Η Αλεξάνδρεια στα χρόνια της Αγίας Αικατερίνης

(Τέλη 3ου – αρχές 4ου αιώνα μ.Χ.)

Κήρυγμα του Αγίου Μάρκου στην Αλεξάνδρεια(Gentile και Giovanni Bellini)

Η Αγία Αικατερίνη έζησε σε μια εποχή μετάβασης και εντάσεων, όταν η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία επιχειρούσε να επαναπροσδιορίσει την ενότητά της και να αντιμετωπίσει τις κρίσεις της ύστερης αρχαιότητας. Η Αλεξάνδρεια, που ιδρύθηκε το 331 π.Χ. από τον Μέγα Αλέξανδρο, είχε εξελιχθεί επί ρωμαϊκής κυριαρχίας σε μια κοσμοπολίτικη μητρόπολη με τεράστια οικονομική και πολιτιστική επιρροή. Οι πλούσιες αγορές, τα εργαστήρια παπύρων, τα λιμάνια, καθώς και οι σχολές φιλοσοφίας και επιστημών τη μετέτρεψαν σε κέντρο αναφοράς για όλο τον ανατολικό Μεσογειακό κόσμο.

 Κατά τα χρόνια του Διοκλητιανού και του Μαξεντίου (τέλη 3ου – αρχές 4ου αιώνα), η Αίγυπτος ήταν μια ιδιαίτερη επαρχία της Ρώμης, κρίσιμη για τον εφοδιασμό σε σιτηρά. Ο Διοκλητιανός (284–305 μ.Χ.) ενίσχυσε τον διοικητικό έλεγχο, καταστέλλοντας τοπικές εξεγέρσεις και επιβάλλοντας αυστηρή φορολογία.

  Το 297 μ.Χ., η εξέγερση του Αχιλίου στην Αλεξάνδρεια καταπνίγηκε βίαια, και ο ίδιος ο αυτοκράτορας παρέμεινε μήνες στην πόλη για να επιβλέψει την «επαναφορά της τάξης», καταστρέφοντας τμήματα των τειχών της.
Οι πολιτικές και κοινωνικές εντάσεις συνδυάστηκαν με θρησκευτικούς ανταγωνισμούς.

 Στην Αλεξάνδρεια συνυπήρχαν τρεις μεγάλες κοινότητες: οι Έλληνες (με την έννοια των Εθνικών), που διατήρησαν τον διοικητικό και πολιτιστικό έλεγχο, οι Εβραίοι, εγκατεστημένοι ήδη από την εποχή των Πτολεμαίων, και οι Χριστιανοί, που αυξάνονταν ραγδαία. Οι σχέσεις μεταξύ Εβραίων και Χριστιανών ήταν περίπλοκες και συχνά συγκρουσιακές. Οι συγκρούσεις μαρτυρούνται ήδη από τον 1ο αιώνα, ενώ στις αρχές του 4ου αιώνα υπήρχαν ακόμη εντάσεις γύρω από ζητήματα κοινωνικής επιρροής και δημόσιων τελετών. Ο κόμης της Αιγύπτου, Αρειανός, και άλλοι Ρωμαίοι αξιωματούχοι συχνά εκμεταλλεύονταν αυτές τις θρησκευτικές διαφορές για να αποδυναμώσουν τη συνοχή των τοπικών πληθυσμών.

«Αχ, Θεέ μου, αγία Αικατερίνη, ήρθα εδώ και δεν διαβάστηκαν τα ονόματά μου».

Γερόντισσα Λαμπρινή Βέτσιου της Άρτας

Στην θεία Λειτουργία και όταν κοινωνούσε είχε εμπειρίες και κάποιες από αυτές τις εκμυστηρεύτηκε ως έξης:
«Όλα αυτά που προσφέρουμε στην Προσκομιδή, κρασιά, κεριά και τα ονόματα, τα παίρνουν Άγγελοι και τα πηγαίνουν απάνω».
Μια φορά είχα πάει στην Αγία Αικατερίνη.
Είχαν μνήμη (εορτή αγίου) εκεί και έδωκα το χαρτάκι μου με τα ονόματα. Το πρωΐ υστέρα πού είχε τελειώσει η Λειτουργία, είδα κατά γης το χαρτάκι στο Ιερό μπροστά. Στενοχωρήθηκα και είπα: 

«Αχ, Θεέ μου, αγία Αικατερίνη, ήρθα εδώ και δεν διαβάστηκαν τα ονόματά μου».
Τη νύχτα στον ύπνο μου ήρθε μία νέα ωραία (η Αγία Αικατερίνη) και μου είπε: «Φοβήθηκες, παιδί μου, μήπως δεν διαβάστηκαν τα ονόματα; Τα διάβασα εγώ, ας μην τα διάβασε ο παπάς».
Στα χέρια της κρατούσε ένα χαρτί. Μου το έδειξε. Είδα ότι ήταν το χαρτί πού είχα γράψει τα ονόματα και το είχα δώσει στον παπά για να τα μνημονεύσει στην Προσκομιδή.

Η Αγία Βασίλισσα

Η Αγία Βασίλισσα.Εορτάζει στις 25 Νοεμβρίου.Αυτή ήταν σύζυγος του βασιλιά Μαξεντίου, που πίστεψε στον Χριστό διά της Αγίας Αικατερίνης και μαρτύρησε διά αποκεφαλισμού.

Το όραμα του Αγ.Σεραφείμ του Σαρώφ και η τιμητική θέση που έχει προσφέρει η Παναγία μας, στην Αγία Βαρβάρα

 Ο Μεγάλος Άγιος της Ρωσίας, ο Άγιος Σεραφείμ του Σαρώφ, είδε το παρακάτω όραμα, το οποίο μας διηγείται μια ηλικιωμένη Μοναχή (Μητέρα Ευπραξία), η οποία κοιμήθηκε το 1865 και με θρησκευτική ευλάβεια κατέγραψε το θαυμάσιο αυτό γεγονός, το οποίο καταδεικνύει την μεγάλη,τιμητική θέση που έχει προσφέρει η Παναγία μας, στην Αγία Βαρβάρα:

 (…)«Εκείνην την στιγμή έγινε ένας θόρυβος σαν το θρόισμα του δάσους μέσα στην δυνατή θύελλα. Όταν καταλάγιασε, ακούσαμε μια υμνωδία που έμοιαζε με εκκλησιαστική ψαλμωδία. Έπειτα η πόρτα του κελλιού άνοιξε από μόνη της, έγινε φως, πιο λαμπρό από το φώς της ημέρας, και το κελλί γέμισε με μία ευωδία όμοια με εκείνην του θυμιάματος που έχει το άρωμα του

 Ο Γέροντας ήταν γονατισμένος με τα χέρια υψωμένα στον ουρανό. Εγώ ήμουν τρομοκρατημένη. Ο Γέροντας σηκώθηκε και είπε:

 «Μήν φοβάσαι, παιδί μου. Δεν είναι δυστυχία, είναι έλεος που αποστέλλεται σε εμάς από τον Θεό. Νά, η Υπερένδοξη, η Πάναγνη Δέσποινα, η Παναγία Μητέρα του Θεού έρχεται σε εμάς»!

Δύο άγγελοι προπορεύονταν κρατώντας, ο ένας στο δεξί του χέρι και ο άλλος στο αριστερό, κλώνους οι οποίοι μόλις είχαν ανθίσει. Τα μαλλιά τους έμοιαζαν με χρυσές ίνες λιναριού και ήταν απλωμένα στους ώμους τους. Αυτοί προπορεύονταν.
Τους ακολουθούσαν ο Αγ. Ιωάννης ο Βαπτιστής και ο Αγ. Ιωάννης ο Θεολόγος. Τα ενδύματα τους ήταν λευκά, λάμποντας από αγνότητα. Μετά από αυτούς ερχόταν η Θεομήτωρ την οποία ακολουθούσαν δώδεκα παρθένες.

  Η Βασίλισσα του Ουρανού φορούσε έναν μανδύα όμοιο με εκείνον που είναι ζωγραφισμένος στην εικόνα της Παναγίας «Πάντων θλιβομένων η Χαρά».
Λαμποκοπούσε, αν και δεν μπορώ να πω τι χρώμα ήταν• ήταν ανέκραστης ωραιότητας, στερεωμένος κάτω από τον λαιμό Της με μια μεγάλη στρογγυλή πόρπη ή αγκράφα διακοσμημένη με σταυρούς που είχαν ποικίλα σχέδια, αλλά με τί, δεν γνωρίζω.
Μόνον θυμάμαι ότι έλαμπε με μια ασυνήθιστη λαμπρότητα.

Οἱ τρείς πειρασμοί τής Αγίας Αικατερίνης…

Μητροπολίτου Μόρφου κ. Νεοφύτου

Αγία Αικατέρινη-Βυζαντινό Μουσείο Βέροιας

  Η αγία Αικατερίνη, ήταν ένα παιδί θαύμα της εποχής της. Δεν της έλειπε τίποτε. Ήταν η πιο έξυπνη κόρη της Αλεξάνδρειας. Ξέρετε τι ήταν η Αλεξάνδρεια τότε; Ότι είναι στις μέρες μας η Νέα Υόρκη. Η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας της εποχής εκείνης. Ότι είναι η Μόσχα. Ότι είναι το Παρίσι. Αυτό ήταν η Αλεξάνδρεια για την εποχή της. Και σ’ αυτή την πρωτεύουσα της τότε αυτοκρατορίας, η αγία Αικατερίνη ήταν η πιο έξυπνη γυναίκα της εποχής, που τότε να είσαι γυναίκα και να είσαι έξυπνη, ήταν και επικίνδυνο πράγμα.

  Δεν είναι όπως σήμερα που η γυναίκα έχει αρκετές δυνατότητες να διαπρέψει όταν έχει κάποια προσόντα. Στην εποχή εκείνη, η γυναίκα το προσόν της ήταν να γίνει μία καλή σύζυγος ενός πλουσίου. Σπάνια οι γυναίκες ξεχώριζαν. Είτε ως έμποροι, είτε ως γραμματισμένοι, είτε ως άνθρωποι που να εκπέμπουν μίαν καλλιτεχνική έκφραση. Και όμως, η Αικατερίνη με την γνώση της, με την σοφία της, με τις ιατρικές της επιστήμες, την αστρονομία, τις γλώσσες τις πολλές που γνώριζε, από τα δεκαοχτώ της χρόνια ήδη, είχε την δυνατότητα να σταθεί απέναντι σε όλους τους επιστήμονες και φιλόσοφους και καλλιτέχνες της εποχής εκείνης, επαναλαμβάνω εν μέσω πρωτευούσης. Όχι οποιασδήποτε μικρής πόλης επαρχιακής. Εν μέσω πρωτευούσης. Και επιπλέον, είχε τον πλούτο των γονέων της και ήταν η ωραιότερη κόρη της Αλεξάνδρειας.

  Μου έλεγε μία αγία γυναίκα (η μακαριστή Γερόντισσα Γαλακτία) που γνωρίζω στην Κρήτη ότι της παρουσίασε η χάρις του Θεού και είδε πολλές από τις αγίες που τιμούμε. Όπως κάποτε ο άγιος Παΐσιος στο Άγιον Όρος, είδε την αγία Ευφημία. Και του έκαμε εντύπωση, λέει, πόσο αδύνατη ήταν η αγία Ευφημία. Και είπε, μα είναι δυνατόν μια τόσο αδύνατη κοπέλα να άντεξε τόσα βασανιστήρια; Και είπε η αγία Ευφημία του αγίου Παϊσίου, αν ήξερα τι δόξα και τι χαρά και τι χάρη, υπάρχει στην αιώνια ζωή του Χριστού, θα ήθελα να περάσω διπλάσια. Και της λέει, και πώς άντεξες, μια σταλιά είσαι. Τόση δα είσαι. Και του είπε, με ενδυνάμωναν οι άγγελοι του Θεού. Δεν είμαστε μόνοι μας.

  Ούτε εμείς είμαστε μόνοι μας. Το ότι αντέχομε τες δυσκολίες της ζωής, μας ενδυναμώνουν οι άγγελοι του Χριστού. Όλους μας. Φτάνει να έχομε καλοσύνη και μετάνοια. Και ο άγγελός μας έρχεται κοντά μας. Όταν δεν έχομε καλοσύνη και δεν έχομε μετάνοια, θέλει ο άγγελος να έρθει κοντά μας. Και δεν τον αφήνουν οι αμαρτίες μας. Οι εγωισμοί μας. Οι κακίες μας.

Άγία Αικατερίνη. Μικρογραφία (Μινιατούρα)985 μ.Χ

Άγία Αικατερίνη. Μικρογραφία (Μινιατούρα) στό Μηνολόγιο τοῦ Βασίλειου Β '. 985 μ.Χ. Κωνσταντινούπολη. 

Τώρα εὑρίσκεται στήν Βιβλιοθήκη τοῦ Βατικανοῦ. Ρώμη.Πρόκειται για την παλαιότερη απεικόνιση της Αγίας Αικατερίνης και χρονολογείται γύρω στο 1000 μ.Χ.

Το Μηνολόγιο του Βασιλείου Β' (ονομαζόμενο επίσης Menologium of Basil II , Menology of Basil II ) είναι ένα εικονογραφημένο χειρόγραφο που σχεδιάστηκε ως εκκλησιαστικό ημερολόγιο ή βιβλίο υπηρεσίας της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (μηνολόγιο ) που συντάχθηκε περ. 1000 μ.Χ., για τον Βυζαντινό Αυτοκράτορα Βασίλειο Β' (976–1025). Περιέχει ένα συναξάριο , μια σύντομη συλλογή από βίους αγίων , που συγκεντρώθηκε στην Κωνσταντινούπολη για λειτουργική χρήση, και περίπου 430 μικρογραφίες οκτώ διαφορετικών καλλιτεχνών.

Η έννοια της λέξεως ''κομψούς''(Απολυτίκιο Αγ.Αικατερίνης)

 Στο απολυτίκιο της σήμερα εορταζομένης αγίας μεγαλομάρτυρος Αικατερίνης θα βρούμε και την εξής φράση: "ὅτι ἐφίμωσε λαμπρῶς τοὺς κομψοὺς τῶν ἀσεβῶν, τοῦ Πνεύματος τῇ δυνάμει". 

 Η λέξη "κομψοὺς" ασφαλώς προβληματίζει σχετικά με τον τρόπο απόδοσής της, καθώς υπάρχει μεν σήμερα, αλλά με σημασία που επικεντρώνεται στον καλαίσθητο τρόπο ένδυσης κάποιου/-ας.

 Στην αρχαιότητα η ίδια λέξη είχε διάφορες σημασίες και δεν περιοριζόταν στην εξωτερική εμφάνιση.

 Μπορούσε, εκτός των άλλων, να αναφέρεται στη διανοητική δεινότητα ενός προσώπου, δηλ. να σημαίνει "εύστροφος", "ευφυής", "πολυμήχανος", "διακεκριμένος διανοητικά", "σοφός". Τη σημασία αυτή έχει και εδώ (δεδομένου ότι η αγ. Αικατερίνη, σύμφωνα με τον Βίο της, κλήθηκε να έχει διάλογο με σοφούς ρήτορες για το ζήτημα της πίστης στους θεούς των ειδωλολατρών).
Επομένως, η φράση αυτή από το απολυτίκιο πρέπει να αποδοθεί ως εξής: "διότι αποστόμωσε έξοχα τους ευφυείς / σοφούς των ασεβών, με τη δύναμη του (Αγίου) Πνεύματος".

Andreas Moratos

Η σπάνια τοιχογραφία με την αγία Αικατερίνη

   Η σπάνια τοιχογραφία με την αγία Αικατερίνη, που κρατά τροχό και ξίφος(όργανα βασανισμού της), βρίσκεται στην εκκλησία του Αγίου Στεφάνου στη Μεσημβρία Ανατολικής Ρωμυλίας( Nessebar Βουλγαρίας)

Η Αγία Αικατερίνη και το θαύμα στην Εκκλησιαστική Σχολή Λαμίας

Η πανέυφημος νύμφη του Χριστού, Αγία Αικατερίνη, είναι μια από τις μεγαλύτερες Αγίες γυναίκες που έχει αναδείξει η Ορθόδοξη Εκκλησία μας.

Όπως χιλιάδες μάρτυρες δεν φοβήθηκαν να αρνηθούν τον Χριστό μπροστά στις απειλές και τα μαρτύρια των ειδωλολατρών αυτοκρατόρων, έτσι και αυτή έμεινε ακλόνητη στην πίστη της στα φοβερά μαρτύρια που την επέβαλε ο έπαρχος της Αλεξάνδρειας κατά τον φοβερό διωγμό που είχε κηρύξει ο Μαξέντιος. Αυτή η μαρτυρία της για τον Χριστό της έδωσε τον αιώνιο στέφανο της Αγιότητος.

Πολλά τα θαυμαστά γεγονότα που έχει επιτελέσει η Αγία στο διάβα των αιώνων. Κάθε θαυμαστό όμως γεγονός τυγχάνει ιδιαίτερου ενδιαφέροντος όταν οι μαρτυρίες γι’ αυτό γίνονται στις ημέρες μας και από ανθρώπους που βίωσαν τη χάρη αυτή των Αγίων μας.

Έτσι και εμείς θα αναφερθούμε σε ένα θαυμαστό γεγονός που συνέβη στην Εκκλησιαστική Σχολή Λαμίας, το σημερινό Εκκλησιαστικό Γυμνάσιο – Λύκειο Λαμίας, με την πλούσια προσφορά στην Εκκλησία και την Πατρίδα και συνδέεται με την Αγία Αικατερίνη.

Ήταν Απρίλιος του 1992 όταν οι ιεροσπουδαστές της Σχολής έψαλλαν την Θ’ ωδή του Μεγάλου Κανόνα στο παρεκκλήσιο του Αγίου Στυλιανού και ξαφνικά ατένισαν μια εικόνα που έμελλε να τους στιγματίσει πνευματικά. Η εικόνα της Αγίας Αικατερίνης άρχισε να κινείται με πάρα πολύ αργό ρυθμό, δεξιά και αριστερά. Οι μαθητές ξαφνιάστηκαν. Όταν έφτασαν μπροστά στην εικόνα όλοι βεβαιωθήκαν γι’ αυτό που έβλεπαν από μακριά. Η εικόνα της Αγίας Αικατερίνης κινούνταν.

“Στην αρχή νομίσαμε πως από κάπου μπάζει αέρα και κινείται η εικόνα. Έτσι τη σταθεροποιήσαμε, δηλαδή την ακινητοποιήσαμε. Αλλά πριν προλάβουμε να γυρίσουμε στα στασίδια, στα ψαλτήρια και στη θέση του ο καθένας μας, το παιδί που ήτο κοντά στην εικόνα μας φώναξε πάλι λέγοντας μας ότι η εικόνα ξανάρχισε να κινείται. Τότε βλέποντας όλοι μας αυτό το θαυμαστό γεγονός γονατίσαμε και ψάλαμε το απολυτίκιο της Μεγαλομάρτυρος Αικατερίνης ενώ η εικόνα συνέχισε να κινείται ακόμη δεξιά και αριστερά, εμπρός στα γεμάτα έκσταση και φόβο μάτια των 20-25 παιδιών”, θυμούνται οι μαθητές που βίωσαν αυτό το θαύμα.

Στο όρος της αγίας Αικατερίνας στα βάθη της βιβλικής ερήμου

  

  Ανάμεσα στη Μεσόγειο και τους δύο βαθύτατους κόλπους της Ερυθράς Θάλασσας, ανάμεσα στην Ασία και την Αφρική, βρίσκεται η χερσόνησος του Σινά· ένα τριγωνικό κομμάτι γης (π. 60.000 τετρ. χλμ) που ξεκόλλησε κάποτε από τις άγριες ερήμους της Αραβικής Χερσονήσου, αλλά αποτελεί τμήμα της Πετραίας Αραβίας. Στο κέντρο περίπου του Σινά ορθώνεται το Θεοβάδιστον Όρος. Από εκεί πηγάζουν κι εκεί συναντιούνται οι τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες της Βίβλου. Αλλά οι Χριστιανοί ασκητές το φρουρούν και το διακονούν από τις αρχές τουλάχιστον του 4ου αιώνα. Στο καστρομονάστηρο που ίδρυσε ο Ιουστινιανός Α΄ (527-565), το 542 και ολοκληρώθηκε το 551, δηλαδή μετά τον θάνατο της Θεοδώρας (που πέθανε το 548), οι Σιναΐτες πατέρες μνημονεύουν ακόμα στις καθημερινὲς ακολουθίες το αυτοκρατορικό ζεύγος: «Ὑπέρ τῶν μακαρίων καί ἀοιδίμων κτιτόρων τῆς ἁγίας Μονῆς ταύτης Ἰουστινιανοῦ καί Θεοδώρας τῶν αὐτοκρατόρων...», ενώ στα οριζόντια δοκάρια των ζευκτῶν της στέγης του καθολικού της Μονής διασώζονται οι επιγραφές «+ΥΠΕΡ ΣΩΤΗΡΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΣΕΒΕΣΤΑΤΟΥ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ» και «+ΥΠΕΡ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΑΥΣΕΩΣ ΤΗΣ ΓΕΝΑΜΕΝΗΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΙΔΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΣ».

Η χερσόνησος του Σινά ανάμεσα στους δύο βαθύτατους κόλπους της Ερυθράς Θαλάσσης. Χάρτης του 1869, όταν άνοιγε το κανάλι του Σουέζ. Σε κύκλο: η Μονή της Αγίας Αικατερίνας, το Τζέμπελ Κατερίνα (όρος της Κατερίνας) και το Τζέμπελ Μούσα (το Θεοβάδιστο όρος του Μωυσή)

   Το καθολικό (ο κεντρικός ναός της Μονής), μία μεγαλοπρεπής τρίκλιτη βασιλική, είναι αφειρωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος.

 Εδώ φυλάσσεται η λάρνακα με την κάρα της αγίας Αικατερίνας («της πανσόφου», όπως χαρακτηρίζεται, και πώς θα μπορούσε να μην είναι πάνσοφη μία Αλεξανδρινή αριστοκράτισσα;). 

Η λάρνακα της αγίας μεγαλομάρτυρος Αικατερίνας

Το Μοναστήρι με τα εκατοντάδες ιερά κειμήλια είναι αφιερωμένο στο όνομά της (Αικατερίνα είναι το σωστό, αλλά έμεινε να λέγεται Αικατερί). Πίσω από το Ιερό βρίσκεται η Αγία Βάτος, η φλεγομένη και μηδέποτε καιομένη (προεικόνιση της Θεοτόκου, αλλά και συνέχιση της πανάρχαιας δενδρολατρείας).

Ο αρχιτέκτονας του καθολικού ήταν ο Στέφανος από την πρωτοβυζαντινή Αίλια (σημερινή Άκαμπα, λιμάνι της Ιορδανίας στην Ερυθρά). Δεν γνωρίζουμε όμως ποιος ήταν ο αγιογράφος-ψηφωτής και ποιο το εργαστήριο, που έφτιαξε τη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Η ψηφιδωτή σύνθεση, ένα από τα λαμπρότερα έργα της Πρωτοβυζαντινής εποχής, καλύπτει την αψίδα του Ιερού και συνεχίζεται μέχρι την οροφή, όπου δεξιά κι αριστερά από τους φεγγίτες απεικονίζεται ο Μωυσής.

 Αριστερά: ο νεαρός άνδρας βγάζει τα σανδάλιά του μπροστά στην Βάτο. Δεξιά: παραλαμβάνει τις Εντολές από το χέρι του Θεού. 

Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Η ψηφιδωτή σύνθεση, ένα από τα λαμπρότερα έργα της Πρωτοβυζαντινής εποχής,

  Ο Μωυσής απεικονίζεται και στη Μεταμόρφωση, αλλά με τη μορφή του ηλικιωμένου προφήτη, που παραστέκει τον Χριστό μαζί με τον προφήτη Ηλία. Κοντά στον Ηλία, γονατιστός ο Ιωάννης. Κοντά στον Μωυσή, γονατιστός ο Ιάκωβος. Στα πόδια του Χριστού, ο Πέτρος. 

 Και οι τρεις μαθητές είναι έκθαμβοι. Στον χρυσό κάμπο (φόντο) κυριαρχεί ο Χριστός που περιβάλλεται από «μάντορλα» (ένα οβάλ σχήμα που παραπέμπει σε μεταφυσικά σύμβολα). Σκούρο και φωτεινό μπλε, γαλάζιο, γκρι και ασημένιο είναι τα χρώματα αυτού του αμυγδαλωτού σχήματος, ενώ οι χρυσάργυρες ακτίνες που πηγάζουν από τον Χριστό φτάνουν έως τα πέντε πρόσωπα τα οποία παραβρίσκονται στην σκηνή. Η αριστουργηματική σύνθεση συμπληρώνεται με 31 πρόσωπα, που καλύπτουν το ημικυκλικό περιθώριο. Οι 29 είναι προτομές προφητών και αποστόλων, ενώ στις δυο άκρες βρίσκονται οι προτομές του ηγούμενου Λογγίνου και του διακόνου Ιωάννη, οι οποίοι ήταν οι υπεύθυνοι για την παρακολούθηση της εκτέλεσης του αυτοκρατορικού έργου.

Ο βίος της Αγίας Αικατερίνης μέσα από εικόνες

Η Αγία Αικατερίνη γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια και μαρτύρησε κατά την εποχή των ασεβών βασιλέων Μαξιμιανού, Μαξεντίου και Μαξιμίνου (305-313). Ήταν κόρη του ηγεμόνος της Αλεξανδρείας Κώνστα (ή Κέστου) φημισμένη για το κάλλος της και τη σοφία, διότι είχε μορφωθή με τα διδάγματα της ελληνικής παιδείας και γνώριζε Όμηρο, Βιργίλιο, Αριστοτέλη, Πλάτωνα και άλλους αρχαίους συγγραφείς.

 Ὅλοι τήν θαύμαζαν στήν Ἀλεξάνδρεια. Εἶχε καί τά τέσσερα πράγματα πού θαυμάζουν συνήθως οἱ ἄνθρωποι: πλούτη, ὀμορφιά, μόρφωση, δόξα.
Ἡ μητέρα της, πού σκεπτόταν κοσμικά, καί οἱ συγγενεῖς της τήν πίεζαν καθημερινά νά παντρευτεῖ, γιά νά μήν φύγουν ἀπό τά χέρια τους οἱ οἰκογενειακοί τίτλοι. Ἐκείνη, ὃμως, δέν ἤθελε νά παντρευτεῖ καί γιά νά ἀποφύγει τήν πίεση προσποιήθηκε πώς ἤθελε, ἀλλά ὑπό ἕναν ὃρο: Ἐκεῖνον πού θά ἔπαιρνε γιά σύζυγό της νά ἦταν πιό σοφός, πιό πλούσιος, πιό ὄμορφος καί πιό δοξασμένος ἀπ’ αὐτή.

Παρουσιάστηκαν, βέβαια, πολλοί γαμπροί! Ἀλλά ποῦ νά βρισκόταν ἐκεῖνος πού νά συγκέντρωνε ὅλα τά προσόντα πού ζητοῦσε ἡ Ἁγία;
Ἀπελπισμένοι οἱ γονεῖς της ἀποφάσισαν νά τή στείλουν σέ κάποιον ἀσκητή φιλόσοφο, γιά νά τή συμβουλέψει τί ἔπρεπε νά κάνει.

Ὁ ἀσκητής λεγόταν Ἀνανίας. Ἦταν ἅγιος ἄνθρωπος καί ἀσκήτευε σέ μία ἐρημική τοποθεσία ἔξω ἀπ’ τήν πόλη. Ὅταν εἶδε τήν ἁγία, κατάλαβε, μέ τό χάρισμα πού εἶχε ἀπ’ τό Θεό, πώς θά γινόταν μιά θερμή Χριστιανή.

Τῆς εἶπε, λοιπόν, πώς ἤξερε κάποιο Νυμφίο πού ἦταν πολύ πιό σοφός, πολύ πιό πλούσιος, πολύ πιό ὄμορφος καί πολύ πιό δοξασμένος ἀπ’ αὐτή! Ἐκείνη ἐνθουσιάστηκε καί ἤθελε νά Τόν γνωρίσει. Τῆς ἔδωσε τότε μία εἰκόνα τῆς Παναγίας, πού κρατοῦσε τό Χριστό στήν ἀγκαλιά Της, καί τή συμβούλεψε νά κλειστεῖ στό δωμάτιό της, νά προσευχηθεῖ ὅλη τή νύχτα καί νά παρακαλέσει τήν Παναγία νά τῆς δείξει τόν Υιό Της!

Ο ΔΙΩΓΜΟΣ

Στά χρόνια τῆς ἁγίας Αἰκατερίνης ζοῦσε ἕνας μεγάλος διώκτης τῶν Χριστιανῶν, ὁ Μαξέντιος. 

Αὐτός τιμοῦσε πολύ τούς ἀναίσθητους εἰδωλολατρικούς θεούς. Ἤθελε μάλιστα νά προσφέρει σ’ αὐτούς μία ἐντυπωσιακή θυσία. Διέταξε νά ἔλθουν ὅλοι, ἀπό τά χωριά καί τίς πόλεις, στήν Ἀλεξάνδρεια καί νά προσφέρουν θυσίες μέ τόν ὅρο ὅτι ὄποιος δέν θυσιάσει στούς ψεύτικους θεούς καί προσκυνήσει ἄλλο θεό θά τιμωρηθεί σκληρά.

Ἡ ἁγία Αἰκατερίνη ,ὅταν εἶδε τό λαό νά τρέχει φοβισμένος καί παρά τή θέλησή του νά θυσιάζει στά εἴδωλα, λυπήθηκε κατάκαρδα. Ἄρχισε ὅμως νά ἐνθαρρύνει τούς Χριστιανούς νά μήν ἀρνηθοῦν τήν πίστη τους καί παρακινοῦσε τούς εἰδωλολάτρες νά μήν θυσιάσουν. Πολλοί ἀπό αὐτούς, χάρη στήν εὐγλωττία καί τήν πειστικότητά της, γύρισαν στήν ἀληθινή πίστη τοῦ Χριστοῦ.

Ἔπειτα ἡ ἁγία παρουσιάστηκε μπροστά στόν αὐτοκράτορα, ὁμολόγησε τήν πίστη της καί τόν ἔλεγξε σκληρά γιά ὅλα ὄσα ἔκανε. Ἐκεῖνος γεμάτος θυμό, διέταξε νά τήν κρατήσουν ὑπό περιορισμό καί φρούρηση.

Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΡΗΤΟΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΡΤΥΡΙΚΟ ΤΟΥΣ ΤΕΛΟΣ
 Στό μεταξύ ὁ αὐτοκράτορας κάλεσε στό ἀνάκτορο ὅλους τούς σοφούς γιά ν’ ἀνοίξουν διάλογο μέ τήν ἁγία, ἐλπίζοντας ὅτι θά τή νικήσουν στό διάλογο καί ἔτσι θά ἀποδεικνυόταν πώς ἡ δική τους θρησκεία ἦταν ἀληθινή. Οἱ σοφοί πῆγαν καί ἦταν 150.

Τότε ἄρχισαν τόν διάλογο μέ τήν ἁγία. Αὐτή τούς νίκησε ὅλους στή συζήτηση , ἐνώ ἐκεῖνοι παραδέχτηκαν τήν ἀλήθεια καί πίστεψαν στό Χριστό. Ὕστερα ἀπ’ αὐτό οἱ 150 σοφοί ρίχτηκαν στή φωτιά κι ἔγιναν μάρτυρες Χριστοῦ! Ἀργά τό βράδυ, ὄταν κάποιοι εὐσεβεῖς Χριστιανοί πῆγαν νά πάρουν τά λείψανά τους, εἶδαν μέ ἔκπληξη, ὅτι τά σώματά τους ἦταν νεκρά, ἀλλά ἀνέπαφα. Τά ἔθαψαν τότε θαυμάζοντας τή δύναμη τοῦ Κυρίου!

ΤΟ ΜΑΡΤΥΡΙΚΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ

Μετά ἀπ’ αὐτό ὁ αὐτοκράτορας χρησιμοποίησε διάφορους τρόπους γιά νά παρασύρει τήν ἁγία , ἀλλά δέν τά κατάφερε. Ἄρχισε μέ κολακεῖες. Συνέχισε μέ διάφορα βασανιστήρια, μαστιγώματα. 

Τήν ἔβαλε, ἔπειτα, στή φυλακή γιά 12 ἡμέρες μέ διαταγή νά μήν φάει τίποτε. Μάλιστα στό διάστημα αὐτό πίστεψαν καί μαρτύρησαν ἡ γυναῖκα του, ὁ στρατηλάτης Πορφύριος καί 200 στρατιῶτες, τούς ὀποίους γιορτάζουμε τήν ἴδια ἡμέρα μέ τήν ἁγία Αἰκατερίνη. 

Τέλος, βλέποντας ὅτι ἡ Ἁγία δέν ἄλλαζε πίστη, σκέφτηκε ἕνα φρικτό τρόπο νά τή θανατώσει, χρησιμοποιῶντας κάποιο ξύλινο τροχό, ὁ ὀποῖος εἶχε κολλημένα γύρω του ξυράφια καί βελόνια.

Τότε ο δήμιος έκοψε με το ξίφος την τίμια κεφαλή της στις 25 Νοεμβρίου του 307.

 Το τίμιο λείψανό της Άγιοι Άγγελοι το μετέφεραν στο όρος Σινά, όπου και ιδιαίτερα τιμούν την Αγία.

Επιμέλεια proskynitis.blogspot

Ο Άγιος Παϊσιος για την Αγία Αικατερίνη

-Γέροντα, γιατί πολλοί ἄνθρωποι, ἐνῶ πίστευαν, ἔχασαν τήν πίστη τους;
-Ἄν δέν προσέχει κανείς στά θέματα τῆς πίστεως καί τῆς λατρείας, σιγά-σιγά ξεχνιέται καί μπορεῖ νά γίνη ἀναίσθητος, νά φθάση σέ σημεῖο νά μήν πιστεύη τίποτε.

- Μερικοί, Γέροντα, λένε ὅτι ἡ πίστη τους κλονίζεται, ὅταν βλέπουν νά ὑποφέρουν καλοί ἄνθρωποι.
-Ἀκόμη κι αν κάψη ο Θεός όλους τους καλούς, δεν πρέπει να βάλη κανείς αριστερό λογισμό, αλλά να σκεφθή πως ο Θεός ό,τι κάνει, από αγάπη το κάνει. Ξέρει ο Θεός πώς εργάζεται. Για να επιτρέψη να συμβή κάποιο κακό, κάτι καλύτερο θα βγη.

- Γέροντα, σήμερα ἀκόμη καί τά πιστά παιδιά ἀμφιταλαντεύονται, γιατί στά σχολεῖα ὑπάρχουν καθηγητές πού διδάσκουν τήν ἀθεΐα.
-Γιατί να αμφιταλαντεύωνται; Ἡ Ἁγία Αἰκατερίνη δεκαεννιά χρονῶν ῆταν και διακόσιους φιλοσόφους τους αποστόμωσε με την κατά Θεόν γνώση και την σοφία της. Ακόμη και οι Προτεστάντες την έχουν προστάτιδα της επιστήμης.
Στα θέματα της πίστεως και στα θέματα της πατρίδος δεν χωράνε υποχωρήσεις∙ πρέπει να είναι κανείς αμετακίνητος, σταθερός.

πηγή

Η αγία Αικατερίνα και οι «κομψοί των ασεβών»

Αλέξανδρος Χριστοδούλου, Θεολόγος

Οι τότε και οι σημερινοί «κομψοί ασεβείς»

Η Αγία μεγαλομάρτυς Αικατερίνη έζησε μέσα σε ένα κόσμο καθολικής παρακμής, ανάλογο με το σημερινό. Γεννήθηκε το 294 μ. Χ. στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια ειδωλολατρών και το όνομα της πριν γίνει χριστιανή, όπως αναφέρει ο Λατίνος εκκλησιαστικός συγγραφέας Ρουφίνος, ήταν Δωροθέα. Όταν έγινε Χριστιανή ονομάστηκε Αικατερίνα λόγω της καθαρότητας και αγνότητάς της (Αικατερίνα: αεί+καθαρίνα). Είχε ασύγκριτο κάλλος και ομορφιά, ήταν πολύ πλούσια και σπούδασε στις σχολές της εποχής της φιλοσοφία, ρητορική, ποίηση, μουσική, μαθηματικά, αστρονομία και ιατρική.

Διακρινόταν για την ευφυΐα και τη φιλομάθειά της. Γι’ αυτό και ονομάζεται «Πάνσοφος», αυτή που κατέχει όλη τη σοφία. Η Φιλοσοφική Σχολή των Παρισίων θαυμάζοντας τη σοφία της την ανακήρυξε προστάτιδά της. Γενικά στις Δυτικές χώρες τιμάται ως προστάτιδα της παιδείας και των γραμμάτων. Η Αγία Αικατερίνη περιφρόνησε την κοσμική σοφία και προτίμησε τη σοφία του Θεού. Θέλησε να είναι όχι μόνο πάνσοφος αλλά θεόσοφος.

Στον εκτενή βίο και μαρτύριο της Αγίας Αικατερίνης που έγραψε ο Άγιος Συμεών ο Μεταφραστής ( P.G. 116, 275-302) βλέπομε όλες τις λεπτομέρειες της ομολογίας και της αθλήσεως της Μάρτυρος. Ο Άγιος Συμεών ακολουθεί το συνηθισμένο μοτίβο περιγραφής της αθλήσεως των μαρτύρων.

Α. Πρόσκληση των διωκτών για άρνηση της χριστιανικής πίστεως με την προσφορά θυσίας στα είδωλα.

Β. Εμφάνιση της Μάρτυρος μπροστά στον αυτοκράτορα και έλεγχος της ψεύτικης πίστεως. Η Αγία Αικατερίνη προβάλλει διδασκαλίες σοφών ειδωλολατρών για να δείξει ότι η ειδωλολατρία στηρίζεται στην άγνοια και την πλάνη. Ο μόνος αληθινός Θεός είναι αυτός που έγινε άνθρωπος, υπέστη σταυρικό θάνατο και προσφέρει την αληθινή σωτηρία.

Γ. Η έκπληξη του Μαξιμίνου. Η παράσταση της Αγίας ενώπιον του αυτοκράτορα. Ομολογία της βασιλικής καταγωγής και της πολύπλευρης μορφώσεώς της, την οποία όμως θεωρεί ασήμαντη και μηδαμινή μπροστά στην αγάπη της για τον αθάνατο Νυμφίο της Χριστό.

Η στήλη του αποκεφαλισμού της Αγίας Αικατερίνης στην Μονή του Αγίου Σάββα στην Αλεξάνδρεια

Η στήλη του αποκεφαλισμού της Αγίας Αικατερίνης στην Μονή του Αγίου Σάββα στην Αλεξάνδρεια

Η Ιερά Πατριαρχική Μονή Οσίου Σάββα του Ηγιασμένου Αλεξανδρείας και συγκεκριμένα το Καθολικό της, πριν γίνει χώρος χριστιανικής λατρείας, ήταν ναός αφιερωμένος στον θεό Μίθρα ή σύμφωνα με άλλες μαρτυρίες στον θεό Απόλλωνα. Χαρακτηριστικές είναι άλλωστε οι οκτώ γρανιτένιοι  κίονες φραωνικής εποχής. Καθιερώθηκε ως χριστιανικός ναός, αφιερωμένος  στον Απόστολο και Ευαγγελιστή Μάρκο περί τα έτη 318-320, όταν στην Αίγυπτο με αυτοκρατορική άδεια του Μ. Κωνσταντίνου ιδρύθηκαν 40 χριστιανικοί ναοί.

            Περί το έτος 536, μετά την απόσχιση των Αιγυπτίων χριστιανών (Κοπτών) από την Πρεσβυγενή Αλεξανδρινή Εκκλησία και τη δημιουργία της Κοπτικής Εκκλησίας, η Μονή απετέλεσε την έδρα του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας. Στα μέσα του 7ου αιώνα, καταστράφηκε από σεισμό και με τη χορηγία πλούσιου Αλεξανδρινού χριστιανού,  ονόματι Σάββα, ανοικοδομήθηκε εκ νέου  προς τιμήν του οσίου Σάββα, ο οποίος έζησε στην Αλεξάνδρεια πριν μεταβεί στα Ιεροσόλυμα.
             Κατά την αραβική κατάκτηση της Αιγύπτου, η Μονή πυρπολήθηκε και ανακαινίσθηκε περί το 889 επί Πατριάρχου Αλεξανδρείας Μιχαήλ με τη μεσολάβηση του αυτοκράτορα Λέοντα Δ΄ του Σοφού προς τον χαλίφη Ελ Μουτάμεζ. Ανακαινίσθηκε εκ νέου από τον άγιο Πατριάρχη Ιωακείμ τον Πάνυ (1487-1567). Επίσης, μετά την πυρπόληση του έτους 1652 και την απώλεια όλων των μοναχών που ενταφιάσθηκαν στα ερείπιά της, η Μονή ανοικοδομήθηκε πάλι  το 1676 από τον Πατριάρχη Παΐσιο (1657-1677).

              Κατά τη γαλλική κατοχή, ο Ναπολέων εξέδωσε διαταγή κατεδαφίσεως της Μονής λόγω στρατιωτικών προτεραιοτήτων – διαταγή η οποία ανεκλήθη μετά από επίμονη αντίσταση και ενέργειες του πατριάρχου Παρθενίου Β΄ Παγκώστα (1788-1805).

            Η Μονή ανακαινίσθηκε και πάλι το έτος 1875 από τον πατριάρχη Σωφρόνιο Δ΄ (1870-1899) με τη γενναία χορηγία του εθνικού ευεργέτου Γεωργίου Αβέρωφ. Μικρές ανακαινίσεις έγιναν επί πατριαρχών Φωτίου (1900-1925) και Χριστοφόρου Β΄ (1939-1967). Ο κίνδυνος κατάρρευσης του συγκροτήματος οδήγησε τον πατριάρχη Νικόλαο ΣΤ΄ (1968-1986) στην απόφαση της κατεδάφισής του, πλην του ναού, και στην ανέγερση της Μονής εκ νέου. Ανακαίνιση πραγματοποιήθηκε από τον μακαριστό Πατριάρχη Πέτρο Ζ΄ (1997-2004).Τελευταία φορά η πατριαρχική Μονή του Αγίου Σάββα ανακαινίσθηκε κατά τα έτη  2008-2009 από την Α.Θ.Μ.  τον Πάπα και Πατριάρχη Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Θεόδωρον Β΄.

           Κατά την ιστορική του διαδρομή το μοναστικό αυτό ενδιαίτημα, εκτός από Πατριαρχική Καθέδρα, διετέλεσε και κοιμητήριο πατριαρχών, κληρικών, μοναχών, ορθοδόξων και αλλοδαπών χριστιανών, πτωχοκομείο, νοσοκομείο, υγειονομείο, σχολείο, λοιμοκαθαρτήριο, ξενώνας και άσυλο.

           Σήμερα, στην Ιερά Πατριαρχική Μονή, ο Μακαριώτατος Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας κ.κ. Θεόδωρος Β΄, συνεχίζοντας την παράδοση του προκατόχου του Μελετίου Πήγα (1590-1601), του ιδρυτή του πρώτου, μετά την αραβική κατάκτηση, χριστιανικού εκπαιδευτηρίου της Αλεξανδρείας στους χώρους του μοναστηριού, επανίδρυσε και λειτουργεί την Πατριαρχική Σχολή Αλεξανδρείας “Άγιος  Αθανάσιος”, που αποτελεί εκπαιδευτικό ίδρυμα διετούς φοίτησης για αφρικανούς  νέους, προκειμένου να στελεχώσουν τις εκκλησιαστικές Επαρχίες του Θρόνου στις χώρες καταγωγής τους. Ακόμη, εντός της Μονής στεγάζεται Εκκλησιαστικό Μουσείο, τμήμα της Πατριαρχικής Βιβλιοθήκης και το Λύκειο Ελληνίδων Αλεξανδρείας. 

          Αξιοσημείωτο είναι ότι εντός του κυρίου Ναού βρίσκεται ως πολύτιμο θησαύρισμα η κολώνα όπου κατά την παράδοση αποκεφαλίσθηκε η αλεξανδρινή Μεγαλομάρτυς  Αγία Αικατερίνη, ενώ στο παρεκκλήσιο του Αγίου Ευαγγελιστού Μάρκου φυλλάσονται προς προσκύνηση λείψανα πολλών αλεξανδρινών Αγίων.Τέλος επί της Ιεράς Αγίας Τραπέζης εντός του ιερού Βήματος χειροτονήθηκε και έλαβε την Χάρη της  Ιερωσύνης ο Άγιος του αιώνος μας, Άγιος Νεκτάριος Επίσκοπος  Πενταπόλεως

Πηγές- Εδω και Εδώ