Αντρέι Ταρκόφσκυ – Ο Άμλετ της Αγίας Ρωσίας

 

*Μνήμη Αντρέι Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκυ / Андрей Арсеньевич Тарковский

**Αντρέι Ταρκόφσκυ – Ο Άμλετ της Αγίας Ρωσίας

Αρσένι Ταρκόφσκι-Ονειρευόμουν

  Ο Αρσένι Ταρκόφσκι γεννήθηκε στις 25 Ιουνίου 1907 στο Ελισάβετγκραντ της Ουκρανίας από γονείς που ανήκαν σε παλιά ρουσική οικογένεια διανοουμένων. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Λογοτεχνίας (1925-1929) και λόγω της κριτικής που δέχτηκε για το μυστικισμό του, αποσύρθηκε στην ποίηση και στη μετάφραση ξένης λογοτεχνίας. Το Φεβρουάριο του 1929 παντρεύτηκε τη Μαρία Ιβάνοβνα Βισνιγιάκοβα, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά: τον Αντρέι (1932) και τη Μαρίνα (1934). Ο γάμος τους διήρκησε οκτώ χρόνια. Δεύτερη γυναίκα του γίνεται η Τόνια Μποχόνοβα, με την οποία επίσης χωρίζει. Το υπόλοιπο της ζωής του θα το περάσει με τη σύντροφο του Τατιάνα Αζέρσκαγια.

   Στη διάρκεια του πολέμου έχασε το ένα πόδι του και αποστρατεύτηκε. Επί χρόνια ολόκληρα ήταν ο μοναδικός μάρτυρας και κριτής της δουλείας του. Αρνούμενος να συμβιβαστεί, να υποκύψει, "πούλησε τα καλύτερά του χρόνια για τους ξένους στίχους", όπως αναφέρει ο ίδιος στο ποίημα "Μεταφραστής". Έχει μεταφράσει Εβραίους, Γεωργιανούς, Αρμένιους, Τουρκμένιους ποιητές. Επί δεκαετίες ο σοβιετικός αναγνώστης τον γνώριζε μόνο ως μεταφραστή ξένων ποιητών. Μοίρα την οποία δεν απέφυγαν οι μεγάλοι ρώσοι ποιητές: Πάστερνακ, Τσβετάγιεβα, Αχμάτοβα. Ο Ταρκόφσκι έπρεπε να περιμένει 20 ολόκληρα χρόνια έως ότου να επιτραπεί η έκδοση της πρώτης του συλλογής με τίτλο "Πριν το χιόνι" (1962), η οποία εξαντλήθηκε πολύ γρήγορα. Η επίσημη κριτική σιωπούσε ακόμα, αλλά η Άννα Αχμάτοβα, με την οποία τον συνέδεε βαθιά φιλία, έγραψε: "Τα ποιήματα αυτά, που περίμεναν πολλά χρόνια στο συρτάρι ώσπου να δημοσιευτούν, μας ξαφνιάζουν με τις σπάνιες ιδιότητες τους. Η πιο φανερή από αυτές είναι πως λέξεις καθημερινές ηχούν σαν να τις ακούμε για πρώτη φορά, περικλείοντας ένα μυστικό, ένα μυστήριο. Πιστεύω πως αυτή η μυστικιστική φωνή της ρωσικής ποίησης θα ηχεί για πάρα πολύ μεγάλο διάστημα στο μέλλον". 

Πάντα αισθανόμουν ότι όσα έχω ζήσει ως τώρα,δεν ήταν η πραγματική μου ζωή...

Σ’ όλη μου τη ζωή,περιπλανιέμαι παντού,περιμένοντας κάτι.
Σ’ όλη μου τη ζωή,κατά βάθος,νιώθω σα να περιμένω σε σιδηροδρομικό σταθμό.
Και πάντα αισθανόμουν ότι όσα έχω ζήσει ως τώρα,δεν ήταν η πραγματική μου ζωή,
αλλά μια μακριά αναμονή,μια μακριά αναμονή,για κάτι αληθινό,κάτι σημαντικό…
''Η Θυσία''(1986)Αντρέι Ταρκόφσκι

All my life I’ve been going around waiting for something. All my life, in fact, I’ve felt as if…as if I were waiting in a railway station. And I’ve always felt as if the living I’ve done, so far, hasn’t actually been real life but a long wait for it…a long wait for something real.
The Sacrifice (1986) dir. by Andrei Tarkovsky

πηγή

Andrei Tarkovsky - The Sacrifice - J.S. Bach - Matthew Passion

                          

Andrei Tarkovsky (Αντρέι Ταρκόφσκι)

  «Είναι φανερό ότι η υλική πρόοδος του ανθρώπου δεν συμβάδισε με την πνευματική του εξέλιξη. Φτάσαμε σ’ ένα σημείο όπου δεν μπορούμε πια να τιθασεύσουμε τα υλικά μας επιτεύγματα και να τα χρησιμοποιήσουμε για το καλό μας. Δημιουργήσαμε έναν πολιτισμό που απειλεί να εξολοθρεύσει την ανθρωπότητα. Απέναντι σε καταστροφή τέτοια κλίμακας το μόνο που πρέπει να τεθεί, κατά τη γνώμη του, είναι η προσωπική ευθύνη του ατόμου και η προθυμία του για θυσία, χωρίς την οποία παύει να λογίζεται ως πνευματικό ον.
«Θυσία» 1986.Η ταινία προβλήθηκε τον Μάιο του 1986 στο Φεστιβάλ Καννών και είναι η τελευταία ταινία του σκηνοθέτη.

Σαν σήμερα το 1932 γεννήθηκε ο Αντρέι Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι, ο ποιητής των εικόνων, όπως τον αποκάλεσαν πολλοί.

Γιατί η μόνη ασυγχώρητη αμαρτία είναι η απελπισία.

Όταν κάτι πάει στραβά,

όταν είσαι απελπισμένος,
ξαφνικά βλέπεις κάποια μάτια
και είναι σαν Θεία Κοινωνία...

Ταρκόφσκι

Γιατί η μόνη ασυγχώρητη αμαρτία είναι η απελπισία.

πηγή

Αντρέι Ταρκόφσκι-"Η θυσία"

Αντρέι Ταρκόφσκι-"Η θυσία"(λίγα λόγια από την ιστορία)

   "Στην έναρξη του Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου, ένας άνθρωπος ψάχνει τον τρόπο για να αποκαταστήσει την ειρήνη στον κόσμο, για να ανακαλύψει ότι πρέπει να δώσει και ανταλλάγματα. Ο Αλεξάντερ όταν πληροφορείται από την τηλεόραση την καταστροφή του κόσμου από πυρηνικό πόλεμο προσεύχεται στον Θεό να σώσει τον κόσμο με τίμημα να απαρνηθεί τις σχέσεις του με τους δικούς του και να παραμείνει σιωπηλός μέχρι το θάνατό του.

  Ο ήρωας της ταινίας βάζει φωτιά στο σπίτι του, ένα αρχοντικό σπίτι στην εξοχή, που όπως φαίνεται χρειάστηκε τους κόπους ολόκληρης ζωής για να το αποκτήσει και εγκαταλείπει την οικογένειά του , ως οδό σωτηρίας.

  Η πράξη αυτή του ήρωα του Ταρκόφσκι φαίνεται σαν ένας παραλογισμός, σ' αυτόν που κρίνει επιπόλαια .

 Τον παραλογισμό αυτόν θέλει να υποδηλώσει η εικόνα στην αρχή της ταινίας, όπου ο ήρωας μαζί με τον ανήλικο γιο του, που έχει προσωρινά χάσει τη μιλιά του, φυτεύουν ένα ξεραμένο δέντρο, με την ελπίδα ότι ποτίζοντάς το, ύστερα από μακρά επιμονή, το ξεραμένο δέντρο θα ανθίσει. «Εν αρχή είναι ο λόγος».

 Με τα λόγια αυτά του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου αρχίζει η ταινία και με αυτά τα λόγια που τα ψιθυρίζει ο γιος του ήρωα, όταν ξαναβρίσκει τη λαλιά του, τελειώνει. «Εν αρχή ην ο λόγος. Γιατί ήταν έτσι μπαμπά;» ρωτάει τον πατέρα που λείπει.

Anna Staikou

Όπου κι αν βρεθείς, συνεχίζεις να αναζητάς την ψυχή σου.

 Αντρέϊ Ταρκόφσκι

 Υπάρχει μόνο ένα είδος ταξιδιού το οποίο είναι δυνατό: στον εσωτερικό μας κόσμο. Ταξιδεύοντας ανά τον κόσμο δεν μαθαίνουμε πολλά. Δεν πιστεύω πως το ταξίδι τελειώνει πάντα με την επιστροφή. Ο άνθρωπος δεν μπορεί ποτέ να επιστρέψει εκεί από όπου ξεκίνησε, εφόσον στο μεταξύ έχει αλλάξει. Εννοείται δε, πως δεν μπορεί να γλιτώσει από τον εαυτό του: από εκείνο που φέρουμε μέσα μας, το οποίο είναι το πνευματικό μας ενδιαίτημα, όπως η χελώνα κουβαλάει το καβούκι της. Το ταξίδι ανά τον κόσμο είναι μόνο ένα συμβολικό ταξίδι. Όπου κι αν βρεθείς, συνεχίζεις να αναζητάς την ψυχή σου.

 πηγή

Η Αγία Τριάδα του Ρουμπλιώφ(Α.Ταρκόφσκι)

 Δεν βλέπουμε την Αγία Τριάδα του Ρουμπλιώφ όπως την έβλεπαν οι σύγχρονοί του, κι όμως η εικόνα ζει αιώνες. 

Ήταν ζωντανή τότε, είναι ζωντανή και σήμερα και συνδέει τους ανθρώπους εκείνου του αιώνα με τούτον. 

Η Αγία Τριάδα θεωρείται εξαίρετο μουσειακό κομμάτι, ίσως και πρότυπο του ζωγραφικού ύφους εκείνης της περιόδου. 

Μπορούμε όμως να την δούμε κι αλλιώς: να στραφούμε στο ανθρώπινο, πνευματικό νόημά της, που παραμένει ζωντανό και οικείο για μας που ζούμε στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. 

Έτσι προσεγγίζουμε κι εμείς την αλήθεια η οποία έδωσε την Αγία Τριάδα.

Αντρέϊ Ταρκόφσκι

πηγή

Όταν απευθύνεις την τέχνη σου στον Θεό σαν μιά προσευχή(Α.Ταρκόφσκι)

Στη φωτογραφία, ο Ρώσος σκηνοθέτης Andrei Tarkovsky(1932 ~ 1986) με τον Ρώσο ηθοποιό Anatoli Solonitsyn (1934 ~1982) στα γυρίσματα της αριστουργηματικής ταινίας: ''Andrei Roublev''.

Οταν γονατί­ζουμε μπροστά σε μία εικόνα και προσευ­χόμαστε στον Θεό βρίσκουμε τα αληθινά, τα σωστά λόγια. Με τον ίδιο τρόπο, όταν απευθύνεις την τέχνη σου στον Θεό σαν μιά προσευχή, βρίσκεις τα σωστά πρόσω­πα, που θα βάλεις στο έργο σου.

Αντρέϊ Ταρκόφσκι~ Ρώσος σκηνοθέτης.

Οι ταινίες του Andrei Tarkovsky ελεύθερες για το κοινό

http://popaganda.gr/pop-news/tenies-tou-andrei-tarkovsky-eleftheres-gia-kino/

...μια μακρυά αναμονή, για κάτι αληθινό...

Σ΄ όλη μου τη ζωή, κατά βάθος, νοιώθω σαν να περιμένω σε σιδηροδρομικό σταθμό. Και πάντα αισθανόμουν ότι όσα έχω ζήσει ως τώρα, δεν ήταν η πραγματική μου ζωή, αλλά μια μακρυά αναμονή, για κάτι αληθινό...

Αντρέΐ Ταρκόφσκι

Ο Ταρκόφσκι μιλά για την τέχνη, τους νέους, τον πλούτο και τον εαυτό του

--Τι είναι η τέχνη Αντρέι; 
Πριν ορίσουμε ο,τιδήποτε πρέπει να απαντήσουμε με μια ευρύτερη ερώτηση: Ποιο νόημα έχει η ζωή του ανθρώπου στη γη; Ίσως να βρεθήκαμε εδώ για να ανυψωθούμε πνευματικά. Αν η ζωή μας τείνει σε έναν πνευματικό πλούτο, ίσως η τέχνη να είναι ένας από τους τρόπους προσέγγισης αυτού του σκοπού. Αυτό πιστεύω με τον τρόπο που ορίζω την ζωή. Η τέχνη πρέπει να βοηθά τον άνθρωπο στην πνευματική του εξύψωση. Δεν ξέρω. Μερικοί λένε ότι η τέχνη βοηθάει τον άνθρωπο να κατανοήσει τον κόσμο. Ότι είναι γνώση όπως και κάθε διανοητική δραστηριότητα. Δεν πείθομαι με την εκδοχή της γνώσης. Με αυτή την έννοια είμαι σχεδόν αγνωστικιστής. Η γνώση μας απομακρύνει όλο και περισσότερο από τον βασικό σκοπό της ζωής μας. Όσο πιο πολλά μαθαίνουμε τόσα λιγότερα ξέρουμε. Αφού όσο εμβαθύνουμε ο ορίζοντας στενεύει. 

 Η τέχνη εξυψώνει τον άνθρωπο για να ξεπεράσει τον εαυτό του και να φτάσει σε αυτό που θα ονομάζαμε ελεύθερη βούληση. Οι πιέσεις που δέχεται ο Ρουμπλιώφ δεν είναι εξαίρεση. Κάθε καλλιτέχνης δέχεται πιέσεις. Ποτέ δεν έχει ιδανικές συνθήκες εργασίας. Μα και αν υπήρχαν αυτές οι συνθήκες ίσως τότε να μην επιζούσε η δουλειά του. Γιατί ο καλλιτέχνης δεν ζει στο κενό. Πρέπει να δέχεται κάποια πίεση. Δεν ξέρω τι είδους μα πρέπει να υπάρχει. Ο καλλιτέχνης υπάρχει επειδή ο κόσμος δεν είναι τέλειος. Κανείς δεν θα είχε τη ανάγκη της τέχνης αν στον κόσμο βασίλευαν η ομορφιά και η αρμονία. Ο άνθρωπος δεν θα έψαχνε την αρμονία σε άλλες δραστηριότητες. Θα ζούσε μέσα της.

Ὁ Ἀντρέι Ταρκόφσκι ἀπαντᾶ στὸ ἐρώτημα "Τὶ εἶναι τέχνη", σχολιάζοντας τὴν ταινία του "Ἀντρέι Ρουμπλιόφ

πηγή

Η «θυσία» του Αντρέι Ταρκόφσκι

Μ.Ε.Λαγκουβάρδου

Τι θα πρόσφερες στο Θεό, για να μη γίνει ποτέ ένα πυρηνικό ολοκαύτωμα, που θα αφανίσει τη ζωή από τη γή; Θα μπορούσες να προσφέρεις στο Θεό τις προσκολλήσεις σου στα δικαιώματα σου στην οικογένεια, στην ιδιοκτησία, στη φήμη, στα χρήματα, στις ανέσεις; Αυτή είναι η κεντρική ιδέα της αριστουργηματικής κινηματογραφικής ταινίας του Αντρέι Ταρκόφσκι «Η Θυσία». Μια θυσία που μοιάζει με την αποταγή των μοναχών, που με αντάλλαγμα τη σωτηρία της ψυχής τους προσφέρουν τα πάντα στο Θεό, στον Οποίο άλλωστε ανήκουν. Αυτό σημαίνουν τα λόγια «Τα σα εκ των σων».

Όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του, θα τη χάσει, λέει ο Χριστός. Και όποιος αγαπάει τη γυναίκα του και τα παιδιά του και την ιδιοκτησία του περισσότερο από Αυτόν δεν είναι άξιος να λέγεται μαθητής Του. «Πήγαινε πούλησε τα κτήματά σου και ακολούθησε με» είπε στο νέο, που ήθελε να γίνει μαθητής του. Και στη Μάρθα την αδελφή του φίλου του Λάζαρου είπε «Μάρθα, Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζει περί πολλά», δηλαδή ασχολείσαι με ένα σωρό δευτερεύοντα πράγματα, ενώ ένα πράγμα, το πιο σημαντικό από όλα σου διαφεύγει: η ψυχή σου. «Τι θα δώσει ο άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής του;»

Ο ήρωας της ταινίας, ο Αλεξάντερ, ένας δημοσιογράφος, προσεύχεται στο Θεό να αποτρέψει την πυρηνική καταστροφή και Του προσφέρει ως θυσία ό,τι πολυτιμότερο έχει στη ζωή του. Σαν τον μοναχό παραιτείται από όλα του τα δικαιώματα, από το δικαίωμα να έχει οικογένεια, γυναίκα, παιδιά και από το δικαίωμα να έχει ιδιοκτησία.

Σαν τον μοναχό, που είναι ο μόνος άνθρωπος που κληρονομείται εν ζωή. Ο μοναχός χάνει τη ζωή του για χάρη του Χριστού και του Ευαγγελίου πιστεύοντας στα λόγια του Χριστού, πως αυτός που θέλει να σώσει τη ζωή του πρέπει να τη χάσει. Ο ήρωας της ταινίας βάζει φωτιά στο σπίτι του, ένα αρχοντικό σπίτι στην εξοχή, που όπως φαίνεται χρειάστηκε τους κόπους ολόκληρης ζωής για να το αποκτήσει και εγκαταλείπει την οικογένειά του τηρώντας την εντολή του Χριστού, ως τη μοναδική οδό σωτηρίας μπροστά στην απειλή μιας ολοκληρωτικής καταστροφής.

Ο Ταρκόφσκι είναι Ρώσος ορθόδοξος χριστιανός. Στην ταινία του «Η Θυσία» διαπραγματεύεται ένα θέμα, που είναι η πεμπτουσία της ορθόδοξης πίστης: την προσφορά αυτών που αγαπάει στο Θεό είτε ως ευχαριστία, είτε ως θυσία για να είναι η αγάπη του έμπρακτη και η ικεσία του αληθινή. Η Εκκλησία έχει το αποκλειστικό προνόμιο της θείας Ευχαριστίας και της ευχαριστιακής ζωής. Μετέχοντας στην Εκκλησία αναγνωρίζομε ότι ο κόσμος είναι δημιουργία του Θεού και ότι εμείς δεν είμαστε ιδιοκτήτες, αλλά διαχειριστές της πρόθυμοι κάθε στιγμή να προσφέρουμε τα πάντα σ' Αυτόν που του ανήκουν τα πάντα.

Η πράξη αυτή του ήρωα του Ταρκόφσκι φαίνεται σαν ένας παραλογισμός, σ' αυτόν που κρίνει επιπόλαια . Τον παραλογισμό αυτόν θέλει να υποδηλώσει η εικόνα στην αρχή της ταινίας, όπου ο ήρωας μαζί με τον ανήλικο γιο του, που έχει προσωρινά χάσει τη μιλιά του, φυτεύουν ένα ξεραμένο δέντρο, με την ελπίδα ότι ποτίζοντάς το, ύστερα από μακρά επιμονή, το ξεραμένο δέντρο θα ανθίσει. «Εν αρχή είναι ο λόγος» Με τα λόγια αυτά του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου αρχίζει η ταινία και με αυτά τα λόγια που τα ψιθυρίζει ο γιος του ήρωα, όταν ξαναβρίσκει τη λαλιά του, τελειώνει. «Εν αρχή ην ο λόγος. Γιατί ήταν έτσι μπαμπά;» ρωτάει τον πατέρα που λείπει.

Είναι παραλογισμός να χάνεις τη ζωή σου, για να τη σώσεις; Η εμπειρία της τέλειας αγάπης διδάσκει πως όταν θυσιάζεις στο Θεό για χάρη των συνανθρώπων σου, ανακαλύπτεις, ότι δεν χάνεις, αλλά κερδίζεις. Όταν αντίθετα δεν θυσιάζεις, το μόνο που κερδίζεις σίγουρα είναι η πίκρα της αποξένωσης. Πόσοι από αγάπη στην περιουσία τους αποξενώθηκαν ακόμα κι από τους οικείους τους;

πηγή

Άλλα άρθρα για τον Αντρέι Ταρκόφσκι ΕΔΩ

Τα κατά «Αντρέι Ρουμπλιώφ» πάθη

Κλείνουν φέτος 45 χρόνια από την δημιουργία του «Αντρέι Ρουμπλιώφ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. Μιας ταινίας που κυνηγήθηκε από το Σοβιετικό καθεστώς για να αναγνωρισθεί ως ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα του παγκόσμιου κινηματογράφου και ως η σημαντικότερη χριστιανική ταινία όλων των εποχών. Μέρες που είναι, ευκαιρία να μιλήσουμε για αυτήν. Αξίζει όμως να δούμε πρώτα το πνευματικό περιβάλλον μέσα στο οποίο γυρίσθηκε.

Ο Ταρκόφσκι και το «λιώσιμο των πάγων»

Το 1953, ο Στάλιν, ο άνθρωπος που υπήρξε ο μεγαλύτερος διώκτης της Ρωσικής Ορθοδοξίας, αλλά και εκείνος που επαναλειτούργησε το Πατριαρχείο της Μόσχας, πεθαίνει. Με την άνοδο στην εξουσία του Χρουτσώφ, αρχίζουν να λιώνουν οι πάγοι του Σταλινισμού. Παρ’ όλο που υπήρξαν και τότε διώξεις της Εκκλησίας, το ΚΚΣΕ θα προωθεί κάποιες πλευρές της Ορθοδοξίας για την δημιουργία πατριωτικού αισθήματος και εθνικής ταυτότητας. Μια τακτική που ξεκίνησε ο Στάλιν μετά τον «Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο».

Είναι επίσης η πρώτη φορά που οι Ρώσοι καλλιτέχνες άρχισαν να ξεφεύγουν από τις παραμέτρους του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Ίσως κανένας δεν αρνήθηκε τόσο την ιδεολογία του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, όσο ο Αντρέι Ταρκόφσκι. Όχι μόνο αποδεχόταν την θεωρία του auteur, ότι οι ταινίες αποτελούν το όχημα για το προσωπικό όραμα του σκηνοθέτη-δημιουργού, αλλά για αυτόν υπάρχει ένας δεσμός ανάμεσα στην τέχνη και την θρησκευτική εμπειρία.

Η Τέχνη ως θρησκευτική επιφοίτηση

Όπως έγραφε και ο ίδιος στο «Σμιλεύοντας τον Χρόνο», «σκοπός της Τέχνης είναι να ωθήσει τον θεατή να παλέψει με τα κρίσιμα προβλήματα της ύπαρξης του» και «στην πιο μεγαλειώδη της μορφή να είναι φορέας του Μεταφυσικού και να κάνει τον θεατή να βιώσει μια θρησκευτική επιφοίτηση». Και καμία του ταινία δεν εκφράζει καλύτερα αυτές τις απόψεις από τον «Αντρέι Ρουμπλιώφ: Τα κατά Αντρέι Πάθη», το αριστούργημα του.

Παρόλο τον τίτλο της, η ταινία σε σενάριο Ταρκόφσκι και Αντρέι Κοντσαλόφσκι («Σιβηριάδα», «Το Τραίνο της μεγάλης φυγής») δεν αποτελεί μια κλασσική βιογραφία με θέμα τον πιο διάσημο αγιογράφο της Ρωσίας (περίπου 1360-1430). Είναι στην ουσία ένας μεταφυσικός στοχασμός που παίρνει την ζωή του Ρουμπλιώφ ως αφετηρία και μόνο. Αποτελείται δε από επτά επιφανειακά μη συνδεδεμένα μεταξύ τους επεισόδια μέσα στο οποίο ο μοναχός-αγιογράφος βιώνει σαρκικούς και πνευματικούς πειρασμούς και κινδυνεύει να χάσει την τέχνη και την Πίστη του. Από την άλλη, ο Ρουμπλιώφ ζει σε ένα Μογγολικό ζυγό, ο οποίος δεν διαφέρει από τον ζυγό που ο ίδιος ο Ταρκόφσκι ζούσε κάτω από το Σοβιετικό καθεστώς.

Χάνοντας και ξανακερδίζοντας την Πίστη και την Τέχνη

Απ’ εξαρχής, ο Ταρκόφσκι ταυτίζεται με τον ήρωα του για αυτό και ονομάζει την ταινία «Τα κατά Αντρέι Πάθη». Όμως παρόλο που υποτίθεται ότι ο Ρουμπλιώφ είναι μοναχός, ο Ταρκόφσκι τον βγάζει από το μοναστήρι, αφενός για να τον χρησιμοποιήσει ως θεατή και από την άλλη να τον κολάζει, έτσι ώστε να χάνει και να ξανακερδίζει την Πίστη του.

Ο Ρουμπλιώφ παρατηρεί την δυστυχία της Μάνας Ρωσίας στην διάρκεια εισβολής των Ταρτάρων και της εσωτερικής σύγκρουσης ανάμεσα στο Κράτος, την Εκκλησία και τον λαό, πολύ πριν αυτά γίνουν ένα την χρυσή εποχή των Τσάρων (1547-1721) και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας (1721-1917). Όπως γράφει ξανά στο «Σμιλεύοντας τον Χρόνο», η λύση σε αυτό το πρόβλημα δίνεται από το πιο διάσημο έργο του Ρουμπλιώφ, την «Αγία Τριάδα» που είναι «η επιτομή του ιδανικού της αδελφοσύνης, της αγάπης και της σιωπηλής αγιοσύνης και αυτή υπήρξε η βάση για το σενάριο».

Τρεις είναι οι κυριότερες σκηνές της ταινίας. Στην πρώτη συλλαμβάνεται ένα βράδυ που οι παγανιστές γιορτάζουν την γιορτή της Αγάπης τρέχοντας γυμνοί στο δάσος. Οι παγανιστές τον δένουν μέσα σε ένα σπίτι σε στάση σταυρού. Είναι η σκηνή που ο Αντρέι ταυτίζεται με τον Χριστό, αλλά και τα βάσανα του κόσμου. Θα ακολουθήσει μια σκηνή σαρκικού πειρασμού, όπου μια αρχαιόθρησκη, αφού πρώτα τον φιλήσει παθιασμένα στο στόμα, ξέροντας ότι είναι μοναχός, ακριβώς μετά θα τον απελευθερώσει.

Το επεισόδιο της εισβολής των Ταρτάρων θα του θέσει το ερώτημα ποια πρέπει να είναι η σχέση του καλλιτέχνη με τον γύρω κόσμο. Πρέπει να συμμετέχει την Ιστορία η απλώς να παρατηρεί; Σε αυτό το επεισόδιο, ο Ρουμπλιώφ, θέλοντας να σώσει μια γυναίκα από βιασμό, θα αναγκασθεί να σκοτώσει.

Αυτό βέβαια είναι σοβαρό αμάρτημα και θα ωθήσει τον Ρουμπλιώφ να μην ξαναμιλήσει και να μην ζωγραφίσει για χρόνια. Μόνο όταν γίνει ένα θαύμα με ένα νεαρό τεχνίτη και την καμπάνα του χωριού, μια ιστορία, όπου κυριαρχούν η αλαζονεία και η άρνηση της, η διαίσθηση και η δραματική προσευχή, είναι που ο Ρουμπλιώφ θα δεχθεί να ξαναχρησιμοποιήσει το τάλαντο που του έδωσε ο Θεός.

Ένας διαφορετικός Χριστιανικός κινηματογράφος

Για την δημιουργία ενός πραγματικά χριστιανικού κινηματογράφου, ο Ταρκόφσκι δεν διηγείται ιστορίες από την Βίβλο, όπως έκαναν ο Σεσίλ ντε Μιλ στις «Δέκα Εντολές», η ο Τζεφιρέλι στο «Ο Ιησούς από την Ναζαρέτ». Αντίθετα, υιοθετεί ένα δωρικό, μεταφυσικό στυλ σκηνοθεσίας, που θυμίζει τον Ρομπέρ Μπρεσόν, τον κορυφαίο χριστιανό σκηνοθέτη της Δύσης. Σε αυτό το στυλ, η μεταφυσική δεν είναι μέρος της ταινίας, είναι η ταινία. Οι ήρωες του συζητούν, προβληματίζονται πάνω στον Θεό, την Πίστη, την Τέχνη και αλλάζουν σιγά-σιγά πνευματικά, αλλά και δείχνουν την πτωτική τους φύση. Όπως έχει γραφεί, «ο Ταρκόφσκυ σκηνοθετεί αυτό που δεν μπορεί να ιδωθεί, αυτό που δεν μπορεί να λεχθεί».

Στην πραγματικότητα ο «Αντρέι Ρουμπλιώφ» αποτελεί μια Ορθόδοξη απάντηση σε μια από τις πλέον αγαπημένες ταινίες του Ταρκόφσκι, την «Έβδομη Σφραγίδα» του Μπέργκμαν. Αμφότερες οι ταινίες είναι τοποθετημένες στον Μεσαίωνα και οι ήρωες θέτουν το πρόβλημα της ύπαρξης Θεού και Πίστης. Σε μια εποχή που ο έγχρωμος κινηματογράφος κυριαρχούσε, τόσο ο Μπέργκμαν, όσο και ο Ταρκόφσκυ, χρησιμοποιούσαν το ασπρόμαυρο φιλμ για να δείξουν την πνευματική κρίση των ηρώων τους. Όμως οι περισσότεροι ήρωες του Μπέργκμαν αδυνατούν να πιστέψουν και ο θάνατος έρχεται ως λύτρωση στο υπαρξιακό τους πρόβλημα. Αντίθετα ο ήρωας του Ταρκόφσκυ βρίσκει λύση και λύτρωση στις ιδέες της κοινότητας, της Πίστης και της μεταμέλειας.

Από την στιγμή που ο Μπέργκμαν δεν βρίσκει απάντηση στο θέμα του, διατηρεί το ασπρόμαυρο, ενώ ο Ταρκόφσκυ στο τελευταίο μέρος ξεσπά σε μια έγχρωμη φωταψία με τα έργα του ίδιου του Ρουμπλιώφ, που εκπροσωπούν «το ιδανικό της αδελφότητας, της αγάπης και της σιωπηλής αγιοσύνης».

Από την λογοκρισία στην αποθέωση

Αυτή η κορυφαία ταινία που εξέφραζε όσο καμία την εθνική ταυτότητα της παραδοσιακή Ρωσίας και που έβαζε την Ορθοδοξία στο επίκεντρο της Ρώσικης ζωής, δεν μπορούσε παρά να κυνηγηθεί επί σοβιετικού καθεστώτος. Επίσης κυνηγήθηκε για τον λόγο ότι παρέπεμπε στο αυταρχικό καθεστώς στο οποίο ζούσαν οι καλλιτέχνες στην Σοβιετική Ένωση, αλλά και για την ρεαλιστική απεικόνιση της βίας.

Έτσι, παρόλο που ο «Αντρέι Ρουμπλιώφ γυρίσθηκε το 1966 και διαρκούσε 205 λεπτά, δεν προβλήθηκε στην ΕΣΣΔ. Το 1969 προβλήθηκε στην κόπια των 185 λεπτών στο Φεστιβάλ Καννών, όπου κέρδισε το μεγάλο βραβείο της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών (FRIPESCI). Η Σοβιετική κυβέρνηση προσπάθησε να εμποδίσει την προβολή της στην Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά απέτυχε. Τελικά μετά από πίεση διασημοτήτων όπως ο Ντμίτρι Σοστακοβιτς και ο διάσημος σκηνοθέτης Γκριγκόρι Κοζίντσεφ («Άμλετ», «Νέα Βαβυλωνία») το 1971 προβλήθηκε στην Σοβιετική Ένωση η «βερσιόν» των 185 λεπτών. Αυτή είναι τελικά που ο Ταρκόφσκυ θεωρούσε ως καλύτερη «βερσιόν».

Σήμερα, ο «Αντρέι Ρουμπλιώφ» θεωρείται η σημαντικότερη ταινία του ρωσικού κινηματογράφου μαζί με το «Θωρηκτό Ποτέμκιν» του Αϊζενστάιν και το «Χρώμα του Ροδιού» του Παρατζάνωφ. Επίσης πολλοί είναι εκείνοι που τον θεωρούν το κορυφαίο επίτευγμα του διεθνούς κινηματογράφου, ενώ βρίσκεται στην κορυφή της προτεινόμενης Κινηματογραφικής Λίστας του Βατικανού. Άποψη την οποία συμμερίζονται και οι χριστιανοί κριτικοί της Αμερικής.

Σε μια εβδομάδα όπου η τηλεόραση μας βομβαρδίζει με ψευτοβιβλικά έπη, καλό είναι να αναζητήσετε τον «Αντρέι Ρουμπλιώφ» (Ama Films) στα βιντεοκλάμπ για μια σπάνια πνευματική εμπειρία.

του Γιώργου Πισσαλίδη

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 16ης Απριλίου 2011 της εφημερίδας Ελεύθερος Κόσμος.

ΠΗΓΗ

Μία σελίδα για τους ''φαν'' του Αντρέι Ταρκόφσκι

Μία σελίδα για τους φαν του Αντρέι Ταρκόφσκι

http://tarkovskiy.su/

Αντρέι Ταρκόβσκι-Ο σκηνοθέτης που είδε έναν άγγελο

Ο Αντρέι Ταρκόβσκι ήταν ένας από τους σπουδαιότερους εκπροσώπους μιας ολόκληρης γενιάς προικισμένων με ιδιαίτερο ταλέντο δημιουργών, οι οποίοι έκαναν την εμφάνισή τους στην κινηματογραφική τέχνη στις αρχές της δεκαετίας του ’60. Φέτος, στις 4 Απριλίου, συμπληρώθηκαν 80 χρόνια από τη γέννησή του.

Παρά τις πάμπολλες δυσκολίες που σχετίζονταν με την ιδεολογία της εποχής, ο Αντρέι Ταρκόβσκι κατάφερε να γυρίσει «επτά και μισή» (επτά καλλιτεχνικές μεγάλου μήκους, μία μικρού μήκους και ένα ντοκιμαντέρ) ταινίες, ακριβώς όπως τις είχε σχεδιάσει. Κατ’ αυτό τον τρόπο μπόρεσε να εκφράσει όχι μόνο τα θαυμάσια ψυχικά του χαρίσματα, αλλά και να αλλάξει τον ρου του παγκόσμιου κινηματογράφου. Όπως έλεγε ο ίδιος, σε όλη τη διάρκεια της ζωής του γύριζε μόνο μια ταινία – για τον άνθρωπο, για την αναζήτηση της αλήθειας, την αναζήτηση του ιδανικού. Ο Ταρκόφσκι, ο οποίος είχε δάσκαλο τον γνωστό σοβιετικό σκηνοθέτη Μιχαήλ Ρομ, ήταν ο σημαντικότερος εκπρόσωπος μιας ολόκληρης γενιάς ταλαντούχων δημιουργών που εμφανίστηκαν στον κινηματογραφικό χώρο στις αρχές της δεκαετίας του ’60, προβάλλοντας τα δικά του θέματα και τους προβληματισμούς, τη δική του οπτική του κόσμου.

Το ντεμπούτο του σκηνοθέτη στην ΕΣΣΔ έγινε με «Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν», τα οποίο κέρδισαν τον «Χρυσό λέοντα» στη Βενετία. Κατόπιν εμφανίστηκαν οι ταινίες «Αντρέι Ριουμπλιόφ», «Σολάρις», «Ο καθρέφτης» και «Ο παράνομος». Όταν αναγκάστηκε να εκπατριστεί δημιούργησε ακόμη τρεις – τη «Νοσταλγία», τη «Θυσία» και ένα ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους μαζί με τον Τονίνο Γκουέρα, τον «Καιρό των ταξιδιών». Προκειμένου να γίνει αντιληπτό με ποιο τρόπο γινόταν δεκτός ο Ταρκόβσκι στην πατρίδα του, ας παρατεθεί τυπικά ένα γεγονός: Η ταινία του «Ο παράνομος» κυκλοφόρησε το 1980 μόνο σε 196 αντίγραφα. Σε ολόκληρη τη Μόσχα διανεμήθηκαν τρία, αλλά στην πρωτεύουσα τους πρώτους μήνες παρακολούθησαν την ταινία δύο εκατ. θεατές.  

Μετά την πρόσκληση στις αρχές της δεκαετίας του ’80 να γυρίσει ταινία στην Ιταλία, ο Αντρέι Ταρκόβσκι δεν ξαναγύρισε στη Ρωσία. Η «Νοσταλγία», πάνω στο σενάριο της οποίας ο Ταρκόβσκι συνεργάστηκε με τον Τονίνο Γκουέρα, σε γενικές γραμμές δεν είχε πολιτικό περιεχόμενο, ωστόσο προκάλεσε υποψίες. Έτσι, όταν στον σκηνοθέτη προτάθηκε να συνεχίσει τη δουλειά του στο εξωτερικό, αυτός συμφώνησε. Η ΕΣΣΔ του ζητούσε επίμονα να επιστρέψει αλλά ο Ταρκόβσκι αρνήθηκε και γι’ αυτό, ανακηρύχθηκε προδότης.

Ο πολωνός σκηνοθέτης Κριστόφ Ζανούσι, ενθυμούμενος το ταξίδι με τον Ταρκόβσκι στην Αμερική, διηγήθηκε ότι σε μια συνάντηση με το κοινό ένας νεαρός Αμερικάνος ρώτησε τον Αντρέι: «Τι πρέπει να κάνω για να είμαι ευτυχισμένος;». Ο Ταρκόβσκι του είπε: «Αρχικά πρέπει να αναρωτηθείτε – γιατί ζείτε στον κόσμο αυτό. Ποιο είναι το νόημα της ζωής σας; Γιατί εμφανιστήκατε στη γη συγκεκριμένα αυτό τον καιρό; Για ποιο ρόλο είστε προορισμένος; Ξεκαθαρίστε τα όλα αυτά, και η ευτυχία – είτε θα έρθει, είτε όχι».

Ο Ναούμ Κλέιμαν, διευθυντής του Κρατικού Μουσείου Κινηματογράφου στη Μόσχα, υποστηρίζει ότι ο Ταρκόβσκι εμφανίστηκε ως σκηνοθέτης στην ιδανικότερη εποχή για κάτι τέτοιο, το 1962: «Ήταν ένα σταυροδρόμι για την ιστορία μας. Η περίοδος σχετικής ελευθερίας της εποχής του Χρουσιόφ, είτε θα συνεχιζόταν, είτε θα σταματούσε. Στη διάρκεια αυτής της μεταστροφής εμφανίστηκε και ο Ταρκόβσκι με τα ερωτήματά του. Ως γνωστόν, στην ισπανική γλώσσα το ερωτηματικό μπαίνει και πριν και μετά την πρόταση. Υπό αυτή την έννοια ο Ταρκόβσκι είναι μια πολύ χαρακτηριστική προσωπικότητα: Θέτει πάντοτε ένα ερώτημα στην αρχή της συζήτησης και μας αφήνει με ακόμη ένα ερώτημα στο τέλος, και αυτό το ερώτημα απευθύνεται στον καθένα από τους θεατές, και σε όλους μαζί».

Ο ίδιος ο σκηνοθέτης τόνιζε ότι το βασικό νόημα των ταινιών του με υπαρξιακό περιεχόμενο, είναι οι ηθικές αναζητήσεις. «Ανεβαίνοντας ένα νέο σκαλοπάτι στη γνώση, πρέπει το άλλο πόδι να πατήσει σε ένα νέο σκαλοπάτι της ηθικής», υποδείκνυε ο Ταρκόβσκι. «Με την ταινία μου («Σολάρις»), ήθελα να δείξω ότι το ηθικό σθένος, η ηθική καθαρότητα, διαποτίζει ολόκληρη την ύπαρξή μας και εκδηλώνεται ακόμη και σε τομείς οι οποίοι με την πρώτη ματιά δεν σχετίζονται με την ηθική, για παράδειγμα, στη εξερεύνηση του διαστήματος, στη μελέτη της πλάσης γύρω μας και ούτω καθεξής».

Ο Νικολάι Μπουρλιάεφ, εθνικός καλλιτέχνης της Ρωσίας, ο οποίος έχει συμμετάσχει σε ταινίες του Αντρέι Ταρκόφσκι, αναφέρει για εκείνον ότι ήταν ένας βαθιά θρησκευόμενος άνθρωπος που έψαχνε τον Θεό και βάδιζε προς τον Θεό: «Αυτό γινόταν αντιληπτό σε κάθε ταινία του». Η ηθοποιός Νατάλια Μπονταρτσούκ, η οποία θεωρεί τον Ταρκόβσκι δάσκαλό της, είπε γι’ αυτόν: «Ο Ταρκόβσκι εξακολουθεί να βαστά τη σημαία της τέχνης, της παντοτινής τέχνης. Όλες οι ταινίες του Αντρέι, ανεξάρτητα από το ποια εποχή αφορά το περιεχόμενό τους, είναι προσανατολισμένες στο μέλλον, στην αιωνιότητα, στο Θεό».

Πριν από χρόνια σε μια συνέντευξη η ελληνίδα συμφοιτήτρια του κορυφαίου σκηνοθέτη, κα Μαρία Μπέικου, έτσι χαρακτήρισε τον Ταρκόφσκι: «Ηταν ένας απολύτως συνηθισμένος άνθρωπος και πολύ κοκέτης. Του άρεσε να ντύνεται όμορφα,έδινε τεράστια σημασία στην εμφάνισή του. Είχε μια μόνιμη νευρικότητα αλλά με ωραίες κινήσεις. Ηταν εκδηλωτικός, διηγούνταν καλά ό,τι του συνέβαινε και ήθελε να είναι αρεστός σε όλους». Επίσης ο Ταρκόφσκι αγαπούσε πολύ την Ελλάδα, ανέφερε η φίλη του. «Είχε μελετήσει την αρχαία Ελλάδα και ήθελε συνεχώς να μαθαίνει για τη σύγχρονη. Το μεγάλο όνειρό του ήταν να επισκεφθεί κάποτε την Ελλάδα, αλλά δεν τα κατάφερε ποτέ...».

Ο Ταρκόφσκι πέθανε από καρκίνο στη Γαλλία τον Δεκέμβριο του 1986 και έχει ταφεί στο νεκροταφείο Σεντ-Ζενεβέβ-ντε-Μπουά στα προάστια του Παρισιού. Στην επιτύμβια πλάκα του Αντρέι Ταρκόβσκι χαράχτηκε η επιγραφή: «Στον άνθρωπο, ο οποίος είδε έναν άγγελο». Όταν επισκέπτεσαι τον τάφο του, νομίζεις ότι μοιάζει με σκηνή από ταινία. Μερικές γλάστρες με λουλούδια είναι τοποθετημένες σ’ αυτό το ορθογώνιο κομμάτι της μαύρης γης, ένα δέντρο κλίνει προς την ταφόπλακα και ρίχνει ομοιόμορφα τα κιτρινισμένα φύλλα του στον τάφο, λευκά μαργαριτάρια στολίζουν τον σταυρό. Τα πετράδια αυτά τα είχε φέρει ο Σεργκέι Παραντζάνοφ, σπουδαίος σοβιετικός κινηματογραφικός σκηνοθέτης και σεναριογράφος. Στην επιτύμβια πλάκα ενός άλλου σκηνοθέτη, του Ιάπωνα Γιασουντζίρο Όντζου, είχε επίσης χαραχτεί μια επιγραφή με την οποία αυτός ήθελε να διατηρηθεί η μνήμη του. Ήταν ένα ιερογλυφικό, το οποίο μπορεί να μεταφραστεί σαν «Τίποτα». Τις δυο επιγραφές, θα έλεγε κανείς, τις χωρίζει ένας ωκεανός – και με την κυριολεκτική έννοια (ο Όντζου είναι θαμμένος στην Ιαπωνία, στο νεκροταφείο που βρίσκεται δίπλα από τον σιδηροδρομικό σταθμό Κιτακαμακούρα), αλλά και με την μεταφορική – τη μεταφυσική. Ενώ παράλληλα, οι ταινίες τους, η παρουσίαση της πραγματικότητας μέσα από αυτές, είναι αληθινά πολύ συγγενικές. Ακόμα και ο Βιμ Βέντερς, ο μεγάλος δημιουργός του «Road movie», αφιέρωσε στον Ταρκόβσκι και στον Όντζου (μαζί και στον Γάλλο Φρανσουά Τριουφό) την ταινία του «Ο ουρανός πάνω από το Βερολίνο», τονίζοντας ότι αυτούς τους σκηνοθέτες ένωνε η προσοχή στη «διαρκή αλήθεια, η οποία ήταν παρούσα από την πρώτη ως την τελευταία κινηματογραφική εικόνα».

Όπως πίστευε ο Ταρκόβσκι, ο κινηματογράφος πρέπει να προσφέρει τη δική του συνδρομή στην πορεία βελτίωσης της ζωής των ανθρώπων στη γη. Όλες οι ταινίες του, αποδεικνύουν την αφοσίωσή του στην ιδέα αυτή.http://rbth.gr

Διαβάστε και-Αντρέι Ταρκόβσκι-Ο ουρανός δεν είναι άδειος

Αντρέι Ταρκόφσκι:''Ο ουρανός δεν είναι άδειος...''

Ό Αντρέι Ταρκόφσκι(1932-1986) —μικρός, νευ­ρικός, βίαιος, σχεδόν ασιατικός τύπος-—δεν είναι λιγότερο απαιτητικός από τις ταινίες του. "Οσο αδιαφορεί για την ικα­νοποίηση του κοινού, θεωρώντας πώς το έργο πού έχει να κάνει πρέπει να το κάνει, χωρίς να ενδιαφέρεται για μόδες και για επιτυχίες, άλλο τόσο δεν φροντίζει να προσελκύσει τον τύπο και άλλα κέντρα κοινής γνώμης. Απεχθάνεται την κινημα­τογραφική κριτική, πού τη βρίσκει στο σύνολο της μέτρια. Αποφεύγει τους δη­μοσιογράφους. Αγαπά να προκαλεί, να διακηρύττει, λόγου χάρη, παρωχημένες θέσεις του τύπου: Ό άνδρας είναι για να ενεργεί και να δημιουργεί. Ή γυναίκα για ν' αγαπά τον άνδρα.Αυτή ή αποσιώπηση όσον άφορα το σχολιασμό του έργου του, μαζί με τη δυ­σκολία προσέγγισης των ταινιών του, ιδί­ως των τελευταίων, μπορεί να εξηγήσει μια σοβαρή παρεξήγηση, πού είναι πια καιρός να διαλυθεί, για την προσωπική μεταφυσική του Ταρκόφσκυ. Ό κινημα­τογραφικός τύπος ιδιαίτερα, έχει παρου­σιάσει τον Ταρκόφσκυ όχι σαν ένα πιστό, άλλα σαν έναν άνθρωπο πού νοσταλγεί το Θεό. Βάζουν στο στόμα του Ταρκό­φσκυ —φράσεις εκατό φορές ξαναειπωμένες—: «Για μένα ό ουρανός είναι άδειος» (Postif Νο 109), «Δεν διαθέτω το όργανο με το όποιο νοιώθουμε τον Θεό» (Ecran Νο 66).
Ρωτήσαμε τον Ταρκόφσκυ πώς μπο­ρούσε να συμβιβάζει τον αγνωστικισμό αυτόν με την ολοφάνερη πνευματικότη­τα, πώς μπορούσε να λέει ταυτόχρονα: «Τό νόημα της ζωής είναι να υψωνόμαστε πνευματικά» και «Για μένα ό ουραγός εί­ναι άδειος»
...Αναπήδησε: «Ό ουρανός είναι άδει­ος... Ποτέ δεν τοπα αυτό! Που διαβάσατε κάτι τέτοιο; Ό Μπέργκμαν θα μπορούσε να το πει ή ό Κίρκεγκαρντ! Εγώ ποτέ!»
 — Για σας λοιπόν ό ουρανός δεν είναι άδειος; 
-    "Οχι, βέβαια!-    
-Το ερώτημα γίνεται πιο απλό. Τι εί­ναι για σας το πνευματικό; Ποια είναι ή πίστη σας;
— Πιστεύω πώς ό άνθρωπος δημιουρ­γήθηκε από Κάποιον πού είναι ανώτερος,πού είναι άπειρος και πώς όλη ή ζωή οφεί­λει να υπηρετεί αυτόν τον Κάποιον.
— Αυτό το ανώτερο Όν εΐναι ό Θεός της χριστιανικής παραδόσεως;
- Αναμφίβολα.

 — Θα λέγατε πώς είστε Όρθόδοξος;
-  Ναι

— Εΐναι ή πρώτη φορά πού δίνετε μια τόσο απλή απάντηση σ' αυτό το ερώτη­μα...

— Εΐναι ή πρώτη φορά πού μου θέτουν τέτοιο ερώτημα. Οι δημοσιογράφοι ερμη­νεύουν με τον τρόπο τους. Γράφουν ό,τιθέλουν. "Η δεν καταλαβαίνουν...

— Κι όμως, είναι πολύ πιο απλό να ξέ­ρουν πώς έπικαλείσθε την  Όρθοδοξία μάλλον, παρά μια «κούφια», διάχυτη πνευ­ματικότητα...

— Θα θελα να προσθέσω πώς βρίσκο­μαι ακόμη μακριά από αυτό προς το όποιο τείνω.Μιλάω για ένα ιδανικό, προσωπικά είμαι πολύ μακριά.

— Διαβάσαμε επίσης για σας πώς είστε κάποιος πού πέρασε μετά τον   "Αντρέι Ρουμπλιώφ «από μια πίστη στον Θεό σε μια πίστη στην τέχνη» (Etudes cinematographiques Νο 135-138).

— (Δυνατά γέλια). Καλό κι αυτό... (ε­ξοργισμένος) Ποια τέχνη; Πώς μπορεί να«πιστεύει» κανείς στην τέχνη; Ποτέ δεν πίστεψα στην τέχνη. Ή τέχνη είναι ή αν­τανάκλαση μέσα στον καθρέφτη αύτού πού είμαστε, μιας ανώτερης ικανότητας να δημιουργείς. Δεν κάνουμε τίποτε άλλο παρά να μιμούμεθα τον Δημιουργό. Ημα­στε πλασμένοι κατ' εικόνα Θεού, και ή πράξη της δημιουργίας είναι μια από τις κινήσεις οπού γινόμαστε όμοιοι του.
 -Με λίγα λόγια επικαλείστε μια θρη­σκευτική αντίληψη της τέχνης
— Πραγματικά. Ή τέχνη είναι μια προ­σευχή. Είναι ή προσευχή μου. Κι άν ή προσευχή μου ενδιαφέρει κάποιον, τότε ή τέ­χνη μου είναι χρήσιμη. Το χρέος του άν­θρωπου είναι να υπηρετεί. Ό κόσμος φτιάχτηκε πάνω σ' ένα μοναδικό τύπο σχέ­σεως, χάρις στον Θεό, τη διακονία. Δεν υπάρχει αμφιβολία πώς οι άνθρωποι με το να μη διακονούν, αλλά να υποδουλώνουν τους άλλους, προσπαθούν ν' αναποδογυ­ρίσουν τη σχέση και να θεμελιώσουν έτσι την εξουσία τους. Γι αυτό ή ιστορία της ανθρωπότητας δέν είναι τίποτε άλλο πα­ρά αγώνες για την εξουσία.
- Αντί να πούμε διακονούν,θα μπο­ρούσαμε να πούμε ν' αγαπούν;
-  Ασφαλώς.
— Και με ποιο τρόπο ή τέχνη μπορεί νά ναι έτσι διακονία και αγάπη;
- "Α... Αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι ένα μυστήριο. Εΐναι το μυστήριο της δημι­ουργίας. Θα μπορούσαμε να ζήσουμε εί­κοσι, τριάντα αιώνες, ποτέ δεν θα μαθαίναμε πώς δημιουργήθηκε ό κόσμος, όπως δεν θ' αποκρυπτογραφήσουμε ποτέ το μυστήριο της δημιουργίας. "Οταν γονατί­ζουμε μπροστά σε μια εικόνα και προσευ­χόμαστε στον Θεό βρίσκουμε τα αληθινά, τα σωστά λόγια. Με τόν ίδιο τρόπο, όταν απευθύνεις την τέχνη σου στον Θεό σαν μια προσευχή, βρίσκεις τα σωστό πρόσω­πα πού θα βάλεις στο έργο σου.
— Οί ταινίες σας είναι ή έκφραση αγά­πης για τον Δημιουργό;
— Θα'θελα πολύ να το πιστέψω... Δεν υπάρχει αμφιβολία, προσθέτουμε πάντα ένα  σωρό  πράγματα  στην δημιουργική ορμή, αλλά το ιδανικό για μένα θά'ταν ν'απελευθερωθώ από όλα αυτά τα περιττά.

Ό Μπαχ για παράδειγμα: Να ή καθαρή δημιουργία.


Από το Information Catholiques-Μετάφραση  Ελ.Μάινας-περιοδικό Σύναξη-proskynitis.blogspot