«Ότι η σωτηρία εκ των Ιουδαίων εστίν»

Κυριακή τής Σαμαρείτιδος σήμερα. Ακούγοντας την Ευαγγελική περικοπή τής συναντήσεως του Ιησού Χριστού με τη Σαμαρείτιδα, στεκόμαστε στη φράση τού Κυρίου, «ότι η σωτηρία εκ των Ιουδαίων εστίν» (Ιωάν., δ’ 22), που δεν ερμηνεύεται συχνά στο σύγχρονο θείο Κήρυγμα. [...]

Αλλ’ ας δούμε μερικές πτυχές της σημερινής Ευαγγελικής περικοπής:
-Μιλώντας ο Ιησούς Χριστός με τη Σαμαρείτιδα στο φρέαρ τού Ιακώβ, τη διαβεβαίωσε «ότι η σωτηρία εκ των Ιουδαίων εστίν». Για να γίνει αυτό κατανοητό, πρέπει να συνδεθεί με τη σπουδαία ομολογία Του στην απορία τής Σαμαρείτιδος: «Οίδα ότι Μεσσίας έρχεται…». -«Εγώ ειμί ο λαλών σοι»! Φανερώνει, έτσι, κατά αδιαμφισβήτητο τρόπο την ιδιότητά Του, του Σωτήρος.

-Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί έναντι όσων θεωρούν ότι η Παλαιά Διαθήκη, η ιστορία τού Ισραήλ, δεν ενδιαφέρει την ανθρωπότητα. Προσοχή· άρνηση της Παλαιάς Διαθήκης θα οδηγήσει σε άγνοια ότι ο ιστορικός Ιησούς είναι ο Δημιουργός του σύμπαντος και ο Σωτήρ τού κόσμου, τον Οποίο με θαυμαστή ακρίβεια προεφήτευσαν οι Προφήτες στην ΠΔ, ήδη πολλούς αιώνες νωρίτερα.

«Εγώ ειμί ο λαλών σοι»

Όταν η Σαμαρείτισσα έκανε αναφορά στον αναμενόμενο Μεσσία ο Ιησούς της είπε: «Εγώ ειμί ο λαλών σοι».
Αυτή η φράση ξεχωρίζει στην ευαγγελική διήγηση όχι μόνο διότι ο Ιησούς παραδέχεται ότι αυτός είναι ο Μεσσίας αλλά και για την προσθήκη «ο λαλών σοι».

Ο Ιησούς θα μπορούσε να πει απλά, εγώ είμαι. Όμως χρησιμοποιεί μιά ιδιωματική έκφραση: εγώ είμαι, αυτός που σου μιλάει.
Η ομιλία είναι ένα από τα δώρα του Θεού στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος μέσω της ομιλίας εκφράζει νοήματα και επικοινωνεί. Η ομιλία φανερώνει το πόσο ψηλότερα βρίσκεται ο άνθρωπος από τα ζώα.
Είναι ένα από τα δώρα της κατ᾽ εικόνα Θεού δημιουργίας του ανθρώπου.
Η ομιλία είναι ένα χάρισμα που βοηθά τον άνθρωπο να βρίσκεται σε κοινωνία με τον Θεό και τους συνανθρώπους του.
Ο Θεός μιλά στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος αποκρίνεται. Σχέση προσώπων. Μία σχέση και κοινωνία η οποία αμαυρώθηκε και αλλοιώθηκε με την αμαρτία. Τώρα όμως ο Θεός έρχεται και πάλι να μιλήσει με τους ανθρώπους.

Ο Ιησούς λέγει: «Εγώ είμαι, αυτός που σου μιλάει. Αυτός που αποκαθιστά και πάλι την κοινωνία». Και μας διδάσκει ότι ο άνθρωπος δεν πλάσθηκε για να είναι μόνος. Τα Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος διαλέγονται μεταξύ τους. Κοινωνία Προσώπων. Και εμείς έχουμε αυτό το χάρισμα να συγκροτούμε Κοινωνία Προσώπων.
Μέσα στην εκκλησία αυτό πρέπει να βιώνουμε. Αυτό είναι το δώρο που μας προσφέρει το βάπτισμα. Την αποκατάσταση της κοινωνίας με τον Θεό και τους συνανθρώπους μας. Ο Θεός είναι παρών και ομιλεί ξανά μαζί μας.

Μητροπολίτης Χονγκ-Κόνγκ Nektarios

Ήτανε Σαββατόβραδο, παραμονή τής Σαμαρείτιδος(Φώτης Κόντογλου)

Ύστερ’ από λίγες μέρες πήγα πάλι κατά τά λημέρια τής κυρά Λένης. Βρήκα τόν Αγι’ Αντώνη, ένα μικρό εκκλησάκι, φτωχό σάν καί κείνη. Φτάνοντας απ’ έξω άκουσα σιγανές ψαλμωδίες. Ήτανε Σαββατόβραδο, παραμονή τής Σαμαρείτιδος.

Μπήκα μέσα ήσυχα, νά μή μέ πάρη κανένας είδηση. Τόν εσπερινό τόν έκανε ένας μεσόκοπος παπάς μέ αρχαία όψη. Ό ψάλτης ήτανε πιό νέος, κ’ έψελνε πολύ κατανυχτικά καί ταπεινά. Όλοι-όλοι οί προσκυνητές ήτανε πεντέξη, γυναίκες, τρείς άντρες βουνήσιοι, κ’ ένα παιδάκι πού υπηρετούσε τόν παπά. Όπως ήτανε σκοτεινά, κρύφτηκα πίσω από μιά γωνιά.

Κείνη τήν ώρα έψελνε ό ψάλτης τό δοξαστικό τής Σαμαρείτιδος, ένα από τά πιό εξαίσια τροπάρια, πού όποτε τ’ ακούσω νά τά ψέλνη κανένας καλλίφωνος καί ευλαβής ψάλτης, νοιώθω τόση συγκίνηση, πού τρέχουνε δάκρυα από τά μάτια μου. Φαντάσου, αγαπητέ αναγνώστη, τί συγκίνηση ένοιωσα κείνη τήν ώρα, μέσα στήν ταπεινή εκείνη εκκλησιά, μαζί μέ τούς βουνήσιους ανθρώπους καί μέ τήν κυρά Ελένη, ακούγοντας εκείνο τό τροπάρι νά τό ψέλνη μέ βαθειά κατάνυξη ό καλλίφωνος καί ταπεινός ψάλτης τού βουνού, πού δέν τόν ήξερε κανένας. Ήρθανε στό νού μου τά λόγια τής κυρά Λένης:

“Εμείς ζούμε κρυφά από τόν Θεό”, κ’ έλεγα μέσα μου

“Πόσο κοντά στόν Θεό ζούνε τούτοι οί αληθινοί Χριστιανοί!”.

“ Έχω ακούσει πολλούς ψαλτάδες. Μά σάν κ’ εκείνον τόν ψάλτη σέ κείνον τόν εσπερινό δέν άκουσα άλλον κανέναν. Θά τόν θυμάμαι μέ κατάνυξη ώς πού νά πεθάνω. Από κείνη τή μέρα έψαλα μοναχός στό σπίτι μου πολλές φορές τό δοξαστικό τής Σαμαρείτιδος, γιά νά θαρρώ πώς ξαναβρίσκουμαι στόν Αγι’ Αντώνη

᾿Εκείνη δέ, γίνεται ἀμέσως ἐκλεκτή πραγματικά εὐαγγελίστρια(Aγ.Φωτεινή η Σαμαρείτιδα)

Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ

 [....]῾Η δέ Σαμαρεῖτις, καθώς ἄκουσε ἀπό τόν Χριστό αὐτά τά ἐξαίσια καί θεοπρεπῆ λόγια, ὅτι ὁ Θεός πουθενά δέν πρέπει νά προσκυνῆται ἀληθινά, παρά μόνο κατά τό Πνεῦμα καί τήν ᾿Αλήθειά του, ὅπως ἡ στό ῏Ασμα τῶν ᾿Ασμάτων ψυχή πού νυμφεύεται τόν Θεό, ἀναπτερωμένη ἀπό τή φωνή τοῦ νυμφίου τῆς ἀφθαρσίας, μνημονεύει τόν προσδοκώμενο καί ποθούμενο καί, κρυφά ἀκόμη, παρόντα νυμφίο, λέγοντας. “γνωρίζω ὅτι ὁ Μεσσίας, ὁ λεγόμενος Χριστός, ἔρχεται.ὅταν ἔλθη ἐκεῖνος θά μᾶς τά διδάξη ὅλα”.  Βλέπετε πώς ἦταν ἑτοιμοτάτη γιά τήν πίστι, ὅτι πλησιάζει ἤδη ὁ προσδοκώμενος, καί γεμάτη ἐλπίδα; ῏Αρα δέν ἐταίριαζε νά εἰπῆ καί αὐτή κατά τόν Δαβίδ, “ἕτοιμη εἶναι ἡ καρδιά μου, Θεέ, ἕτοιμη εἶναι ἡ καρδιά μου, θά τραγουδήσω καί θά ψάλω κατά τήν δόξα μου” (Ψαλμ. 56,8).

   ᾿Από πού θά ἐγνώριζε τοῦτο μέ τόση βεβαιότητα καί ἀσφάλεια καί θά εἶχε τήν ψυχική διάθεσι γι᾿ αὐτό, ἄν δέν εἶχε μελετήσει τά προφητικά βιβλία μέ ἄκρα σύνεσι; Γι᾿ αὐτό εἶχε καί τόν νοῦ τόσο μετάρσιο, ἀφοῦ εἶχε γεμίσει ἀπό τήν θεία κατοχή.ὥστε ἐμένα, καθώς βλέπω τώρα μέ χαρά τόν σφοδρό πνευματικό πόθο τῆς Σαμαρείτιδος αὐτῆς πρός τόν Χριστό, μοῦ ἔρχεται νά εἰπῶ πάλι γι᾿ αὐτήν τά λόγια τοῦ Ἄσματος ἐκείνου, “ποιά εἶναι αὐτή πού προβάλλει σάν ἡ αὐγή, ὡραία σάν ἡ σελήνη, ἐκλεκτή σάν ὁ ἥλιος;” (῏Ασμα 6,10). 

   Διότι, ἀφοῦ ἐξαγγέλλει ὅτι σέ λίγο θά φανῆ ὁ νοητός ἥλιος τῆς δικαιοσύνης Χριστός καί ὑποδηλώνει ὅτι δι᾿ αὐτῆς ἀρχίζει ἡ ᾿Εκκλησία τῶν ἐθνῶν, σάν νά ἀνεβαίνη ἀπό ἱερά κολυμβήθρα, τήν πηγή ἐπάνω στήν ὁποία ἐστεκόταν, καθώς κατηχεῖτο ἀπό τόν Σωτῆρα, τήν βλέπω νά προβάλλη σάν πολυέραστος ὄρθρος.

Από όσα της είπε ο Χριστός άναψε τέτοια φωτιά μέσα της, ώστε και τη στάμνα και τη δίψα να ξεχάσει.

 Η ΣΤΑΜΝΑ ΤΗΣ ΣΑΜΑΡΕΙΤΙΔΟΣ

Η στάμνα που κρατούσε η Αγία Φωτεινή η Σαμαρείτιδα όταν πήγε στο πηγάδι ν' αντλήσει νερό και συνάντησε Τον Κύριο. Βρίσκεται στη Σαμάρεια, στην Ιερά Μονή του Φρέατος του Ιακώβ.

«Αφήκεν ουν την υδρίαν αυτής η γυνή και απήλθεν εις την πόλιν, και λέγει, τοις ανθρώποις» (Ιω. Δ’, 28).

 Γιατί άφησε τη στάμνα της; Θα μπορούσε να πει κανείς σαν πρώτη εξήγηση ότι την ξέχασε. Την ξέχασε, για να πάει να φέρει το μήνυμα. Αλλά κάθε μέρα, ή μέρα παρά μέρα, ερχότανε να πάρει νερό για τη λάτρα του σπιτιού και να πιει η πολυμελής οικογένεια, την οποίαν είχε. Τώρα λοιπόν γι’ αυτό το λόγο ήρθε. Είναι δυνατόν να έφυγε με άδεια χέρια; Να μην πάρει τη στάμνα γεμάτη νερό για τη χρεία; Αλλά, αδελφοί μου, η σημερινή μέρα δεν είναι σαν τις άλλες. Σήμερα δεν είναι σαν τις άλλες μέρες που έπαιρνε νερό και πήγαινε στο σπίτι της.

  Σήμερα συνέβη γεγονός, το οποίον είναι συγκλονιστικό γι’ αυτή. Η συνάντησή της με τον Κύριο και η συνομιλία της μαζί Του έφερε μία μεταβολή και αναστάτωση και ανατροπή, θα έλεγα, σε ολόκληρο τον ψυχικό της κόσμο και στα όσα ως τώρα κυριαρχούσαν μέσα της.
Αυτή η μεταβολή δεν είναι δική μου κρίση, αλλά καταφαίνεται από τα λόγια τα οποία πήγε και είπε, μόλις συνάντησε τους συμπατριώτες της. Λέει: «Δεύτε ίδετε άνθρωπον (ελάτε να δείτε έναν άνθρωπο) ος είπέ μοι πάντα όσα εποίησα» (Ιω. Δ’, 29).

  Αυτές οι λέξεις «είπέ μοι πάντα όσα εποίησα…» δείχνουν έναν εσωτερικό κόσμο, ο οποίος έχει αναστατωθεί, ο οποίος έχει ανακαινισθεί. Ελάτε να δείτε κάποιον που μου φανέρωσε ό,τι έχω κάμει στη ζωή μου΄ «μήτι ούτός εστιν ο Χριστός;» (Ιω. Δ’, 29). Αυτή έχει βεβαιωθεί ότι είναι ο Χρι­στός, διότι της το ομολόγησε ο Κύριος και το βεβαίωσε΄ αλλά το λέει έτσι για να κινήσει το ενδιαφέρον.

 Τα λόγια αυτά δείχνουν ότι σήμερα έγινε κάτι κοσμογονικό μέσα στην καρδιά της. Λέει ο ι. Χρυσόστομος: «Ούτως υπό των ειρημένων ανήφθη, ώστε και την υδρίαν αφείναι και την χρείαν δι’ ην παρεγένετο» (Ioannes Chrysostomus, In Johannem, Homiliae 34, 59, 193, 21 TLG).
 Από όσα της είπε ο Χριστός άναψε τέτοια φωτιά μέσα της, ώστε και τη στάμνα και τη δίψα να ξεχάσει. Το σκοπό για τον οποίο ήρθε, να ξεδιψά­σει αυτή και η οικογένειά της, τον ξεχνάει. Από τί; Από τη φωτιά που άναψε μέσα της.
 Εν πάση περιπτώσει είναι δυνατόν να την ξέχασε τη στάμνα, αλλά είναι και δυνατόν να την άφησε εσκεμμένα εκεί. Γιατί να την άφησε εσκεμμένα; Διότι από αυτή την ημέρα και μετά, από αυτή τη συνομιλία, όπως είπα, ένας καινούργιος κόσμος έχει ανοιχθεί μπροστά της και με και­νούργια μέτρα μετράει τώρα τα πράγματα της ζωής.

Λέει ένας ερμηνευτής: «Διατίθεται η γυνή προς το ύδωρ ως ο Ιησούς μετ’ ολίγον εις τον άρτον» (Βλ. Τρεμπέλας Π. Υπόμνημα εις το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον, εκδ. «Σωτήρ», σελ. 153). Ο Κύριός μας, όταν πήγαν οι μαθητές και του έφεραν το ψωμί, τους είπε: Εγώ έφαγα. Την ξέχασε τη σωματική Του πείνα με όσα είχε ειπωμένα με τη Σαμαρείτιδα.
Οπως ο Κύριος ξέχασε την πείνα, έτσι ξέχασε κι αυτή τη δίψα. Έτσι ξέχασε τώρα και το σταμνί. Γιατί; Γιατί είναι δευτερευούσης σημασίας πράγματα. Διότι άλλα πράγματα τώρα πήραν την πρώτη θέση μέσα στη ζωή της και την πολιτεία της.
Αλλά ακόμα, αδελφοί μου, αυτή η στάμνα η εγκαταλελειμμένη είναι γι’ αυτή τη γυναίκα μία ανάμνηση, αν θέλετε, αντιπροσώπευση της ζωής που έκανε ως τώρα. Δεν τη θέλει πια αυτή τη ζωή. Την εγκαταλείπει αυτή τη ζωή.

Καινούργια ζωή αρχίζει και ως εκ τούτου μπορεί να εγκαταλείψει και τη στάμνα, διότι της θυμίζει την απο­γοήτευση που δοκίμασε ζώντας χωρίς το Χριστό. Δεν το έβλεπε πρώτα αυτό, τώρα το βλέπει. Γιατί τώρα γνώρισε το Χριστό. Τώρα άκουσε τη διδασκαλία Του. Τώρα άνοιξαν τα μάτια της τα πνευματικά και έτσι, ας πούμε, η στάμνα, σαν ένας αντιπρόσωπος εκείνης της παλιάς ζωής, της είναι πλέον περιττή.

Λέει ένας ερμηνευτής: «Ούτως άρα ταχέως προετίμησε το ύδωρ του Χριστού της του Ιακώβ πηγής» (Βλ. Τρεμπέλας Π. Υπόμνημα εις το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον, εκδ. «Σωτήρ», σελ. 153). Ξεχνάει τη δίψα. Προτιμάει το νερό που έδωσε ο Χριστός. Το ύδωρ το ζων, που όποιος πιει απ’ αυτό, καθώς της είπε, δεν ξαναδιψάει.

Προτιμάει αυτό το νερό παρά το νερό απ’ το πηγάδι του Ιακώβ. Και λέει ο Ι.

Οι Πατέρες σχολιάζουν ως εξής την έκτη ώρα κατά την οποία πραγματοποιήθηκε η συνάντηση του Χριστού με τη Σαμαρείτιδα.

Γενικές παρατηρήσεις

 Ο θεολογικός αυτός διάλογος του Ιησού με τη γυναίκα διακρίνεται σε επιμέρους υποενότητες που περιέχουν: την απορία της γυναίκας και το διάλογο για το ζωντανό νερό με αφορμή το αίτημα του Ιησού για νερό, την αναγνώριση του Ιησού ως προφήτη την συζήτηση για τον σωστό τόπο λατρείας του Θεού και την αποκάλυψή Του ως Μεσσία.

  Η μεγάλη σημασία του επεισοδίου της Σαμαρείτιδας είναι φανερή και έγκειται καταρχήν στο δέκτη. Για τους περισσότερους ερμηνευτές ο Ιησούς λειτουργεί μόνο σαν «πομπός- δότης» που προσφέρει το ζωντανό νερό και την αλήθεια, και η γυναίκα «δέκτης-παραλήπτης», η οποία λαμβάνει, αποδέχεται. Είναι φανερή λοιπόν η αυστηρή ιεραρχία ανάμεσα στον Ιησού και τη γυναίκα.
Όμως, με έναν άλλο τρόπο προσέγγισης των δεδομένων, είναι και οι δύο δότες και παραλήπτες, αφού ο Ιησούς ξεκινά την επικοινωνία ζητώντας νερό και απευθύνει πρώτος και προκλητικά το κάλεσμα σε μια γυναίκα απομονωμένη, αλλόθρησκη και ανήθικη, που δεν θα έπρεπε καν να κυκλοφορεί από το φόβο του λιθοβολισμού λόγω της αμαρτωλής ζωής της. Αυτός πρέπει να ήταν και ο βασικός λόγος που τέτοια ζεστή ώρα πήγαινε να αντλήσει νερό από το πηγάδι, ώστε να μην συναντηθεί με κανέναν. Ο Ωριγένης (185-251 μ.Χ.) παλαιότερα συνέκρινε μάλιστα τη Σαμαρείτιδα με τη Ρεβέκκα εστιάζοντας στην υδρία της, ως τη ζωή της. Μαζί με τη Ρεβέκκα
θυμόμαστε και τη Ραχήλ, καθώς και τις κόρες του Ιοθόρ, οι οποίες όλες γνώρισαν
καλούς συζύγους, όπως ο Ισαάκ, ο Ιακώβ και ο Μωϋσής, με συναντήσεις κοντά σε
πηγάδι.

 Ο διάλογος του Χριστού με τη Σαμαρείτιδα φυσικά δεν γίνεται στο πλαίσιο μιας κοινωνικής γνωριμίας, ούτε με σκοπό να βρούνε ορισμένα κοινά σημεία στην πίστη τους. Ο βασικός σκοπός της επικοινωνίας του Ιησού είναι να οδηγήσει τη Σαμαρείτιδα στην Αλήθεια, στον Ίδιο δηλαδή, απομακρύνοντάς την από την ειδωλολατρία και την αμαρτία. Η γυναίκα αυτή δεν είχε ξαναδεί τον Ιησού ούτε γνώριζε για τα θαύματά Του, τα οποία ασφαλώς θα την έπειθαν για την ταυτότητά Του. Ο Χριστός λοιπόν με τη θεία γνώση Του την προσεγγίζει, υπερβαίνοντας κάθε φυλετικό, κοινωνικό, εθνικό και θρησκευτικό στερεότυπο, την αμαρτωλότητα, την περιθωριοποίηση και κοινωνική απόρριψη, τη διαφορετικότητα στην καταγωγή και στην πίστη της Σαμαρείτιδας. Αυτή η επικοινωνία και υπέρβαση κύριο στόχο έχει όχι απλώς το παράδειγμα σεβασμού προς τη Σαμαρείτιδα, αλλά γνωρίζοντας την γενναία προσωπικότητά της, αποσκοπεί στην ίδια την μεταμόρφωσή της σε ισαπόστολο και στη σωτηρία της, μέσω της αληθινής πίστης στο Πρόσωπό του.

  Η Σαμαρείτιδα αρχικά παρερμηνεύει τους λόγους του Ιησού, ιδιαίτερα τη φράση Του «ζῶν ὕδωρ», ίσως προφανώς γιατί η αυθόρμητη αντίδρασή της βασίζεται στην ανθρώπινη αντίληψη του κόσμου που έχει, καθώς και γιατί της διέφευγαν αρκετά κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης πλην της Πεντατεύχου λόγω της σαμαρειτικής καταγωγής της. 

Βέβαια, ο Ιωάννης που περιγράφει το περιστατικό χρησιμοποιεί συχνά την τεχνική των παρανοήσεων στα κείμενά του και πιθανότατα στέλνει με αυτόν τον τρόπο το μήνυμα ότι δεν είναι αρκετή μια επιφανειακή επικοινωνία με τον Χριστό αλλά για την κατανόηση των λόγων του Χριστού χρειάζεται αληθινή σχέση μαζί του. Ο Ιησούς με μετριοφροσύνη, επιείκεια και μιλώντας σε τρίτο πρόσωπο, αναφέρεται στη δωρεά του Θεού εννοώντας τη σωτηρία του ανθρώπου και την είσοδο του στη βασιλεία του Θεού, που μόνο Αυτός μπορεί να εγγυηθεί.
Η ασήμαντη γυναίκα από τη Σαμάρεια με θάρρος αποκαλεί τον Ιησού «Κύριε» αποδίδοντάς Του τιμή, λέξη που χρησιμοποιείται ταυτόχρονα ως ευγενικός τίτλος κυριότητας, αλλά και αναγνώρισης βασιλικής και θεϊκής ιδιότητας. Τον προσφωνεί αρχικά εντυπωσιασμένη από τους λόγους Του, στη συνέχεια όμως αναγνωρίζοντάς
Του την «κυριότητα» του βασιλέα και τελικά του Θεού.

Μάλιστα στην αφήγηση της συνάντησης του Ιησού με τη Σαμαρείτιδα υπάρχουν παραλληλισμοί με την αφήγηση της Μεγάλης Παρασκευής. Συγκεκριμένα, ο «πάσχων» Ιησούς ενώ διψά στην καταφρονημένη Σαμάρεια, εντούτοις, αντί να πιει νερό, δίνει «ζωντανό νερό-σωτηρία», και με το πρώτο «ἐγώ εἰμί» στο Ευαγγέλιο αποκαλύπτει τη μεσσιανική του ταυτότητα και δοξάζεται. Αντίθετα, την ίδια – «έκτη» – ώρα της Παρασκευής του Πάσχα στην εκλεκτή Ιερουσαλήμ, ο Πόντιος Πιλάτος παρουσιάζει τον Ιησού με τη φράση «ἴδε ὁ βασιλεὺς ὑμῶν», έναν ταπεινωμένο και «πάσχοντα» Ιησού που «διψά» και του δίνουν να πιει χολή και ξύδι.
Βλέπουμε τον αλλόθρησκο και κατώτερο θεωρούμενο Σαμαρειτικό λαό στο πρόσωπο μιας κοινωνικά απορριμμένης γυναίκας να αποδέχεται τον Μεσσία Χριστό, ενώ ο εκλεκτός ιουδαϊκός λαός στο πρόσωπο των «καθαρών» και κοινωνικά αποδεκτών Γραμματέων και Φαρισαίων να Τον απορρίπτουν και Τον θανατώνουν.

Η εικόνα της αντίθεσης γλαφυρή και διδακτική, με το θεανδρικό Πρόσωπο του Χριστού να πρωταγωνιστεί ως ο «Προσφέρων και Προσφερόμενος», ο «Θύων και Θυόμενος» για χάρη των ανθρώπων, και δίπλα Του να ξεχωρίζει και να τιμάται τελικά μια γυναίκα, η οποία απρόσμενα για τα δεδομένα της θρησκείας, της καταγωγής, της ηθικής και κυρίως του φύλου της κερδίζει μια σημαντική θέση στη Βασιλεία Του.

Ώρα ἦν ὡς ἕκτη»(Πατερικές ερμηνείες)

Η χρονική δήλωση «ὥρα ἦν ὡς ἕκτη» εξυπηρετεί μόνο τον καθορισμό της ώρας και της παρουσίασης του πρωταγωνιστή. Βεβαίως παραμένει ανοιχτό το συχνό ερώτημα, γιατί η Σαμαρείτισσα πηγαίνει στην πηγή για να αντλήσει νερό
ειδικά κατά την πλέον θερμή ώρα της ημέρας.

Οι Πατέρες σχολιάζουν ως εξής την έκτη ώρα κατά την οποία πραγματοποιήθηκε η συνάντηση του Χριστού με τη Σαμαρείτιδα.

Α.Ο Μωυσής μετά τον φόνο ενός Αιγυπτίου ο οποίος κακομεταχειριζόταν ένα

Κρύβεται τεράστια θεολογία σε αυτή την συνάντηση(Αγ.Φωτεινή Σαμαρείτιδα)

 Σήμερα εορτάζει η αγία Φωτεινή η Σαμαρείτιδα, της οποίας η μνήμη "δένει" τόσο αρμονικά με το πνεύμα και το κλίμα του Τριωδίου. Για την συνάντηση της με τον Χριστό στο φρέαρ του Ιακώβ και το Συναξάρι της, υπάρχει πληθώρα πνευματικών κειμένων. Κρύβεται τεράστια θεολογία σε αυτή την συνάντηση. Ανεξάντλητη ως " το ύδωρ το αλλόμενον εις ζωήν αιώνιον".
Κάποια σημεία:
1. Η αγία Φωτεινή μοιάζει με τον Τελώνη. Πήγε κρυφά και σε ακατάλληλη ώρα να αντλήσει νερό για να αποφύγει τις συναναστροφές και συναντήσεις γιατί "εντρέπετο". Είχε συναίσθηση ότι κάτι δεν πήγαινε καλά με την ζωή της. Ταπείνωση.

2. Μοιάζει με τον Άσωτο. Εξωτερικά μεν είχε άστατη ζωή και αγάπη και έρωτα και δίψα για εμπειρίες , "ουσίαν" την οποία είχε αρκετή και δεν γνώριζε που να την ξοδέψει. Δεν ήταν στεγνή και "ενάρετη" από ανάγκη σαν τον μεγάλο γιο ή τον Φαρισαίο. Είχε ουσία-περιουσία! Και μόλις είδε τον Χριστό τον έβγαλε όλον αυτό το βαθύ πλούτο προς τα έξω. Υψηλά πνευματικά ενδιαφέροντα, αναπάντεχα ερωτήματα για μια απλή γυναίκα και μάλιστα καταφρονημένη γυναίκα. Έτσι και ο άσωτος και μέσα στις πορνείες του και μέσα στην απόγνωση του κρατούσε αναμμένο το καντήλι της νοσταλγίας, το πυρ για το διαφορετικό, το αληθινό, το πνευματικό. Το Σπίτι του Πατέρα. Την μαγιά της μετανοίας.Την ζωντανή υπόμνηση ίνα ποιήση αρχήν και επιστροφή.

3. Εικονίζει την Εύα. Η οποία απολέστηκε το μεσημέρι σε έναν κήπο και αυτή εκρύβετο από προσώπου του Θεού. Τώρα όμως σαν μια έτοιμη από καιρό για την σωτηρία της ανθρωπότητα, η κόρη της Εύας εμφανίζεται μεσημέρι προ προσώπου του Θεού και αποκαθίσταται, σώζεται.

4. Εκφράζει όλο το νόημα και το πνεύμα της Σαρακοστής. Έχει νηστεία. Δηλαδή πείνα και δίψα αληθινή. Δεν είναι γεμάτη, δεν είναι πλήρης, δεν είναι ικανοποιημένη με τον εαυτό της και δεν πιστεύει αυτάρεσκα ότι δεν έχει την ανάγκη από κάτι Άλλο. Πιο συγκεκριμένα έχει πείνα και δίψα για Θεό. Νηστεία λοιπόν σημαίνει να μην αισθανόμαστε αυτάρκεις αλλά να μένουμε πάντα πεινασμένοι, διψασμένοι για Θεό και να μην υπολογίζουμε στα ανύπαρκτα αγαθά εκ των οποίων τάχα "γέμουσιν αι αποθήκαι" μας.

π.Παντελεήμων Κρούσκος

Αγ.Φωτεινή Σαμαρείτιδα-Ζει στην αμαρτία, αλλά έχει και κάποιες προσδοκίες λύτρωσης

Εάν η Σαμαρείτισσα γυναίκα δείχνει τόση προθυμία για να μάθει κάτι χρήσιμο και παραμένει πλησίον του Χριστού, αν και δεν Τον γνώριζε, ποια συγχώρεση θα έχουμε εμείς, οι οποίοι, αν και Τον γνωρίζουμε καλά και δεν είμαστε ούτε κοντά στο πηγάδι ούτε στην ερημιά, ούτε είναι μεσημέρι, ούτε μας καίει ο ήλιος, αλλά είναι πρωί και βρισκόμαστε κάτω από μία τόσο ωραία στέγη και απολαμβάνουμε τη σκιά και τη δροσιά, δεν έχουμε την υπομονή να ακούσουμε κάτι από τα λεγόμενα, αλλά μας κοιμίζει η αδιαφορία;
Τα ερωτήματα που βρίσκεται και που λατρεύεται ο Θεός, είναι δικά της.
Ζει στην αμαρτία, αλλά έχει και κάποιες προσδοκίες λύτρωσης. Ζει το ηθικό σκοτάδι, αλλά δεν παύει να ατενίζει ψηλά στον ουρανό κάποιες θείες ακτίνες φωτός.
Οι προβληματισμοί της αυτό αποκαλύπτουν.
Η απάντηση, σαφής, καθαρή και κρυστάλλινη όπως διατυπώνεται από τον ίδιο το Χριστό.
Ο Θεός είναι πνεύμα, άρα βρίσκεται παντού.

πηγή

Η αγιασμένη οικογένεια της Αγ.Φωτεινής της Σαμαρείτιδος

Η Αγία Φωτεινή έζησε στα χρόνια του Χριστού. Ήταν Σαμαρείτισσα στην καταγωγή και διέμενε στην πόλη Συχάρ όπου ζούσε ένα έκλυτο βίο. Ο τρόπος ζωής της ήταν γνωστός στους συμπολίτες της και για αυτόν την είχαν στιγματίσει.

Εκείνο τον καιρό, ο Ιησούς περνούσε από την Συχάρ και στάθηκε στο πηγάδι του Ιακώβ για να πιει νερό. Εκεί συναντήθηκε με την Αγία Φωτεινή από την οποία ζήτησε να του δώσει νερό. Τότε οι Ιουδαίοι και οι Σαμαρείτες δεν είχαν επαφές και γι’ αυτό παραξενεύτηκε η Αγία που ένας Ιουδαίος της απηύθυνε τον λόγο. Το είπε αυτό στον Ιησού και Εκείνος της αποκρίθηκε ότι αν ήξερε ποιος είναι θα του ζητούσε αυτή νερό που δεν τελειώνει ποτέ και όταν το πιει κάποιος δεν ξαναδιψά, εννοώντας φυσικά τον λόγο του Κυρίου και την Χριστιανική πίστη.
Μετά από την συνομιλία με τον Χριστό, η Αγία Φωτεινή πίστεψε σε Αυτόν και κάλεσε τους συμπολίτες της να τρέξουν να Τον συναντήσουν. Ο Χριστός έμεινε δύο ημέρες στη Συχάρ και τους μετέδωσε τον Λόγο και την ευλογία Του.

Η Αγία Φωτεινή βαπτίστηκε από τους Αποστόλους την ημέρα της Πεντηκοστής μετά την Ανάσταση του Κυρίου. Μαζί της βαπτίστηκαν και οι δύο γιοι της καθώς και οι πέντε αδερφές της. Με την συνοδεία των γιων της και των αδερφών της κήρυξε τον λόγο του Χριστού στην Συρία, στην Φοινίκη, στην Παλαιστίνη, στην Αίγυπτο, στην Καρχηδόνα και τελικά στη Ρώμη. Η μεγάλη της αυτή αποστολική δράση είναι ο λόγος για τον οποίο η εκκλησία μας την ονομάζει Ισαπόστολο.
Τα χρόνια περνούσαν και η Αγία κήρυττε τον λόγο του Χριστού με θέρμη σε όσα μέρη την αξίωσε η χάρη Του να ταξιδέψει. Κάποια στιγμή έφτασε και στην Καρθαγένη στην Βόρεια Αφρική. Μαζί της ήταν πάντα οι πέντε αδερφές της (Ανατολή, Φωτώ, Φωτίς, Παρασκευή και Κυριακή) και ο μικρός γιος της ο Ιωσής.
Ο μεγάλος της γιος Βίκτωρ ήταν στρατιώτης στον Ρωμαϊκό στρατό και έφερε το βαθμό του στρατηλάτη. Ρωμαίος αυτοκράτορας τότε ήταν ο Νέρων, ο οποίος μη γνωρίζοντας ότι ο Βίκτωρ ήταν χριστιανός, του ανέθεσε να διώξει τους Χριστιανούς στην Ιταλία. Ο Βίκτωρ πήγε στην Ιταλία αλλά φυσικά αρνήθηκε να φέρει σε πέρας τις εντολές που είχε λάβει. Ο δούκας Σεβαστιανός, φίλος του Βίκτωρα προσπάθησε να τον μεταπείσει αλλά αντί αυτού και με την χάρη του Ιησού Χριστού, μεταπείστηκε ο ίδιος και βαπτίστηκε χριστιανός 

Ο Νέρων πληροφορήθηκε τα γεγονότα αυτά και κάλεσε στην Ρώμη τόσο τον Βίκτωρα, που είχε εντωμεταξύ λάβει το χριστιανικό όνομα Φωτεινός, και τον Σεβαστιανό, όσο και την Αγία Φωτεινή με τις αδερφές της και τον μικρό της γιο.
Στην προσπάθειά του να τους κάνει να αλλάξουν πίστη, ο Νέρων χρησιμοποίησε όσα δόλια μέσα και όσα βασανιστήρια του ήταν γνωστά. Η Αγία Φωτεινή και οι υπόλοιποι μάρτυρες δεν λύγισαν ούτε στιγμή και συνεχώς δοξολογούσαν τον Ιησού Χριστό.

Κατά τη διάρκεια των φρικτών μαρτυρίων που υπέστησαν, πολλά θαύματα έλαβαν χώρα. Μετά από κάθε μαρτύριο, τόσο η Αγία όσο και οι υπόλοιποι μάρτυρες ήταν ανέπαφοι ["Ν": εννοεί ότι οι πληγές τους αποκαθίσταντο]. Αυτό ήταν κάτι που πείσμωνε τον Νέρωνα αλλά ταυτόχρονα έκανε πολλούς από αυτούς που έβλεπαν τα θαύματα αυτά να πιστέψουν στον Χριστό και να βαπτιστούν χριστιανοί.
Μετά από ατελείωτα μαρτύρια που υπέστει η Αγία Φωτεινή φυλακίστηκε και μέσα στην φυλακή παρέδωσε την ψυχή της στον Κύριο. [Από εδώ: Η αγία Φωτίς τεντώθηκε σε δύο δέντρα, τα οποία αφέθηκαν και την έσχισαν στα δύο. Οι άλλοι μάρτυρες θανατώθηκαν με ξίφος.]
Την μνήμη της Αγίας Φωτεινής της Σαμαρείτιδος την γιορτάζουμε στις 26 Φεβρουαρίου και την Κυριακή της Σαμαρείτιδος (την πρώτη Κυριακή μετά την Μεσοπεντηκοστή).

πηγή/αντιγραφή