Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΦΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 1821 ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΡΗΓΟΡΙΟ ΤΟΝ Ε΄

Την Μεγάλην Δευτέραν του 1821, τρεις ώρας μετά το μεσονύκτιον, εν ω άπαντες οι εν τω Πατριαρχείω εκοιμώντο, ο Πατριάρχης κατήρχετο την κλίμακα, φέρων εις χείρας κλείδα και υπό των αγίων συνοδικών, των Μητροπολιτών Καισαρείας, Δέρκων, Εφέσου, Χαλκηδόνος, Νικομηδείας και Νικαίας ακολουθούμενος. Κατελθών εις την αυλήν του μεγάρου διηυθύνθη προς την θύραν του Πατριαρχικού ναού και ήνοιξεν αυτήν. Αφού δε πάντες εισήλθον, εκλείδωσεν αυτήν ένδοθεν. Θεία γαλήνη εκράτη εν τω ναώ.
Ουδέν άλλο φως έλαμπεν εν αυτώ ειμή το αμυδρόν ακοίμητον της κανδήλας της προ του Εσταυρωμένου και το της όπισθεν του αρτοφορείου της Αγίας Τραπέζης.
Η σιγή, το τρέμων φως των δύο κανδήλων, η μαρμαρυγή των αγίων εικόνων, αίτινες εφαίνοντο κινούμενοι υπό το ασθενές των κανδήλων φως, το σοβαρόν και ιεροπρεπές της Εκκλησίας, η παρουσία επτά ρασοφόρων, των επισημοτέρων ποιμένων της Ανατολικής Ποίμνης, παρίστων θέαμα εξαίσιον και απερίγραπτον.

- Άγιοι αδελφοί και συλλειτουργοί, είπε προς αυτούς ο Πατριάρχης, προχωρήσαντας μέχρι των αγίων θυρών του ιερού βήματος, ένθα συνετάχθησαν εις κύκλον, έχοντες αυτόν εν τω μέσω, ιδού συνήλθομεν, εν τω ναώ του Θεού. Ουδείς άλλος μας βλέπει ειμή ο ακοίμητος αυτού οφθαλμός και ουδέν άλλο ους μας ακούει ειμή το ους το κλίνοντος αυτό εις τας δεήσεις και των δικαίων και των αμαρτωλών. Προ μικρού απηυθύναμεν αφορισμόν ακούσιον κατά των επαναστατών αδελφών ημών χριστιανών, των υπέρ Πίστεως και Πατρίδος υπό την σημαίαν του Σταυρού μαχομένων.
Ο Σωτήρ ημων ενετείλατο ημίν το «εύχεσθαι και μη καταράσθε», ημείς δε κατηράσθημεν έργον άγιον, πράξιν θείου μαρτυρίου, θυμάτων ιερών υπέρ της πίστεως του Χριστού προσφερθέντων εις ολοκαύτωσιν.

Ο Ιερομάρτυρας και Εθνομάρτυρας Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε'

Ο βίος και η μαρτυρική εκτέλεση του Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε', αποτελούν πεδίο μελέτης και αντιπαράθεσης μεταξύ των ιστορικών, καθώς κατά το παρελθόν διατυπώθηκαν διαφορετικές ερμηνείες, σχετικά με την στάση του μεγάλου ιεράρχη απέναντι στην προοπτική της απελευθέρωσης του γένους, κάτι που ο συγγραφέας Γιώργος Κεκαυμένος διαφωτίζει με μια πλειάδα πρωτογενών πηγών και στοιχείων.
 Τόσο στο διάταγμα καταδίκης του Πατριάρχη "Γιαφτάς", όσο και στις επιστολές της Υψηλής Πύλης προς τις προξενικές αρχές της Ρωσίας και τον Nesserlode, αναφέρεται ξεκάθαρα ότι ο Γρηγόριος ο Ε' δεν εκτελέστηκε μόνο για την αποτυχία του να αποτρέψει το ποίμνιο του από επαναστατικές ενέργειες, αλλά και γιατί ανέπτυξε ο ίδιος δράση, κάτι που αποκαλύφθηκε στις αρχές μέσω των κατασχεμένων γραμμάτων του.

Ο Γεώργιος Αφθονίδης, αρχιγραμματέας του Οικουμενικού Πατριαρχείου και εκ των κορυφαίων στελεχών της Φιλικής Εταιρείας επιβεβαίωσε μέσω του γαμπρού του Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου ότι ο πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε' ήταν συμμέτοχος στις προετοιμασίες του επαναστατικού αγώνα, ενώ το ίδιο ισχυρίζονται τόσο ο Φωτάκος μέσω προσωπικής του μαρτυρίας από την Κωνσταντινούπολη, όσο και ο Κασομούλης μέσω των απομνημονευμάτων του. Το ίδιο μαρτυρά ο Ιωάννης Φιλήμων και ξένοι ιστορικοί της εποχής όπως ο G.G Gervinus, o G. Finlay, και ο Mendelssohn Bartholdy.

Η "συμπαιγνία" του Πατριαρχείου αναφορικά με τον πρώτο αφορισμό που όφειλε να εκδώσει είναι ότι δεν γνωστοποιήθηκε δημόσια, καθώς ήταν ανυπόστατος. Οι υπογραφές προήλθαν από ανύπαρκτους μητροπολίτες ή μητροπόλεις που δεν υπήρχαν στον εκκλησιαστικό χάρτη, ενώ δεν τυπώθηκε σε μονόφυλλο αλλά χειρογραφήθηκε, κάτι που έκανε την κοινοποίηση του πρακτικά αδύνατη. Την καθυστέρηση οποιασδήποτε καταδίκης της επανάστασης εκ μέρους του Πατριαρχείου επιβεβαίωσε και η γερμανική εφημερίδα Allgemeine Zeitung, η οποία σε ανταπόκριση της12ης Μαρτίου 1821 γράφει μόνο για σουλτανικό μπουγιουρντί.

Η Παναγιά στα Ντομάτα και το φέρετρο του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ Κωνσταντινουπόλεως.

Στον οικισμό Ντομάτα της ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑΣ βρίσκεται η εκκλησία της Υπεραγίας  Θεοτόκου, η οποία έχει χαρακτηρισθεί ΕΘΝΙΚΟ ΜΝΗΜΕΊΟ. 

Η συγκεκριμένη εκκλησία κατασκευάστηκε το έτος 1800 περίπου και εχρυσώθη το έτος 1812. Το ντυμένο με φύλλο χρυσού ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι αμύθητης αξίας.

Γιορτάζει στα Εισόδια της Θεοτόκου και εκεί φυλάσσεται το φέρετρο του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ Κωνσταντινουπόλεως.

ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο Έ – ΑΓΙΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΥΘΟΙ ΤΩΝ ΕΘΝΟΜΗΔΕΝΙΣΤΩΝ

«Ω τον ηλίθιον Σουλτάνον! Τους φίλους του σφάζει, αντί να τους φορέση καυτάνι!»
Επιστολή Αδαμάντιου Κοραή προς τον Ιάκωβο Ρώτα, 26 Δεκεμβρίου 1821
Με αυτή τη ειρωνική φράση, ο Κοραής εκφράζει την προσωπική του εμπάθεια , την έλλειψη ανθρωπιάς αλλά και την αδυναμία του να κατανοήσει τη βαθύτερη στρατηγική του Πατριάρχη.

  Από εκείνη την εποχή γίνεται σαφές ότι ο Πατριάρχης είχε ήδη εχθρούς εκ των έσω, έτοιμους να αμφισβητήσουν και να δυσφημήσουν τη δράση του.Έτσι μόνο περίεργο δεν φαντάζει ότι 200 και πλέον χρόνια μετά κάθε χρόνο τέτοια εποχή, εθνομηδενιστικοί και αντιχριστιανικοί κύκλοι επιχειρούν να διαστρεβλώσουν την ιστορική μνήμη του Γρηγορίου Ε’. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύει ακριβώς το αντίθετο ήταν μυστικός υποστηρικτής της Φιλικής Εταιρείας, σύμβουλος των οπλαρχηγών και προστάτης των πιστών.

 Ο Γρηγόριος Ε’ ανήκε στη Φιλική Εταιρεία και συνεργάστηκε μυστικά με τους ηγέτες της Επανάστασης, όπως ο Αλέξανδρος Υψηλάντης. Παρά τον τίτλο του Οικουμενικού Πατριάρχη, που τον καθιστούσε ισχυρό αλλά ευάλωτο, γνώριζε ότι η άμεση αντίδραση στους Οθωμανούς θα μπορούσε να προκαλέσει μαζικά αντίποινα κατά των χριστιανικών κοινοτήτων.

«Η ΘΑΥΜΑΣΤΗ ΑΦΘΑΡΣΙΑ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΛΕΙΨΑΝΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ Ε΄».

Η θεόθεν απόδειξις της αγιότητος του Αγίου Ενδόξου Ιερομάρτυρος, Γρηγορίου του Ε΄, Πατριάρχου Κων/πόλεως, τον οποίον η Αγιωτάτη ημών Εκκλησία, δια Συνοδικής Πράξεως Αυτής της 8ης Απριλίου 1921, ενέγραψε εις τας δέλτους των Αγίων της αμωμήτου ημών πίστεως, είναι η θαυμαστή αφθαρσία του μαρτυρικού του λειψάνου.

Η άφθαρτος και ακήρατος διατήρησις του ιερού λειψάνου του Αγίου Ενδόξου Ιερομάρτυρος, Γρηγορίου του Ε΄, Πατριάρχου Κων/πόλεως, ο οποίος δια της αρνήσεως της αλλαξοπιστίας του και της σωτηρίας της ζωής του και δια την ομολογίαν της πίστεως και «διά τόν λόγον τοῦ Θεοῦ καί τήν μαρτυρίαν τοῦ Ἀρνίου ἥν εἶχε», είναι η αιτία της αναγνωρίσεως, παρά της συνειδήσεως της Εκκλησίας, της αγιότητός του.[....]

Οὕτω κατά τόν ἐπιτάφιον πρός τόν Πατριάρχην λόγον του (19 Ἰουνίου 1821) ὁ σοφός κληρικός Κωνσταντῖνος Οἰκονόμος ὁ ἐξ Οἰκονόμων ἔλεγε: “Πολλαί πόλεις καί χῶραι καί πρώην εὐλογήθησαν, ἐκλεχθεῖσαι θεόθεν εἰς ξένων ἁγίων λειψάνων οἰκητήρια. Τάς Λιπάρας ἐδιάλεξεν εἰς πρόσκαιρον κατοικίαν τοῦ ἱεροῦ αὐτοῦ λειψάνου ὁ ἀπόστολος Βαρνάβας. Εἰς τήν νῆσον τῶν Κορυφῶν διεύθυνε τάς τρίβους αὐτοῦ διά θαλάσσης ὁ θεοφόρος Ἅγιος Σπυρίδων. Καί ὁ ἱερός Γρηγόριος ἐξελέξατo τήν Ὀδησσόν... Δοξάζου, λοιπόν, ἀείμνηστε Γρηγόριε, καί εἰς τήν γῆν, καθώς καί εἰς τούς οὐρανούς. Ἀναπαύου τό μέν ἱερόν σου λείψανον εἰς τήν Ὀδησσόν, τήν δ’ ἁγίαν σου ψυχήν εἰς τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Ἐκεῖ μετά τοῦ πατριάρχου Ἀβραάμ καί πάντων τῶν Ἁγίων ἱεραρχῶν, ἐκεῖ ἔμπροσθεν εἰς τόν θρόνον τοῦ Ἀρνίου, ἐνδεδυμένος τήν λευκήν τῆς ἀθωότητος στολήν, τήν ὁποίαν ἐλεύκανας διά τοῦ αἵματος τοῦ Ἀρνίου καί αἵματος τοῦ μαρτυρίου σου, κράτει τόν φοίνικα τῆς νίκης καί δοξολόγει τῆς δόξης τόν Κύριον”. 

Μετά ἕν ἔτος ὁ ἴδιος μέν κατά τό μνημόσυνον (10 Ἀπριλίου 1822) εἰς τόν ἐν Ὀδησσῷ καθεδρικόν ναόν τῆς Μεταμορφώσεως ἔλεγε πάλιν: 

“Τοῦ ἀοιδίμου πατριάρχου τόν νεκρόν ...τόν ἐσεβάσθη τρία νυχθήμερα ὁ βυθός... καί τέλος μετά μακράν ταξιδιοῦ ἅπαντες εἴδομεν αὐτόν εἰς τήν Ὀδησσόν σῶον, ἀκέραιον, ὡς νωπόν καί σύγκαιρον, ὄχι ὡς ἑνός μηνός νεκρόν. Καί ἰδού σήμερον περί τόν τάφον αὐτοῦ λιτανεύοντες, τήν τούτου μνήμην εὐκλεῶς μακαρίζομεν, δοξάζοντες τόν Θεόν, τόν θαυμαστόν ἐν τοῖς Ἁγίοις αὐτοῦ”».(Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια, Τόμος Δ΄, Εκδ. Α. Μαρτίνου, Αθήνα 1964, στ. 741-742).

Διά τήν αλήθειαν των πραγμάτων και την καταγραφήν της ιστορίας και δια την υπέρβαση κάθε ασταθούς και κατά καιρούς εκδηλουμένης αμφισβητήσεως της αγιότητος του ανδρός, ενώπιον του Παναγίου Θεού καταθέτω την προσωπική μου

Όχι! Γι' αυτό είμαι Πατριάρχης. Για να σώσω το Έθνος μου...

  Μην με προτρέπετε να φύγω... Μάχαιρα θα περάσει τους δρόμους της Κων/πόλεως και των άλλων πόλεων των Χριστιανικών επαρχιών. Θέλετε να καταφύγω μεταμφιεσμένος σε ένα πλοίο ή να κλειστώ σε ένα σπίτι κάποιου ευεργετικού πρεσβευτού και να ακούω πως οι δήμιοι κατακρεουργούν, τον χηρεύσαντα λαόν. Όχι! Γι' αυτό είμαι Πατριάρχης. Για να σώσω το Έθνος μου... 

 Όχι για να εξολοθρευτεί εξαιτίας μου, δια χειρός των γενιτσάρων. Ο θάνατός μου θα ωφελήσει περισσότερο, παρά η ζωή μου. Οι ξένοι Χριστιανοί ηγεμόνες θα καταπλαγούν από τον άδικό θάνατό μου και δεν θα μείνουν αδιάφοροι, όταν η πίστη τους εξυβριστεί στο πρόσωπό μου. Οι Έλληνες, οι άνδρες της μάχης, θα πολεμήσουνε με μεγαλύτερη μανία. Και τούτο φέρει ως νίκη την νίκη. Είμαι βέβαιος γι' αυτό!

(Άγιος Γρηγόριος Ε' Πατριάρχης Κων/πόλεως ο Ιερομάρτυρας 1751 - 1821)

Δε χρειάζονται πάντα φωνές . Και οι κλειστές πόρτες βοούν και κράζουν.

Δε χρειάζονται πάντα φωνές .
Και οι κλειστές πόρτες βοούν και κράζουν.
Και η σιωπή είναι εκκωφαντική.
( Πάσχα -10 Απριλιου 1821-Πατριαρχείο:Απαγχονισμός Γρηγορίου Ε' )

πηγή

Άγιος Γρηγόριος ο Ε'.Ο Ήρωας, ο Εθνομάρτυρας, ο συκοφαντημένος.

Άγιος Γρηγόριος ο Ε', Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως - 10 Απριλίου
Ο Ήρωας, ο Εθνομάρτυρας, ο συκοφαντημένος.
Οι ήρωες πάντα μισιούνται απ' τον εχθρό, λατρεύονται απ' τους φίλους. Όμως εδώ βεβήλωσαν αμφότεροι το κρεμασμένο σώμα του κι ύστερα την τιμή του.
Ο θρόνος της Κωνσταντινούπολης έχει δεχθεί αγίους όταν η Πόλη έστεκε πάνω στην κορυφή όλης της οικουμένης. Όμως εδώ αγίασε ένας της πατριάρχης όπου διαφύλαξε απ' τη σφαγή τον ντόπιο πληθυσμό, το αγαπημένο ποίμνιο εν μέσω εθνεγερσίας.
Εδώ, η ανθελληνική προσπάθεια να αποκοπεί η Ορθοδοξία ως εθνικός θεματοφύλακας σμίγει με το άγος του να ρίχνεις στην πυρά αβασάνιστα - σαν όχλος μεσαιωνικός- έναν άνθρωπο που όταν η ιστορία τον κάλεσε εκείνος δήλωσε "Παρών".

www.erimitic.gr

Από την καταδικαστική εις θάνατον απόφαση ("Γιαφτάς") της Υψηλής Πύλης κατά του Πατριάρχη Γρηγόριου του Ε'

  «Χρέος των αρχηγών των υπό την εξουσίαν μου διαφόρων λαών είναι να επαγρυπνώσι νύκτα και ημέραν τους υπό την οδηγίαν των, να παρατηρώσι την διαγωγήν των και ν' ανακαλύπτωσι και αναφέρωσιν εις την κυβέρνησίν μου τας αθεμίτους πράξεις των. 

Οι δε πατριάρχαι, ως αρχηγοί των ραγιάδων ζώντων εν ασφαλεία υπό την σκιάν της αυτοκρατορικής μου εξουσίας, οφείλουν να ήναι υπέρ πάντα άλλον ανεπίληπτοι, τίμιοι, πιστοί και ειλικρινείς. 

Έχοντες δε τας αρετάς ταύτας οφείλουν, οσάκις παρατηρήσουν κακάς κλίσεις του λαού των, να τας εμποδίζωσι δι' απειλών και συμβουλών, ή, αν αναγκαίον, και διά ποινών κατά τα έθιμα της θρησκείας των, και τοιουτοτρόπως να φαίνωνται ευγνώμονες εν μέρει προς την υψηλήν Πύλην δι' ας απολαμβάνουν χάριτας και ελευθερίας υπό την αγαθοποιόν σκιάν της.

Αλλ' ο άπιστος πατριάρχης των Ελλήνων, ο δώσας άλλοτε δείγματα της εις την υψηλήν Πύλην αφοσιώσεώς του, αδύνατον να θεωρηθή αλλότριος των στάσεων του

Χαίρε Γρηγόριε Ε' Πατέρα Άγιε.

  Χαίρε Γρηγόριε Ε' Πατέρα Άγιε.Οι κατήγοροι σου, σού προσθέτουν δόξα.
Αγνοούν, την τρίτη ιδιότητα τού Πολεμιστή. Αυτήν που εξασκεί ο Τροπαιοφόρος Γεώργιος όταν στην προσταγή τού Διοκλητιανού να πάνε να θυσιάσουν στά είδωλα, ο Άγιος τού απαντά, "Ναί, πάμε"• εξαπατώντας τον.
Λίγο μετά θα αποκαλύψει τα ακάθαρτα πνεύματα που παρίσταναν τούς θεούς κατοικώντας στα αγάλματα, και με εξουσία που εκπηγάζει από τον Μόνο και Ένα, θα τα καθυποτάξει, ενώ οι ουρανομήκεις φωνές των πρώην ειδωλολατρών θα κράζουν,
"Μέγας ο Θεός τού Γεωργίου".
Το ότι, Μέγας και Αληθής Άγιος τού Θεού,και ο Γρηγόριος ο Ε' που εορτάζει σήμερα,το αποκαλύπτουν και πάλι οι πολέμιοι,οι Τούρκοι, που όταν καταλαβαίνουν ότι ο Πατριάρχης τούς εξαπάτησε, αφορίζοντας δήθεν την Επανάσταση τού 1821, ενώ έχει καταδειχθεί ότι ήταν ο ίδιος,ο Μυστικός Αρχηγός της,τον κρεμάνε στην Κεντρική Πύλη τού Πατριαρχείου, που παραμένει ως σήμερα κλειστή, νεκρό τον σκυλεύουν, και τέλος τον πετούν με πέτρα κι αλυσίδες στην Προποντίδα.
Γιατί ;Επειδή δ έ ν τούς εξαπάτησε
Αν δεν τους είχε εξαπατήσει γιατί να τον σκοτώσουν με τόση μανία, έτσι.
Αν ήταν δικός τους -όπως διάφοροι τυφλοί διεστραμμένοι διατείνονται, γιατί και όλες οι διώξεις και παύσεις εναντίον του, σ'όλη την διάρκεια τής Πατριαρχείας του.

Στην φωτογραφία η λάρνακα του,μέσα στην Μητρόπολη τών Αθηνών.
Στην Κεφαλληνία, στα Ντομάτα (Δώματα, Domus), στην Εκκλησία τού χωριού
το φέρετρο του, που τον τοποθετείο Κεφαλλωνίτης Πλοίαρχος που τον ανασύρει από την Θάλασσα όταν (και πως;) θαυμαστά λίγες μερες μετά την καταπόντιση τού Αγίου Σκηνώματος, αυτό λύθηκε,κι ανέβηκε απ'τον βυθό, βρίσκωντας ίσια την πλώρη τού καραβιού τού Κεφαλλωνίτη.
(Σαν σκούντημα μέσ' απ'τη θάλασσα,λέει, το αντιλήφθηκαν.)
Τιμή.Και Ευθύνη.
Το σκούντημα αυτό τού μαρτυρικο του σώματος, προς όλους τούς Κεφαλλήνες.

Georgios Kakis Konstantinatos

Η οικία του εθνομάρτυρος Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε'

 

Η οικία του εθνομάρτυρος Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε', που γεννήθηκε στην Δημητσάνα το 1746 και απαγχονίσθηκε το 1821 στην Κωνσταντινούπολη.

 Σήμερα λειτουργεί ως Εκκλησιαστικό Μουσείο με εικόνες, εκκλησιαστικά σκεύη και βιβλία καθώς και άμφια αρχιερέων.

Η Ιερή εικόνα της Παναγίας τήν ὁποία εἶχε χαρίσει ὁ Πατριάρχης Γρηγόριος ὁ Ε’ στόν Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανό.

 Η Ιερή εικόνα της Παναγίας τῆς Σταυροκρατούσας, τήν ὁποία εἶχε χαρίσει ὁ Ἐθνοϊερομάρτυς Πατριάρχης Γρηγόριος ὁ Ε’ στόν Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανό. Η Εικόνα συντρόφευε σε όλη του τη ζωή και συνεχίζει να τον συντροφεύει τον Εθνεγέρτη Μητροπολίτη μέχρι σήμερα κοντά στη λάρνακα με τα λείψανά του στη Δημητσάνα .

Φωτογραφία Ι. Μητρόπολη Πατρών

πηγή

Οι ποιητές για τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄ την περίοδο 1823-1872

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Η με απαγχονισμό εκτέλεση από τους δυνάστες Οθωμανούς του εθνοϊερόμαρτυρα Αγίου Πατριάρχη της Κωνσταντινούπολης Γρηγορίου Ε΄, την ημέρα του Πάσχα του 1821, συντάραξε τις συνειδήσεις των επαναστατημένων Ελλήνων. Αυτό το συναίσθημα απαθανάτισαν ποιητές της εποχής εκείνης, ή αργότερα, το 1871 και το 1872, με την ανακομιδή των λειψάνων του από την Οδησσό στην Αθήνα και την αποκάλυψη ανδριάντα του στην πρωτεύουσα της Ελλάδας.

Τον Μάιο του 1823 και σε διάστημα ενός μηνός ο Διονύσιος Σολωμός έγραψε τον «Ύμνο στην Ελευθερία», τον Εθνικό μας Ύμνο. Σε αυτόν γράφει (Σε παρένθεση ο αριθμός του στίχου):

«Όλοι κλαύστε, αποθαμένος ο αρχηγός της Εκκλησιάς. Κλαύστε, κλαύστε, κρεμασμένος ωσάν νάτανε φονιάς (135). Έχει ολάνοικτο το στόμα π’ ώρες πρώτα είχε γευθή τ’ Άγιον Σώμα, λες πως θε να ξαναβγή (136). Η κατάρα που είχε αφήσει λίγο πριν να αδικηθή εις οποίον δεν πολεμήση και ημπορεί να πολεμή (137)...Εξ αιτίας του εσπάρθη, εχάθη αίμα αθώο χριστιανικό, που φωνάζει από τα βάθη της νυκτός: Να ΄κδικηθώ» (154).

Ο Σολωμός και εις το λυρικό ποίημά του «Εις τον θάνατον του Λόρδου Μπάϊρον», το οποίο συνέθεσε το 1825, ένα χρόνο μετά τον θάνατο του Άγγλου φιλέλληνα ποιητή, γράφει: « Όλοι εκείνοι οι πολεμάρχοι περιζώνουνε πυκνοί την ψυχή του Πατριάρχη, που τον πόλεμο ευλογεί». (56).

Ο επτανήσιος ποιητής Ιούλιος Τυπάλδος (1814-1883) το 1856 εξέδωσε την «Ωδή στον πατριάρχην Γρηγόριον». Γράφει:
«Ένα καράβι καρτερεί, άπλωσε τα πανιά σου. Δέησες και θρήνοι και ψαλμοί! Το ξόδι κατεβαίνει. Σηκώσου σα βασίλισσα, Ελλάδα, αναστημένη, και δέξου στες αγκάλες σου τον πρωτομάρτυρά σου....

Στο δαφνοστόλιστο Ναόν ο Πατριάρχης μπαίνει. Μύριες ολότρεμες καρδιές χτυπούν ολόγυρά του. Γαλήνη της παράδεισος λάμπει στα βλέμματά του, κι ως ηγεμόνας νικητής στο θρόνο του ανεβαίνει.

“Χριστός ανέστη” ξεφωνεί και την πνοή γρικάει, του μαρτυρίου που προχωρεί... τι θόρυβος μακρία; Φονιάδες άμετροι με μιας ορμούν στην Εκκλησία, που όλη βλαστήμιες και κραυγές και χτύπους αντηχάει.

Απότμημα ιερού Λειψάνου του Αγίου Εθνοϊερομάρτυρα Γρηγορίου Ε ΄

Απότμημα ιερού Λειψάνου του Αγίου Εθνοϊερομάρτυρα Γρηγορίου Ε ΄ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως.
Φυλάσσεται στον Τόπο του Μαρτυρίου του, στον πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό του Φαναρίου στη Βασιλεύουσα Πόλη.

πηγή

4 Απριλίου 1821: η άρση του αφορισμού της Επανάστασης από τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε’ (άγνωστα στοιχεία)

…για τον αφορισμό της Επανάστασης μιλάνε πολλoi- ανεξάρτητα από το αν έγινε αναγκαστικά ,για να διασωθούν από γενική σφαγή οι Έλληνες της Πόλης…-για την άρση όμως του αφορισμού, δεν μιλάει κανείς, ούτε για το μαρτύριο του Πατριάρχη, που ακολούθησε…Διαβάστε στην συνέχεια άγνωστα και συγκλονιστικά στοιχεία και, διαδώστε την ΑΛΗΘΕΙΑ!

4 Απριλίου 1821.—Σε ειδική νυκτερινή μυσταγωγία στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, Μ.Δευτέρα 4 Απριλίου 1821, με ειδικές προσευχές- ευχές, έγινε άρση του αφορισμού:

«… Θεέ Παντοκράτωρ, συγχώρησον πρῶτον ἡμῖν τοῖς ἡμαρτηκόσι διά τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ μονογενοῦς σου υἱοῦ, τοῦ ἐντειλαμένου ἡμῖν “εὔχεσθε καί μή καταρᾶσθε”, καθά δέδωκας ἡμῖν ἐντολήν τοῦ δεσμεῖν καί λύειν, καταλύομε τόν ἀφορισμόν τοῦτον (σ. ΔΗ: 23 Μαρτ.1821), ὅν ἀκουσίως ἀπευθύναμε κατὰ τοῦ Χριστεπωνύμου ποιμνίου σου … ἐπάκουσον ἡμῶν καί ἐνίσχυσον καί σῶσον αὐτό τῷ βραχίονί σου τῷ ὑψηλῷ…»

και μετά, με την λαμπάδα της αγίας Τραπέζης, ενέπρησε τον αφορισμόν, όστις κατέπεσεν εις σπονδόν προ των ποδών αυτού-εννοείται τον αφορισμόν της Επαναστάσεως, ο οποίος ευρίσκετο επί ενός τρίποδος παρά τη αγία Τραπέζη. (από το Ελληνικό Ημερολόγιο)

   Την Μεγάλην Δευτέραν του 1821, τρεις ώρας μετά το μεσονύκτιον, εν ω άπαντες οι εν τω Πατριαρχείω εκοιμώντο, ο Πατριάρχης κατήρχετο την κλίμακα, φέρων εις χείρας κλείδα και υπό των αγίων συνοδικών, των Μητροπολιτών Καισαρείας, Δέρκων, Εφέσου, Χαλκηδόνος, Νικομηδείας και Νικαίας ακολουθούμενος. Κατελθών εις την αυλήν του μεγάρου διηυθύνθη προς την θύραν του Πατριαρχικού ναού και ήνοιξεν αυτήν. Αφού δε πάντες εισήλθον, εκλείδωσεν αυτήν ένδοθεν. Θεία γαλήνη εκράτη εν τω ναώ.

Η εικόνα της Παναγίας που εἶχε χαρίσει ὁ Ἐθνοϊερομάρτυς Πατριάρχης Γρηγόριος ὁ Ε’ στόν Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανό.

 Η Ιερή εικόνα της Παναγίας τῆς Σταυροκρατούσας, τήν ὁποία εἶχε χαρίσει ὁ Ἐθνοϊερομάρτυς Πατριάρχης Γρηγόριος ὁ Ε’ στόν Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανό. Η Εικόνα συντρόφευε σε όλη του τη ζωή και συνεχίζει να τον συντροφεύει τον Εθνεγέρτη Μητροπολίτη μέχρι σήμερα κοντά στη λάρνακα με τα λείψανά του.

Φωτογραφία Ι. Μητρόπολη Πατρών

π.Τιμόθεος Ηλιάκης

Αυτό δεν μπόρεσαν να συγχωρέσουν,οι επίγονοι των διαφωτιστών,στον μαρτυρικό πατριάρχη Γρηγόριο Ε'

Μιὰ ζωγραφιά,ποὺ μαρτυρᾶ τὴν ἀλήθεια,τοῦ ταπεινοῦ καὶ γι ' αὐτὸ σπουδαίου Θεόφιλου, κοσμεῖ τὴν ἀνάρτηση αὐτή.

Τρεῖς μέρες κράτησαν οἱ Τούρκοι κρεμασμένο τὸ σῶμα τοῦ Πατριάρχη κι ὕστερα τὸ  βύθισαν στὸ Βόσπορο γιὰ νὰ χαθεῖ γιὰ πάντα.
Γιὰ περισσότερο ἀπὸ τρεῖς δεκαετίες,οἱ διανοούμενοι τοῦ ἱστορικοῦ ἀναθεωρητισμοῦ,
μὲ τὸ μένος τῶν δημίων,κάνουν τὸ λόγο τους θηλιά,καταγγέλλοντας τὸν Γρηγόριο τὸν Ε΄ὡς ἀφοριστή.
 Διαβάλλουν τὰ γεγονότα,ἀποσιωποῦν τὶς μαρτυρίες,ἀποκρύπτουν τὶς ἐπίσημες πηγές,
γιατὶ ὅλα μαρτυροῦν πὼς ὁ ἀπαγχωνισμὸς τοῦ Ρωμιοῦ Πατριάρχη δὲν ἀποτέλεσε ἁπλὰ
ἕνα ἀντίποινο τῶν Τούρκων γιὰ τὴν ἐπανάσταση ποὺ ξέσπασε στὸν Μοριά,ἀλλὰ ἐκτέλεση μιᾶς ποινῆς γιὰ τὸ ἐγκλημα τῆς ἐσχάτης προδοσίας τῆς Πύλης.
Ὁ ἴδιος ὁ Σουλτάνος θεώρησε πὼς ὁ Γρηγόριος ὁ Ε΄ τὸν ξεγέλασε μὲ τὸν ἀφορισμό του·καὶ βέβαιος πλὲον ἦταν πὼς τῆς ἐξεγέρσεως στάθηκε ὑποκινητὴς καὶ πρωτεργάτης, γι’ αὐτὸ τὸν καταδίκασε σὲ θάνατο.
Ὅμως, γιατί τὸσο μένος μεταξὺ τῶν σύγχρονων ἱστορικῶν;
Ποιό τελικὰ ἦταν τὸ ἁμάρτημα τοῦ Πατριάρχου;
Τὸ μόνο ἀληθινὰ ἀσυγχώρητο ἀπὸ τοὺς ἱστορικοὺς ἀναθεωρητές εἶναι πὼς ὁ Γρηγόριος ὁ Ε΄ἀντιμετώπισε κριτικὰ τὸ πνεῦμα τοῦ διαφωτισμοῦ.
Τὸ πνεῦμα δηλαδὴ αὐτὸ ποὺ κυοφόρησε τὸν σημερινὸ μετανεωτερικὸ ἄνθρωπο, ἐκεῖνον ποὺ «προοδεύει» φιμώνοντας τὴ συνείδησή του·ἐκεῖνον ποὺ δὲ νοιάζεται
ἄν τὰ ἔργα του εἶναι γιὰ τὸ καλὸ ἢ τὸ κακό·ἐκεῖνον ποὺ αὐτὸ ποὺ βάζει στὸ μυαλό του
θὰ τὸ πράξει κι ἂς καεῖ ὁ κόσμος·ἐκεῖνον ποὺ ἐκστασιάζεται ἐπειδὴ παράγει σὲ ἐργαστήρια τεχνολογήματα πολλὰ (ἔξυπνες οἰκιακὲς συσκευές,ἔξυπνα κινητά,ἔξυπνους ὑπολογιστές,ἔξυπνα ὑβρίδια, ἔξυπνα ὅπλα,ἔξυπνους ἰούς, ἔξυπνα φάρμακα),χωρὶς καρφάκι νὰ τοῦ καίγεται,γιὰ τὸ ἄν ὅλα αὐτὰ ὀμορφαίνουν ἢ σκοτίζουν τὴν πλάση·γιὰ τὸ ἂν ἡ ἀνθρωπότητα προοδεύει ἀληθινὰ ἢ βυθίζεται στὴν πιὸ ἀνελέητη βαρβαρότητα,
στὸν πιὸ βαθὺ ὁλοκληρωτισμό ποὺ ἔχει ποτὲ γνωρίσει ἀπὸ καταβολῆς κόσμου.
 Τελικά, αὐτὸ ποὺ δὲν μποροῦν νὰ συγχωρέσουν,οἱ ἐπίγονοι τῶν διαφωτιστῶν στὸν μαρτυρικὸ Πατριάρχη εἶναι ὅτι τόλμησε νὰ μᾶς ὑποψιάσει γιὰ τὸ ποῦ θὰ ὁδηγηθεῖ ὁ κόσμος τοῦτος ὑπακούοντας ἄκριτα στὰ κελεύσματα τῶν φώτων τῆς Ἑσπερίας.

π. Μιλτιάδης Ζέρβας

Πειραϊκή Εκκλησία

«Ό πατριάρχης τών χριστιανών χριστιανός αποθνήσκει!»

πηγή

 Τήν Κυριακή του Πάσχα, 10 Απριλίου, ο άγιος Γρηγόριος τέλεσε με γαλήνη και μεγαλοπρέπεια τήν Αναστάσιμη Λειτουργία, που τήν διέκοπταν μόνον οι λυγμοί του. Στο τέλος της Λειτουργίας, του επιβεβαίωσαν τήν είδηση της επανάστασης στήν Πελοπόννησο. 

Απάντησε τότε: «Νυν και αεί γενηθήτω το θέλημα Κυρίου!»

 Λίγες ώρες αργότερα, εκπρόσωποι του σουλτάνου του ανήγγειλαν τήν έκπτωση του και αμέσως γενίτσαροι τον έσυραν βάναυσα στήν φυλακή. 

Υπεβλήθη σε ανάκριση και φρικτά βασανιστήρια στήν διάρκεια τών οποίων παρέμεινε μεγαλοπρεπώς σιωπηλός. Διέκοψε τήν σιωπή του μόνο όταν του πρότειναν να αρνηθεί τήν πίστη του, λέγοντας: 

«Ό πατριάρχης τών χριστιανών χριστιανός αποθνήσκει!»

 Λίγο αργότερα, μόλις εξελέγη από τήν ιερά Συνοδό ο διάδοχος του, τον άπαγχόνισαν στήν πύλη του Πατριαρχείου, ή οποία έκτοτε παραμένει κλειστή εις μνήμην του φρικτού αύτου άνοσιουργηματος.

Το πρόχειρο φέρετρο του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε'

Στον Ι, Ναό των Εισοδίων της Θεοτόκου Ντομάτων Λειβαθούς στην Κεφαλλονιά φυλάσσεται το πρόχειρο φέρετρο του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε' το οποίο κατασκευάστηκε εντός του πλοίου του Κεφαλονίτη Νικολάου Σκλάβου. 

 Σε αυτό το φέρετρο είχε τοποθετηθεί το ανασυρθέν από τα ύδατα του Βοσπόρου σκήνωμα του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε, ο οποίος είχε απαγχονιστεί από τους Τούρκους στην Κωνσταντινούπολη στις 10 Απριλίου 1821.

 Ο Νικόλαος Σκλάβος μετέφερε το σκήνωμα του Πατριάρχη στην Οδησσό και το παρέδωσε στον Τσάρο ο οποίος το έθαψε με τιμές. Το δε πρόχειρο φέρετρο το έφερε στην Κεφαλονιά και το τοποθέτησε στην εκκλησία του χωριού του στα Ντομάτα.

πηγή

Στόχος ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 Η μνήμη του εθνοϊερομάρτυρα Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε΄ βεβηλώνεται έως τις ημέρες μας από τους εθνομηδενιστές. 
 Σε απάντηση εκδίδονται βιβλία για τον βίο και το έργο του. Ένα από αυτά είναι του μοναχού Μαξίμου του Ιβηρίτου. Κυκλοφορήθηκε πρόσφατα σε εξαιρετικής ποιότητας έκδοση, με τίτλο «Ο Αθωνίτης Πατριάρχης του Γένους και Μέγας Εθνοϊερομάρτυς Άγιος Γρηγόριος ο Ε΄».
 Ο Πατριάρχης στις 10 Απριλίου 1821 απαγχονίστηκε. Νωρίτερα του είχε επιδοθεί το σουλτανικό φιρμάνι, με το οποίο παυόταν του αξιώματός του «ως ανάξιος του πατριαρχικού θρόνου, αγνώμων προς την Υψηλήν Πύλην και άπιστος». 

 Ο μοναχός Μάξιμος περιγράφει, με όλη την τραγικότητά τους, τα γεγονότα. Μετά την ανάγνωση του φιρμανίου, περί τις 10 το πρωί της Κυριακής του Πάσχα, μετήχθη στις φυλακές του Μποσταντζήμπαση. Εκεί τον βασάνισαν οι δεσμώτες του και μετά τον έφεραν, με δεμένα πίσω τα χέρια του, στο Πατριαρχείο. Εκεί τον κρέμασαν στη μεσαία θύρα, που έκτοτε παραμένει κλειστή. Ήταν 70 ετών. Το σώμα του Πατριάρχη έμεινε εκεί κρεμασμένο τρεις ημέρες, βορά στον βάρβαρο και βέβηλο όχλο.
Ο Πατριάρχης από το 1797 έως το 1821 ήταν επτά χρόνια στον θρόνο και δέκα επτά περίπου στην εξορία. Στα λίγα χρόνια της Πατριαρχείας του είχε την ευθύνη να αντιμετωπίσει την αυθαιρεσία και την βασανιστική καταπίεση του Σουλτάνου, την επιθετικότητα του άθεου γαλλικού διαφωτισμού, το μίσος του παπισμού και τα προβλήματα του σκλαβωμένου κλήρου και λαού, στις προσδοκίες του οποίου έπρεπε να ανταποκριθεί.

 Οι άθεοι για να πλήξουν τη μνήμη του Πατριάρχη αγνοούν το σημαντικό έργο του και την άμεμπτη ζωή του, δεν αναφέρουν την προσφορά του στη διατήρηση της ταυτότητας των Ελλήνων και μένουν στην επιφάνεια των γεγονότων, χωρίς να εξετάζουν το αν είχε το περιθώριο να πράξει διαφορετικά. Όμως όλες οι ιστορικές μαρτυρίες της εποχής που συμβαίνουν τα γεγονότα είναι ότι ο Πατριάρχης εξαναγκάστηκε να καταδικάσει την Επανάσταση. Ο π. Μάξιμος αναγράφει, μεταξύ των άλλων, ότι ο Άγγλος κληρικός R. Walsh στο χρονικό, που έγραψε για το ταξίδι του στην Κωνσταντινούπολη το 1821, αναφέρει ότι είδε τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄ δύο μήνες πριν από τον απαγχονισμό του και στη συνέχεια εξιστορεί το γεγονός: «Αφού τον εξανάγκασαν να αφορίσει την Επανάσταση τον κρέμασαν. Αυτό σημαίνει ότι ο Σουλτάνος είχε προαποφασίσει την εκτέλεση...».
 Οι τιμές που επιφύλαξε ο Τσάρος και ο λαός της Οδησσού στο σκήνωμά του, τα όσα έγραψαν οι ιστορικοί, Έλληνες και ξένοι, οι στίχοι για τον Πατριάρχη του εθνικού μας ποιητή Διον. Σολωμού, που έζησε το γεγονός, η πάνδημη υποδοχή από τους Έλληνες του Λειψάνου Του, στην Αθήνα, το 1871, δεν είναι μύθος. Είναι κοινό το αίσθημα ότι η θυσία του συνέβαλε στον Αγώνα των Ελλήνων για την ελευθερία τους και ότι αυτή κατέστη σύμβολο της συμβολής του κλήρου σ’ Αυτόν.

πηγή