιθυμώ". Επομένως, "αὐτόματος" είναι εκείνος που κινείται ή κάνει κάτι από δική του επιθυμία, από δική του βούληση, και όχι από επιθυμία ή βούληση άλλου, και κατ' επέκταση εκείνος που κινείται ή συμβαίνει αφ' εαυτού, χωρίς εξωτερική επίδραση, χωρίς εξωτερική αιτία.

 Το ίδιο επίθετο θα το βρούμε, αναφορικά με την Καινή Διαθήκη, στο Μάρκ. 4:28: "αὐτομάτη γὰρ ἡ γῆ καρποφορεῖ", ενώ περισσότερες φορές υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη, με την πλειοψηφία των περιπτώσεων να έχει να κάνει με τους αυτοφυείς οργανισμούς σε αντίθεση με εκείνους που αποτελούν προϊόν καλλιέργειας/γεωργίας: 

"τὰ αὐτόματα ἀναβαίνοντα τοῦ ἀγροῦ σου οὐκ ἐκθερίσεις" (Λευϊτικόν 25:5), 

"φάγε τοῦτον τὸν ἐνιαυτὸν αὐτόματα" ( = "το έτος αυτό να φας όσα θα παραχθούν από μόνα τους / τα αυτοφυή") (Δ' Βασιλειών 19:29). 

Στην περίπτωση του χωρίου Ιησούς του Ναυή 6:4, η αναφορά γίνεται στα τείχη τής Ιεριχούς: "πεσεῖται ( = θα πέσουν ) αὐτόματα τὰ τείχη τῆς πόλεως".

Andreas Moratos

Ο ΑΡΤΟΣ ΗΜΩΝ Ο ΕΠΙΟΥΣΙΟΣ

Η Κυριακή Προσευχή (το “Πάτερ ἡμῶν”) υπάρχει σε δύο από τα τέσσερα Ευαγγέλια: το Κατά Ματθαίον (Ματθ. 6:9-13) και το Κατά Λουκάν (Λουκ. 11:2-4). (Στις εκκλησιαστικές ακολουθίες έχει υιοθετηθεί η εκδοχή τού Κατά Ματθαίον). Οι δύο εκδοχές έχουν μικρές διαφορές.

Μία από αυτές έχει να κάνει με το αίτημα “τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον” (Ματθ. 6:11), το οποίο στο Κατά Λουκάν έχει “τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δίδου ἡμῖν τὸ καθ᾿ ἡμέραν” (Λουκ. 11:3). Παρατηρούμε ότι η Προστακτική Αορίστου “δὸς” ( = “δώσε”) τού Κατά Ματθαίον έχει δώσει τη θέση της στο Κατά Λουκάν σε Προστακτική Ενεστώτα: “δίδου” ( = “δίνε”). Η εξακολουθητικότητα/επαναληπτικότητα του Ενεστώτα μετέβαλε εκ των πραγμάτων και το “σήμερον” τού Κατά Ματθαίον σε “τὸ καθ᾿ ἡμέραν” ( = “καθημερινά” / “κάθε μέρα”) στο Κατά Λουκάν.

Κεντρική θέση στο συγκεκριμένο αίτημα (αλλά και σε όλη την Κυριακή Προσευχή) έχει η λέξη “ἐπιούσιος” (το μοναδικό επίθετο που υπάρχει στην Κυριακή Προσευχή!). Πρόκειται για λέξη που παρουσιάζεται εδώ για πρώτη φορά στην αρχαιοελληνική Γραμματεία!

Το γεγονός αυτό, ότι δηλ. δεν προϋπάρχει στον αρχαιοελληνικό λόγο, ώστε να δούμε ποιες χρήσεις και σημασίες θα μπορούσε να έχει πριν, καθώς και σε ποια συμφραζόμενα θα μπορούσε να παρουσιαστεί, μαζί με την αβεβαιότητα ως προς την ετυμολογία της, ανοίγει ένα πολύ ενδιαφέρον φιλολογικά και θεολογικά πεδίο διερεύνησης.

Καθαρά φιλολογικά μιλώντας, τρεις είναι οι δυνατές ετυμολογήσεις του επιθέτου “ἐπιούσιος” (και στις τρεις, το πρώτο συνθετικό αποτελεί η πρόθεση “ἐπί”). -Σύμφωνα με την πρώτη, το β΄ συνθετικό της λέξης “ἐπιούσιος” είναι η λέξη “οὐσία”, οπότε προκύπτει η σημασία “(ο άρτος) ο ουσιαστικός / ο εντελώς απαραίτητος για την ουσία μας, για την ύπαρξή μας, για τη διατήρησή μας στη ζωή”. Η κατανόηση αυτή επικράτησε και στον καθημερινό λόγο (π.χ. “Παλεύω σκληρά για να εξασφαλίσω τον επιούσιο”).

-Σύμφωνα με τη δεύτερη ετυμολόγηση, το β΄ συνθετικό της λέξης “ἐπιούσιος” αποτελεί η λέξη “oὖσα”, που είναι η θηλυκή μετοχή Ενεστώτα του ρήματος “εἰμί” ( = “είμαι” ) (από τη μετοχή αυτή παράγεται και η λέξη “οὐσία”, την οποία είδαμε παραπάνω). Στην περίπτωση αυτή, το επίθετο “ἐπιούσιος” σημαίνει “(ο άρτος) της παρούσας ημέρας, ο σημερινός άρτος”, και κατ’ επέκταση “ο καθημερινός (άρτος), (ο άρτος) τής κάθε ημέρας”.

Από την ΙΣΤΟΡΙΑ των λέξεων: ❝ανάσταση", "έγερση" / "Πάσχα", "Λαμπρή"

Από την ΙΣΤΟΡΙΑ των λέξεων: ❝ανάσταση", "έγερση" / "Πάσχα", "Λαμπρή"

Το κύρος και η σημασία τής λέξης "ανάσταση" συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με την ιδιαίτερη αξία της για τον χριστιανισμό.

► Ετυμολογία και αρχαίες χρήσεις

Η λέξη "ἀνάστασις" προέρχεται από το αρχ. ρ. "ἀνίστημι", που σημαίνει «εγείρω, σηκώνω». Ενώ ήδη στον "Αισχύλο" απαντά η σημασία «"ανάσταση" νεκρού»

‟ἀνδρὸς δ’ ἐπειδὰν αἷμ’ ἀνασπάσῃ κόνις ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ’ ἀνάστασις” (Εὐμεν. 647-8)

Ωστόσο η κύρια σημασία της στην Αρχαιότητα δεν ήταν σχετική με "ανάσταση" νεκρών: χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει μετάθεση, μετατόπιση, κυρ. στρατεύματος

‟καὶ ἡ ἀνάστασις ἤδη τοῦ στρατεύματος τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀπὸ τῆς ναυμαχίας ἐγίγνετο” (πβ. "Θουκ." Ἱστ. 7.75)

ή ξύπνημα από ύπνο

‟ποίαν μ’ ἀνάστασιν δοκεῖς αὐτῶν βεβώτων ἐξ ὕπνου στῆναι τότε;” (πβ. "Σοφ." Φιλοκτ. 276-7)

Αυτή η δεύτερη σημασία, τού ξυπνήματος, έδωσε τη μεταφορική αφετηρία για τον συσχετισμό τής λέξης με την "ανάσταση" των νεκρών.

► "Ανάσταση" στην Καινή Διαθήκη

Όταν οι συγγραφείς τής Καινής Διαθήκης χρειάστηκε να αναφερθούν στο καινοφανές γεγονός τής Αναστάσεως τού Χριστού, καθώς και σε άλλες αναστάσεις που περιγράφονται στην Καινή Διαθήκη (τού γυιου τής χήρας τής "Ναΐν", τού "Λαζάρου" κ.λπ.) δεν είχαν κάποιο παράλληλο από την Π.Δ. Εκεί, σε όραμα τού προφήτη "Ιεζεκιήλ" περιγράφεται "ανάσταση" ανθρώπων, χωρίς όμως χρήση κάποιας εξειδικευμένης λέξης:

‟ἐλθὲ καὶ ἐμφύσησον εἰς τοὺς νεκροὺς τούτους, καὶ ζησάτωσαν. (…) καὶ εἰσῆλθεν εἰς αὐτοὺς τὸ πνεῦμα, καὶ ἔζησαν καὶ ἔστησαν ἐπὶ τῶν ποδῶν αὐτῶν” (Ιεζεκ. 37, 9-10).

Από τις πιθανές λοιπόν λέξεις "ἔγερσις", "ἀνάστασις", "παλιγγενεσία", "ἀναβίωσις" χρησιμοποιήθηκαν μόνο οι δύο πρώτες, που σχετίζονται με το ξύπνημα, λόγω τής προφανούς αντιστοιχίας τού ύπνου με τον θάνατο.

Είναι αξιοσημείωτο ότι, στην Καινή Διαθήκη η "ανάσταση" περιγράφεται κυρίως με το ρήμα "ἐγείρομαι"

‟ἠγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν” (Μάρκ. 16,6)

Ωστόσο επικράτησε στη συνέχεια η λέξη "ἀνάστασις" έναντι της λ. “ἔγερσις”. Μπορούμε εδώ να πούμε ότι ενώ είναι εμφανής η ομοιότητα των δύο λέξεων ως προς το ξύπνημα από κατάσταση ύπνου, ωστόσο η λέξη "ἀνάστασις" είναι πιο εκφραστική, διότι περιέχει και τη σημασία τής επαναφοράς σε όρθια θέση.

► Η διάδοση τής λέξης

Έκτοτε, η σημασία τής "αναστάσεως" στη χριστιανική διδασκαλία συνετέλεσε στην ευρύτατη διάδοση τής λέξης. Το δόγμα τής Αναστάσεως ήταν τόσο σημαντικό, που η Ορθόδοξη Εκκλησία την αναγόρευσε σε σπουδαιότερη γιορτή τής Χριστιανοσύνης (γεγονός που τη διαφοροποιεί από την Καθολική) και ονομάστηκε «Εκκλησία τής "Αναστάσεως"». Ο "Παύλος" είχε γράψει ήδη σχετικά στους Κορινθίους

‟εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, κενὸν ἄρα [καὶ] τὸ κήρυγμα ἡμῶν, κενὴ καὶ ἡ πίστις ὑμῶν” (Α΄ Κορινθ. 15,14)

Tο δε δόγμα τής "Αναστάσεως" ήταν ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που διέκριναν τον χριστιανισμό από τις αιρέσεις.

Κατ’ επέκταση, η λέξη χρησιμοποιήθηκε για την "ανάσταση" όλων των ανθρώπων κατά το πρότυπο τού Χριστού, (πβ. στο Σύμβολο τής Πίστεως το άρθρο ‟Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν”), αλλά χρησιμοποιείται ευρύτατα και μεταφορικά για την αναζωογόνηση, την έξοδο από παρακμή (π.χ. η "ανάσταση" τού Γένους”).

► Εναλλακτικές ονομασίες τής εορτής

Παράλληλα, η λέξη "ανάσταση" δήλωσε και τη γιορτή τής "Αναστάσεως", για την οποία χρησιμοποιούνται εναλλακτικά η λέξη "Πάσχα" και σε πιο καθημερινό λόγο η λέξη "Λαμπρή". Η λέξη "Πάσχα" έχει την αφετηρία στην αντίστοιχη ιουδαϊκή γιορτή που ανασημασιοδοτήθηκε από την "Ανάσταση" τού Χριστού: όπως ο παλαιός "Ισραήλ" εόρταζε το πέρασμα από την "Αίγυπτο" στη Γη τής Επαγγελίας, έτσι και ο λυτρωμένος κόσμος περνάει από τη δουλεία στην ελευθερία και από τον θάνατο στη ζωή.

Γι’ αυτό και ο Χριστός αναφέρεται σε σχετικούς ύμνους ως «τὸ καινὸν "Πάσχα"» (καινούργιο "Πάσχα").

Τέλος, η γιορτή τής "Αναστάσεως", που ήδη στην υμνογραφία ονομάζεται λαμπροφόρος ἡμέρα, σταδιακά αποδόθηκε με τη λέξη "Λαμπρή", πβ. "Νικόδημο Αγιορείτη" [Πνευματικά Γυμνάσματα, περ. 1800]:

‟ἀλλά τώρα εἶναι Ἀνάστασις καὶ Λαμπρά”

Κέντρο Λεξικολογίας - γλώσσα, λέξεις, λεξικά

Μπαμπινιώτης: Το «μην αγχώνεσαι» και το «εννοείται» έγιναν οι νέες εθνικές μας λέξεις

 https://www.tovima.gr/print/politics/to-lathos-sti-glossa-einai-synyfasmeno-me-tin-agonia-tou-logou/

Από την ιστορια των λέξεων: ❝ΕΚΚΛΗΣΙΑ❞

ΗΔΗ κατά την ελληνιστ. περίοδο (2ος αι. μ.Χ.), η λ. “εκκλησία ” άρχισε να χρησιμοποιείται με τη σημερινή σημ. «ναός». Η λ. στη χριστιανική θρησκεία έχει τις σημ. «το σύνολο των χριστιανών, το σώμα των πιστών», «ναός» και «ο θεσμός Εκκλησία» (με στένωση της σημ. στον κλήρο, την ιεραρχία και τις εκκλησιαστικές δομές). Η ελληνική λ. επιβιώνει μέσω του λατ. τύπου “ecclesia ” σε λατινογενείς γλώσσες, πβ. γαλλ. “église ” (από τη δημώδη λατινική παραλλαγή “eclesia ”), ισπ. “iglesia ”.

Η λ. ‘ eclesia ’ με τη σημ. «ναός» αντικατέστησε σταδιακά τη λατ. λ. “basilica ” ( = η “βασιλική ” ο γνωστός τύπος χριστιανικού ναού, πβ. ‘ βασιλική μετά τρούλου’), η οποία ως τότε δήλωνε στοά στο forum στη Ρώμη, στη ρωμαϊκή αγορά, ή σπουδαίο δημόσιο κτήριο για δικαστηριακή χρήση ή εμπορικές δραστηριοτήτες, και, εν συνεχεία, ιδίως μετά την κατασκευή της Βασιλικής που έχτισε στο α’ μισό του 4ου αι. στην Ιερουσαλήμ ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Μέγας –πρόκειται για τον σημερινό ναό του Παναγίου Τάφου-, απέκτησε βαθμηδόν τη σημ. «οίκος λατρείας, ναός», καθώς ως τύπος οικοδομήματος απετέλεσε το αρχιτεκτονικό πρότυπο κατασκευής των χριστιανικών ναών.

Στην ελληνόφωνη Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, ήδη από τον 4ο αι., μαρτυρείται, παράλληλα προς τη λ. ‘ εκκλησία ’ αλλά λιγότερο συχνά από αυτή, η χρήση της λ. “κυριακόν ” με τη σημ. «λατρευτικός χώρος, ναός», από το “κυριακόν δώμα ” ή “κυριακός οίκος / τόπος ”, δηλ. ο οίκος του Κυρίου. Η λ. αυτή πέρασε στους Γότθους και στους Σλάβους (πιθ. στους Σλάβους μέσω των Γότθων) δίνοντας τους παλαιότερους γερμ. τύπους ‘ kirihha, kiricha, kirika ’ κ.ά., από τους οποίους προέρχεται το σημερινό γερμ. “Kirche ”, αλλά και το αγγλ. “church ” και τα σλαβικά “tserkov, ” “tsrkva ” κ.ά.
Έτσι, για τη σημ. «χριστιανικός ναός», στις ρομανικές γλώσσες έχουμε λέξεις προερχόμενες από τη λ. ‘ εκκλησία ’, ενώ στις γερμανικές και σλαβικές από τη λ. ‘ κυριακόν ’.

Από Γ. Μπαμπινιώτη, Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας

Κέντρο Λεξικολογίας

ΛΙΨ ~ (Δύσκολες λέξεις της Καινής Διαθήκης)

 Κέντρο Λεξικολογίας

Λικμάω ~(Δύσκολες λέξεις της Καινής Διαθήκης)

Κέντρο Λεξικολογίας - γλώσσα, λέξεις, λεξικά

Διακαμός..

 ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ την πανσέληνο του Αυγούστου, να θυμηθούμε μία όμορφη λέξη, σπάνια πια στα κείμενα και στα λεξικά μας: διακαμός, από το αρχαίο ρήμα διακαίω, ο φωσφορισμός των θαλάσσιων πλασμάτων μέσα στο νερό, αλλά και η λάμψη που δημιουργείται από την αντανάκλαση του φεγγαριού.

 Μεταφορικά, η λέξη σημαίνει τη μορφή που διακρίνεται θαμπά, που αχνοφαίνεται σαν σκιά ή ακόμα και κάτι άυλο, που μόνο με τη διαίσθηση μπορούμε να αντιληφθούμε: διακαμός ελπίδας. Τη λέξη έχει δανειστεί και η τουρκική γλώσσα με τη μορφή yakamoz και με την ίδια σημασία.

πηγή

Η woke ατζέντα κατασκευάζει νέα γλώσσα – Ας μάθουν απ’ την Ελληνική τι εστί γάμος, γονέας και οικογένεια

Ελευθέριος Ανδρώνης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας που αποτελεί η 9η Φεβρουαρίου, είναι ευκαιρία να ανακαλέσουμε τη σημασία μιας σειράς λέξεων που σήμερα κακοποιούνται βάναυσα από την αποδομητική ατζέντα της Woke δικτατορίας.

Στο προφητικό βιβλίο του Τζορτζ Όργουελ: «1984» το ολοκληρωτικό καθεστώς του «Μεγάλου Αδερφού» είχε αντικαταστήσει την κανονική γλώσσα με μια παραποιημένη παραλλαγή της, που ονομαζόταν «Νέα Ομιλία».

Προκειμένου να επιβληθεί η «Νέα Ομιλία», γινόταν συστηματική καταστροφή λέξεων, ουσιαστικών, ρημάτων και επιθέτων. Υπήρχε απαγόρευση όλων των ανεπιθύμητων λέξεων και των συνωνύμων τους. Και γινόταν αντικατάσταση λέξεων με το αντίθετο νόημα απ’ ότι είχαν.
 Έτσι για παράδειγμα, το υπουργείο που διεξήγαγε πολέμους, ονομαζόταν υπουργείο Ειρήνης. Το υπουργείο ψευδούς προπαγάνδας, ονομαζόταν υπουργείο Αλήθειας. Το υπουργείο που αναλάμβανε τον βασανισμό των αντιφρονούντων, ονομαζόταν υπουργείο Αγάπης. Το υπουργείο που διαχειριζόταν την τεχνητή πείνα, ονομαζόταν υπουργείο Αφθονίας.

Αν μας θυμίζουν κάτι όλα αυτά, είναι ακριβώς διότι τα βιώνουμε σήμερα.

Όλα τα λεξικά της «Παλαιάς Ομιλίας» (της κανονικής γλώσσας δηλαδή) είχαν απαγορευτεί και επιτρεπόταν μόνο το λεξικό της «Νέας Ομιλίας», το οποίο λιγόστευε το λεξιλόγιό του από έκδοση σε έκδοση, όπως και τον αριθμό των σελίδων του. Και αυτό γινόταν για να διαγραφούν από τη μνήμη των ανθρώπων οι «άχρηστες αποχρώσεις των εννοιών». Η λέξη έχει έννοια, η έννοια δημιουργεί νόημα, το νόημα γεννά σκέψη, και η σκέψη οδηγεί σε συνειρμούς και συμπεράσματα. Απαγορευμένα πράγματα για τον «Μεγάλο Αδερφό» δηλαδή, που καταδίκαζε το «έγκλημα της σκέψης» με φυλάκιση και βασανιστήρια.

Όλα τα λογοτεχνικά έργα των αιώνων και όλα τα έντυπα του Τύπου που είχαν κυκλοφορήσει ποτέ, λογοκρίνονταν και διαμορφώνονταν στα πρότυπα της «Νέας Ομιλίας» (υπάρχει σχετικό άρθρο μας για το θέμα της λογοκρισίας στη λογοτεχνία σήμερα).

Ένα βασικό δόγμα ελέγχου των μαζών που χρησιμοποιούσε ο «Μεγάλος Αδερφός», ήταν η «διπλή σκέψη». Όπως αναφέρεται στο βιβλίο του Όργουελ, η «διπλή σκέψη είναι η ικανότητα να έχεις ταυτόχρονα δύο πεποιθήσεις αντιφατικές μεταξύ τους και να παραδέχεσαι και τις δύο». Με τη «διπλή σκέψη» πείθεις τον εαυτό σου ότι η αλήθεια δεν έχει παραβιαστεί, ενώ στην πραγματικότητα έχει γίνει ακριβώς αυτό. Μιλάμε δηλαδή για τον θάνατο της κριτικής σκέψης, ενός βασικότατου νοητικού εργαλείου για την επιβίωση του ανθρώπου.

Με τη «διπλή σκέψη», το πατερναλιστικό κράτος μπορεί να αλλάζει την αντικειμενική αλήθεια κατά το δοκούν. Ακόμα χειρότερα, δεν υπάρχει καν αντικειμενική αλήθεια για τον «Μεγάλο Αδερφό». Υπάρχει μια κατασκευασμένη «αλήθεια» που αποφασίζεται από τη νεοταξική ελίτ και ανακοινώνεται στον κόσμο ως αναντίρρητο δόγμα. Και με τον κόσμο να έχει απωλέσει την ικανότητα κριτικής σκέψης, δεν έχει καμία σημασία για τους εξουσιαστές αν αυτή η αλήθεια καταρρίπτεται με εκατοντάδες επιχειρήματα ή αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη.

Μπορούμε να αναφέρουμε αρκετά παραδείγματα του σήμερα, για τρανταχτές περιπτώσεις που επιβάλλεται η «διπλή σκέψη» και παραποιούνται τα νοήματα των λέξεων. Η ΛΟΑΤΚΙ+ ατζέντα βρίθει από αλλοιωμένες λέξεις και νεολογισμούς που διαμορφώνουν μια «Νέα Ομιλία». Αυτές τις εβδομάδες που συζητείται το κατάπτυστο νομοσχέδιο των γκέι γάμων και υιοθεσιών, έχουμε έναν κατακλυσμό από παραχαραγμένες λέξεις που πλασάρονται στο κοινό για να αλλαχτεί το διαχρονικό νόημά τους.

Αψοφητί...

Κέντρο Λεξικολογίας

Ἑλληνιστὶ γινώσκεις;

1ος αι. μ.Χ. 

Στο παραπάνω απόσπασμα από τις Πράξεις των Αποστόλων (21,37) ένας Ρωμαίος και ένας Εβραίος συνεννοούνται στα Ελληνικά...
(μετάφρ.)
Και όταν ο Παύλος επρόκειτο να εισαχθεί στο
φρούριο, είπε στον χιλίαρχο·
«Μπορώ να σου πω κάτι;» Κι εκείνος του είπε:
«Ώστε μιλάς Ελληνικά»;

Κέντρο Λεξικολογίας

«Tήν βάψαμε»

Εξήγηση των φράσεων «τὴν βάψαμε»
«τὴν κάτσαμε τὴν βάρκα»!
Ἡ φράση «τὴν βάψαμε», οἱ περισσότεροι νομίζουν ὅτι ἀποδίδει κάτι σχετικὸ μὲ βάψιμο!
Ξεχνοῦν ὅμως ὅτι στὴν ἑλληνικὴ ὑπάρχει καὶ ἡ λέξη «βάπτισμα», ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὸ ρῆμα βάπτω βυθίζω εἰς τὸ νερό).
Ἄρα ἡ φράση «τὴν βάψαμε»,σημαίνει «βυθιζόμαστε» ἤ, ὅπως λέει ὁ λαός, «τὴν κάτσαμε τὴν βάρκα»!
Καὶ αὐτὴ ἡ φράση προέρχεται ἀπὸ τὸν «Ὀρέστη» τοῦ Εὐριπίδη (στ. 705 – 707),
καὶ λέει «ἡ ναῦς ἔβαψεν», δηλαδὴ «τὸ πλοῖο βυθίσθηκε», ὅπως λέει σήμερα ὁ λαός μας!

Ἐκτὸς ὅμως ἀπὸ αὐτὴν τὴν φράση, ὑπάρχουν πολλὲς ἑκατοντάδες ἀκόμη διαχρονικές.
Ἴδιες κι ἀπαράλλακτες ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα μέχρι σήμερα!
Ἂς δοῦμε κάποιες ἀπὸ αὐτές:
Λὲς τρίχες (Τριχολογεῖν καὶ τρίχας ἀναλέγεσθαι.).
Δὲν μὲ μέλει (Οὐδέν μοι μέλει).
Τὸν ἀράπη κι ἂν τὸν πλένεις… [Αἰθίοπα σμήχεις (Πλούταρχος)]. Πάρ’ τὸ ἀβγὸ καὶ κούρευτο [Ὠὸν τίλλεις (Πλούταρχος)].
Μπλέξαμε τὰ μπούτια μας [Πλέξαντες μηροῖσι πέρι μηρούς (Ἀνακρέων Fragmenta. Fr.94)].
Καὶ κάτι πολὺ … ἐπίκαιρο:
Ἡ διαχρονικὴ ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα φράση «ἀεὶ τὰ πέρυσι βελτίω», ποὺ σημαίνει «κάθε πέρυσι καὶ … καλύτερα»!

( από Κώστας Λεμονής)

Η γλώσσα μας είναι η Μνήμη! Είναι Ιστορία!

Ο Όμηρος στην Ιλιάδα για να περιγράψει την Ελένη χρησιμοποιεί λέξεις που την χαρακτηρίζουν ως καλλίκομον, καλλιπάρηον, λευκώλενον, τανύπεπλον!
Η γιαγιά μου ήταν ορφανή κι αγράμματη.
Σκληραγωγημενη γυναίκα, βουνίσια, με τραχιά χέρια και σφιχτοδεμένη μπόλια στο κεφάλι της.
Μπόλια, σκέπη, μαντήλα!
Όταν με έβλεπε μ' αγκάλιαζε και μ' έλεγε "καλώς το γραμμένο μ'"
Γραμμένο σημαίνει όμορφο!
Δεν ήξερε ούτε σαν όνομα τον Όμηρο, τον Σολωμό, τον Παπαδιαμάντη.
Ήξερε όμως ότι κάπου είναι γραμμένες πολλές λέξεις για να περιγράψουν την ομορφιά.
Κι ας μην τις είχε διαβάσει ποτέ της.
Κι εκείνο το "γραμμένο" έκρυβε μέσα του τις προαιωνιες γραμμένες λέξεις για την ομορφιά!
Η παράδοση έντυσε με φορεσιά την γλώσσα μας και την διαιώνισε.
Η παράδοση με τα τραγούδια της, τα έθιμα, τις φορεσιές και τους χορούς βοήθησε τους Έλληνες να μεταφέρουν από γενιά σε γενιά, σε περιόδους μαύρες για τον Ελληνισμό, τις λέξεις εκείνες που κάνουν την γλώσσα μας μνημείο στον χρόνο.
Τα ήθη και η παράδοση βοήθησαν τους κλέφτες και τους αρματολους να σώσουν τον Παρθενώνα.
Δεν έχει σημασία αν ήξεραν τον Περικλή
Ήξεραν, γνώριζαν, ένοιωθαν ότι αυτό ήταν το προγονικό τους σπίτι, το σπίτι του παππού τους κι έπρεπε να σωθεί με κάθε θυσία.
Η γλώσσα μας είναι η Μνήμη!
Είναι Ιστορία!
Είναι η Ιστορία του ανθρώπινου γένους!
Είναι οι φτωχές κουβέντες της γιαγιάς μας με το βαθύ νόημα στα νανουρίσματα και στα παραμύθια της!

ΠΗΓΗ