Προσωπικά θεωρώ ότι η παρουσία της Εκκλησίας στο διαδίκτυο είναι πλέον αναπόφευκτη, αφού εκεί βρίσκεται καθημερινά ένα τεράστιο μέρος της κοινωνίας και επομένως εκεί πρέπει να υπάρχει και η Ορθόδοξη μαρτυρία. Το ζητούμενο όμως δεν είναι απλώς να είμαστε παρόντες, αλλά πώς είμαστε παρόντες και τι εκπέμπουμε.
Πέρα απο αυτό όμως έχω παρατηρήσει κάτι που με προβληματίζει ολοένα και περισσότερο. Βλέπω μια αλόγιστη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ακόμη και σε ζητήματα που απαιτούν τη μεγαλύτερη δυνατή διάκριση. Εικόνες της Παναγίας που δημιουργούνται τεχνητά και παρουσιάζονται σαν να αποτελούν κάτι αυθεντικό, ψηφιακές σκηνές από τη ζωή των Αγίων που ουδέποτε υπήρξαν, αναπαραστάσεις γεγονότων της Αγίας Γραφής και, ακόμη περισσότερο, ολόκληρα πνευματικά κείμενα που παράγονται από AI και στη συνέχεια εμφανίζονται ως προσωπικός λόγος. Εκεί, κατά τη γνώμη μου, χρειάζεται να χτυπήσει ένα μεγάλο καμπανάκι για όλους μας.
Σαφώς δεν λέω ότι πρέπει να φοβηθούμε την τεχνολογία, άλλωστε το μέσο δεν βλαπτεί από μόνο του αλλά από αυτόν που χειρίζεται λάθος το μέσο.Το ζήτημα όμως είναι να μη φτάσουμε στο σημείο να χρησιμοποιούμε ένα εργαλείο που δημιουργήθηκε για να υπηρετεί τον άνθρωπο ώστε τελικά να δημιουργεί εκείνο την εικόνα, τον λόγο και κατ' εξοχήν την εμπειρία της πίστης μας.
Γιατί η Ορθοδοξία δεν είναι ψηφιακό περιεχόμενο ούτε η Παναγία μας μια εντυπωσιακή εικόνα κατασκευασμένη για να συγκεντρώσει χιλιάδες αντιδράσεις.Επίσης η η Αγία Γραφή δεν είναι υλικό για να κατασκευάζουμε κινηματογραφικές αναπαραστάσεις κατά βούληση όπως και ο πνευματικός λόγος δεν γίνεται αληθινότερος επειδή είναι καλογραμμένος από έναν αλγόριθμο.
Όλα αυτά με οδηγούν αναπόδραστα σε έναν ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό.
Μήπως σιγά σιγά αρχίζουμε να αντικαθιστούμε την εμπειρία με την αναπαράστασή της; Μήπως προτιμάμε μια τέλεια ψηφιακή εικόνα της Παναγίας από την ταπεινή προσκύνηση μιας εικόνας; Μήπως συγκινούμαστε περισσότερο από μια τεχνητά δημιουργημένη σκηνή από τη ζωή ενός Αγίου παρά από τον πραγματικό βίο, τον αγώνα, την άσκηση, τη μετάνοια και την αγιότητά του; Και τελευταίο και χειρότερο τελικά μπορούμε να καταναλώνουμε καθημερινά τεράστιες ποσότητες "πνευματικού περιεχομένου" χωρίς αυτό να μετακινεί ούτε ένα χιλιοστό την ίδια μας τη ζωή;
Εδώ ακριβώς θεωρώ ότι βρίσκεται η ουσία όσων συζητά η Εκκλησία για την παρουσία των κληρικών στο διαδίκτυο. Όπως αναφέρω και προηγούμενως δεν χρειάζεται μια φοβική αντιμετώπιση της τεχνολογίας, αλλά πάνω από όλα χρειάζεται διάκριση.
"Μείζων πασῶν τῶν ἀρετῶν ἐστιν ἡ διάκρισις".
Ο κληρικός παραμένει κληρικός και στο διαδίκτυο, ο μοναχός παραμένει μοναχός μπροστά στην κάμερα και ο χριστιανός παραμένει χριστιανός ακόμη κι όταν δεν τον παρακολουθεί κανείς.Το πρόβλημα αρχίζει όταν το μέσο παύει να υπηρετεί τη μαρτυρία και αρχίζει να διαμορφώνει τη μαρτυρία. Όταν μετράμε την απήχηση με likes, την επιρροή με followers, την αξία του λόγου με views και την πνευματικότητα με την αισθητική μιας εντυπωσιακής ψηφιακής εικόνας. Τότε κινδυνεύουμε να περάσουμε από την μαρτυρία της πίστεως στην εμπορευματοποίηση της εικόνας της πίστεως.
Δυστυχώς πιστεύω ότι αυτή είναι τελικά η μεγαλύτερη παγίδα της εποχής μας. Δεν είναι απαραίτητα ότι η Εκκλησία μπήκε στα social media αλλά ότι χωρίς να το καταλάβουμε, τα social media μπήκαν μέσα στην Εκκλησία και αρχίσαμε να κρίνουμε ακόμη και τα ιερά με τους δικούς τους κανόνες.
Θα πρέπει να καταλάβουμε όλοι μηδενός εξαιρουμένου ότι η Εκκλησία δεν έχει ανάγκη να γίνει viral ούτε χρειάζεται να κυνηγά την εποχή για να αποδείξει ότι υπάρχει.Εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια υπάρχει και θριάμβευει χωρίς να κάνει τίποτα από τα παραπάνω.
Αυτό όμως πουχρειάζεται είναι να παραμείνει αυτό που πάντοτε ήταν χώρος μετανοίας, μυστηριακής ζωής, προσευχής, αγάπης και αλήθειας.Μέσα σε έναν κόσμο όπου μπορούμε πλέον να κατασκευάσουμε σχεδόν τα πάντα με τεχνητή νοημοσύνη, πλέον φαντάζει το πιο δύσκολο πράγμα να μη φτιάξουμε έναν τεχνητό Θεό στα μέτρα της δικής μας αισθητικής.Γιατί ο Χριστός δεν μας κάλεσε να κατασκευάσουμε μια εντυπωσιακή εικόνα του αλλά απλά να τον ακολουθήσουμε.
Γι’ αυτό, όσο περισσότερος γίνεται ο ψηφιακός θόρυβος γύρω μας, τόσο περισσότερο ανάγκη έχουμε από εκείνη τη σιωπηλή και αληθινή παρουσία που δεν ζητά να την προσέξουν όλοι, αλλά οδηγεί τον άνθρωπο εκεί όπου πραγματικά πρέπει να στραφεί.
Όχι στο "κοίταξέ με και επιβράβευσε με".
Αλλά στο «Ἐκεῖνον δεῖ αὐξάνειν, ἐμέ δέ ἐλαττοῦσθαι»
Γι’ αυτό, όσο περισσότερος γίνεται ο ψηφιακός θόρυβος γύρω μας, τόσο περισσότερο ανάγκη έχουμε από εκείνη τη σιωπηλή και αληθινή παρουσία που δεν ζητά να την προσέξουν όλοι, αλλά οδηγεί τον άνθρωπο εκεί όπου πραγματικά πρέπει να στραφεί.
Όχι στο "κοίταξέ με και επιβράβευσε με".
Αλλά στο «Ἐκεῖνον δεῖ αὐξάνειν, ἐμέ δέ ἐλαττοῦσθαι»
Δέκα αρχές για τη διαδικτυακή παρουσία των κληρικών διατύπωσε χθες ο Μητροπολίτης Χαλκίδος Χρυσόστομος, σε εισήγησή του για τη σχέση της Εκκλησίας με τα ψηφιακά μέσα. Η πρόταση παρουσιάστηκε ως απόπειρα ποιμαντικής ρύθμισης ενός καινούργιου επικοινωνιακού περιβάλλοντος, με επίκεντρο τη διάκριση, την εκκλησιαστική ευθύνη και την αποφυγή προσωπικών υπερβολών. Η αναπαραγωγή των πληροφοριών, η εμπιστευτικότητα των ποιμαντικών σχέσεων, η διαδικτυακή αντιπαράθεση και η εξάρτηση από τις πλατφόρμες συγκρότησαν το περιεχόμενο των σχετικών υποδείξεων. Ανάμεσά τους, ωστόσο, διατυπώθηκε και η απαίτηση η δημόσια παρουσία του κληρικού να εκφράζει την εκκλησιολογική σχέση με τον Επίσκοπο και την Ιερά Σύνοδο. Εδώ ακριβώς αρχίζει μια συζήτηση πολύ σοβαρότερη από τη διαδικτυακή συμπεριφορά ορισμένων ιερέων, καθώς ανακύπτει το παλαιό πρόβλημα της σχέσεως αλήθειας και εκκλησιαστικής εξουσίας.
Η εισήγηση δεν εισηγείται ρητώς την απαγόρευση των κοινωνικών δικτύων.
