Ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου στη Κορυτσά που κατεδάφισε ο Χότζα

 Ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου στη Κορυτσά που ήταν ένα κόσμημα. Κατεδαφίστηκε το 1967 από το αθεϊστικό καθεστώς του Ενβέρ Χότζα.

πηγή

Ένας διωκόμενος Χριστιανός έκρυβε τόσα χρόνια αυτό το Ιερό Βιβλίο με κίνδυνο της ζωής του.

Γενάρης του 1991.Τα Ελληνοαλβανικά σύνορα ανοίγουν και ο Παράδεισος του πρώτου στην ιστορία Συνταγματικά Αθεϊστικού Καθεστώτος ξεγυμνώνεται. Έμελλε λόγω επαγγέλματος να βιώσω αυτές τις ιστορικές στιγμές στην καρδιά των γεγονότων.
Για να γραφούν όλα όσα είδαμε και ζήσαμε χρειάζεται βιβλίο, θα σταθώ μόνο σε ένα ασήμαντο φαινομενικά περιστατικό.
Ήταν οι παγωμένες ημέρες που δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες εγκατέλειπαν καταδιωκόμενοι, τον Επίγειο Παράδεισο των Αποτυχημένων στην Πράξη Υλιστικών Θεωριών.
Σκελετωμένοι άνθρωποι, πεινασμένοι, ρακένδυτοι και φοβισμένοι.
Άνθρωποι όλων των ηλικιών στιβαγμένοι μέσα σε στρατιωτικά οχήματα, τους μεταφέραμε από τα χιονισμένα βουνά και τις χαράδρες της Μουργκάνας, στους Φιλιάτες Θεσπρωτίας.

Μια ώρα περίπου ενός ορεινού, παγωμένου και δύσκολου δρόμου.

Στο τέλος μιας ημέρας πολλών τέτοιων δρομολογίων και ενώ ο στρατιώτης-οδηγός σκούπιζε την καρότσα του οχήματος, διακρίνω μέσα στο σκοτάδι να πετιέται μαζί με τα σκουπίδια και ένα βιβλίο. Το παίρνω και βλέπω ότι ήταν μια παλιά μισοσκισμένη και ραμμένη Καινή Διαθήκη στα Αλβανικά, η οποία είχε πέσει από κάποιον έτσι όπως ήταν στιβαγμένοι. Δεν υπήρχαν τα δυο πρώτα Ευαγγέλια του Ματθαίου και του Μάρκου και δεκατέσσερα σχεδόν κεφάλαια από τον Λουκά. Άρχιζε με την μισή προς το τέλος, παραβολή του Ασώτου. Έλειπαν επίσης τα πέντε τελευταία κεφάλαια της Αποκάλυψης.
Και όμως έτσι σκισμένη, μισή όπως ήταν κάποιον στήριζε.

Ο ναός της Μονής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Αργυρόκαστρο.

Ο ναός της κατεστραμμένης Μονής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Αργυρόκαστρο.

Χτίστηκε περίπου στα 1600 και ήταν ένα από τα 24 μοναστήρια που βρισκόνταν στην κοιλάδα του Δρίνου μέχρι το 1911

Σπάνιο ψηφιδωτό στην Βασιλική του Λιν στο Πόγραδετς

                          

Η αρχαιολογική σκαπάνη στην Αλβανία έφερε στο φως ακόμη ένα μνημείο πολιτισμού του ελληνισμού της περιοχής.
Ένα σπάνιο ψηφιδωτό ανακαλύφθηκε στην Βασιλική του Λιν στο Πόγραδετς.
Η παλαιοχριστιανική αυτή βασιλική βρίσκεται στο δυτικό μέρος του ακρωτηριού του Λιν στην Λίμνη της Αχρίδας και αντιπροσωπεύει ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία της περιοχής και της Αλβανίας. Η δομή του είναι διακοσμημένη με πολύχρωμα ψηφιδωτά με γεωμετρικά, διακοσμητικά σχήματα, και ευχαριστιακές σκηνές που είναι τυπικά για την εποχή αυτή.

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές και τα νομισματικά στοιχεία αποκαλύπτουν και την εποχή που έχει κτιστεί η βασιλική αλλά και του ψηφιδωτού που έχει δημιουργηθεί κατά το Ε- Στ αιώνα. 

Μιά Καινή Διαθήκη σκισμένη,μισή,που ένας διωκόμενος Χριστιανός έκρυβε τόσα χρόνια με κίνδυνο της ζωή του στην Αλβανία του Χότζα

Γενάρης του 1991.
Τα Ελληνοαλβανικά σύνορα ανοίγουν και ο ''Παράδεισος'' του πρώτου στην ιστορία Συνταγματικά Αθεϊστικού Καθεστώτος, ξεγυμνώνεται. Έμελλε λόγω επαγγέλματος να βιώσω αυτές τις ιστορικές στιγμές στην καρδιά των γεγονότων.
Για να γραφούν όλα όσα είδαμε και ζήσαμε, χρειάζεται βιβλίο.
Θα σταθώ σε ένα ασήμαντο φαινομενικά περιστατικό, το οποίο θυμήθηκα σήμερα ανοίγοντας ένα φάκελλο του αρχείου μου.
Ήταν οι παγωμένες ημέρες που δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες εγκατέλειπαν καταδιωκόμενοι, τον Επίγειο Παράδεισο των Αποτυχημένων στην Πράξη Υλιστικών Θεωριών.
Σκελετωμένοι άνθρωποι, πεινασμένοι, ρακένδυτοι και φοβισμένοι.
Άνθρωποι όλων των ηλικιών στιβαγμένοι μέσα σε στρατιωτικά οχήματα, τους μεταφέραμε από τα χιονισμένα βουνά και τις χαράδρες της Μουργκάνας, στους Φιλιάτες Θεσπρωτίας.
Μια ώρα περίπου, ενός ορεινού, παγωμένου και δύσκολου δρόμου.
  Στο τέλος μιας ημέρας πολλών τέτοιων δρομολογίων και ενώ ο στρατιώτης-οδηγός σκούπιζε την καρότσα του οχήματος, βλέπω μέσα στο σκοτάδι να πετιέται μαζί με τα σκουπίδια και ένα βιβλίο. Το παίρνω και βλέπω ότι ήταν μια παλιά μισοσκισμένη και ραμμένη Καινή Διαθήκη στα Αλβανικά, η οποία είχε πέσει από κάποιον έτσι όπως ήταν στιβαγμένοι. Δεν υπήρχαν τα δυο πρώτα Ευαγγέλια του Ματθαίου και του Μάρκου και δεκατέσσερα σχεδόν κεφάλαια από τον Λουκά. Άρχιζε με την μισή προς το τέλος, παραβολή του Ασώτου. Έλειπαν επίσης τα πέντε τελευταία κεφάλαια της Αποκάλυψης.
Και όμως έτσι σκισμένη, μισή όπως ήταν κάποιον στήριζε.
Με έπιασε ρίγος. Ένας διωκόμενος Χριστιανός έκρυβε τόσα χρόνια αυτό το Ιερό Βιβλίο με κίνδυνο της ζωή του. Από το 1967 το Αθεϊστικό Καθεστώς του Εμβέρ Χότζα απαγόρευσε όχι μόνο την Λατρεία, αλλά και την Κατοχή και Ανάγνωση Θρησκευτικών Βιβλίων.
Όποιος συλλαμβάνονταν να έχει ειδικά την Καινή Διαθήκη, κλεινόταν ισόβια σε απάνθρωπες φυλακές και κάποιοι θανατώνονταν.
Πάρα πολλές οι αληθινές ιστορίες τις οποίες γνωρίζω με τα όσα Μαρτυρικά βίωσαν αδελφοί μας Χριστιανοί στην Αλβανία.

Όσιος Νήφων εκ Λουκόβου Αργυροκάστρου ο Καυσοκαλυβίτης

Ο Όσιος Νήφων ήταν γιος Ιερέα και γεννήθηκε στο χωριό Λουκόβη του Αργυροκάστρου. Νεαρός στην ηλικία, εισήλθε στη Μονή του Μεσοποτάμου, όπου εκπαιδεύτηκε και χειροτονήθηκε ιερέας. Έπειτα αναχώρησε στο Άγιον Όρος, όπου στα όρια της Μεγίστης Λαύρας, αφού άλλαξε αρκετά κελιά, κατέληξε στα Βουλευτήρια και εκεί ασκήτευε περί το 1330 . 

Κατόπιν πήγε και κατοίκησε στη Μεταμόρφωση, αλλά επειδή έρχονταν πολλοί μοναχοί, έφυγε από τον τόπο εκείνο και πήγε σαν υποτακτικός στον Όσιο Μάξιμο τον Καυσοκαλυβίτη. Μετά από μικρό χρονικά διάστημα και με την ευλογία του γέροντα του, εγκαταστάθηκε σε σπηλιά κοντά στα Καυσοκαλύβια, όπου με αυστηρή άσκηση πέρασε το υπόλοιπο της ζωής του. 
Έζησε συνολικά 96 χρόνια.Η μνήμη του τιμάται στις 14 Ιουνίου.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.
Τῆς Ἠπείρου τὸν γόνον καὶ τοῦ Ἄθωνος ὄρπηκα, καὶ τῶν ἱερέων τὴν δόξαν, τὸν θεόληπτον Νήφωνα, τιμήσωμεν ἐν ὕμνοις ἱεροὶς ἀσκήσει γὰρ ὅσιων ἀρετῶν, οὐρανίων χαρισμάτων ἀξιωθεῖς, λαμπρύνει τοὺς κραυγάζοντας δόξα τῷ δεδωκότι σοὶ ἰσχύν, δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι, δόξα τῷ ἐκπληρούντι διὰ σου, πάντων τὰ αἰτήματα.

Αλβανία- Ντοκουμέντο: 50 χρόνια μετά την απαγόρευση της Θρησκείας (1967-2017)

Τίρανα. 

«Τα ιστορικά γεγονότα δεν είναι πάντοτε λαμπρά και χαρούμενα. Μέσα από το δημοσίευμα ενός σπάνιου εγγράφου, η Γενική Διεύθυνση Αρχείων, υπενθυμίζει ότι πριν από 50 χρόνια, η Αλβανία ανακηρύχθηκε άθεη», γράφει η  Αλμαρίνα Γκεγκβατάι (Almarina Gegvataj) στο αλβανικό πρακτορείο ειδήσεων (ATA).

«Το 1967 στην πόλη του Δυρραχίου καταστράφηκαν ή έκλεισαν 60 τζαμιά, 8 εκκλησίες και 5 τεκέδες.

 Αυτό το κύμα εξαπλώθηκε σε όλη την Αλβανία, χωρίς να φείδεται ακόμη και τον πολιτιστικό πλούτο της κινητής ή ακίνητης περιουσίας που φυλάσσονταν από τα θρησκευτικά  ιδρύματα. 

Από το 1967 παρουσιάζουμε ένα χρονικό  που γράφηκε από παπά Μιχαήλ, ιερέα του χωριού Βόδριστα(Vodhrishtë) στο Αργυρόκαστρο,  που περιγράφει τα γεγονότα εκείνης της πρώτης  χρονιάς.

Το χρονικό γράφηκε στα ελληνικά στο εξώφυλλο ενός εκκλησιαστικού βιβλίου. Το παρουσιάζουμε στα αλβανικά και στην πρωτότυπη ελληνική γραφή του (γράφει το δημοσίευμα):

Αλβανικά κατά την συντάκτρια:

“Më 25 shkurt 1967, ditë të shtunë, në orën 12 të mesditës, mbyllën kishën e enorisë së Vodhrishtës. Më 4-3-1967, ditën e shtunë, Mitropoliti Damian mblodhi të gjithë priftërinjtë e zonës së Gjirokastrës dhe na tha të rruhemi dhe të heqim rasot, siç dhe u bë. [u shkrua] për kujtim. Papa Mihali”

Όπως το έγραψε ο Ιερέας της Βόδριστας:

«Τή 25 Φευρουαρίου 1967, ἡμέρα Σάββατον ἡ ὤρα 12 μεσιμέρη ἐκλησαν τήν ἐκκλησίαν ἐνορίας Βοδρίστη. Τῆ 4-3-1967 ἡμέρα Σάββατον μᾶς ἐσυγκέντρωσε ὁ Μητροπολήτης Δαμιανός ὅλους τοῦς Ἱερεῖς τής περιφέρειας Ἀργυροκάστρου καὶ μᾶς εἴπεν να ξιραφησθοῦμεν καί νά βγάλουμεν τα ράσα, καθῶς και ἔνεινε, διὰ ενθύμιον. Παπᾶ Μιχάλης).

ΠΗΓΗ Το παρόν άρθρο μεταφράστηκε και επιμελήθηκε από το © Βαλκανικό Περισκόπιο -Γιῶργος Ἐχέδωρος

Το μοναστήρι των Αγίων Σαράντα

Στην οξεία κορυφή του λόφου, που στέκει πάνω από την πόλη των Αγίων Σαράντα, υψώνονταν κάποτε ένα πελώριο ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ, ονομαζόμενο « Ιερά Μονή των Αγίων Σαράντα».
Στο αγιολόγιο της Ηπείρου αναφέρεται : «Πιθανολογείται ότι οι 40 Άγιοι μαρτύρησαν και σ’ αυτό το μοναστήρι».

Ο Βασίλης Μπαράς από τη Λεσινίτσα, στο βιβλίο του με τίτλο: «Το Δέλβινο και τα περίχωρα του Δελβίνου», αναφέρει: « Από το ομώνυμο αυτό μοναστήρι που υψώνονταν στον υποκείμενο αυτό λόφο, πήρε την ονομασία το λιμάνι των Αγίων Σαράντα και αργότερα η παραθαλάσσια αυτή πόλη». Αναφέρει επίσης ότι εκτός του κυρίως ναού, η μονή είχε και 40 παρεκκλήσια εις την μνήμη των τεσσαράκοντα μαρτύρων.

Ο καθηγητής Δ. Ευαγγελίδης στο έργο του «Β.Ήπειρος», σελ 44, αναφέρει : «Προκειται περί Βασιλικής των πρώτων Βυζαντινών χρόνων. Τα λείψανα της Βυζαντινής αρχιτεκτονικής, τα οποία σώζονται επί της κορυφής του λόφου, υπέρ άνω του λιμένος, μαρτυρούν αυτή την ιστορική ύπαρξη. Η εκκλησία αυτή με αψίδες κατά μήκος των πλευρών και διά σειράς εικόνων εντός του Ναού έχει και υπόγεια διαμερίσματα. Άξιο παρατήρησης είναι και το κεράμειο έξω του Ναού επιγραφές του κτίσαντος αυτή τη Μονή».

Πώς γιόρταζαν πριν από το 1991 οι Βορειοηπειρώτες το Πάσχα

 Οι Αλβανοί ιδεολόγοι από τότε που πλησίασε το τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέχρι και σήμερα κατέβαλαν αμέτρητες προσπάθειες για την δημιουργία του εθνικού τους κράτους.

Για τον σκοπό αυτό οι ιδεολόγοι του αλβανικού εθνικισμού από την αφετηρία φρόντισαν να πλαστογραφήσουν τα εθνολογικά στοιχεία της Ηπείρου σχετικά με την γεωγραφική τηs διάσταση.

Το καθεστώς Χότζα από την στιγμή που απόκοψε όλες τις πηγές πληροφόρησης και πολύ πρώιμα είχε πετύχει το αδιαμφισβήτητο των αναπόδειχτων αληθειών του, η διαδικασία αυτή ήταν πλέον μια εύκολη υπόθεση.

Η νέα πλαστογράφηση αφορούσε ιδιαίτερα την διαχρονική ελληνικότητα της Ηπείρου από την μία πλευρά και από την άλλη, την αυτόχθονη καταγωγή, τους αδιάρρηκτους δεσμούς και σχέσεις ανάμεσα στο ελληνικό στοιχείο στην Αλβανία με την Ελλάδα. Επιδίωκε ταυτόχρονα την εξασθένηση του εθνικού ιστού του Ελληνισμού της Αλβανίας.

Πρώτο βήμα ήταν ο σφετερισμός και αποπροσανατολισμός από τις εθνικές υποχρεώσεις του ικανού και μορφωμένου ανθρώπινου δυναμικού του Ελληνισμού της Αλβανίας το οποίο και πέτυχε.

Δεύτερο βήμα ο Χότζας δανείστηκε την «λαογραφική» κατάσταση και τα λαογραφικά μέσα μυθοποίησης, ως τον καταλληλότερο τρόπο για να καλλιεργήσει το απαραίτητο υπόβαθρο για το αδιαμφισβήτητο είδωλό του.

Τρίτο βήμα στη δίνη της προσπάθειας αυτής ο Χότζας είδε ως εμπόδιο και την θρησκεία, ένιωσε ισχυρότερος του Θεού και την κατήργησε.

Το έτος 1967 με νόμο πλέον απαγορεύεται η θρησκεία και θεωρούνταν ποινικό αδίκημα.

Με το άρθρο 55 του συντάγματος κάθε θρησκευτική δραστηριότητα θεωρούνταν εχθρική δραστηριότητα κατά του κόμματος και του κράτους με αποτέλεσμα την καταδίκη ως εχθρός του λαού.

Η κατήργηση της θρησκείας λειτούργησε για την Εθνική Ελληνική Μειονότητα όχι μόνο ως παραβίαση του θεμελιακού ανθρώπινου δικαιώματος, αλλά και ως βαρύ πλήγμα των αδιάρρηκτων σχέσεων με τον ελληνισμό και το βασικό πολιτιστικό θησαυροφυλακίου του.

Τόσο το περισσότερο όταν το καθεστώς προέβη σε μια εκστρατεία καταστροφής και εξάλειψης της θρησκευτικής δομής. Ταυτόχρονα αναπλήρωσε τα μεγάλα κενά που δημιουργώνταν στην παραδοσιακή εθιμική ψυχοσύνθεση των απλών ελλήνων και της κοινότητος τους με νέα ,τα οποία και όταν στηρίζονταν στην χριστιανική παράδοση εξυπηρετούσαν την ιδεολογία του καθεστώτος και τον αλβανικό εθνικισμό.

Πριν το 1967 υπήρχε μια μεγαλύτερη θρησκευτική και εθνική συνέπεια στα πατροπαράδοτα κοινωνικά έθιμα και τις παραδόσεις για δυο λόγους :

Μία περιγραφή γκρεμίσματος εκκλησίας στα χρόνια του Ενβέρ Χότζα

 Όπως γνωρίζουμε, με πρωτοβουλία του δήμαρχου Χειμάρρας Gjergji Goro, συνεργεία του Δήμου γκρέμισαν την εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, στο χωριό Δρυμάδες, παρά τις αντιδράσεις των κατοίκων, της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αλβανίας και τα διαβήματα του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών. Αυτό αποτελεί συνέχεια της τακτικής του κομμουνιστή δικτάτορα Εμβέρ Χότζα, που δεν ήθελε χώρους λατρείας οποιασδήποτε θρησκείας στην επικράτειά του. 

Στο αριστουργηματικό αυτοβιογραφικό βιβλίο του Βαγγέλη Παπαχρήστου «ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΔΑΙΜΟΝΩΝ» υπάρχει μία περιγραφή γκρεμίσματος της εκκλησίας στο χωριό ‘’Παπαράχη’’, (σελ. 233 -237 ). 

Το γκρέμισμα της εκκλησίας παρουσιάζεται σαν μια ανάμνηση του Κλεάνθη, Γραμματέα του Κόμματος του χωριού, περίπου πέντε χρόνια αργότερα, όταν πήγε να επισκεφθεί τον φούρνο, ο οποίος είχε αναγερθεί στο προαύλιο της εκκλησίας, μετά την ισοπέδωσή της από τους κομμουνιστές και την νεολαία του χωριού. Ο ‘’Αρχηγός’’ είχε αποκαλέσει την χώρα άθεη και τους κατοίκους της πιστούς στο Κόμμα και στον Μαρξισμό –Λενινισμό και αποφάσισε την κατάρρευση των εκκλησιών, μοναστηριών και άλλων θρησκευτικών ιδρυμάτων, όσα είχαν σχέση με τον Θεό. Και κάλεσε την Νεολαία να εφαρμόσει πρώτη την παραγγελία του, ως δήθεν δική της ιδέα. Και έτσι άρχισε η μεγάλη εξόρμηση σε όλη την χώρα. Δεκάδες εκκλησίες και μοναστήρια ισοπεδώθηκαν, Η μεγαλύτερη μοίρα έπεσε στις εκκλησίες. Ανεξαρτήτως που ήταν παμπάλαιες, από αρχαιοτάτων χρόνων, και ας είχαν πάνω τους ανεκτίμητες αγιογραφίες βυζαντινής τέχνης. Μερικά χωριά τις μετέτρεψαν σε αποθήκες για τα σιτηρά, άλλα σε στάβλους γι α τα γελάδια και τα γουρούνια του συνεταιρισμού. Κάμποσα τις ξήλωσαν από τα θεμέλια.

 *****

 Στην ‘’Παπαράχη’’ ένας αξιωματούχος του Κόμματος του χωριού, ονόματι Ντίνος, τέθηκε επικεφαλής της ομάδας, που αποτελείτο από κομμουνιστές και νέους άνδρες και ήταν επιφορτισμένη με το γκρέμισμα της εκκλησίας του χωριού. 

- «Εμπρός» τους είπε ο Ντίνος, που ηγούνταν της ομάδας. «Να μην μείνει ούτε πέτρα από το κτίριο της εκκλησίας. Η θρησκεία είναι το όπιο για τον λαό, λέει ο αρχηγός μας» και ξεκαρδίστηκε στα γέλια. «Τι κάθεστε και με κοιτάτε;; Εμπρός, δουλειά!!!»

 - «Που να αρχίσουμε, μπάρμπα – Ντίνο;;»

 - «Μερικοί με κασμάδες και άλλοι με λοστούς, αρχίστε όπου σας βολεύει. Εσύ, Περικλή και εσύ, Βασίλη, ανεβείτε στην σκεπή» …. 

Κατεδάφισαν τους τοίχους, τους γεμάτους από αγίους και μάρτυρες, το σκαλιστό εικονοστάσι της Ωραίας Πύλης, όπου άριστοι ξυλογλύπτες είχαν αποτυπώσει όλη τους την τέχνη και την φαντασία. Την εκκλησία εκείνη που γέμιζε με κόσμο στα πανηγύρια, που ήταν η ψυχή του χωριού. Σε μια ώρα, στο χαγιάτι της είχε συγκεντρωθεί ένας μεγάλος σωρός με εκκλησιαστικά σκεύη: το κομματιασμένο εικονοστάσι, πολυέλαιοι, εικόνες με τους προφήτες και τους αποστόλους με την μακριά γενειάδα τους και τα κεντητά ρούχα τους επάνω στο σώμα τους, ευαγγέλια. Όλα πανάρχαια, με μεγάλη αξια…. όλα σωριασμένα και σπασμένα…. ------ Εμαθαν το περιστατικό οι γέροντες στο χωριό και σταυροκοπιούνταν. «Καταραμένοι να είναι», φώναζαν και τα μάτια τους δάκρυζαν. ‘Εμαθε το γεγονός και ο παπά – Μιχάλης. Ήταν άρρωστος και ήταν μερικούς μήνες που ήταν στο κρεβάτι. 

 «Πως είναι δυνατόν», είπε με τον εαυτό του. «Πως είναι δυνατόν να βάλουν χέρι στις εκκλησίες;; Αυτές είναι ο θρόνος του Θεού, εδώ στην γη. Τι έχουν με τα μέρη αυτά; Τι τους εμποδίζουν οι εκκλησίες και οι ναοί;;». Σήκωσε τα χέρια του προς τον ουρανό και προσευχήθηκε. Φώναξε την παπαδιά.

 - «Τι γίνεται βρε παπαδιά; Τι ακούν τα αυτιά μου; γκρεμίζουν την εκκλησιά;;» Η παπαδιά που γνώριζε το γεγονός, δεν τολμούσε να το εκμυστηρευτεί.

 - «Δεν ξέρω, παπά μου, εγώ δεν βγήκα καθόλου από το σπίτι». 

****

 Ο παπάς, παρόλο που ήταν πολύ άρρωστος, αποφάσισε να πάει ο ίδιος στην εκκλησία για να δει τι συμβαίνει και τον ακολούθησε και η παπαδιά. Σαν έφθασε στην εκκλησία και είδε τα ανεκτίμητα εκκλησιαστικά σκεύη σκορπισμένα και σπασμένα. Σαν είδε τους ανθρώπους με κασμάδες και λοστούς να καταστρέφουν την εκκλησία, σαν οι ύαινες την λεία τους, του κόπηκαν τα γόνατα. Ήταν έτοιμος να σωριαστεί, αν δεν προλάβαινε η παπαδιά, που ήταν κοντά του. Πήρε βαθειά ανάσα. Σηκώθηκε όρθιος και σαν πάνθηρας που ρίχνεται πάνω στο κυνηγημένο ελάφι, όρμησε προς τους συγχωριανούς του που εκτελούσαν το έργο του διαβόλου. «Άθεοι…! Αντίχριστοι…. Καταραμενοι! … Τι έχετε με την εκκλησία;; Γιατί την γκρεμιζετε;; Τι σας έκανε αυτή ;;; Καταρεμενοι να’στε !!!

******

Ακολούθησε φιλονικία του παπά με τον Ντίνο, ο οποίος τον περιγελούσε και τον ειρωνευόταν. Μερικοί νέοι, μπροστά σε αυτές τις καταστάσεις είχαν αφήσει την δουλειά και παρακολουθούσαν σκεπτικοί. 

- «Εμπρός εσείς, βλέπω σας παρέσυρε ο παπάς. Μη φοβάστε, αύριο δεν θα είναι παπάς. Θα τον ξυρίσουμε εμείς, αν δεν ξυριστεί μόνος του», τους φώναξε άγρια ο Ντίνος.

 - «Τι τα’βαλες και εσύ τώρα με τον παπά;», του είπε κάποιος από την παρέα. - «Μα δεν γλέπεις τι μας λέει;;» 

- «Ας τον να λέει, γέρος άνθρωπος είναι!!! Μια ζωή εργάστηκε για την εκκλησία αυτή» 

- «Τήρα πού’σαι!!! Σε έπιασε και σένα το φιλότιμο;; Έλα ρίξε κάτω καμιά πέτρα, αυτό να κάνεις».

 Ο παπά –Μιχάλης, δεν μπόρεσε να αντέξει άλλο. ΄Επεσε κάτω αναίσθητος. Είχε λιποθυμήσει. 

Ο Ντίνος εξακολουθεί απτόητος να ειρωνεύεται τον παπά, αδιαφορώντας για την κατάστασή του. Μερικοί άνδρες τον μετέφεραν σπίτι του. Ύστερα από μερικούς μήνες, χωρίς να σηκωθεί από το κρεβάτι, χωρίς να φάει και να πιεί, από το μεράκι του, ο παπά – Μιχάλης ξεψύχησε. Τον ενταφίασαν χωρίς ιερέα, χωρίς ιερατικές τελετές, σαν ένα συνηθισμένο άνθρωπο. 

Κάποιος την νύχτα, κρυφά, έβαλε πάνω στον τάφο του έναν ξύλινο σταυρό. Αυτή ήταν η τελευταία χάρη που έκαναν στον παπά – Μιχάλη. Ο Κλεάνθης, όσες φορές έμπαινε στον φούρνο, θυμόταν τον περιστατικό με τον παπά – Μιχάλη. ΄Ηταν ένα γεγονός τραγικό που μαθεύτηκε γρήγορα σε όλη την περιοχή.

.......... 

Ακολούθησε διάλογος με τον Κλεάνθη και τον φούρναρη. Ο μεν φούρναρης ζητούσε από τον Κλεάνθη να φροντίσει να του βρει ξύλα για τον φούρνο του, ο δε Κλεάνθης του μετέφερε να παράπονα των συνεταιριστών για το ψωμί του. ΚΛΕΑΝΘΗΣ: Παραπονούνται για το ψωμί οι συνεταιριστές. Μία είναι πολύ καμένο, μία άψητο. 

ΦΟΥΡΝΑΡΗΣ: Αν έχουν παράπονο από την δική μας μπομπότα, να τους κάψει ο Θεός!! 

 ΚΛΕΑΝΘΗΣ. Μη μιλάς για Θεό, Λάμπρο. Εσύ δεν έψηνες το ψωμί ένα μήνα με τις εικόνες της εκκλησίας, όταν την ισοπεδώσαμε. ΄Η, με τις εικόνες, το ψωμί γινόταν πιο νόστιμο;; 

ΦΟΥΡΝΑΡΗΣ: Αφού μου τις έφερναν, σύντροφε γραμματέα, τι να τις έκανα, να τις πέταγα;; 

Ἐπιμέλεια Κειμένου: ΘΩΜΑΪΣ ΠΑΡΙΑΝΟΥ

πηγή

Οδοιπορικό στον τάφο του Αγίου Κοσμά στο Κολικόντασι

Του π. Ηλία Μάκου 

Η Ιερά Μονή του Αγίου Κοσμά, όπου ο τάφος του, βρίσκεται βόρεια της Απολλωνίας, στην ανατολική όχθη του Άψου ποταμού, κοντά στο χωριό Κολικόντασι της Μεγάλης Μουζακιάς.

Απέχει μερικά χιλιόμετρα από την πόλη Φίερι. Χτίστηκε μεταξύ Αυγούστου 1813 και Ιουνίου 1814 από τον Αλή Πασά τον Τεπελενλή, όταν αυτός περιέλαβε στο πασαλίκι του το Μπεράτι και την περιοχή του.

Ό Αλής, μπαίνοντας στο Μπεράτι, θυμήθηκε τον Πατρο—Κοσμά και κάλεσε τον Μητροπολίτη Βελεγράδων Ίωάσαφ, Β', τον οποίον πρόσταξε να κόμη την ανακομιδήν του αγίου και να κτισθή και μοναστήριον έπ' ονόματι του αγίου τιμώμενον, επειδή τον γνώρισε ως αληθή άνθρωπο του Θεού».

Στο εξωτερικό της κόγχης του Ιερού γίνεται αναφορά στον Αλή Πασά.

"ΑΝΗΓΕΡΘΗ ΕΚ ΒΑΘΡΩΝ/ Ο ΘΕΙΟΣ ΚΑΙ ΙΕΡΟΣ ΟΥ/ΤΌΣ ΝΑΟΣ ΔΙΑ ΠΡΟΣΤΑ/ΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΥΨΗΛΟΤΑΤΟΥ ΒΕΖΥΡ / ΑΛΗ ΠΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΕΠΕΛΕ/ΝΗ"

Τα λείψανα του αγίου φυλάσσονται στην Αρχιεπισκοπή στα Τίρανα για λόγους ασφαλείας. Είναι τοποθετημένα σε μια απλή ξύλινη λάρνακα.

Από το σκελετό των λειψάνων λείπουν η κάρα, πού κλάπηκε το 1917 από Αυστροουγγαρούς και πιθανόν βρίσκεται σήμερα σε μουσείο της Βιέννης και μικρά τεμάχια, που βρίσκονται σε προσκυνηματικούς ναούς σε διάφορα μέρη της Ελλάδας.

Για το πώς σώθηκε ή Μονή του Αγίου Κοσμά και ο τάφος του από την καταστρεπτική μανία του αθεϊστικού καθεστώτος του Εμβέρ Χότζα, ό Χρήστος Μητρός από την πόλη Φίερι της Αλβανίας απεκάλυψε τα εξής: "Όταν το 1968 με νόμο του αλβανικού κράτους απαγορεύθηκε κάθε θρησκευτική εκδήλωση, ήρθε διαταγή από τα Τίρανα να γκρεμισθούν οι Εκκλησίες και να εξαφα­νισθούν οι σταυροί από τους χριστιανικούς τάφους. Ό αστυνομικός διοικητής του Φίερι πήρε μαζί του το αρμόδιο συνεργείο και πήγαν στο Μοναστήρι, προκειμένου να το εξαφανίσουν.Γνωρίζοντας την ευλάβεια των Ελλήνων στον άγιο Κοσμά έδωσε εντολή να ξεκινήσει το έργο της κατεδαφίσεως από τον τάφο του αγίου. Όταν οι εργάτες έδωσαν το πρώτο χτύπημα στο Ιερό μνημείο, τότε μια δυνατή βοή έσπασε την ησυχία του χώρου και μια δυνατή φωτιά ξεπήδησε μέσα από τον τάφο του αγίου.Έντρομοι οι παριστάμενοι ετράπησαν σε φυγή και δεν επανήλθαν παρά τις απειλές των Τιράνων και παρά την καθησυχαστική δήλωση του καθεστώτος ότι δήθεν, εξερράγη ξεχασμένη από τον Β' Παγκό­σμιο πόλεμο βόμβα".

Ωστόσο κάποιοι Αλβανoί, οι περισσότεροι ακραίοι, μεταξύ των οποίων και ο καθηγητής Πελούμπ Τζούφι, με κάθε ευκαιρία (παλαιότερα, αλλά και τώρα) επιτίθενται κατά του αγίου Κοσμά του Αιτωλού, στον οποίο ο αλβανικός λαός (Ορθόδοξοι και Μουσουλμάνοι) εκδηλώνει μεγάλο σεβασμό.

Κάνοντας διάφορες διαστρεβλώσεις και αναφορές, που δεν έχουν καμία σχέση με την επιστημονική έρευνα, φτάνουν στο σημείο, συκοφαντώντας τον άγιο να μιλήσουν για διετεταγμένη υπηρεσία του ιερομόναχου Κοσμά στην Αλβανία, "ως μέρος ενός σχεδίου, να κρατηθούν υπόδουλοι στην οθωμανική Αυτοκρατορία οι χριστιανικοί λαοί και να διαδοθεί η ελληνική γλώσσα στις αλβανικές περιοχές με την ίδρυση ελληνικών σχολείων με στόχο τον εξελληνισμό των Αλβανών".

Να αναφερθεί ότι την ίδια στιγμή ξεχνούν πως ο πρώτος, που τίμησε ως άγιο τον πατρο-Κοσμά στην Ελλάδα και στην Αλβανία, ήταν ένας καθαρόαιμος Αλβανός. Ο Αλή πασάς των Ιωαννίνων.

Ο Αλής, μέχρι το τέλος του με πολλές πράξεις έδειξε ότι θεωρούσε τον ιεραπόστολο Κοσμά πρόσωπο με αγιοσύνη και με ακτινοβολία, που ξεπερνούσε τα θρησκευτικά δόγματα. Ήταν αυτός που μετά τον απαγχονισμό του αγίου, έχτισε στο Καλικόντασι (χωριό κοντά στο Φίερι) μοναστήρι αφιερωμένο στον πατρο-Κοσμά με τον τάφο του, έκανε γι' αυτό το λόγο λαϊκούς εράνους στην Αλβανία και στην Ήπειρο, εξέδωσε φιρμάνια υπέρ του ιερομάρτυρα Κοσμά, οργάνωσε επίσημες τελετές προς τιμή του στα Γιάννινα, φρόντισε να συνταχθεί η ακολουθία του και γενικά αναβίωσε η μνήμη του.

Και όλα αυτά τα έπραξε ο Αλής, πολλά χρόνια προτού ανακηρυχθεί άγιος ο Κοσμάς ο Αιτωλός.

Και προκύπτει το ερώτημα: Γιατί ο τύραννος των Ιωαννίνων έδειξε μια ξεχωριστή ευσέβεια στον Κοσμά τον Αιτωλό.

Μια μερίδα ιστορικών πιστεύει ότι το έκανε για να δημιουργήσει ιδεολογική γέφυρα με τον υπόδουλο χριστιανική λαό, στο πλαίσιο της γενικότερης επιθυμίας του να ανακηρυχθεί σε σουλτάνο, γνωρίζοντας ότι το πρόσωπο και το κήρυγμα του Κοσμά, είχε ιδιαίτερη λαϊκή απήχηση.

Άλλοι υποστηρίζουν ότι επέδρασαν τα λόγια του αγίου κατά την συνάντησή τους στο σπίτι του στο Τεπελένι, πολύ πριν γίνει πασάς στα Γιάννινα,: «Να θυμάσαι όμως σε όλη τη διάρκεια της εξουσίας σου να αγαπάς και να υπερασπίζεσαι ιδιαίτερα τους Χριστιανούς, αν θέλεις να μείνει η εξουσία αυτή στους διαδόχους σου».

Μερικοί σημειώνουν ότι ήθελε να λυτρωθεί από τις εσωτερικές αγωνίες και τύψεις του. Δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε τι ισχύει ή τι δεν ισχύει από αυτά.

Το πιθανότερο πάντως είναι να συνέβη κάτι απλό. Ο Αλής, όσο σκληρός και αν ήταν, είχε την ευφυία να αντιληφθεί την αναμορφωτική σ' όλη την έκτασή της δράση του πατρο Κοσμά, να την αναγνωρίσει και να την αποδεχτεί.

Σύμφωνα με τον ερευνητή της ζωής και του έργου του εθνομάρτυρα Κοσμά του Αιτωλού Μιχάλη Παντούλα (φιλολόγου και πρώην βουλευτή) "η μελέτη των σωζόμενων επιστολών και διδαχών του πατροΚοσμά καταδεικνύει ότι το περιεχόμενο του βασικού μηνύματός του προς τους χειμαζόμενους ορθόδοξους πληθυσμούς των Βαλκανίων, ήταν η διατήρηση της ορθόδοξης χριστιανικής πίστης ως ιδεολογικού όπλου επιβίωσης των ραγιάδων απέναντι στον κυρίαρχο μωαμεθανισμό του Τούρκου κατακτητή".

Ακόμη σημειώνει ότι "ο σταυρός από θρησκευτικό σύμβολο έγινε το σύμβολο αποτίναξης του οθωμανικού ζυγού. Απέναντι στη θρησκεία του κατακτητή ο ιερομόναχος Κοσμάς ύψωσε με τη διδασκαλία του την ορθόδοξη πίστη των κατακτημένων, προσδίδοντας στις ιδέες του ευρύτερο περιεχόμενο".

Η προτροπή του αγίου Κοσμά προς τους ξενόφωνους ορθόδοξους πληθυσμούς (αλβανόφωνους, βλαχόφωνους, σλαβόφωνους, τουρκόφωνους) να σπουδάσουν ελληνικά, όπως εξηγεί ο κ.Παντούλας, πέρα από το ότι εξυπηρετούσε τη στερέωση της χριστιανικής πίστης και την αποτροπήτων εξιλαμισμών, "ικανοποιούσε την ανάγκη ενίσχυσης και ισότιμης συμμετοχής των ανθρώπων στο κοινωνικό, οικονομικό και πολιτιστικό γίγνεσθαι, καθόσον τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο η γνώση της ελληνικής γλώσσας αποτελούσε αναγκαία προϋπόθεση για κάτι τέτοιο".

Και υπογραμμίζει ότι "η λειτουργία σχολείων σε περιοχές με έντονα συντηρητικούς πληθυσμούς συνέβαλε καθοριστικά στη δημιουργία θετικού περιβάλλοντος παιδείας, ικανό να τους πείσει ότι η κατάκτηση της γνώσης αποτελεί το μοναδικό δρόμο, που οδηγεί τους ανθρώπους, τις κοινωνίες και τους λαούς στην ευημερία και στην πρόοδο".

romfea.gr

Θεοφάνης Πόπα-Ένας σύγχρονος ιεραπόστολος υπό το καθεστώς Χότζα

Ένα ενδιαφέρον ιστορικό ντοκουμέντο - για τη ζωή και τη δράση του θεολόγου - αρχαιολόγου Θεοφάνη Πόπα, ό όποιος έζησε υπό το καθεστώς του Έμβέρ Χότζα, αποτε­λείτο βιβλίο του εκπαιδευτικού Βασιλείου Κασκαντάμη: «Θεοφάνης Πόπα: "Ενας σύγχρονος ιερα­πόστολος», πού κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ή "Ελαφος».
 Ό Θεοφάνης Πόπα έζησε τον ανεπανάληπτο σε σκληρότητα θρησκευτικό διωγμό πού υπέστη ή Όρθόδοξη Εκκλησία της Αλβανίας (1945-1991). 'Ηταν ό τελευταίος θεολόγος της Όρθόδοξης Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Αλβανίας προ του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ό Πόπα ήταν αρχαιολόγος του Έμβέρ Χότζα και συνέβαλε στο να διασωθούν πολλοί βυζαντινοί ναοί της Αλβα­νίας μέχρι σήμερα. Με την ιδιότητα του αυτή αγωνίστηκε για τη διάσωση κάθε αντικειμένου πού είχε σχέση με τη θρησκευτική παράδοση της χώρας του, αν και υπήρχαν αντίθετες τάσεις.   Συγκέντρωσε τις εικόνες σε Μουσεία, εργάστηκε κρυφά ως ιεραπόστολος κοντά στο λαό του Θεού σε εποχές διωγμού. 
«Ο Θεοφάνης Πόπα διατή­ρησε μυστική την κρυπτοχριστιανική του ιδιότη­τα και δούλευε Ιεραποστολικά για να μη σβήσει ή  φλόγα της πίστεως σε πλήθος συνανθρώπων του με κίνδυνο της ζωής του. Ή πίστη του έδωσε αγωνιστικότητα, ή θρησκεία ιδανικά και όλα τα χρόνια έμεινε ανυποχώρητος», αναφέρει ό συγ­γραφέας κ. Κασκαντάμης οτή συνέντευξη πού μας παραχώρησε.

Ο Θεοφάνης Πόπα στην είσοδο ναού

  Ό Θ. Πόπα γεννήθηκε στις 3 Νοεμβρίου 1914 στο Έλβασάν από Όρθόδοξη οικογένεια. Με υποτροφία της Σερβικης Όρθοδόξου Εκκλησίας παρακολούθησε μαθήματα στην Ιε­ρατική Σχολή Κεττίγνης. Το 1937 έλαβε υποτροφία άπό τον Αρχιεπίσκοπο Βησσαρίωνα Τζουβάνη για να συνεχίσει τις σπουδές του στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έκτοτε παρέμεινε στην Αθήνα κα'ι έζησε δλα τα γεγονότα των ιταλικών προκλήσεων κατά της Ελλάδος. Όταν ό χιτλερικός στρατός κατέλαβε την Ελλάδα, ό Πόπα επέστρεψε στην Κορυτσά, και διορίσθηκε καθηγητής. Από το 1945 έως το 1947 εργάστηκε στο Γραφείο Προσωπικού της Μητροπόλεως Τιράνων. Το 1948 εργάστηκε ως μεταφραστής στα Σερβοκροατικά στο Υπουργείο Οικονομικών. Στή συνέχεια δούλεψε στο Ινστιτούτο της Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Τιράνων. Το 1950 αναγνωρίζεται από τη διοίκηση της Εκκλησίας ό διορισμός του στο Ίνστιτούτο και του επιτρέπεται να εισέρχεται σε ναούς και μονές για επιστημονική εργασία. Απολύθηκε όμως και το 1951 διορίστηκε στο υπουργείο Βιοενέργειας.
 «Οι τακτικές απολύσεις και επαναδιορισμοί κρύβουν τακτική φυχρού πολέμου.Ο Θ. Πόπα είχε ψυχολογήσει την κρατούσα κατάσταση καιΜίμενε αγωνιζόμενος», σημειώνει ό κ. Κασκαντάμης.

Ο Θεοφάνης Πόπα ανέρχεται επικίνδυνη σκάλα για να ερευνήσει ασκητήριο

 Τό Φεβρουάριο του 1967 το κομμουνιστικό καθεστώς του Έμβέρ Χότζα ανακηρύσσει την Αλβανία ως την πρώτη άθεϊστική χώρα του κόσμου. Οί ιερείς φυλακίστηκαν, διώχθηκαν ή άποσχηματίοθηκαν. Ο ναοί μετατράπηκαν σε δημόσιους χώρους, σε κέντρα διασκέδασης, ακόμα και σέ σταύλους. Απαγορεύθηκαν όλες οι θρησκευτικού περιεχομένου εκδηλώσεις. Κειμήλια απαράμιλλης τέχνης και μέγιστης ιστορικής άξιας καταστράφηκαν. Οί χριστιανοί υποχρεώθηκαν μεταξύ άλλων- να παραδίδουν σε επιτροπές και σε στρατιωτικά στρατόπεδα τις εικόνες τους χωρίς νά υπάρχει σχέδιο αξιοποίησης τους.


  Ό Θ. Πόπα κατάφερε να διασώσει περισσότερες από 6.500 εικόνες μεταβυζαντινής εποχής, (οι όποιες φυλάχθηκαν στους Ιερούς ναούς Ζωοδόχου Πηγης και Αγίου Γεωργίου Κορυτσάς και σε τζαμιά και σε αποθήκες. 
   Υπό την πίεση της διεθνούς κοινής γνώμης, τό καθεστώς αποφάσισε τη δεκαετία του 1980 να δημιουργήσει Βυζαντινό Μουσείο και ανέθεσε στόν Θ. Πόπα την επίβλεψη.
   Ό Πόπα πρόσφερε μια ασυνήθιστη συμβολή γιά τήν προστασία του πολιτισμού μας καθώς και για τη συλλογή και τη διατήρηση των εικό­νων, αυτής της σπάνιας περιουσίας, ή οποία μαρτυρεί για το Χριστιανισμό, την πίστη και την ευλάβεια του λάου.Το πολυσχιδές επιστημονικό του έργο ανα­γνωρίσθηκε από τους Ευρωπαίους συναδέλ­φους του. 
   Ό Θ. Πόπα όμως διώχθηκε όσο λίγοι από το καθεστώς του Ε. Χότζα και στις 31 Δε­κεμβρίου του 1985 έκοιμήθη.Ό Θεοφάνης Πόπα έζησε και δούλεψε σε όλη τη ζωή του για τον Θεό σε μία δύσκολη περίοδο. 
   Πολλοί του έλεγαν ότι μοχθούσε αδίκως. Οι άνθρωποι πού τον αγαπούσαν, του έλεγαν ότι από αυτή την προσπάθεια δεν κέρδιζε τίποτα.Του έλεγαν αυτό, διότι δεν καταλάβαιναν ότι το να «χάσεις» «εν Χριστώ» είναι το μεγαλύτερο κέρδος -και μάλιστα το μοναδικό. Τίποτα δεν χά­νεται από τον Θεό. Γι αυτό και ό Θεοφάνης όχι μόνο δεν έχασε και δεν μόχθησε αδίκως, αλλά κέρδισε πολύ. Κέρδισε τον Θεό. Με πολύ κόπο, αγώνες και προσευχές, εκείνος έμεινε σε όλη τη ζωή του κοντά στον Θεό, βοηθώντας και τους άλλους δια της μαρτυρίας κάι του έργου του. 
Ενα μέρος από τις εικόνες πού διέσωσε ό Θ. Πόπα παρουσιάστηκε στην έκθεση πού οργά­νωσε πρόσφατα το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτι­σμού Θεσσαλονίκης «Όρθόδοξες Εικόνες από την Αλβανία».

Η Εθνική Πινακοθήκη της Αλβανίας θα εκθέσει τα έργα που κατέσχεσε το κομμουνιστικό καθεστώς από την Ορθόδοξη Εκκλησία

ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΩΡ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ 16Ος ΑΙΏΝΑς

Οι σπουδαίοι αγιογράφοι από το 14^ο αιώνα μέχρι σήμερα

Η Εθνική Πινακοθήκη θα ανοίξει αύριο την τακτική έκθεση για τη φετινή καλλιτεχνική σεζόν που έχει θέμα « Η αλβανική Εικονογραφία».

Η έκθεση παρουσιάζει τα καλύτερα έργα της αλβανικής εικονογραφίας και γίνεται σε συνδυασμό από το Εθνικό Μουσείο Μεσαιωνικής Τέχνης της Κορυτσάς και του Εθνικού Μουσείου «Onufri» του Μπεράτι σε μια επιλογή του επιμελητή RubensShima.

«Τα ζωγραφικά έργα αρχίζουν χρονολογικά από τον 14^ο αιώνα και απεικονίζουν την ιστορία της εικονογραφίας στη χώρα μας από ανώνυμους καλλιτέχνες του 14^ου αιώνα έως τα έργα του Σπύρου Τζέγκα του 1920.

» Η έκθεση περιλαμβάνει έργα του Ονούφρι Νικόλα (Onufri, Nikolla), υιού του Ονούφριου, του Ονούφερ Κυπριότι (Onufër Qiprioti), του Κωνσταντίνου Σπαταράκου (Kostandin Shpataraku), Κωνσταντίνου  Ιερομονάχου (Kostandin Jeromonaku), Κωνσταντή και Αθανασίου Ζωγράφου(Kostandi και Athanas Zografi), του Ιωάννη Τσετίρι (Johan Çetiri), του Βαγγέλη Τζένγκου (Vangjel Zengo), του Σπύρου Τζέγκα (Spiro Xega) και άλλων ανώνυμων δημιουργών.

Τέμπλο και εικόνες που αφαιρέθηκαν από εκκλησία σε μουσείο  

Η Αλβανία κατέχει μια ξεχωριστή θέση στην εικονογραφία των Βαλκανικών χωρών.

 Η καλλιτεχνική ζωγραφική άκμασε μετά τη μεταβυζαντινή περίοδο και τερματίστηκε το 1964 με την κατάργηση των θρησκευτικών πρακτικών στη χώρα μας», γράφει το αλβανικό δημοσίευμα.

Η μετάφραση του αλβανικού δημοσιευματος εγινε απο το   © Βαλκανικό Περισκόπιο/αντιγραφή

Αλβανία: Νεομάρτυρες και Ομολογητές Ιερείς υπό το αθεϊστικό καθεστώς

Μαρτυρικές μορφές της Ιερωσύνης στη Βόρειο Ήπειρο που έζησαν τον διωγμό του Χότζα

Οι περισσότεροι δεν ευτύχησαν να ξανακούσουν τον ήχο της καμπάνας 

(αφιέρωμα της εφημερίδας ΠΡΩΙΝΟΣ ΛΟΓΟΣ το 2006) 

Οι σεβάσμιες ιερατικές μορφές από το χώρο της Βορείου Ηπείρου, που θα παρουσιάσουμε εν συντομία παρακάτω, έζησαν τoν διωγμό της Ορθόδοξης πίστης από το αθεϊστικό καθεστώς του Χότζα. Πέθαναν πονεμένες, κυρτωμένες και λευκασμένες από τα μαρτύρια, χωρίς να προδώσουν «τα ιερά και τα όσια». Τις σκεπτόμαστε και κυλάει από το μέτωπό μας αιμάτινος ιδρώτας. 
Κάποιοι απ’ αυτούς τους ιερείς, λίγοι, πρόλαβαν και χάρηκαν την ανάσταση της Εκκλησίας της Αλβανίας με τον Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο. Και ξαναλειτούργησαν ύστερα από μισό περίπου αιώνα! Η χάρη του Θεού τους έδωσε αυτή την μεγάλη τιμή. Τι και αν δεν είχαν ούτε καλυμμαύχι, ούτε ράσο, ούτε άμφια. Εκείνο που τους έδινε αξία και έκανε ευπρόσδεκτη την προσφορά τους στο θείο Θυσιαστήριο ήταν οι αρετές που τους συνόδευαν. Και κυρίως η υπομονή και η σταθερή προσκόλληση στην Εκκλησία του Χριστού. Έκλεισαν τα μάτια τους, μονολογώντας: «Διήλθομεν δια πυρός και ύδατος και εξήγαγες ημάς εις αναψυχήν». 
Οι περισσότεροι, όμως, αποσχηματισμένοι κληρικοί δεν ευτύχησαν να ξανακούσουν τον γλυκό ήχο της καμπάνας. Έσβησαν μαραμένοι σαν το κερί που λιώνει, μετά από μια μακροχρόνια και εξαντλητική ταλαιπωρία. Ή ταξίδεψαν στον άλλο κόσμο καταπληγωμένοι από τα μαχαίρια και τα ξίφη των αρνητών της πίστης. 

π. Κων/νος Βόσδος 
Γεννήθηκε το 1902 στην Κοσοβίτσα. Ο πατέρας του ήταν ιερέας και έτσι ανατράφηκε σε θρησκευτικό περιβάλλον, που του καλλιέργησε την αγάπη του για το Χριστό. Τελείωσε το σχολαρχείο στην Ελλάδα και μετά το θάνατο του πατέρα του χειροτονήθηκε, το 1942, ιερέας. Υπηρέτησε με ζήλο στα χωριά Κοσοβίτσα, Σωφράτικα, Σελειό και Κλεισάρι. Η Μητρόπολη Αργυροκάστρου, αναγνωρίζοντας και επαινώντας το έργο του, του απένειμε τον τίτλο του Σταυροφόρου και τον όρισε ηγούμενο της μονής Αγίας Τριάδας Πέπελης, την οποία αναστήλωσε. Ο αγώνας και η αγωνία του για τη διατήρηση της ορθόδοξης πίστης, έστρεψε το αθεϊστικό καθεστώς εναντίον του. Κατηγορήθηκε, φυλακίστηκε στα Τίρανα για δέκα έξι μήνες και βασανίστηκε απάνθρωπα. Καταδικάστηκε σε θάνατο ως προδότης της Αλβανίας και εκτελέστηκε στις 30-9-1964 σε άγνωστο μέχρι σήμερα τόπο. 


π. Mιχάλης Γκίγκας 
Γεννήθηκε το 1900 στο Ζερβάτι. Μορφώθηκε εκκλησιαστικά από το δάσκαλο θείο του και το 1935 χειροτονήθηκε ιερέας. Βασανίστηκε πολλές φορές, καθώς θεωρούνταν ύποπτος. Κοιμήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου του 1978.

π. Στέφανος Γκούλιος 
Γεννήθηκε στο Λάμποβο του Σταυρού. Το 1950 χειροτονήθηκε ιερέας.Υπηρέτησε στο χωριό του μέχρι το 1967, οπότε αποσχηματίστηκε. Από τότε και ως την ημέρα του θανάτου του έμεινε εσώκλειστος στο σπίτι του.

π. Θεόδωρος Γούλης 
Γεννήθηκε το 1885 στη Σωτήρα και τελείωσε το σχολαρχείο. Όταν ενηλικιώθηκε χειροτονήθηκε ιερέας και διακόνησε σε πολλά χωριά, όπως Καλογορατζή, Γλύνα, Γράψη, Σωτήρα και Κοσοβίτσα. Στις 28 Οκτωβρίου του 1947 συνελήφθη για αντικαθεστωτική δράση και καταδικάστηκε σε 20 χρόνια φυλακή. Αφού τον περιέφεραν σε διάφορα στρατόπεδα, όπου βασανιζόμενος απάνθρωπα βίωσε στο πετσί του τον πόνο και τη φρίκη, τον έκλεισαν στις σκληρές φυλακές του Μπουρέλι, που έχουν χαρακτηρισθεί «μαρτυρικό φέρετρο». Εκεί άφησε την τελευταία πνοή του και τον έθαψαν σε άγνωστο μέχρι τώρα σημείο. 


π. Κων/νος Δημητρίου Δέδης (Ντέντης) 
Γεννήθηκε στο Καλέζ Αργυροκάστρου, όπου τελείωσε το δημοτικό σχολείο. Χειροτονήθηκε ιερέας το 1950 και υπηρέτησε σε χωριά της περιοχής Λιντζουριάς (Νόκοβο, Μίνγκουλη, Δοξάτι, Κεστοράτι κ. ά.). 
 Μέχρι την ημέρα του θανάτου του, στις 18 Σεπτεμβρίου 1972, δεν πρόδωσε την Ορθοδοξία και την αποστολή του και με θάρρος και σθένος διακόνησε το ποίμνιό του. Τελούσε κρυφά τα μυστήρια και πέθανε με την πίστη και την ελπίδα ότι μια ημέρα θα ξανανοίξουν οι εκκλησίες. Όπως κι έγινε.

π. Γεώργιος Ζάρος 
Γεννήθηκε το 1920 στο χωριό Βουλιαράτες. Τελείωσε το γυμνάσιο Δελβίνου με αλληλογραφία. Εργάσθηκε ως δάσκαλος στο χωριό Βοδίνο, αλλά απολύθηκε για ιδεολογικούς λόγους. Το 1952 χειροτονήθηκε διάκονος και τον επόμενο χρόνο πρεσβύτερος. Υπηρέτησε στα χωριά Σωτήρα (1953-1960), Επισκοπή και Γλύνα (1960-1967). Αφού αποσχηματίστηκε το 1967 δούλεψε στα αρδευτικά έργα του Δροπολίτικου κάμπου. Έκανε, αμέσως μόλις έπεσε το τυραννικό καθεστώς, θεία λειτουργία στην Αλβανία. 
Το ημερολόγιο έδειχνε 25-12-1990, ημέρα των Χριστουγέννων, και στο ναό του Αγίου Αθανασίου Βουλιαρατίου ακούσθηκε το «Χριστός γεννάται· δοξάσατε». Koιμήθηκε τον Αύγουστο του 2006. 

π. Νικόλαος Καρκασίνας 
Γεννήθηκε το 1900 στο Βαγγαλάτι των Αγ. Σαράντα. Αφού σπούδασε στο ιεροδιδασκαλείο Βελλά, διορίστηκε δάσκαλος στο χωριό του. Για 17 χρόνια ήταν δάσκαλος και ιεροψάλτης και βοηθούσε τον ιερέα του χωριού του π. Ζήση Τσάκα. Ακολούθως χειροτονήθηκε ιερέας από τον Μητροπολίτη Αργυροκάστρου Παντελεήμονα Κοτόκο. Υπηρέτησε στο ναό Αγ. Τριάδας Τσιφλικιού και ως αρχιερατικός επίτροπος Δελβίνου μέχρι το 1967. Ο αποσχηματισμός του, του προκάλεσε μεγάλη θλίψη και στενοχώρια, με συνέπεια να κοιμηθεί ένα έτος μετά. 
Ο ιερέας Νικόδημος Καρκασίνας (εγγονός του παπα-Νικόλα), που τότε ήταν 9 ετών, διηγήθηκε την πίκρα του παππού του για το κλείσιμο των εκκλησιών, όπως σαν παιδί την αντιλήφθηκε: «… Ήμουν στο Δέλβινο μαζί με τον πατέρα μου. Το μεσημέρι ο παππούς έλαβε ένα τηλεγράφημα από τον Μητροπολίτη Αργυροκάστρου και ήταν πολύ ανήσυχος. Η γιαγιά (παπαδιά) και ο πατέρας μου τον ρωτούσαν τι του συνέβαινε. Το ίδιο βράδυ κράτησε στο γραφείο του τον πατέρα μου. Του αποκάλυψε ότι την επομένη θα είχαν σύναξη όλοι οι ιερείς της περιφερείας του, θα ερχόταν ο Δεσπότης να εφαρμόσει μια εντολή του Χότζα για το κλείσιμο των εκκλησιών».

π. Σταύρος Κυριαζάτης 

Εφημεριος Λαζάτι - ¨Αγ.Σαράντα Β. ¨Ηπείρου

Εγεννήθη ο 1895 στο χωριό Λαζάτι Αγίων Σαράντα. Από μικρός αγάπησε την εκκλησία και την διακονούσε κοντά στον ιερέα του χωριού. Το 1937, μεστωμένος πια, ζήτησε να την υπηρέτηση ως ιερεύς. Τον χειροτόνησε ο επίσκοπος Αργυροκάστρου Παντελεήμων Κοτόκος. Έκανε στο Εκκλησιαστικό Φροντιστήριο της Ι. Μητροπόλεως Γηρομερίου Φιλιατών και Φωτικής ( Θεσπρωτίας ) με δάσκαλο τον Θεόδωρο Παπανίκα. Υπηρέτησε τα χωριά Λειβαδιά, Καλτσάτι και άλλα της περιοχής. Τελείωσε το εξατάξιο δημοτικό σχολείο στο Λαζάτι. Τότε είχε πολλά παιδιά.

Στη συνέχεια μέχρι το 1967, κάπου 32 χρόνια, υπηρετούσε όλα τα χωριά της περιοχής. Δεν πληρωνόταν με χρήματα αλλά ο, τι του έδινε ο κόσμος.

Μετά την κήρυξη του νόμου αθεΐας από το καθεστώς Χότζα ο δεσπότης Δαμιανός Κοκονέσης, πρώην παρτιζάνος αξιωματικός και μέλος του Κομμουνιστικού κόμματος Αλβανίας, παντρεμένος, με παιδιά που σήμερα ζουν στο Αργυρόκαστρο , συγκάλεσε σύναξη των ιερέων. Τους διέταξε να αποσχηματιστούν. Τους πήρε τα ράσα και τους έστειλε στα χωριά τους. Όταν ήλθε στο χωριό  του ο π. Σταύρος Κυριαζάτης χωρίς τα ράσα ήταν «σαν να του έγινε η κηδεία του» από το κλάμα και την πικρία του. 

Δεν τον γνωρίσαμε,διηγείται σήμερα ο υιός του π. Γρηγόριος Κυριαζάτης. Μαζεύτηκαν όλοι οι συγγενείς .

-Γνωρίζω για τον Δαμιανό Κοκονέση τι επίσκοπος ήταν (είπα στον παπά – Γρηγόρη).

-  Ναι, Δεσπότης πού κυκλοφορούσε με το πιστόλι παπά Λευτέρη.

- Ναι, ναι… ήταν από το Πόγραδετς.

-Η οικογένειά του ακόμη σήμερα βρίσκεται στο Αργυρόκαστρο και είναι πολύ καλά.

- Έζησε πολλά χρόνια ο πατέρας μου και έζησε τρείς εποχές.    

Μετά το 1990 ξαναλειτούργησε στο χωριό του. Πέρασε πολλά  βάσανα αμολόγητα  παπα-Λευτέρη. Τι να πρωτοθυμηθούμε;

- Υπηρέτησε φυλακή ο πατεράς σας , παπα- Γρηγόρη;

- Όχι, ήταν ήδη 72 χρονών γέρος το 1967. Η οικογένειά του υπέφερε πολλά , τόσο τα παιδιά του όσο και τα εγγόνια του. Έχω γιό μεγάλο 50 και χρονών παπα- Λευτέρη, τον Κώστα. Μπήκε 11 χρόνια φυλακή γιατί είχε στίγμα από τον παππού του πού ήταν παπάς και ο άλλος ο παππούς του , από την γυναίκα μου, ήταν εθνικιστής και ήταν αντάρτης στο Ζέρβα. Μετά την επικράτηση του κομμουνισμού στην Αλβανία εκείνος δραπέτευσε στην Ελλάδα. Εγώ ως πατέρας του Κώστα και επειδή ήμουνα υιός του παπα Στάυρου με δικάσαν πέντε χρόνια εξορία με την θυγατέρα μου …στο Τομόρ Βερατίου όπου εργάστηκα καταναγκαστικά έργα μαζί της. Τραβήξαμε πολλά. Τι να πρωτοθυμηθούμε; Τους εξευτελισμούς, τις ειρωνείες , τις διαπομπεύσεις, τις ανακρίσεις, τους ξυλοδαρμούς , τί … τι…

-Θέλω ένα γεγονός για τον μακαριστό πατέρα σας παπα- Γρηγόρη.Αν έκανε μυστήρια, ιεροπραξίες γενικά.

- Ναι, έκανε. Έκανε κρυφά σε πολύ δικούς μας ανθρώπους με κάθε προφύλαξι. Όχι φυσικά σε εκκλησίες αλλά σε σπίτια. Τον Ι. Ναό Αγίας Παρασκευής τον είχαν αποθήκη και ως το τέλος του 1991 πού τον παραλάβαμε ήταν ερείπιο.

Άν και το 1991 είχε βαθιά γεράματα, ήδη 95 χρονών, έβαλε τα θεμέλια καινούργιου Ιερού Ναού Αγίας Παρασκευής με την βοήθεια της μητέρας  Εκκλησίας της Ελλάδος. Βοήθησε συγκεκριμένα η Ι. Μητρόπολις Ν. Σμύρνης.

-  Πατέρα Γρηγόριε ιερουργούσε κρύφα ο πατέρας σας;

- Ναι, αλλά κρυβόταν από όλους και από εμένα για να μην μας μπλέξει. Έκανε πολλά σε δικούς του ανθρώπους ( συνέχεια ομιλίας στην κασέτα) πού είχε την εμπιστοσύνη και θρήσκευαν. Ξέρεις ότι και οι δικοί μας δεν θρήσκευαν όλοι.

-Δεν τον πρόδωσαν αλήθεια γιατί έκανε ιεροπραξίες τον μακαρίτη παπά-Σταύρο?

-  Δεν πρέπει να πω τέτοια πράγματα (καταλαβαίνουμε, τα ευκόλως εννοούμενα παραλείπονται).

- Δεν θα πούμε ονόματα.

-Θα ήθελα να με ρωτήσετε ο, τι άλλο. Που να θυμηθώ και εγώ τόσα που περάσαμε. Και για μένα να σου είπω αλλά δεν αξίζει.

-Εσείς που είστε παιδιά του παπά- Σταύρου δεν είχατε επιπτώσεις, κυρώσεις από το καθεστώς Χότζα;

-  Εγώ είμαι μοναχογιός και τρείς αδελφές ακόμη. Όχι μόνο σε εμάς αλλά και στα εγγόνια του υπήρχαν επιπτώσεις.Ο γιός μου, όταν έγινε 22 χρονών ηλικία ζητούσε ναρθεί στην Ελλάδα να ιδή τον παππού του τον άλλον που σας είπα ότι ήταν παλαίμαχος στην αντίστασι με τον Ε.Δ.Ε.Σ. Συνελήφθηκε και δικάστηκε 11 χρόνια φυλακή και τα έκανε μέσα όλα εξ ολοκλήρου. Τώρα βρίσκεται αυτού στην Αθήνα με την οικογένεια του.

-  Ο μακαρίτης ο παπά- Σταύρος δεν πήγε καθόλου φυλακή;

- Ω! Την εποχή εκείνη που επιβλήθηκε αθεϊα (το 1968) γελοιοποιήθηκε σε όλα τα χρονιά.

-  Γιατί; Με ποια δικαιολογία;

- Μια Πασχαλιά, μεγάλη εβδομάδα ήταν. Μάζεψαν δύο χωριά που ήταν εδώ κοντά σε λαϊκή συνέλευση και τους διάβασαν ένα κατηγορητήριο. Του λένε: εδώ Σταύρο κτύπησες την καμπάνα αλλιώς για να θυμίσεις στους συντρόφους την παλιά συνήθεια ναρθούν στην εκκλησία. Θέλεις να μας καταστρέψεις το λαό και την πρόοδο . Σου δώσαμε την ευκαιρία επειδή είχες μεγάλη ηλικία (ήταν 72) ετών να μην πας φυλακή (επειδή ήταν παπάς και μόνο αυτό εννοούν). Σήμερα εσύ είσαι αχάριστος στο κόμμα.

-  Μα τι έκανε;

Ο παπά Σταύρος την Μεγάλη Παρασκευή.

- Του είχαν αναθέσει  να κτυπάει την καμπάνα το πρωϊ να πηγαίνουν στην δουλειά οι άνθρωποι. Το βράδυ έκανε πάλι το ίδιο. (Ήθελαν να τον γελοιοποιούν. Εκείνος προτίμησε να κτυπάει την καμπάνα αρκεί να την ακούν οι άνθρωποι άσχετα που την χρησιμοποιούσε διαφορετικά το κόμμα).

Την Μεγάλη Παρασκευή δεν βάσταξε τέτοια ημέρα ο παπά-Σταύρος  και χτύπησε πένθιμα την καμπάνα υπενθυμίζοντας  την σταυρωμένη Παρασκευή. Αυτό ήταν όλο και τον γελοιοποίησαν σε δύο χωριά και του επέβαλαν κατ’ οίκον περιορισμό, φυλακίστηκε στο ίδιο του το σπίτι και απαγορευόταν να του μιλούν οι άλλοι.

-        Εσύ υπέφερες παπά Γρηγόρη;

Τα παιδιά και τα εγγόνια του παπά – Σταύρου στη φυλακή

- Έ! Και εγώ πήγα φυλακή 5 χρόνια στο Τομόρι στην κεντρική Αλβανία μαζί με την κόρη μου την μεγάλη.

- Γιατί παπά – Γρηγόρη; με ποια κατηγορία

-Απλώς επειδή ήμουν Έλληνας, γιός του παπά-Σταύρου και είχα πεθερό που διέφυγε στην Ελλάδα έψαχναν αιτία.

-Έκανα ένα γαμπρό στην κόρη μου. Δίκασαν το γαμπρό μου ότι είχε ελληνικά αισθήματα και τον έστειλαν  στην φυλακή. Εγώ επειδή προστάτεψα και συμπαραστάθηκα στην κόρη μου δικάστηκα μαζί με την κόρη μου  πέντε χρόνια στο Τομόρι σε κολχόζ στις αγροτικές φυλακές. Την υπηρέτησα στην εξορία όλη με το κορίτσι μου πέντε χρόνια.

- Σήμερα είναι παντρεμένη.

- Ναι έχει τέσσερα παιδιά και τώρα είναι στην Αθήνα

- Εσύ ήσουνα παντρεμένος όταν πήγες φυλακή;

- Ναι το 1975-1980 πήγα φυλακή ήμουνα μεγάλος στην ηλικία.

-  Τα παιδιά τα άλλα που ήταν;

- Ήταν πίσω μόνα τους με την μητέρα μόνον.

-Για τον μακαρίτη τον παπά-Σταύρο θυμάσαι άλλα γεγονότα έτσι με την καμπάνα. Τι έγιναν οι ιερατικές του στολές; Τα ιερά του βιβλία τι έγιναν;

-Ήρθε μια επιτροπή από το κόμμα. Του λένε «δείξε μας που έχεις τα εκκλησιαστικά βιβλία και τα εκκλησιαστικά ρούχα σου;» Τι να έκανε ξέρεις πόσο δύσκολα ήταν. Τους έδειξε το σεντούκι που ήταν μέσα όλα. Εκείνοι μόλις τα είδαν τα άρπαξαν και πήγαν έξω από την εκκλησία και τα έκαψαν όλα. Εκείνος κάθισε σε μία άκρη και οδυρόταν, έκλαιγε απαρηγόρητα. Το θυμάμαι σαν τώρα.. Του έμεινε κάπου αλλού είχε ένα ιερατικό, ένα σταυρό αγιασμού αυτά του είχαν μείνει αυτά έχω εγώ σήμερα κειμήλια.

- Μέσα σ’ αυτήν την επιτροπή είχε Έλληνες Βορειοηπειρώτες;

- Όλοι ήταν  Έλληνες Δυστυχώς αυτοί ήταν χειρότεροι από τους άλλους.

- Σήμερα αυτοί που είναι; Τα παιδιά τους που είναι, τι λένε;

-Ω! Είναι καλύτερα από τ’ εμάς αυτοινοί. Αυτού στην Αθήνα το παίζουν πατριώτες.

- Δυστυχώς εμείς δεν γνωρίσουμε τι ήταν ο ένας και τι ο άλλος και έτσι….

- Πιο καλύτερα ας τους κρίνει ο Θεός και αυτούς και εμάς.

-  Ο πατέρας σας ήξερα καλά τα αλβανικά;

-Όχι, όχι, δεν καταλάβαινε τα αλβανικά αυτός. Τότε εδώ είχαν σχολεία δεν μιλούσαν καθόλου εδώ στα χωριά αλβανικά.

-Πάτερ Γρηγόριε, να σας διαβάσω λίγο ποιους ιερείς βρήκα σε όλη την επικράτεια της Αλβανίας που επέζησαν του καθεστώτος του Χότζα.

-Να σας δώσω, πάτερ Ελευθέριε, το τηλέφωνον της Ι. Μητροπόλεως Αργυροκάστρου μήπως βρεις και άλλους.Επίσης το τηλέφωνον της Ι. Μητροπόλεως Βερατίου, Αυλώνος και Κανίνις και μήπως έχει και εκεί. Εκεί νομίζω υπάρχει ένας παπά – Βαγγέλης.

-  Σας ευχαριστώ, πατέρα Γρηγόριε, για όλα. Κάνουμε ένα ευλαβικό μνημόσυνο, εγώ σαν ένας απλός χριστιανός  και εσείς ως υιός, σήμερα στον πατέρα Σταύρο Κυριαζάτη που τόσα πολλά υπέφερε από το κομμουνιστικό καθεστώς της Αλβανίας από το 1945-1990.

π. Δημήτριος Λέκκας 
Γεννήθηκε στο Κούδεσι από ιερατική οικογένεια. Και ο παππούς του Λεωνίδας και ο πατέρας του Αριστείδης ήταν ιερείς. Η οικογένειά του έχαιρε του σεβασμού και της εκτιμήσεως όλων των κατοίκων της περιοχής της Χιμάρας. 
Τελείωσε το σχολείο στην Πάτρα και σε ηλικία 30 ετών χειροτονήθηκε ιερέας από το Μητροπολίτη Αργυροκάστρου Παντελεήμονα Κοτόκο. Ο Θεός επέτρεψε να μαρτυρήσει στην χαραυγή του αθεϊστικού καθεστώτος, που επεδίωξε την εξόντωση των ιερέων, δασκάλων και διανοουμένων, καθώς φοβόταν ότι θα υπέσκαπταν τά θεμέλιά του.
Τον Απρίλιο του 1944 ο παπα-Δημήτρης λειτουργούσε στο ναό του χωριού του. Ξαφνικά εισέβαλαν μέσα τέσσερεις παρτιζάνοι και τον άρπαξαν ντυμένο με τα άμφια. Η σύζυγός του, τα ανήλικα τέκνα του και οι πιστοί που παρακολουθούσαν τη θεία λειτουργία, ανησύχησαν έντονα. Μετά από λίγες ώρες τουφεκίστηκε με την κατηγορία του κατασκόπου και εχθρού του λαού σ’ ένα βαθύ λάκκο του χωριού του. Οι συγγενείς του πήραν το πτώμα του και το έθαψαν χωρίς νεκρώσιμη ακολουθία.
Η οικογένειά του κυνηγήθηκε έως την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος.  

πηγές-nekros.blogspot/ortodoksikoritsa.blogspot