Πολλάκις τήν υμνωδίαν εκτελών,ευρέθην τήν αμαρτίαν εκπληρών....

                          

Από τα κατανυκτικά Απόστιχα τών Αίνων του γ’ ήχου

 Πολλάκις τήν υμνωδίαν εκτελών, ευρέθην τήν αμαρτίαν εκπληρών, τή μέν γλώττη άσματα φθεγγόμενος, τή δέ ψυχή άτοπα λογιζόμενος, αλλ’ εκάτερα διόρθωσον, Χριστέ ο Θεός, διά τής μετανοίας, καί σώσόν με.

[....]Πρέπει όμως να είναι κανείς πιστός για να ψάλλει; 

«Ας το πάρουμε ανάποδα», αποκρίνεται: 

«Οποιοσδήποτε μπορεί να σπουδάσει βυζαντινή μουσική – την έχω διδάξει σε μαθητές από άλλα δόγματα. Θα έλεγα, όμως, ότι το να βρίσκεται στο ψαλτήρι κάποιος ένθεος, δεν είναι απλώς προϋπόθεση, αλλά δεν μπορεί να γίνει και αλλιώς. Το ψεύτικο δεν θα έχει διάρκεια. Πρέπει κανείς να ψάλλει για τον Θεό, όχι για τον κόσμο και αυτό δεν ισχύει σαν αναγκαστικός όρος. 

Εγώ ψάλλω στο Μετόχι του Πανάγιου Τάφου. Δεν με ρώτησαν αν πιστεύω, με ρώτησαν αν ξέρω να ψάλλω. Αλλά δεν μπορεί κανείς, αν δεν πιστεύει, να στερηθεί την οικογένειά του, την καθημερινότητά του, για να είναι στην εκκλησία κάθε Κυριακή, Χριστούγεννα, Πάσχα ή Δεκαπενταύγουστο. 

Θα μπορούσε κάποιος να σπουδάσει βυζαντινή μουσική, αλλά δεν θα βγάλει τον προσευχητικό της χαρακτήρα εάν δεν πιστεύει ο ίδιος. 

Η καλύτερη εγγύηση για έναν ψάλτη –μπορώ να σας παραθέσω ηχητικά παραδείγματα γι’ αυτό– είναι να κλείνει τα μάτια και να προσεύχεται ή να ζει τα γεγονότα.

 Το βυζαντινό μέλος, τη “μουσική των αγγέλων” όπως έλεγε ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, δεν μπορεί να το νιώσει ο κόσμος αν ο ψάλτης δεν είναι ειλικρινής, αν η προσέγγισή του δεν είναι και πέρα από τη μουσική».

Νικόλας Ζώης

Ο παιδικός ψαλτικός χόρος ''ΤRONOS JUNIOR'' του Πατριαρχείου Ρουμανίας ψάλλει τον 102ο(ΡΒ')Ψαλμό

                             

Ο παιδικός ψαλτικός χόρος  TRONOS JUNIOR του Πατριαρχείου Ρουμανίας ψάλλει τον 102ο(ΡΒ')Ψαλμό ''ΕΥΛΟΓΕΙ Η ΨΥΧΗ ΜΟΥ ΤΟΝ ΚΥΡΙΟ'' 

Corul psaltic de copii TRONOS JUNIOR - dirijor Ioan Balaban - Psalmul 102

Αγ.Αθανάσιος Χαμακιώτης.Η πρόσφατη αγιοκατάταξή του μας θυμίζει την γεμάτη Χριστό παρουσία του...

Τήν ἡμέρα πού θά λειτουργοῦσε, πήγαινε πρωί-πρωίστήν ἐκκλησία, πρίν τό νεωκόρο. Ἡ πρώτη του κίνηση ἦταν νά προσκυνήσει ὅλες τίς εἰκόνες. Ἄρχιζε ἀπό τόν πρόναο, «χαιρέτιζε» μέ εὐλάβεια μία μία τίς εἰκόνες τοῦ Κυρίου, τῆς Παναγίας, τῶν Ἁγίων. Ἤθελε κατά κάποιο τρόπο νά πάρει εὐχή κι εὐλογία, ἤ νά ζητήσει συγχώρηση καί νά συμφιλιωθεῖ μαζί τους. 

Ἔπειτα ἄρχιζε τήν προσκομιδή, ὅπου διάβαζε πάρα πολλά ὀνόματα. Πολλές φορές διέκοπτε τόν ἤρεμο τόνο καί μνημόνευε κάποια συγκεκριμένα ὀνόματα μέ πολλά δάκρυα. Δέν ἦταν μιά τυπική διαδικασία, ἀλλά ἔδινε καί τήν καρδιά του, μνημόνευε μέ πόνο τά ὀνόματα αὐτά, συμμετέχοντας στόν πόνο τῶν ἄλλων. 

Καί ὅταν ἐρχόταν ὁ ψάλτης, ἤ τέλειωνε ὁ νεωκόρος, τούς ἔβαζε νά διαβάζουν τό μεσονυκτικό, ἤ τό ψαλτήρι, γιά νά ἔχει περισσότερο χρόνο, νά μνημονεύει πιό πολλά ὀνόματα.

Ἡ θεία Λειτουργία ἦταν σχετικά σύντομη, χωρίς νά παραλείπει τίποτε. Εἶχε ἐμπνεύσει μέ τό δικό του διακριτικό τρόπο στούς ἱεροψάλτες νά ψάλλουν «μετά
πολλῆς προσευχῆς καί κατανύξεως… «βοαῖς ἀτάκτοις καί ἀναρμόστοις μή χρώμενοι» ἀποφεύγοντας τά ἀργά μέλη.

 Ὁ ἴδιος ἦταν λιτός στίς τελετουργικές του κινήσεις, μετρημένος, ἁπαλός, «βελούδινος», «σάν πούπουλο», ὅπως χαρακτηριστικά ἐκφράζονται τά πνευματικά του παιδιά. Τό βάδισμά του ἥσυχο, ταπεινό, τό βλέμα κάτω, τά ἄμφιά του ἁπλά καί καθαρά. Εἶχε μιά ἀσυνήθιστη εὐλάβεια καί φόβο Θεοῦ.

akritasbooks.gr

Ο μοναχός που παρακαλούσε την Αγ.Παρασκευή να αφαιρέσει εκείνο που είναι εμπόδιο στην ψυχική του σωτηρία;».

  Στο Γεροντικό του Αγίου Όρους διαβάζουμε:«Από το χωριό «Αγία Παρασκευή» της Χαλκιδικής, πριν από πολλά χρόνια (το 1860) στην ιερά Μονή Δοχειαρίου, μόναζε, ένας περίφημος και πολύ καλλίφωνος ψάλτης με το όνομα Συνέσιος.

 Ο μοναχός αυτός ιδιαίτερη ευλάβεια είχε στην Αγία Παρασκευή και πάντοτε μετά από τον καθορισμένο κανόνα της προσευχής του — μετάνοιες και κομβοσχοίνια — που ήταν υποχρεωμένος να κάνει, απαραίτητα έκανε και ιδιαίτερη προσευχή στην Αγία Παρασκευή. Στην προσευχή του αυτή παρακαλούσε την Αγία να τον βοηθήση, για να σώση την ψυχή του, κι αν σαν άνθρωπος έχη επάνω του κάτι που είναι εμπόδιο για την ψυχική του σωτηρία, να του το αφαιρέση με όποιο τρόπο γνωρίζει εκείνη.

 Πολλά χρόνια συνέχιζε να λέη αυτή την προσευχή και ένα πρωί, μετά την πανηγυρική ιερή Ακολουθία και τη θεία Λειτουργία, στην μνήμη του μαρτυρίου της Αγίας Παρασκευής (26 Ιουλίου) αισθάνθηκε λίγο μία μικρή ενόχληση στο λαρύγγι του, κι από την ενόχληση αυτή λίγο λίγο άρχισε η φωνή του να γίνεται βραχνή.
Από τότε έκανε πολλές προσπάθειες, για να καθαρίση τη φωνή του, αλλά βελτίωση και θεραπεία δεν υπήρχε, απεναντίας όσο πήγαινε και χειροτέρευε η βραχνάδα στη φωνή του.
Επειδή ήταν καλός μουσικός και περίφημος ψάλτης λυπήθηκε ο ίδιος κι όλοι οι αδελφοί της Μονής αυτής, αλλά και όλοι οι πατέρες που τον γνώριζαν σ’ ολόκληρο το Άγιον Όρος.

 Έκαναν όλοι θερμή προσευχή στο Θεό, για την θεραπεία του αδελφού αυτού

«Γιαννάκη, εγώ στο λέω έτσι, αλλά αν θέλης καλύτερα, άκου και το Διονύσιο (το γερο-Φιρφιρή)»

Ιωάννης Χασανίδης, Πρωτοψάλτης

«Ἦταν Σεπτέμβριος τοῦ 1973 ὅταν ἡ Παναγία μας, ὁδήγησε τά βήματά μου στήν πόρτα τῆς ἀγαπημένης μου Ἀθωνιάδος Σχολῆς, μέ μιά βαλίτσα στό χέρι.

 -Ἕνας καινούργιος, ἕνας καινούργιος μαθητής! Ἄκουσα νά λένε μερικά παιδιά πού ἦταν ἤδη ἐκεῖ.

Ἀφοῦ τακτοποιήθηκα στό θάλαμο καί ἄρχισαν οἱ ἐρωτήσεις ἀπό τούς παλαιότερους, κατέβηκα στόν πρῶτο ὄροφο νά παρουσιαστῶ στόν Ἅγιο Σχολάρχη μας. Στό διάδρομο, καθώς πήγαινα, βλέπω ἕναν καλόγερο μεγάλο σέ ἡλικία, λίγο καμπουριασμένο, μέ χαμογελαστό, φωτεινό πρόσωπο, περιτριγυρισμένο ἀπό μερικούς μαθητές. Ἐκεῖνοι ρωτοῦσαν καί αὐτός προσπαθοῦσε μέ κάτι χαρτιά στά χέρια νά τούς ἐξηγήση.

– Ποιός εἶναι αὐτός ὁ παππούλης; ρωτῶ ἕναν παλαιότερο.
– Ὁ γερο-Μελέτιος, μοῦ λέει μέ θαυμασμό, μεγάλος δάσκαλος! Τόν ἔχουμε καθηγητή στά μουσικά.

Μουσικά, ἦταν ἡ Βυζαντινή Μουσική. Δέν ξέρω γιατί καί πῶς, ἀλλά τόν συμπάθησα ἀπό τήν πρώτη στιγμή που τόν εἶδα. Τήν ἄλλη μέρα στήν τάξη, εἴχαμε μουσικά.
– Τί ξέρεις νά μᾶς πῆς; Γιά νά σέ δοκιμάσουμε ἄν εἶσαι σωστός!
Μόνο τά εὐλογητάρια ἤξερα καί εἶπα ἕνα ἀπ᾿ ἔξω.
– Ἀπό σήμερα θά εἶσαι στό ψαλτήρι, μοῦ λέει.

  Ἀπό ἐκείνη τή στιγμή λοιπόν, δέθηκα μέ αὐτόν τόν Ἅγιο Γέροντα. Γιά μένα ἦταν τό ἀποκούμπι μου, τό λιμάνι μου. Ὁ γέροντας αὐτός εἶναι ἕνας ἀπό τούς ἀνθρώπους πού σημάδεψαν τή ζωή μου. Μου ἔμαθε τοῦ Θεοῦ τά μουσικά. Πῶς ὁ ψάλτης πρέπει νά εἶναι κατηρτισμένος, νά ἔχη γνώσεις ἀλλά νά ἔχη καί ταπείνωση. Πῶς ἡ ἀγάπη εἶναι ἡ μεγαλύτερη ἀρετή καί πῶς ὁ ψάλτης γίνεται παιδαγωγός καί διδάσκει ἀπό τή θέση πού βρίσκεται. Πῶς ἡ ψαλτική εἶναι μέσο προσευχῆς καί ὄχι αὐτοσκοπός. Πῶς πρέπει νά ἔχουμε φόβο Θεοῦ, ὅταν ψέλνουμε καί πῶς τό χάρισμα μᾶς τό ἔδωσε Αὐτός.

  Καθόμουν ὧρες ήτου γιά νά μοῦ ἐξηγήση πῶς γίνεται αὐτό καί γιατί γίνεται τό ἄλλο. Τό ἴδιο ἔκανε γιά ὅλα τά παιδιά. Ἔφευγα κρυφά, ἢ ἔτσι νόμιζα, γιατί ὁ Σχολάρχης πάντα ἤξερε ποῦ ἤσουν, καί πήγαινα στό Κελλί του πού ἦταν πολύ κοντά ἀπό τό καλντερίμι γιά νά μου δείξη. Καί τί δέ μοῦ ᾿δειχνε!

  Αὐτό τό γεροντάκι, πού δέν τό ἔπιανε τό μάτι σου, ἦταν γεμάτο σοφία καί ἀγάπη γιά τούς ἀνθρώπους, γιά τούς μαθητές. Δέν ἦταν μόνο οἱ γνώσεις του στή μουσική. Ἦταν ἄριστος ἁγιογράφος, εἶχε μαθητεύσει καί στόν Κόντογλου, καί ἐργάστηκε σάν καθηγητής ἁγιογραφίας στή Σχολή. Ἦταν ἄριστος καλλιγράφος. Εἶχε καλλιγραφήσει Εὐαγγέλια, Ἀποστόλους καί ἄλλα πολλά, τά ὁποῖα εἶχε ἱστορήσει (διακοσμήσει). Μπορῶ νά πῶ ὅτι ἦταν μιά πηγή σοφίας καί γνώσης γιά κάθε μαθητή.

  Γνώριζε ὅτι οἱ μαθητές τῆς Σχολῆς ἦταν φτωχά παιδιά καί δέν εἶχαν χρήματα νά ἀγοράσουν μουσικά βιβλία. Ἔγραψε λοιπόν βιβλία «Πρός χρῆσιν τῶν μαθητῶν τῆς Ἀθωνιάδος Σχολῆς», ὄχι ἕνα καί δύο, ἀλλά ἑπτά. Ἔκανε πολύ κόπο γιά αὐτό τό ἔργο καί μέ μέσα πρωτόγονα. Μέ μιά εἰδική ἀκίδα χάραζε τίς λεπτές μεμβράνες καί κατόπιν τυπώναμε τά βιβλία στόν πολύγραφο. Ἄν ἀναλογιστοῦμε ὅτι τό κάθε

Ο ιεροψάλτης στέκεται ως παράδειγμα προσευχής και ταπείνωσης και όχι ως κοσμικός τραγουδιστής με υπεροψία και αλαζονεία.

 π.Παύλος Παπαδόπουλος

 Το να διακονείς στο αναλόγιο είναι μεγάλη ευλογία.Είναι μεγάλη ευλογία αλλά και μεγάλη ευθύνη.Χρειάζεται να γνωρίζεις όχι απλά βυζαντινή μουσική, όχι μόνο τυπικό (τι θα πεις, πότε θα το πεις) αλλά κυρίως να έχεις εκκλησιαστικό φρόνημα.
 Ο Θεός μου έδωσε την ευκαιρία να διακονήσω σε αναλόγια δίπλα σε καταξιωμένους και έμπειρους ιεροψάλτες.
Η αγάπη μου για την ψαλτική τέχνη είναι μεγάλη.Την αγαπώ την βυζαντινή μουσική διότι είναι η μουσική της λογικής λατρείας μας. Θα πρέπει να καταλάβουμε ότι η βυζαντινή μουσική αναπτύχθηκε ώστε να εξυπηρετεί τα Ιερά Μυστήρια και όχι να χρησιμοποιείται σε συναυλιακούς χώρους.

 Για να μην παρεξηγηθώ: Μέσα στους χώρους του Ιερού Ναού, μέσα στην λατρεία είναι κυρίως η θέση της. Εάν χρησιμοποιείται και εκτός των Ιερών Ναών, εκτός της λατρείας μας είναι κάτι το έκτακτο και φυσικά δεν είναι κάτι το κακό.

 Οι γνώσεις μου πάνω στη Βυζαντινή Μουσική ίσως είναι περιορισμένες, το ταλέντο μου ελάχιστο όμως η διακονία μου δίπλα σε έμπειρους ιεροψάλτες αυτό με δίδαξε: ότι το αναλόγιο δεν είναι ένα βάθρο επίδειξης φωνητικών ικανοτήτων, αλλά βήμα διακονίας. Ο ιεροψάλτης στέκεται ως παράδειγμα προσευχής και ταπείνωσης και όχι ως κοσμικός τραγουδιστής με υπεροψία και αλαζονεία. Η Εκκλησία τον τοποθετεί σε περίοπτη θέση για να εμπνεύσει τους πιστούς με το ήθος του, με την απλότητά του, με το εκκλησιαστικό του ήθος. Ο ιεροψάλτης ως "επιφανή" πρόσωπο της εκκλησιαστικής κοινότητας καλείται να μαρτυρεί της Αλήθεια του Ευαγγελίου και εκτός των Ιερών Ναών. Φυσικά αυτό να μην ερμηνευτεί ότι ο ιεροψάλτης καλείται να υποκρίνεται μια "σωστή" χριστιανική ζωή. Το θέμα είναι να ζει εν Χριστώ συνεχώς, παντού και πάντοτε, όπως φυσικά και ο κάθε χριστιανός, πόσο μάλλον όμως ο χριστιανός αυτός που διακονεί μέσα στα Ιερά Μυστήρια (νεοκώρος, ιεροψάλτης, επίτροπος).

Θυμάμαι δεν ανέβαινα ποτέ στο αναλόγιο εάν πρώτα δεν έπαιρνα την ευχή του ιερέως που θα λειτουργούσε.
Μα πώς είναι δυνατόν να λάβω μέρος στην λατρεία χωρίς την ευχή του λειτουργούντος ιερέως;
 Ο ιεροψάλτης βρίσκεται στο αναλόγιο, όχι για να ερμηνεύσει με τρόπο επιτακτικό συγκεκριμένα μουσικά κομμάτια του ήχου της Κυριακής, όχι για να ψάλλει σχολαστικά και σφιγμένα τα μουσικά κείμενα με το άγχος μήπως και δεν ερμηνεύσει σωστά κάποια "πεταστή"· αλλά μέσα στον λατρευτικό χρόνο να προσφέρει κατάνυξη, προσευχητική διάθεση, έμπνευση μετάνοιας και