Πολλές φορές οι αναποδιές δεν είναι μάτι. Είναι απλώς ζωή. Και η ζωή θέλει σταυρό, όχι φυλαχτό και χάντρες.

π. Αυγουστίνος Βλάχος

Σήμερα, από το πρωί, έχω διαβάσει τρεις ευχές βασκανίας. Μήπως λόγω Τρίτης και 13; Ίσως.. Σοβαρά όμως τώρα, δεν είναι υπερβολή να πω ότι σχεδόν καθημερινά με πλησιάζει κόσμος ανήσυχος, προβληματισμένος, με φόβο, ναι με φόβο, ζωγραφισμένο στα μάτια του.

 «Πάτερ, μας μάτιασαν», «κάτι δεν πάει καλά στο σπίτι», «όλο αναποδιές», «μήπως είναι κακό μάτι;».

 Και κάθε φορά συνειδητοποιώ πόσο εύκολα ο φόβος βρίσκει χώρο μέσα μας, όταν η πίστη μπερδεύεται με τη δεισιδαιμονία και όταν η Εκκλησία αντιμετωπίζεται ασυναίσθητα σαν καταφύγιο «ξεματιάσματος» αντί ως χώρος θεραπείας και σωτηρίας.

Αρχικά να πούμε πως η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν κοροϊδεύει τον ανθρώπινο πόνο ούτε γελοιοποιεί την αγωνία. Δεν λέει ότι αυτά είναι στη φαντασία του κόσμου. Οι Πατέρες αναφέρονται στη βασκανία, το κάνουν όμως με ακρίβεια και κυρίως με διάκριση. Δεν τη βλέπουν ως μια μαγική δύναμη που έχει ο άνθρωπος στα μάτια του. Δεν υπάρχει βλέμμα που να ενεργεί αυτοτελώς και ανεξάρτητα από την πνευματική κατάσταση του ανθρώπου. Αυτό που υπάρχει είναι ο φθόνος, η ζήλια, το πάθος της ψυχής και η αλήθεια είναι πως όταν αυτά συναντούν απέναντί τους ένα έδαφος πνευματικής αμέλειας και αστάθειας, τότε βρίσκει χώρο το κακό. Η βασκανία δεν είναι «λαογραφία», είναι ένα πνευματικό γεγονός που σχετίζεται με την ενέργεια του διαβόλου στη ζωή του ανθρώπου και ο δρόμος της θεραπείας δεν είναι μαγικός, είναι αμιγώς εκκλησιαστικός.

Με λίγα λόγια, δεν φοβόμαστε τον άνθρωπο. Φοβόμαστε την απομάκρυνσή μας από Τον Θεό. Εκεί βρίσκεται ο πυρήνας του προβλήματος, όπως επιμένουν οι Πατέρες, όταν για όλα εκείνα που αφορούν τον άνθρωπο, μιλούν για την αιτία κι όχι μόνο για το σύμπτωμα. Αν και ο φθόνος, όπως λέει ο Χρυσόστομος, κατατρώγει πρώτα εκείνον που τον κουβαλά, πριν ακόμη πάει να πληγώσει τον άλλον. Και τελικά, το πιο τραγικό στη βασκανία, είναι ότι γεννιέται από μια καρδιά που δεν αναπαύεται, που δεν χαίρεται με το καλό του άλλου, που δεν έχει ειρήνη μέσα της.

Αυτό που λέω πάντοτε στους ενορίτες μας, είναι πως όποιος είναι βαπτισμένος Ορθόδοξος Χριστιανός, όποιος ζει μέσα στην Εκκλησία, εξομολογείται, κοινωνεί, φοράει πάνω του τον Σταυρό του, ο οποίος είναι «όπλον ειρήνης, αήτηττον τρόπαιον», δεν έχει λόγο να φοβάται τη βασκανία, το μάτι ή τις κακές επιρροές. Κι αυτό δεν το λέω εγώ. Το λέει η Θεολογία της Εκκλησίας, που γνωρίζει καλά ότι όπου κατοικεί η Χάρις Του Θεού, δεν κυριαρχεί ο φόβος. Αν ο Χριστός κατοικεί μέσα μας, όχι ως ιδέα αλλά ως ζώσα παρουσία, τι ακριβώς θα μας πειράξει; Ποια ζήλια; Ποιο βλέμμα; Ποια δύναμη μπορεί να σταθεί απέναντι στη Χάρη Του; Η ασφάλεια του πιστού δεν είναι «ψυχολογική αυτοπεποίθηση», είναι εμπιστοσύνη στην πρόνοια Του Θεού, είναι ζωή μέσα στα Μυστήρια, είναι μετάνοια, είναι το να μην αφήνουμε την καρδιά μας ακάλυπτη.

Πίσω από την ενέργεια του ξεματιάσματος, κρύβεται ο διάβολος.

 Βλέπουμε, κατεξοχήν, γυναίκες να ξεματιάζουν και να υποκαθιστούν την Εκκλησία, που έχει ειδική ευχή για την βασκανία. Πίσω από αυτήν την ενέργεια του ξεματιάσματος, κρύβεται ο διάβολος.
Λένε πολλοί:
- Μα, το «Πάτερ ημών»... λέει η κυρία Κατίνα και ξεματιάζει. Πού είναι το κακό;
Κανένα αγκρίστρι δεν πιάνει ψάρι χωρίς δόλωμα. «Πάτερ ημών» θέλει ο διάβολος να του βάλεις, μα είναι δικό του το αγκίστρι. Μετά το «Πάτερ ημών» της κ. Κατίνας, φεύγει ο διάβολος από τον ματιασμένο, για να φανεί στον άλλον ότι η Εκκλησία δεν έχει δύναμη και έχει δύναμη η κυρία Κατίνα, που είναι όργανο του σατανά, χωρίς να το καταλαβαίνει.
Έτσι η κυρία Κατίνα γίνεται «αγία» στα μάτια του κόσμου, αυτός που «θεραπεύτηκε» απ' αυτήν την βλέπει σαν σωτήρας της, ενώ η ίδια πιστεύει ότι είναι κάποια.
Όλα είναι τέχνασμα του σατανά!
 Όμως, ο διάβολος, με αυτόν τον πονηρό τρόπο, μπορεί να λύνει τα μάγια του σώματος (π.χ. πονοκέφαλος) εκείνου που ματιάστηκε, αλλά σκλαβώνει την ψυχή του.
Αντίθετα η Εκκλησία, δια της ειδικής ευχής που διαβάζει ο ιερέας, «λύνει» τα μάγια της ψυχής και του σώματος και ο άνθρωπος απελευθερώνεται.

Δημήτριος Παναγόπουλος- Ιεροκήρυκας

Η βασκανία στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας.

Γεωργίου Ζαραβέλα Θεολόγου ΜΑ Ιστορικής Θεολογίας - Λειτουργικής ΕΚΠΑ

 

 Ο όρος "βασκανία" ορίζει το φθόνο, τη συκοφαντία, την κακολογία, αλλά και τη διά του βλέμματος επίδραση κάποιου σε άλλο πρόσωπο, κοινά ονομαζόμενη και ως μάτιασμα. Η λέξη προέρχεται από τον αρχαιοελληνικό όρο βάσκανος και το ρήμα βασκαίνω, με την ίδια σημασία. Η περί βασκανίας πεποίθηση απαντάται τόσο στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όσο και σε άλλες κοινωνίες, λαούς και εποχές.

 Αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι και άλλες επιφανείς προσωπικότητες , ιδίως οι: Δημόκριτος, Πλούταρχος, Αριστοτέλης, Ηλιόδωρος, επιχείρησαν να εξετάσουν τη βασκανία από τη σκοπιά της ψυχολογίας. Ο ρωμαίος ποιητής Βιργίλιος αναφέρει περιστατικό βασκανίας σε βοσκό. Οι Ρωμαίοι λάτρευαν μεταξύ των θεοτήτων τους και τη Cumina, η οποία είχε ως αποκλειστικό έργο την αποτροπή της βασκανίας. Ψήγματα των δοξασιών αυτών υπάρχουν και στη σύγχρονη εποχή, άλλοτε έκδηλα και άλλοτε καλυμμένα κάτω από το πρόσχημα της λαϊκής ευσέβειας.

 Η Εκκλησία, σαφώς, δεν αποδέχεται τη βασκανία – μάτιασμα υπό τις ανωτέρω εκδοχές, αφού δεν αποτελεί έργο χριστιανικό, αλλά δαιμονική επιβουλή κατά του ανθρώπου και της δημιουργίας. Η βασκανία συνιστά δεισιδαιμονία, η οποία αποστρέφει τον άνθρωπο από την πίστη στην πρόνοια του Θεού και τον αιχμαλωτίζει σε έναν κυκεώνα μυστικιστικών πρακτικών. Οι πρακτικές αυτές, συμπεριλαμβανόμενες υπό τον γενικό τίτλο «ξεμάτιασμα», φαίνονται στα μάτια των καλόπιστων ως ευεργετικές, αλλά συνιστούν και εκείνες πλάνη, χειρότερη από την αρχική περί βασκανίας κακοδοξία.

 Τα αγιογραφικά κείμενα σπάνια μιλούν για τη βασκανία. Οι παλαιοδιαθηκικές αναφορές είναι ελάχιστες και συνδέονται με την έννοια του φθόνου (Παροιμ. κγ’, 6, κη’ 22, Σοφ. Σειρ. ιδ’, 3). Η μοναδική περί βασκανίας αναφορά της Καινής

Όταν η ψυχή μας είναι αγιασμένη, ακτινοβολεί το καλό. Στέλνομε τότε σιωπηλά την αγάπη μας χωρίς να λέμε λόγια!

Όσιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης

  Όταν εύχεται κανείς για τον πλησίον του, μια καλή δύναμη βγαίνει απ’ αυτόν και πηγαίνει στον αδελφό και τον θεραπεύει και τον δυναμώνει και τον ζωογονεί. ”
Ο άνθρωπος έχει τέτοιες δυνάμεις, ώστε να μπορεί να μεταδώσει το καλό ή το κακό στο περιβάλλον του. Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Πρέπει να βλέπομε το καθετί με αγαθό τρόπο. Τίποτα το κακό να μη σκεπτόμαστε για τους άλλους. Κι ένα βλέμμα κι ένας στεναγμός επιδρά στους συνανθρώπους μας. Και η ελάχιστη αγανάκτηση κάνει κακό. Να έχομε μέσα στην ψυχή μας αγαθότητα κι αγάπη· αυτά να μεταδίδομε.

 Να προσέχομε να μην αγανακτούμε για τους ανθρώπους που μας βλάπτουν· μόνο να προσευχόμαστε γι’ αυτούς με αγάπη. Ό,τι κι αν κάνει ο συνάνθρωπος μας, ποτέ να μη σκεπτόμαστε κακό γι’ αυτόν. Πάντοτε να ευχόμαστε αγαπητικά. Πάντοτε να σκεπτόμαστε το καλό.
Δεν πρέπει ποτέ να σκεπτόμαστε για τον άλλο ότι θα του δώσει ο Θεός κάποιο κακό ή ότι θα τον τιμωρήσει για το αμάρτημά του. Αυτός ο λογισμός φέρνει πολύ μεγάλο κακό, χωρίς εμείς να το αντιλαμβανόμαστε.

Πολλές φορές αγανακτούμε και λέμε στον άλλο: «Δεν φοβάσαι τη δικαιοσύνη του Θεού, δεν φοβάσαι μη σε τιμωρήσει;». Άλλη φορά πάλι λέμε: «Ο Θεός δεν μπορεί θα σε τιμωρήσει γι’ αυτό που έκανες» ή «Θεέ μου, μην κάνεις κακό σ’ αυτόν τον άνθρωπο γι’ αυτό που μου έκανε» ή «Να μην πάθει αυτό το πράγμα ο τάδε».
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, έχομε βαθιά μέσα μας την επιθυμία να τιμωρηθεί ο άλλος. Αντί, όμως να ομολογήσομε το θυμό μας για το σφάλμα του, παρουσιάζομε με άλλον τρόπο την αγανάκτησή μας και, δήθεν, παρακαλούμε τον Θεό γι’ αυτόν. Έτσι, όμως, στην πραγματικότητα καταριόμαστε τον αδελφό.
Κι αν, αντί να προσευχόμαστε, λέμε, «να το βρεις απ’ τον Θεό, να σε πληρώσει ο Θεός για το κακό που μου έκανες», και τότε πάλι ευχόμαστε να τον τιμωρήσει ο Θεός. Ακόμη και όταν λέμε, «ας είναι βλέπει ο Θεός», η διάθεση της ψυχής μας ενεργεί κατά ένα μυστηριώδη τρόπο, επηρεάζει την ψυχή του συνανθρώπου μας και αυτός παθαίνει κακό.

Όταν κακομελετάμε, κάποια κακή δύναμη βγαίνει από μέσα μας και μεταδίδεται στον άλλο, όπως μεταφέρεται η φωνή με τα ηχητικά κύματα, και όντως ο άλλος παθαίνει κακό. Γίνεται κάτι σαν βασκανία, όταν ο άνθρωπος έχει για τους άλλους κακούς λογισμούς. Αυτό γίνεται απ’ τη δική μας αγανάκτηση. Εμείς μεταδίδομε μυστικώ τω τρόπω την κακία μας. Δεν προκαλεί ο Θεός το κακό αλλά η κακία των ανθρώπων. Δεν τιμωρεί ο Θεός, αλλά η δική μας κακή διάθεση μεταδίδεται στην ψυχή του άλλου μυστηριωδώς και κάνει το κακό. Ο Χριστός ποτέ δεν θέλει το κακό. Αντίθετα παραγγέλλει: «Ευλογείτε τους καταρωμένους υμάς …».

 Η βασκανία είναι πολύ άσχημο πράγμα. Είναι η κακή επίδραση που γίνεται όταν κανείς ζηλέψει κι ορεχθεί κάτι ή κάποιον. Θέλει μεγάλη προσοχή. Η ζήλια κάνει πολύ κακό στον άλλο. Αυτός που βασκαίνει δεν το βάζει καν στο νου του ότι κάνει κακό. Είδατε τι λέει και η Παλαιά Διαθήκη: «Βασκανία γαρ φαυλότητας αμαυροί τα καλά».
Όταν όμως ο άλλος είναι άνθρωπος του Θεού και εξομολογείται και μεταλαμβάνει και έχει πάνω του τον Σταυρό, δεν τον πιάνει τίποτα. Όλοι οι δαίμονες να πέσουν πάνω του δεν καταφέρνουν τίποτα.

 Μέσα μας υπάρχει ένα μέρος της ψυχής που λέγεται «ηθικολόγος». Αυτός ο «ηθικολόγος» όταν βλέπει κάποιον να παρεκτρέπεται, επαναστατεί, ενώ πολλές φορές αυτός που κρίνει έχει κάνει την ίδια παρεκτροπή. Δεν τα βάζει όμως με τον εαυτό του αλλά με τον άλλο. Κι αυτό δεν το θέλει ο Θεός. … Λέμε παραδείγματος χάριν: «Έπρεπε να κάνεις αυτό· δεν το έκανες, να τι έπαθες!». Στην πραγματικότητα, επιθυμούμε να πάθει ο άλλος κακό. Όταν σκεπτόμαστε το κακό, τότε μπορεί πράγματι να συμβεί.

  Κατά ένα μυστηριώδη και αφανή τρόπο μειώνομε στον άλλο τη δύναμη να πάει στο αγαθό, του κάνομε κακό. Μπορεί να γίνομε αιτία ν’ αρρωστήσει, να χάσει τη δουλειά του, την περιουσία του κ.λπ. Μ’ αυτό τον τρόπο δεν κάνομε κακό μόνο στον πλησίον μας αλλά και στον εαυτό μας, γιατί απομακρυνόμαστε απ’ την χάρι του Θεού. Και τότε προσευχόμεθα και δεν εισακουόμεθα. «Αιτούμεν και ου λαμβάνομεν». Γιατί; Το σκεφθήκαμε ποτέ αυτό; «Διότι κακώς αιτούμεθα». Πρέπει να βρούμε τρόπο να θεραπεύσομε την τάση που υπάρχει μέσα μας να αισθανόμαστε και να σκεπτόμαστε με κακία για τον άλλο.
Είναι δυνατόν να πει κάποιος, «έτσι που φέρεται ο τάδε θα τιμωρηθεί απ’ τον Θεό», και να νομίζει ότι το λέει χωρίς κακία. Είναι, όμως, πολύ λεπτό πράγμα να διακρίνει κανείς αν έχει ή δεν έχει κακία. Δεν φαίνεται καθαρά. Είναι πολύ μυστικό πράγμα τι κρύβει η ψυχή μας και πώς αυτό μπορεί να επιδράσει σε πρόσωπα και πράγματα.
Δεν συμβαίνει το ίδιο αν πούμε μετά φόβου ότι ο άλλος δεν ζει καλά και να προσευχόμαστε να τον βοηθήσει ο Θεός και να του δώσει μετάνοια· δηλαδή ούτε λέμε, ούτε κατά βάθος επιθυμούμε να τον τιμωρήσει ο Θεός γι’ αυτό που κάνει.

 Τότε όχι μόνο δεν κάνομε στον πλησίον κακό, αλλά του κάνομε και καλό. Όταν εύχεται κανείς για τον πλησίον του, μια καλή δύναμη βγαίνει απ’ αυτόν και πηγαίνει στον αδελφό και τον θεραπεύει και τον δυναμώνει και τον ζωογονεί. Μυστήριο πως φεύγει από μας αυτή η δύναμη. Όμως πράγματι αυτός που έχει μέσα του το καλό στέλνει την καλή αυτή δύναμη στους άλλους μυστικά και απαλά. Στέλνει στον πλησίον του φως, που δημιουργεί έναν κύκλο προστασίας γύρω του και τον προφυλάσσει απ’ το κακό. Όταν έχομε για τον άλλο αγαθή διάθεση και προσευχόμαστε, θεραπεύομε τον αδελφό και τον βοηθάμε να πάει προς τον Θεό.

Υπάρχει μία ζωή αόρατη, η ζωή της ψυχής. Αυτή είναι πολύ ισχυρή και μπορεί να επιδράσει στον άλλον, έστω κι αν μας χωρίζουν χιλιόμετρα. Αυτό γίνεται και με την κατάρα, η οποία είναι δύναμη που ενεργεί το κακό. Αν, όμως, πάλι με αγάπη προσευχηθούμε για κάποιον, όση απόσταση κι αν μας χωρίζει, μεταδίδεται το καλό. Άρα και το καλό και το κακό δεν τα επηρεάζουν οι αποστάσεις. Μπορούμε να τα στείλομε σε αποστάσεις απέραντες.

… Ο θρούς της ψυχής μας φθάνει μυστηριωδώς κι επηρεάζει τον άλλον, έστω κι αν δεν εκφράσομε ούτε μια λέξη. Και χωρίς να μιλήσομε, μπορεί να μεταδώσομε το καλό ή το κακό, όση κι αν είναι η απόσταση που μας χωρίζει απ’ τον πλησίον. Αυτό που δεν εκφράζεται έχει συνήθως περισσότερη δύναμη απ’ τα λόγια.

Η κακή δύναμη δεν έχει φραγμούς, δεν εμποδίζεται ούτε από κλειδαριές ούτε από αποστάσεις. Η κακή δύναμη μπορεί και το αυτοκίνητο αν το γκρεμίσει χωρίς να υπάρχει καμιά βλάβη.

Καταλάβατε, λοιπόν πώς οι κακές μας σκέψεις, η κακή μας διάθεση επηρεάζουν τους άλλους; Γι’ αυτό πρέπει να βρούμε και τον τρόπο να καθαρίσομε το βάθος του εαυτού μας από κάθε κακία. Όταν η ψυχή μας είναι αγιασμένη, ακτινοβολεί το καλό. Στέλνομε τότε σιωπηλά την αγάπη μας χωρίς να λέμε λόγια.

Βέβαια αυτό στην αρχή είναι λίγο δύσκολο.

Πρώτα ήταν ανίκανος να κάνει το καλό, (ο απόστολος Παύλος) μετά που ήλθε ο Χριστός μέσα του έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. Και φώναζε μάλιστα: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός». Το έλεγε, το κήρυττε με καύχηση, ότι «έχω τον Χριστό μέσα μου», ενώ πρωτύτερα έλεγε: «Ήθελα να κάνω το καλό, αλλά δεν μπορούσα».

Έτσι θ’ αποσπάσομε την χάρι του Θεού, θα καταστούμε ένθεοι. Άμα δοθούμε κατά κει, άμα δοθούμε στην αγάπη του Χριστού, τότε όλα θα μεταβληθούν, όλα θα μεταστοιχειωθούν, όλα θα μεταποιηθούν, όλα θα μετουσιωθούν. Ο θυμός η οργή, η ζήλεια, ο φθόνος, η αγανάκτηση, η κατάκριση, η αχαριστία, η μελαγχολία, η κατάθλιψη, όλα θα γίνουν αγάπη, χαρά, λαχτάρα, θείος έρως. Παράδεισος!

Ξεμάτιασμα από λαικούς δεν επιτρέπεται!

Βασκαίνονται οι ανεξομολόγητοι.
Βασκαίνουν οι μάγοι και γενικά
Όσοι έχουν πονηρό πνεύμα(φθονεροί, κ.λ.π.)
Το «φτύσιμο»
Για να «μη βασκαθείς» δεν επιτρέπεται
Διότι είναι απαξίωση, περιφρόνηση του ανθρώπινου προσώπου.
«Ξεμάτιασμα» από λαϊκούς δεν επιτρέπεται.

Την ευχή της βασκανίας επιτρέπεται
Να την διαβάζουν μόνο οι ιερείς.
Όσοι είναι εξομολογημένοι δεν «ματιάζουν»
Ούτε «ματιάζονται».
Όσοι έχουν βαριές αμαρτίες ανεξομολόγητες
και «ματιάζουν» και «ματιάζονται».Η Εκκλησία μας δέχεται την βασκανία.Δηλαδή την επέμβαση του πονηρού πνεύματος και τη θεωρεί έργο του διαβόλου.
Σχετίζεται κυρίως με τον φθόνο και την ζήλεια.
Γι' αυτό και η ευχή κατά της βασκανίας (που διαβάζεται μόνο από Ιερέα)λέει μεταξύ άλλων:
Απόστησον πάσαν διαβολικήν ενέργειαν, πάσαν σατανικήν έφοδο
Και πάσα επιβουλήν, περιέργειαν τε πονηράν
Και βλάβην και οφθαλμών βασκανίαν τω φθονερών ανθρώπων
Από του δούλου σου ( όνομα )
Και η υπο ωραιότητος ή ανδρείας ή ευτυχίας ή ζήλου ή και φθόνου βασκανίας συνέβη,...
Στην απάντηση μας αυτή δεν θα αναφερθούμε σε αυτόν που "ματιάζεται"Αλλά σε αυτόν που "ματιάζει".
Και αυτό, γιατί πρέπει να εξετάσουμε και να πολεμήσουμε την πηγή της βασκανίας.
Το ερώτημα δεν είναι γιατί "μας πιάνει το μάτι"αλλά γιατί κάποιοι έχουν αυτή την αρνητική ικανότητα...
Ο καθένας από εμάς μπορεί να ματιάσει;
Όχι.
Άρα αυτός που μπορεί, τι έχει ή μάλλον τι του λείπει και μεταδίδει αρνητική ενέργεια "δια της οράσεως";
Είπαμε ότι οι πατέρες της Εκκλησίας μας αποδίδουν το μάτι σε "δαιμόνιο".
Αυτός που ματιάζει έχει "δαιμόνιο".Ακούγεται βαρύ αλλά έτσι είναι.
Αυτός που ματιάζει, συνήθως απέχει από την εκκλησία και τα μυστήρια της.
Δεν εξομολογείται, δεν κοινωνεί των Αχράντων μυστηρίων,δεν κάνει τον Σταυρό του ή τελοσπάντων ανήκει στο Σώμα της Εκκλησίας,αλλά δεν μετέχει συνειδητά στα μυστήρια της...
Και μάλλον έτσι είμαστε οι περισσότεροι: "Ο λαός ούτος τω στόματι αυτών και τοις χείλεσί με τιμά
Η δε καρδία αυτών πόρρω απέχει απ΄ εμού" (Ματθ. ιε,8)
Δυστυχώς, έτσι είναι όσο και αν ακούγεται άσχημα όσο και αν δεν θέλουμε να το παραδεχτούμε
Η αποχή και η απομάκρυνση από τον θείο δρόμο από τον μη εκκλησιασμό μόνο πόρτες ανοίγει στον διάβολο με ότι μπορεί να συνεπάγεται αυτό.
Ο καθένας από εμάς λοιπόν, πρέπει να εξετάσει τον εαυτό του
σχετικά με την ειλικρινή συμμετοχή του στα μυστήρια Και στον εκκλησιασμό και να ασφαλίσει τον εαυτό του με το μεγαλύτερο όπλο κατά του διαβόλου που είναι ο Σταυρός

lllazaros.blogspot