Ο πόθος για το Πρόσωπο του Κυρίου[Κυριακή του Ζακχαίου]

Γέροντας Ζαχαρίας του Έσσεξ

Όλες αυτές οι Κυριακές πριν από τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή μας μυούν στη σοφία της μετάνοιας και κάθε Κυριακή μας δίνει σταθερές, αρχές που πρέπει να τηρούμε καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου αυτής για την ανανέωσή μας. Όλα τα μαθήματα που παίρνουμε τώρα μας βοηθούν να συνειδητοποιήσουμε το μεγαλύτερο σκοπό της ζωής μας∙ το να ανακαλύψουμε την καρδιά μας και να γίνουμε αληθινές εικόνες του Θεού, ικανοί να συνομιλούμε μαζί Του πρόσωπο με Πρόσωπο.

 Η Κυριακή του Ζακχαίου έχει δύο κύρια θέματα. Το πρώτο είναι η σημασία της εκούσιας αισχύνης στην κάθαρσή μας από την αισχύνη της αμαρτίας που έχουμε συσσωρεύσει στη ζωή μας.

 Το δεύτερο θέμα είναι ο πόθος του Θεού. Για να είναι τέλεια η άσκησή μας κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, χρειαζόμαστε τον πόθο του Θεού να υπερισχύει των πάντων, διότι ο πόθος αυτός στρέφει όλη την καρδιά προς τον Θεό.

 Ο άγιος Αντώνιος δεν μετρούσε την πνευματική του πρόοδο σύμφωνα με τα χρόνια που είχε ζήσει στην έρημο, αλλά με τον θείο πόθο που είχε στην καρδιά του κάθε φορά που παρίστατο ενώπιον του Θεού. Ο θείος πόθος νικά οποιονδήποτε άλλο εμπαθή πόθο του κόσμου τούτου και τότε ο Θεός έρχεται να βασιλεύσει στην καρδιά μας ως Βασιλιάς. Όταν ο άνθρωπος στρέφεται προς τον Θεό σαν τον Ζακχαίο, γίνεται «διδακτός Θεού» και όσα προφέρει έχουν αιώνια αξία. Είναι ο Θεός που μιλάει μέσω αυτού, που τον δικαιώνει και ανακαινίζει τη ζωή του.

***

Ερώτηση: Ήταν ο Ζακχαίος σε κατάσταση χάριτος ώστε να έχει τέτοιο πόθο να δει τον Χριστό;
Αρχιμ. Ζαχαρίας: Η χάρη άρχισε να ενεργεί μέσα στον Ζακχαίο από τη στιγμή που δεν λογάριασε την αξιοπρέπειά του, αλλά έδωσε προτεραιότητα στον πόθο του να δει το Πρόσωπο του Χριστού. Αγνόησε την καλή γνώμη του όχλου και συγκεντρώθηκε μόνο στο να δει τον Κύριο. Η ψυχή μας χορταίνει όταν αξιώνεται να δει το Πρόσωπό Του: «εγώ δε εν δικαιοσύνη οφθήσομαι τω προσώπω σου, χορτασθήσομαι εν τω οφθήναί μοι την δόξαν σου» (Ψαλμ. 16, 15). Τότε εκπληρώνεται ο σκοπός του ερχομού τού ανθρώπου στον κόσμο.

Ερώτηση: Πώς μπορεί ο άνθρωπος να αποκτήσει πόθο Θεού; Γεννηθήκαμε με αυτό;
Αρχιμ. Ζαχαρίας: Γεννηθήκαμε όλοι με κάποια έμφυτη δυνατότητα να αποκτήσουμε τον πόθο του Θεού. Για να δεχθούμε χάρη, πρέπει να μάθουμε να ταπεινωνόμαστε, γιατί ο Θεός «υπερηφάνοις αντιτάσσεται, ταπεινοίς δε δίδωσι χάριν» (Ιακ. 4, 6). Η ταπείνωση προσελκύει τη χάρη του Θεού, η οποία γίνεται έμπνευση και πόθος Θεού μέσα μας. Η ταπείνωση και ο φόβος του Θεού γεννούν ανδρεία στον άνθρωπο. Όταν έχει φόβο Θεού και ταπείνωση, δεν φοβάται τίποτε. Ακόμη και «αν κολληθή ο ουρανός τη γη», αυτός δεν θα σαλευθεί. Φοβάται μόνο ένα: να μην αμαρτήσει εναντίον της αγάπης του Λυτρωτή του. Ο Ζακχαίος δεν είπε ότι θα διορθώσει τις αδικίες του διότι γόγγυζαν οι άλλοι, αλλά χάρη στην ενέργεια της παρουσίας του Χριστού. Κανένας δεν μπορεί να πάρει και να εκφράσει τέτοιες αποφάσεις με ψυχολογικό τρόπο. Τέτοια ρήματα προέρχονται από τη χάρη με την οποία φλέγεται η βαθιά καρδιά. Τότε ο άνθρωπος γίνεται σαν λιοντάρι στη μετάνοιά του, παριστάμενος ενώπιον του Θεού και στρέφοντας κάθε βέλος μομφής εναντίον του εαυτού του ποθώντας μόνο να ευαρεστήσει Αυτόν.

Σημασία έχει τι λέει ο Θεός. Ο Θεός βλέπει τον κόπο και τον μόχθο σου.

 Γέροντος Αιμιλιανού Σιμωνοπετρίτου

 Δεν υπάρχει δηλητήριο χειρότερο από το δηλητήριο της ασπίδος και του βασιλίσκου, και δεν υπάρχει μεγαλύτερη κακία από την φιλαυτία. Αυτή σε καταστρέφει, σε εξαχρειώνει, σε διαλύει, σε σκοτώνει και σε πετάει μακριά από τον Θεόν.
 Φιλαυτία σημαίνει, το κριτήριο να είμαι πάντα εγώ. Εγώ έτσι νομίζω, εγώ έτσι νοιώθω· να σας πω πως το νοιώθω, πως το καταλαβαίνω, τι θα με αναπαύση; Δηλαδή, τα πάντα τα βλέπω εν σχέσει με το δικό μου κριτήριο, με τις δικές μου γνώμες και επιθυμίες. Και επειδή κανείς δεν αναγνωρίζει την φιλαυτία του, γι’ αυτό, λέγει ο άγιος, ας σας πω τουλάχιστον και τούτο, μήπως και το καταλάβετε: Η φιλαυτία είναι δηλητήριο, χειρότερο και από το δηλητήριο της ασπίδος και του βασιλίσκου.
 Από την φιλαυτία αποκτάς καρπούς, που είναι σαν τα νόθα παιδιά τα οποία τα απορρίπτουν οι μητέρες τους, τα πετούν και δεν τα θέλουν, ή πηγαίνουν στα δικαστήρια, μήπως κάποιος τα υιοθετήση, και τα καημένα γυρίζουν από εδώ και από εκεί. Τα δικά σου νόθα παιδιά γυρίζουν όλον τον κόσμο και μεταδίδουν τις πληγές σου. Και αυτά είναι: έπαινοι εν καρδία, το να αναγνωρίζης τον εαυτό σου, ή το να θέλης να σε επαινούν. Αυτά είναι η καταδίκη σου, και έτσι αποδεικνύεις ότι είσαι δυστυχής και ότι ως δυστυχής θα πεθάνης.
Παρόμοια με την φιλαυτία είναι και η αυταρέσκεια που σημαίνει: ότι κάνω, θέλω να το κάνω τέλειο, για να μου το αναγνωρίζουν. Όταν μου πουν, αυτό δεν το κάνεις σωστά, τότε διαφωνώ. Θέλω να είμαι πλήρης: να έχω χαρίσματα, να είμαι καλά στην υγεία μου, να με καταλαβαίνουν. Αυτά είναι τα πετώμενα παιδιά μας, που αποκαλύπτουν ότι είμαστε δηλητηριασμένοι.

Υπάρχουν όμως και άλλα.
Η πορνεία και η κενοδοξία. Ποια είναι η πορνεία των μοναχών; Το να αγαπούν όσα εγκατέλειψαν, και κενοδοξία είναι η ελαφρότητα, το να επιδιώκουμε πράγματα που δεν έχουν καμία αξία. Λέγω σε κάποιον: Το χειροτέχνημα που έκανες, θα μπορούσε να γίνη καλύτερο. Και λέγει μέσα του ο αδελφός: Αντί να μου πη μπράβο, που κουράσθηκα τρεις μήνες για να το κάνω, μου λέει ότι θα μπορούσε να γίνη καλύτερο; Η αντίδρασις του αδελφού κρύβει ελαφρότητα. Διότι, τι σημασία έχει τι θα σου πη ο Γέροντας; Σημασία έχει τι λέει ο Θεός. Ο Θεός βλέπει τον κόπο και τον μόχθο σου. Εάν δεν έκανες το χειροτέχνημα καλό γιατί δεν πρόσεξες, τότε διέπραξες πλημμέλημα, αμάρτησες. Εάν όμως το έκανες με όλη σου την καρδιά και με όλο σου τον κόπο και με όλο σου το ενδιαφέρον, αλλά δεν άρεσε στον άλλον, το σημασία έχει αυτό; Εσύ πες: «Είη το όνομα Κυρίου ευλογημένον» (Ψαλμ. 112, 2).

Απόσπασμα από το βιβλίο: «Λόγος περί νήψεως – ερμηνεία στον άγιο Ησύχιο» – Αρχ. Αιμιλιανού Σιμωνοπετρίτου, Ίνδικτος, Γ’ έκδοση, 2007,

Κυριακή ΙΑ'Ματθαίου-ΠΕΡΙ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

Ο ΜΥΡΙΩΝ ΤΑΛΑΝΤΩΝ ΟΦΕΙΛΕΤΗΣ

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

 Οι άνθρωποι του καιρού μας δίνουμε μεγάλη σημασία σε αυτό που ονομάζουμε «αυτοεκτίμηση». Αισθανόμαστε ότι η ζωή μας εξαρτάται από το πόσο αξίζει ο εαυτός μας. Έτσι, τόσο στις σχέσεις μας με τους άλλους, όσο και στο πώς βλέπουμε τον εαυτό μας έναντι του κόσμου, προσπαθούμε να αναδειχθούμε, να προβληθούμε, να αισθανθούμε ότι είμαστε αγαπητοί και αποδεκτοί. Αν οι άλλοι πιστεύουν σε μας και μας το δείχνουν, τότε κι εμείς είμαστε καλά. Συνδέουμε την αξία μας με τη γνώμη τους. Όταν εκείνοι δεν μας δείχνουν την προσοχή που θα θέλαμε ή όταν διαπιστώνουμε ότι η εξωτερική μας εμφάνιση δεν τους προσελκύει, αισθανόμαστε απογοήτευση. Η αυτοεκτίμησή μας χαμηλώνει και η ψυχολογία μας είναι αρνητική. Τότε κάνουμε ακόμη και αταίριαστα πράγματα, προκειμένου να υπερβούμε αυτό το έλλειμμα, προκαλούμε ή μελαγχολούμε για να μας δούνε και να μας συμπαθήσουν.

 Η αυτοεκτίμηση είναι εντολή του Θεού, όταν μας ζητά να αγαπάμε τον πλησίον όπως τον εαυτό μας. 
Αυτοεκτίμηση έχει αυτός που έχει αυτογνωσία. Που γνωρίζει τα όριά του. Που αγαπά και δίνει. Που έχει επίγνωση του ποιος είναι, αλλά και ποια είναι τα χαρίσματά του και την ίδια στιγμή που γνωρίζει ότι δεν μπορεί να ευχαριστήσει τους άλλους, ίσως και ποτέ. Αυτοεκτίμηση όμως, για την χριστιανική παράδοση, έχει ο καθένας που πιστεύει ότι η αξία του είναι τόσο μοναδική και ανυπολόγιστη, ώστε ο Θεός να γίνει άνθρωπος, να πεθάνει και να αναστηθεί γι’ αυτόν, χωρίς να υπολογίσει την ανταπόκρισή του. Αν ο Θεός ενηνθρώπησε, σταυρώθηκε, πέθανε, αναστήθηκε για μένα, χωρίς να περιμένει τίποτε από μένα, από τη στιγμή που η σχέση μας στηρίζεται στην απόλυτη ελευθερία, πώς είναι δυνατόν να μην αξίζω;

 Η σχέση μας με τον Θεό, αλλά και με τους άλλους αποκαλύπτει κυρίως αυτό που ονομάζουμε στην εκκλησιαστική γλώσσα «τάλαντα». Ο καθένας από εμάς είναι «μυρίων ταλάντων οφειλέτης» (Ματθ. 18, 24) έναντι του Θεού. Κάθε τι που έχουμε και όχι μόνο υλικό, αλλά και ως στοιχείο του χαρακτήρα μας, αποτελεί δωρεά του Θεού, ώστε να μπορούμε να σπουδάζουμε στη ζωή την αγάπη. Να εργαστούμε και να το πολλαπλασιάσουμε. Να το προσφέρουμε στον πλησίον και την ίδια στιγμή να δοξάσουμε ευχαριστιακά τον Θεό για το ότι μας το έδωσε. Και γι’ αυτό το τάλαντό μας είναι ένας επιπλέον λόγος αυτοεκτίμησης. Πάλι μας αγαπά ο Θεός τόσο, ώστε να μας δίνει την δυνατότητα να έχουμε στοιχεία με βάση τα οποία θα αγαπήσουμε και θα αγαπηθούμε.