«Καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην ο Θεός ουκ εξουδενώσει…»

Όποιος θέλει να σωθεί πρέπει να έχει την καρδιά του σε κατάσταση μετανοίας και συντριβής: «Θυσία τω Θεώ πνεύμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην ο Θεός ουκ εξουδενώσει» (Ψαλμ. ν’, 19).
Όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ

Δεν χρειάζεται να δώση ο άνθρωπος άλλο τίποτε σάν αντάλλαγμα για την ψυχή του παρά το να γνωρίζη τον εαυτό του πως είναι μηδέν. Και με αυτό θα προσφέρη στον Θεό «καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην», η οποία είναι η μόνη θυσία που αρμόζει να προσφέρεται στο Θεό από κάθε ευσεβή άνθρωπο.

Και αυτήν μόνο την θυσία δεν πρόκειται να εξουδενώση ο Θεός, ο οποίος γνωρίζει τον άνθρωπο πως δεν έχει άλλο τίποτε δικό του να του προσφέρη σάν θυσία, καθώς λέγει και ο Δαυΐδ: «Ότι ει ηθέλησας θυσίαν, έδωκα άν ολοκαυτώματα ουκ ευδοκήσεις. Θυσία τω Θεώ πνεύμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην ο Θεός ουκ εξουδενώσει».

Με αυτήν την θυσία και σώθηκαν και σώζονται και θα σωθούν βασιλείς, δυνάστες, ευγενείς, δυσγενείς, σοφοί, αμαθείς, πλούσιοι, φτωχοί, ζητιάνοι, άδικοι, πλεονέκτες, άνομοι, ασελγείς, φονιάδες και κάθε είδος αμαρτωλών.
Και το βάθος αυτής της θυσίας πρέπει να μετράται με το μέτρο των αμαρτημάτων δηλαδή κατά τις αμαρτίες που έκανε ο άνθρωπος, ανάλογη να έχη και την ταπείνωσι και την συντριβή.

 Aλλά ακόμη και όσιοι και δίκαιοι και καθαροί τή καρδία και όλοι γενικά διά μέσου αυτής μόνο της θυσίας σώζονται. Και η ελεημοσύνη και η πίστις και η φυγή του κόσμου και αυτός ο μεγάλος αγώνας του μαρτυρίου από τα κάρβουνα αυτής της θυσίας, δηλαδή της συντριβής, παίρνουν φωτιά.
 Και αυτή είναι η θυσία στην οποία δεν βρίσκεται αμαρτία και η οποία νικά την φιλανθρωπία του Θεού. Γι’ αυτήν την θυσία μόνο έρχονται οι αρρώστιες, οι θλίψεις, οι στενοχώριες, τα πταίσματα, τα πάθη τα ψυχικά και τα συνακόλουθα σωματικά για να προσφέρη αυτήν την θυσία στον Θεό κάθε θεοσεβής.

 Διότι εκείνος που θα αποκτήση αυτήν την θυσία, την συντριβή και ταπείνωσι, δεν είναι δυνατόν να πέση από κανένα μέρος, γιατί βρίσκεται πιό κάτω από όλους.
Και ο Θεός δεν κατέβηκε στην γή και δεν ταπείνωσε τον εαυτό του μέχρι θανάτου για τίποτε άλλο παρά μόνο, για να εμφυτεύση σε όσους πιστεύουν σ αυτόν «καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην».

 Αν υποθέσουμε ότι κάποιος σκορπίζει όλα του τα υπάρχοντα και τα δίνει σε πτωχούς και νηστεύει και αγρυπνεί και χαμευνεί και προσεύχεται στο Θεό νύκτα και μέρα, και δεν ζητήση από το Θεό να αποκτήση καρδιά από φυσικού της συντετριμμένη και τεταπεινωμένη (διότι «πάν δώρημα τέλειον άνωθέν εστι καταβαίνον εκ του Πατρός των φώτων»), αυτός ο άνθρωπος δεν πρόκειται να ωφελήση καθόλου τον εαυτό του.
Πρέπει λοιπόν να επιζητούμε εκείνη και μόνο την οδό διά της οποίας εμφυτεύεται μέσα μας καρδιά από φυσικού της συντετριμμένη και τεταπεινωμένη.
Αγ. Συμεών ο νέος Θεολόγος

Ένας άλλος πνευματικός του υιός του είπε: με τις άγιες ευχές σου, Γέροντα, δόξα τω Θεώ, συνήθισα την προσευχή έστω και αν αυτή είναι εξωτερική!
Του απάντησε: Αυτό δεν έχει σημασία! Όσο πιο πολύ φροντίζεις και κάνεις τον κανόνα σου, τόσο πιο πολύ θα μεγαλώνει ο πόθος σου να ασχολείσαι με την προσευχή του Ιησού.
Και τότε θα προσεύχεσαι πολύ περισσότερο από ό,τι ορίζει ο κανόνας σου.

Για την προσευχή του Ιησού ο π. Ιωσήφ έλεγε: Πρέπει να την λέμε αργά και καθαρά. Κάνοντας παύσεις ανάμεσα στις ευχές!
Βέβαια τότε μας έρχονται λογισμοί. Ο διάβολος προσπαθεί να μας αποσπάσει από την προσευχή!
Εμείς οφείλομε να ριχτούμε τότε στην προσευχή με πιο πολύ ζήλο. Και τότε οι λογισμοί, δηλ. ο διάβολος που μας τους φέρει, νικημένος με το φοβερό όνομα του Ιησού θα φύγει.
Είπε ο π. Ιωσήφ: Πολλοί πενθούν αλλ’ όχι για τον θάνατο!
Πολλοί θρηνούν αλλ’ όχι μια τις αμαρτίες τους!
Πολλοί φαίνονται ταπεινοί· αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι!
Αν θέλεις να επιτύχεις στην προσευχή του Ιησού, οφείλεις να είσαι σε όλα ταπεινός: στο βλέμμα. Στο βάδισμα. Στο ντύσιμο. Σε όλη σου την συμπεριφορά.

Η προσευχή του Ιησού δίνει μεγάλη ωφέλεια στην ψυχή αυτού που την λέει.
Πρέπει να συνηθίσωμε να την λέμε.
Και τότε σε καιρό ασθενείας θα μας είναι παρηγορία.
Όταν συνηθίσεις να προσεύχεσαι αδιάλειπτα, δεν θα αισθανθής ποτέ πλήξη.
Η ευχή θα σε παρηγορεί.
Μα αν, τότε που είσαι υγιής, δεν προσεύχεσαι, να το ξέρεις: θα την αναζητήσεις, όταν πια θα βρίσκεσαι σε κατάσταση οδύνης!
Αλλά τότε θα σου είναι πολύ δύσκολο, να μάθεις να προσεύχεσαι.
Γι’ αυτό, όσο και αν το βλέπεις ότι δεν είναι καθαρή η προσευχή σου, μη πάψεις ποτέ να λες με ταπείνωση: Κύριε, Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησέ με, τον αμαρτωλό και ο Θεός, «καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην ουκ εξουδενώσει».
Από το βιβλίο “Στάρετς Ιωσήφ”, έκδοση Ιεράς Μητροπόλεως Νικοπόλεως.

Ποτέ να μην προσεύχεσθε βιαστικά. Να προσεύχεσθε με έντονη συμμετοχή του νου και της καρδιάς στα νοήματα της προσευχής.

Αλίμονο στην ψυχή που δε νιώθει τα δικά της τραύματα...

Οσίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ

  Όπως η εσφαλμένη ενέργεια του νου οδηγεί στην αυταπάτη και την πλάνη, το ίδιο γίνεται και με την εσφαλμένη ενέργεια της καρδιάς. Ο νους που επιθυμεί κι αγωνίζεται να δει πνευματικά οράματα, ενώ δεν έχει καθαριστεί από τα πάθη και δεν έχει αναγεννηθεί κι ανακαινιστεί από το Άγιο Πνεύμα, είναι γεμάτος από ανοησία κι υπερηφάνεια. Το ίδιο γεμάτη από ανοησία κι υπερηφάνεια είναι η καρδιά που νιώθει ευχαρίστηση σε αισθήματα άγια, πνευματικά και θεία, όταν δεν είναι ακόμα ικανή και σε θέση να δεχτεί τέτοιες ηδονές.

   Όπως ο ακάθαρτος νους που θέλει να δει θεία οράματα άκαιρα, χωρίς να έχει τέτοια δυνατότητα, μηχανεύεται από μόνος του και πλάθει οράματα, από τα οποία στη συνέχεια αυταπατάται και πλανάται, έτσι γίνεται και με την καρδιά. 

 Όταν προσπαθεί να νιώσει νέες ηδονές και ιερά αισθήματα και δεν μπορεί να τα συναντήσει μέσα της, τότε πλανά, απατά και καταστρέφει τον εαυτό της γιατί εισέρχεται στην περιοχή του ψεύδους, επικοινωνεί με τους δαίμονες, υποτάσσεται στην επιρροή τους κι αιχμαλωτίζεται απ' αυτούς. 

 Απ' όλα τα καρδιακά αισθήματα, αντίθετα, εφόσον η καρδιά βρίσκεται στην κατάσταση της πτώσης, μόνο ένα υπάρχει που μπορεί να λειτουργήσει θετικά στην αόρατη υπηρεσία του Θεού: η θλίψη για τις αμαρτίες του ανθρώπου, για την αμαρτωλότητά του, για την πτώση του και την απώλειά του. Το αίσθημα αυτό ονομάζεται μετάνοια, πνεύμα συντετριμμένο.

 Αυτό μας το βεβαιώνει η Αγία Γραφή:

 «Ότι ει ηθέλησας θυσίαν, έδωκα αν' ολοκαυτώματα ουκ ευδοκήσεις, θυσία τω

Στου Πεντηκοστού το Φως..!

 Νώντα Σκοπετέα 

 Σκοτεινή η Εκκλησιά …Όρθρος βαθύς ! Ο παπάς στα δεξιά,Άγγελος που εξιστορεί τα χαρμόσυνα μαντάτα.Νικήθηκε ο θάνατος !Του θρήνου ο καιρός έπαυσε! Η αρχαία κατάρα έχασε την ισχύ της !Μνήμα κενό η Άγια Τράπεζα.Στ' αριστερά ένα πασίχαρο παιδί,κρατά το καθαρό κεράκι, να λάμψουν μέσα τα σουδάρια !

Έντεκα αλήθειες διαδέχονται η μια την άλλη και μιλούν για Την Αλήθεια , στου Κυρίου την ημέρα την πάνσεπτη !

 Έντεκα Εωθινά εξιστορήματα,να ξημερώνουν πάντα την Ανάσταση! Την υμνούμε και την δοξάζουμε ! Μόνο αυτήν γνωρίζουμε και ονομάζουμε!Μόνο με αυτήν χαιρόμαστε!Αυτήν και θα την ασπαστούμε! 

 Βγαίνουν από τα σκοτεινά στασίδια οι φιγούρες των ταπεινών μαρτύρων , των ιλαρών βεβαιωτών! Σειρά σχηματίζουν όλοι να κατασπαστούν το Ιερό Ευαγγέλιο και το δεξί χέρι του Παπά,που το υψώνει μπροστά στην Άγια Πύλη. 

 Πρώτοι,θα το φιλήσουν οι ψαλτάδες.Λίγο πριν μόλις,κατέβηκαν απ'τα στασίδια τους με τα εγκόλπιά τους ανοιγμένα. Απήχημα του Δευτέρου ήχου και έπειτα,«Ελεήμον ελέησόν με ο Θεός!». Αρχίνησε ο 50ος ! Έτσι , αιώνες ολάκερους συνηθίζεται ! Η τάξις του Εωθινού Ευαγγελίου ! 

Κάθε στίχος αλλιώς τονισμένος Κάθε παύση ανάμεσα,αμέτρητοι καιροί μακροθυμίας ! 

Κάθε λέξη έχει το δικό της κράτημα,τα δικά της κρύφια να φανερώσει! 

Στο τέλος,το Πεντηκοστάριο,ο ύμνος που ακολουθεί τον ν΄ψαλμό και την επίκληση των πρεσβειών της Θεοτόκου και των Αγίων Αποστόλων .

 Όταν ανοίγει το Τριώδιο ,μόλις τελέψει ο ψαλμός ,ανοίγουν και οι πύλες της μετανοίας !Εκείνη την ώρα , λυτρωτικά αποκαλύπτονται τα πλήθη των πεπραγμένων δεινών , για κάθε ταλαίπωρο συναμαρτωλό τούτου του μάταιου κόσμου ! «Θαρρών προς το έλεος της ευσπλαχνίας Σου ως ο Δαυίδ βοώ Σοι : Ελέησόν με ο Θεός κατά το μέγα Σου έλεος !».

Ω,τούτοι οι στίχοι του 50ου! Σαν τους Αγίους του ιερού Συναξαριού, ποτέ δεν λείπουν από την Ζωή της μάνας Εκκλησίας!Δεν ορθρίζουν οι ψυχές δίχως αυτού! Το έλεος πάντα ανάμεσα στο Α και στο Ω Του ! Ποτέ ικεσία στα ψηλά χωρίς τον 50ο ! Με τον καιρό τον μαθαίνεις από στήθους ! Μα τι λόγια είναι αυτά Θεέ μου Πολυέλεε,που ξεστομίζω δίχως να νιώθω το βάρος τους …το βαθύ νόημά τους ; Τόση συμπυκνωμένη χάρη του Αγίου Πνεύματος, λέει ο Γέροντας.... ( σ.σ. Γ.Εφραίμ Δικαίος Ιεράς Βατοπαιδινής Κοινοβιακής Σκήτης Αποστόλου Ανδρέου και Μεγάλου Αντωνίου Αγίου Όρους/Ακολουθεί μικρό απομαγνητοφωνημένο απόσπασμα από ομιλία του στο αρχονταρίκι της Σκήτης )

«…Εκεί που ακούγεται το" πλυνείς με και υπέρ χιόνα λευκανθήσομαι" …Να ξέραμε τι μυστικό κρύβει τούτη ακριβώς η παράκληση . 

Να με πλύνεις Χριστέ μου και να γίνω πιο λευκός και από το χιόνι . Εμείς πλένουμε τον εαυτό μας με τον αγώνα μας ,με την νηστεία μας κλπ .

 Ο Χριστός μας, μας πλένει με τον δικό Του τρόπο και γινόμαστε πιο λευκοί και από το χιόνι. Η εμπειρία αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει λευκότερο εκ της χιόνος ! Θα μπορούσε λοιπόν ο Δαυίδ να γράψει : Πλυνείς με και ωσεί χιόνα λευκανθήσομαι , που είναι το πιο φυσιολογικό ! Δηλαδή θες περισσότερο από το άσπρο του χιονιού να λάμπεις;Μήπως είναι υπερβολή , μήπως και υπερηφάνεια ; Όχι ,είναι αληθινό! Γιατί εγώ δεν ξέρω λευκότερο της χιόνος επί της γης ! Οπότε είπαν οι πατέρες : Λευκότερο του χιονιού επί της γης ουδέν πλην …του Ακτίστου Φωτός ! Αυτό είναι ασυγκρίτως λευκότερο της χιόνος ! Σε βαθιά νερά ο Προφητάναξ ! Αλλά αυτήν την εμπειρία του , την γράφει με έναν κωδικό τρόπο ! Να την διαβάζει κανείς και να μην καταλαβαίνει εκ πρώτης ανάγνωσης το βαθύτερο τούτο νόημα ! 

Στα 12 τελευταία χρόνια της ζωής του,εντελώς αλλοιωμένος ο Δαυίδ έγραψε τους ψαλμούς του,έχυσε εν μετανοία ποταμούς δακρύων και έτσι αξιώθηκε αυτής της ύψιστης εμπειρίας ! Για αυτό ο Χριστός μας τον αντάμειψε κατά την καρδίαν του