Είναι αληθινή η κατάνυξη την οποία νομίζω ότι έχω;

ΟΣΙΩΝ ΒΑΡΣΑΝΟΥΦΙΟΥ KAI IΩAΝΝΟΥ

Σημ. entaksis: Η αληθινή μετάνοια και η κατάνυξη δεν είναι σαν τις δικές μας τις συγκινήσεις, που τώρα τις έχουμε και μετά από μια ώρα τις χάσαμε, όπως ο καιρός που τη μια έχει ήλιο και την άλλη συννεφιά. Η αληθινή κατάνυξη είναι «δούλος» του ανθρώπου· δηλαδή, όταν την αποκτήσεις με κόπο, μένει μαζί σου, σε φυλάει από τις κακοτοπιές και σε κάνει να μη νιώθεις καν τον πόλεμο του εχθρού, ακόμα κι αν είσαι μέσα στον κόσμο και στους πειρασμούς.

Απόδοση*
Πές μοι, πάτερ, ἐάν εἶναι ἀληθινή ἡ κατάνυξη τήν ὁποίαν νομίζω ὅτι ἔχω καί ἐάν ὀφείλω νά ζῶ μόνος μου ἐδῶ· καί προσευχήσου γιά μένα, διότι ἐνοχλοῦμαι ἀπό σωματικό πόλεμο.

Ἀπόκρισις
Ἀδελφέ, ὁ τωρινός κλαυθμός καί ἡ κατάνυξη δέν εἶναι ἀληθινή, ἀλλά πηγαίνει καί ἔρχεται. Διότι ὁ ἀληθινός κλαυθμός, αὐτός πού γίνεται μέ κατάνυξη, γίνεται δοῦλος τοῦ ἀνθρώπου, ὑποταγμένος ἀχώριστα, καί δέν γίνεται πόλεμος σ’ αὐτόν πού τόν ἔχει, ἀλλά καί ἐξαλείφει τά πρῶτα πταίσματα καί ξεπλένει τά σπιλώματα· καί φυλάσσει συνεχῶς στό ὄνομα τοῦ Θεοῦ τόν ἄνθρωπο πού τήν ἀπέκτησε, ἐξορίζει τό γέλιο καί τόν μετεωρισμό καί κρατεῖ ἀδιάλειπτο πένθος· διότι εἶναι ἀσπίδα πού ἀποστρέφει ὅλα τά πυρωμένα βέλη τοῦ διαβόλου. Αὐτός πού τόν ἔχει δέν πλήσσεται καθόλου ἀπό πόλεμο· κι ἄν ἀκόμα εἶναι μέ ἀνθρώπους, κι ἄν ἀκόμα εἶναι μέ πόρνες γυναῖκες, εἶναι μαζί μας καί πολεμεῖ.

Σοῦ ἔδειξα λοιπόν τό σημάδι τῆς ἀσθένειας καί τῆς γενναιότητας. Μή νομίσῃς ὅτι δέ θά μποροῦσε ὁ Θεός νά σέ ἀνακουφίσῃ ἀπό τόν πόλεμο· διότι θά μποροῦσε, μάλιστα ἐξαιτίας τῶν ἁγίων πού προσεύχονται γιά σένα, ἀλλά ἐπειδή σέ ἀγαπᾷ, θέλει νά παιδευθῇς μέ πολλούς πολέμους καί γυμνάσια, γιά νά φθάσῃς στά μέτρα τῆς εὐδοκιμήσεως. Καί δέν θά φθάσῃς σ’ αὐτά, ἐάν δέν φυλάξῃς ὅλα ὅσα διατάχθηκες μέ τά λόγια ἐμοῦ τοῦ κενοδόξου διδασκάλου.

Σχετικά μέ τό νά εἶναι κανείς μόνος του, αὐτό εἶναι ἱκανότητα, καί ὅταν τήν ἀποκτήσῃς, ἀπό μόνος μου θά στείλω καί θά σοῦ πῶ. Ἐργάσου, τέκνο, μέχρι τότε, ὅπως σοῦ εἶπα, καί πιστεύω ὅτι μπορεῖς νά προκόψῃς μέ τή βοήθεια τοῦ Χριστοῦ· μή φοβᾶσαι.Εἴθε νά εἶναι ὁ Κύριος μαζί σου. Ἀμήν.

Αλήθεια τι είναι η κατάνυξη;

 Ακούω και διαβάζω πολλά και διάφορα για την κατάνυξη στις ακολουθίες…

Αλήθεια τι είναι η κατάνυξη; Συναίσθημα που προέρχεται από την επίδραση εξωτερικών παραγόντων ή εμπειρία της επισκέψεως της θεϊκής χάριτος;

Που μπορείς να κατανυχθείς; Σε έναν μεγάλο ναό ή σε μία σπηλιά; Στους ναούς μέσα στον κόσμο ή στα καθολικά των μοναστηριών;

Σίγουρα κάποιοι εξωτερικοί παράγοντες μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία κλίματος κατανύξεως, όπως ο τρόπος της τελετουργίας και ο τρόπος του ψαλσίματος. Η κατάνυξη όμως είναι κάτι που αφορά την εσωτερική πνευματική κατάσταση του ανθρώπου.

Η κατάνυξη έχει σχέση με το ταπεινό φρόνημα, με την μετάνοια και την αίσθηση της παρουσίας του Θεού.

Διδακτική η απόκριση του ερημίτη στο παράπονο προσκυνητή πως δεν μπορεί να προσευχηθεί διότι ένας κόκορας τον ενοχλεί με τη φωνή του: ''πίστεψέ με, τόσα χρόνια που βρίσκομαι εδώ, ποτέ δεν άκουσα κόκορα να φωνάζει'''…

πηγή 

Πώς να έλθει σε εμάς η χάρη των δακρύων; (Όσιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος)

 Μέσα στά θεόπνευστα κείμενα τοῦ ὁσίου Συμεών τοῦ Στουδίτη, ἀνάμεσα στίς ἄλλες θαυμάσιες διδαχές του, βρέθηκε γραμμένο καί τοῦτο: 

«Ἀδελφέ, νά μήν κοινωνήσεις ποτέ σου τά Ἄχραντα Μυστήρια χωρίς δάκρυα». 

Αὐτό τό φύλαξε ὁ ἴδιος σ᾿ ὅλη του τή ζωή, γι᾿ αὐτό τό δίδαξε καί σέ μᾶς. Ἀλλά μόλις τ᾿ ἄκουσαν μερικοί, ὄχι μόνο λαϊκοί ἀλλά καί μοναχοί ὀνομαστοί στήν ἀρετή, παραξενεύτηκαν καί εἶπαν: “Ἐμεῖς λοιπόν πρέπει νά μένουμε σχεδόν πάντα ἀκοινώνητοι, γιατί εἶν᾿ ἀδύνατο νά κοινωνοῦμε κάθε φορά μέ δάκρυα”.

 Ἀκούγοντας τους ἐγώ ὁ ἄθλιος, ἀποτραβήχθηκα κι ἔκλαψα πικρά. Ἀλλοίμονο στή τύφλωση καί τήν ἀναισθησία τους! Ἄν φρόντιζαν νά ἔχουν ἀδιάλειπτη μετάνοια, δέν θά τό ἔλεγαν ἀδύνατο. Ἄν εἶχαν καρπούς πνευματικούς, δέν θά ἦταν ἀμέτοχοι σ᾿ αὐτό τό θεῖο χάρισμα. Ἄν ἀποκτοῦσαν γνήσιο φόβο Θεοῦ, θά παραδέχονταν πώς μπορεῖ κανείς νά κλαίει ὄχι μόνο ὅταν κοινωνεῖ, ἀλλά πάντα.
“Καί ὅμως”, λένε ἐκεῖνοι, ''δέν εἶναι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι εὐκολοκατάνυκτοι''. Ὑπάρχουν πολλοί, πού ἔχουν μιά φυσική σκληρότητα. Αὐτοί δέν κλαῖνε οὔτε ὅταν τούς δέρνουν. Πῶς λοιπόν μποροῦν νά μεταλαβαίνουν πάντα μέ δάκρυα;”.

  Ἀλλά, ρωτάω κι ἐγώ, πῶς συμβαίνει νά εἶναι ἄλλος δυσκολοκατάνυκτος καί ἄλλος εὐκολοκατάνυκτος; 

Πῶς ἔγινε ἔτσι ὁ πρῶτος καί ἀλλιῶς ὁ δεύτερος; Ἀκοῦστε: 

Ὁ δυσκολοκατάνυκτος ἔγινε τέτοιος ἀπό προαίρεση κακή, ἀπό λογισμούς πονηρούς καί ἀπό ἔργα ἁμαρτωλά. 

Ὁ εὐκολοκατάνυκτος, ἀντίθετα, ἀπό προαίρεση καλή, ἀπό λογισμούς ἀγαθούς καί ἀπό ἔργα ἀρετῆς. Σκέψου καί θά δεῖς, ὅτι πολλοί ἄνθρωποι πού ἦταν καλοί, ἔγιναν κακοί διαμέσου αὐτῶν τῶν τριῶν: τῆς προαιρέσεως, τῶν λογισμῶν καί τῶν ἔργων. Καί ἄλλοι, πού ἦταν κακοί, ἔγιναν καλοί πάλι μ᾿ αὐτά. Ὁ Ἑωσφόρος ἀπό ποῦ ἔπεσε; Δέν ἔπεσε ἀπό προαίρεση καί λογισμό πονηρό; Ὁ Καίν ἀπό ποῦ ἔγινε ἀδελφοκτόνος, ἄν ὄχι ἀπό κακή προαίρεση καί πονηρούς λογισμούς φθόνου κατά τοῦ Ἄβελ; Καί ὁ Σαούλ ἀπό ποῦ παρακινήθηκε νά σκοτώσει τό Δαβίδ, πού τιμοῦσε καί ἀγαποῦσε πρωτύτερα; Ἀπό τή φύση του ἤ ἀπό τήν κακή του προαίρεση; Ἀσφαλῶς ἀπό τή δεύτερη, γιατί κανένας δέν ἔγινε ἀπό τό Θεό πονηρός. Ἀλλά τί θά ποῦμε καί γιά τούς ληστές, πού σταυρώθηκαν μαζί μέ τό Χριστό; Ὁ ἕνας, πού εἶχε ἀγαθή προαίρεση, πίστεψε καί παρακαλοῦσε μετανοημένος τόν Κύριο νά τόν πάρει μαζί Του στή βασιλεία Του. Καί ὁ ἄλλος, πού εἶχε πονηρή προαίρεση, ἀπιστοῦσε καί Τόν ὀνείδιζε.
Ἑπομένως ὁ καθένας γίνεται εἴτε εὐκολοκατάνυκτος καί ταπεινός εἴτε δυσκολοκατάνυκτος καί ὑπερήφανος ἀπό τήν αὐτεξουσιότητα τῆς προαιρέσεώς του. 

  Γιά νά τό καταλάβετε ὅμως καλύτερα, ἀκοῦστε καί τό παρακάτω παράδειγμα. Δύο ἄνθρωποι, ἴσως καί σαρκικοί ἀδελφοί, εἶναι συνομήλικοι, ὁμότεχνοι, ὁμόγνωμοι, ὅμοιοι σέ ὅλα. Συμβαίνει μάλιστα νά εἶναι καί οἱ δύο κακοί, ἄσπλαχνοι, φιλάργυροι, ἀκόλαστοι – μέ δυό λόγια, βουτηγμένοι μέσα στό βοῦρκο τῆς ἁμαρτίας. 

 Αὐτοί λοιπόν οἱ δύο ἀδελφοί πᾶνε σέ μοναστήρι καί γίνονται μοναχοί. Ὁ ἕνας

Δάκρυα κατανύξεως (Οσίου Συμεών του Νέου Θεολόγου)

 Μέσα στά θεόπνευστα κείμενα τοῦ ὁσίου Συμεών τοῦ Στουδίτη, ἀνάμεσα στίς ἄλλες θαυμάσιες διδαχές του, βρέθηκε γραμμένο καί τοῦτο:

 «Ἀδελφέ, νά μήν κοινωνήσεις ποτέ σου τά Ἄχραντα Μυστήρια χωρίς δάκρυα». Αὐτό τό φύλαξε ὁ ἴδιος σ᾿ ὅλη του τή ζωή, γι᾿ αὐτό τό δίδαξε καί σέ μᾶς.

 Ἀλλά μόλις τ᾿ ἄκουσαν μερικοί, ὄχι μόνο λαϊκοί ἀλλά καί μοναχοί ὀνομαστοί στήν ἀρετή, παραξενεύτηκαν καί εἶπαν: 

“Ἐμεῖς λοιπόν πρέπει νά μένουμε σχεδόν πάντα ἀκοινώνητοι, γιατί εἶν᾿ ἀδύνατο νά κοινωνοῦμε κάθε φορά μέ δάκρυα”.
Ἀκούγοντας τους ἐγώ ὁ ἄθλιος, ἀποτραβήχθηκα κι ἔκλαψα πικρά. Ἀλλοίμονο στή τύφλωση καί τήν ἀναισθησία τους! Ἄν φρόντιζαν νά ἔχουν ἀδιάλειπτη μετάνοια, δέν θά τό ἔλεγαν ἀδύνατο. Ἄν εἶχαν καρπούς πνευματικούς, δέν θά ἦταν ἀμέτοχοι σ᾿ αὐτό τό θεῖο χάρισμα. Ἄν ἀποκτοῦσαν γνήσιο φόβο Θεοῦ, θά παραδέχονταν πώς μπορεῖ κανείς νά κλαίει ὄχι μόνο ὅταν κοινωνεῖ, ἀλλά πάντα.
“Καί ὅμως”, λένε ἐκεῖνοι, “δέν εἶναι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι εὐκολοκατάνυκτοι. Ὑπάρχουν πολλοί, πού ἔχουν μιά φυσική σκληρότητα. Αὐτοί δέν κλαῖνε οὔτε ὅταν τούς δέρνουν. Πῶς λοιπόν μποροῦν νά μεταλαβαίνουν πάντα μέ δάκρυα;”.

Ἀλλά, ρωτάω κι ἐγώ, πῶς συμβαίνει νά εἶναι ἄλλος δυσκολοκατάνυκτος καί ἄλλος εὐκολοκατάνυκτος; Πῶς ἔγινε ἔτσι ὁ πρῶτος καί ἀλλιῶς ὁ δεύτερος; 

Ἀκοῦστε: Ὁ δυσκολοκατάνυκτος ἔγινε τέτοιος ἀπό προαίρεση κακή, ἀπό λογισμούς πονηρούς καί ἀπό ἔργα ἁμαρτωλά. Ὁ εὐκολοκατάνυκτος, ἀντίθετα, ἀπό προαίρεση καλή, ἀπό λογισμούς ἀγαθούς καί ἀπό ἔργα ἀρετῆς. Σκέψου καί θά δεῖς, ὅτι πολλοί ἄνθρωποι πού ἦταν καλοί, ἔγιναν κακοί διαμέσου αὐτῶν τῶν τριῶν: τῆς προαιρέσεως, τῶν λογισμῶν καί τῶν ἔργων. Καί ἄλλοι, πού ἦταν κακοί, ἔγιναν καλοί πάλι μ᾿ αὐτά.
Ὁ Ἑωσφόρος ἀπό ποῦ ἔπεσε; Δέν ἔπεσε ἀπό προαίρεση καί λογισμό πονηρό; 

Ὁ Κάιν ἀπό ποῦ ἔγινε ἀδελφοκτόνος, ἄν ὄχι ἀπό κακή προαίρεση καί πονηρούς λογισμούς φθόνου κατά τοῦ Ἄβελ; 

Καί ὁ Σαούλ ἀπό ποῦ παρακινήθηκε νά σκοτώσει τό Δαβίδ, πού τιμοῦσε καί ἀγαποῦσε πρωτύτερα; Ἀπό τή φύση του ἤ ἀπό τήν κακή του προαίρεση; 

Ἀσφαλῶς ἀπό τή δεύτερη, γιατί κανένας δέν ἔγινε ἀπό τό Θεό πονηρός. Ἀλλά τί θά ποῦμε καί γιά τούς ληστές, πού σταυρώθηκαν μαζί μέ τό Χριστό; Ὁ ἕνας, πού εἶχε ἀγαθή προαίρεση, πίστεψε καί παρακαλοῦσε μετανοημένος τόν Κύριο νά τόν πάρει μαζί Του στή βασιλεία Του. Καί ὁ ἄλλος, πού εἶχε πονηρή προαίρεση, ἀπιστοῦσε καί Τόν ὀνείδιζε.