Επιταφική εικόνα του νεαρού Ιωάννη, περ. 1350-54, στο Μεγά Σπήλαιο

Επιταφική εικόνα του νεαρού Ιωάννη, περ. 1350-54, στο Μεγά Σπέλαιον (Μεγασπαιλαιωτίσα/Σπαιλαιωτίσα) στα Καλάβρυτα, Πελοπόννησος, Ελλάδα. Από την εικόνα αυτή σώζεται μόνο η ασπρόμαυρη φωτογραφία, καθώς καταστράφηκε κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς που έπληξε το μοναστήρι το 1934.

Το πλήρες όνομά του θα προκαλούσε προβληματισμό σε οποιονδήποτε υπάλληλο αεροδρομίου σήμερα:
«ΙΩΑΝΝΗC ΔΟΥΚΑC ΑΓΓΕΛΟC ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟC ΡΑΟΥΛ ΛΑΣΚΑΡΗC ΤΟΡΝΙΚΗC ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙ[Ν]ΟC Ο ΑΣΑΝΗC Κ[ΑΙ] ΑΝΕΨΙΟC ΤΗC ΥΨΗΛΟΤΑΤΗC Κ[ΑΙ] ΦΙΛΟΧΡΙCΤΟΥ ΔΕCΠΟΙΝΗC Κ[ΑΙ] ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙCCΗC ΡΩΜΑΙΩΝ ΚΥΡΙΑC ΕΙΡΗΝΗC ΑCΑΝΙΝΑC ΤΗC ΚΑΝΤΑΚΟΥΖΗΝΗC»

Στα δεξιά ανακατασκευή της ασπόμαυρης φωτοφραφίας μέσω τεχνητής νοημοσύνης (Grok)

Πηγή: https://x.com/i/status/2033990024514195665

Εικόνες του 11ου αιώνα από διάφορες εκκλησίες της Γεωργίας που δείχνουν τον Ρωμαίο αξιωματικό Γεώργιο της Καππαδοκίας να λογχίζει τον Αυτοκράτορα Διοκλητιανό

Εικόνες του 11ου αιώνα από διάφορες εκκλησίες της Γεωργίας που δείχνουν τον Ρωμαίο αξιωματικό Γεώργιο της Καππαδοκίας να λογχίζει τον Αυτοκράτορα Διοκλητιανό και να συμβολίζει τον θρίαμβο της ελευθερίας επιλογής του ατόμου έναντι της καταπιεστικής γήινης εξουσίας.

Σύμφωνα με ιστορικούς στο Βασίλειο της Γεωργίας, αυτός ο σπάνιος τύπος εικονογραφίας προέκυψε λόγου του διαρκή περιφερειακού ανταγωνισμού Ρωμαίων και Γεωργιανών ωστοσο μεταξύ των άλλων μπορεί να φέρει ένα ακόμη κρυφό πολιτικό μήνυμα. Ο Διοκλητιανός πολύ πιθανόν μπορεί να συμβολίζει έναν από τους σπουδαιότερους αυτοκράτορες της Ρωμανίας ο οποίος ήταν από τους μεγαλύτερους αντιπάλους του Γεωργίου Ά (2ου βασιλιά της Γεωργίας)τον Βασίλειο Β' τον Βουλγαροκτόνο.Ο Γεώργιος Α΄ είχε ξεκινήσει μία εκστρατεία για την αποκατάσταση της διαδοχής των Kουροπαλατών στη Γεωργία και κατέλαβε το Tάο το 1015–1016.

Συνήψε επίσης μία συμμαχία με τον Φατιμίδη Χαλίφη της Αιγύπτου Αλ-Χακίμ (996–1021), που έφερε τον Βασίλειο Β΄ σε δύσκολη θέση, αναγκάζοντάς τον να απόσχει από μία άμεση απάντηση στην επίθεση του Γεωργίου Α΄.Από εκεί και πέρα, οι Βυζαντινοί βρίσκοντο εκείνη την εποχή σε έναν ανελέητο πόλεμο με τη Βουλγαρική Αυτοκρατορία, πράγμα που περιόριζε τη δράση τους να είναι στα δυτικά. Αλλά μόλις η Βουλγαρία κατακτήθηκε και ο Αλ-Χακίμ δεν ζούσε πια, ο Βασίλειος Β΄ οδήγησε τον στρατό του εναντίον της Γεωργίας (1021). Ένας εξαντλητικός πόλεμος διήρκεσε δύο χρόνια και κατέληξε σε μία αποφασιστική Βυζαντινή νίκη, αναγκάζοντας τον Γεώργιο Α΄ να συμφωνήσει σε μία συνθήκη ειρήνης, στην οποία έπρεπε όχι μόνο να εγκαταλείψει τις αξιώσεις του στο Τάο, αλλά να παραδώσει αρκετές από τις νοτιοδυτικές κτήσεις του στον Βασίλειο Β΄, και να δώσει όμηρο τον τρίχρονο γιο του Βαγράτ.

7 ΜΑΡΤΙΟΥ ΤΟΥ 961 μ.Χ. Ο ΤΟΤΕ ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΠΕΙΤΑ ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ ΤΗΣ ΡΩΜΑΝΙΑΣ, ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΦΩΚΑΣ, ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΝΕΙ ΤΟ ΧΑΝΔΑΚΑ (ΗΡΑΚΛΕΙΟ) ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΑΡΗΝΟΥΣ

Η περίφημη τοιχογραφία του Νικηφόρου Φωκά με φωτοστέφανο στο καθολικό της Μεγίστης Λαύρας, έργο του κορυφαίου αγιογράφου του 16ου αιώνα Θεοφάνη του Κρητός

Το 960, ο Βυζαντινός στρατηγός Νικηφόρος Φωκάς, με την ιδιότητα του δομέστικου των Σχολών της Ανατολής, τέθηκε επικεφαλής της εκστρατείας για την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Σαρακηνούς.Κατέπλευσε στην Κρήτη με ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις και στρατοπέδευσε κοντά στον Χάνδακα (το σημερινό Ηράκλειο). Ύστερα από εννέα μήνες δραματικής πολιορκίας, κατέλαβε τον Χάνδακα τον Μάρτιο του 961 και επανέφερε την Κρήτη στους κόλπους της "Βυζαντινής Αυτοκρατορίας".

Μια μέρα σαν την σημερινή,7 Μαρτίου του 961 μ.Χ, οι δυνάμεις του σπουδαίου Στρατηγού έβαλαν φωτιά στις εύφλεκτες ύλες και το τμήμα του τείχους που είχε υπονομευτεί κατέρρευσε εντελώς. Οι Βυζαντινοί μπήκαν μέσα στον Χάνδακα και παρά τη λυσσαλέα αντίσταση των Σαρακηνών κατέλαβαν την πόλη. Άρχισαν να σφάζουν χωρίς διάκριση όλους τους Σαρακηνούς.

Ο Νικηφόρος Φωκάς έδωσε αυστηρές εντολές να μη σκοτωθούν οι άοπλοι και όσοι Σαρακηνοί παραδίδουν τα όπλα. Παράλληλα διέταξε τους στρατιώτες να μην έρχονται σε επαφή με τις γυναίκες των Σαρακηνών.

«Βασιλεύς Βασιλέων Βασιλεύων Βασιλευόντων»

Το γνωστό σύμβολο με τον σταυρό και τα τέσσερα “Β” αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα εμβλήματα της ύστερης Ρωμανίας-Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (1261–1453).

 Το σύμβολο καθιερώθηκε ως αυτοκρατορικό έμβλημα μετά την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης το 1261 από τον Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο.
 Αρχικά δεν ήταν κρατική σημαία με τη σύγχρονη έννοια, αλλά δυναστικό και αυτοκρατορικό σύμβολο.

 Τα τέσσερα στοιχεία που μοιάζουν με “Β” πιθανόν δεν ήταν γράμματα, αλλά σχηματοποιημένα πυρέκβολα.

 Η φράση: «Βασιλεύς Βασιλέων Βασιλεύων Βασιλευόντων» φαίνεται να είναι μεταγενέστερη ερμηνεία του συμβόλου.

Κεραμεικό θραύσμα με βυζαντινό ιππέα που βρέθηκε στην περιοχή του Ιπποδρόμου στην Κωνσταντινούπολη. 13ος αιώνας.

πηγή

«Η μέρα που έσβηνε η δόξα - Η Καθαρά Δευτέρα των Βυζαντινών»

Η Καθαρά Δευτέρα δεν ανέτελλε στην Κωνσταντινούπολη με ήχους πανηγυριού,ανέτελλε με σιωπή.Στα περίλαμπρα διαμερίσματα του Μεγάλου Παλατίου, εκεί όπου άλλοτε αντηχούσαν ψαλμοί νίκης και θριαμβικές αναγγελίες, απλωνόταν τώρα μια ατμόσφαιρα μοναστηριακή.

Ο Αυτοκράτορας, ο πορφυρογέννητος άρχων της οικουμένης, άφηνε για λίγο το σκήπτρο και τη χλαμύδα της δόξας, για να ενδυθεί το αόρατο ένδυμα της μετανοίας.Η ημέρα αυτή δεν λεγόταν απλώς «Καθαρά».Ήταν πάνω από όλα κάθαρση πνευματική και σωματική.Ήταν αρχή μιας πορείας προς το μέγα μυστήριο του Σταυρού και της Αναστάσεως.Δεν επρόκειτο για μια τυπική έναρξη νηστείας, αλλά για είσοδο σε άλλον τρόπο υπάρξεως.Οι πιστοί καλούνταν να εξομολογηθούν, να αποθέσουν τα βάρη της ψυχής και να προετοιμαστούν για τη Θεία Μετάληψη όχι ως συνήθεια, αλλά ως αδήριτη ανάγκη ζωής.

Τις τρεις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η βασιλική τράπεζα σιωπούσε.
Δεν υπήρχαν συμποσιακοί ήχοι, ούτε εδέσματα.
Μόνον καρποί γης απλοί και ακαλλώπιστοι.
Ο βασιλεύς και η αυλή νήστευαν αυστηρά.
Ο θρόνος, που στήριζε μια αυτοκρατορία, γινόταν σκαμνί ταπεινώσεως.Την Τετάρτη, μέσα στο φως των κηρίων, τελούνταν η Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία.Εκεί, ο κοσμικός άρχων στεκόταν ως απλός πιστός.Διότι ενώπιον της Θείας Κοινωνίας δεν υπάρχει πορφύρα παρά μόνον ψυχή.
Η ημέρα έφερε και χαρακτήρα βαρύ πένθους.
Ήταν η ανάμνηση της εξορίας του Αδάμ και της Εύα από τον Παράδεισο.Έτσι, η αρχή της Σαρακοστής γινόταν συνείδηση πτώσεως αλλά και αφύπνιση επιστροφής.Επίσης στην παράδοση μας διασώζεται ότι αυτές τις ημέρες όπως και στο Δωδεκαήμερο οι ψυχές κινούνται με ιδιαίτερη ελευθερία και αν κάποιος άφηνε τον κόσμο τότε, η ψυχή του θεωρείτο ότι εντάσσεται άμεσα στη χορεία των λοιπών ελευθέρων ψυχών.

Στο «Μεγάλο Παλάτιο»

Ὁ Μέγας Θεοδόσιος μαζὶ μὲ τὸν (Άγιο)Γρηγόριο Ναζιανζηνό, ἐπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως γιὰ σύντομο διάστημα κατὰ τὴ βασιλεία τοῦ πρώτου. Χειρόγραφο τοῦ 879-882, ποὺ χάρισε ὁ Μέγας Φώτιος στὸν Βασίλειο Μακεδόνα. Τώρα στὸ Παρίσι. (Ἐθνικὴ Βιβλιοθήκη τῆς Γαλλίας, MS Gr510.)

Ὁ ἀπεικονιζόμενος θρόνος ὑπῆρχε σχεδὸν ὁλόιδιος σὲ μιὰ αἴθουσα ὑποδοχῆς ξένων πρεσβειῶν στὸ «Ἱερὸ Παλάτιο», καὶ περιγράφεται ἀπὸ τὸν λατινόφωνο ἱστορικὸ Φλάβιο Κρεσκόνιο Κόριππο, μὲ ἀφορμὴ ἕνα περιστατικὸ κατὰ τὴ διάρκεια τῆς βασιλείας τοῦ Ἰουστίνου Β΄ (δεύτερο μισὸ τοῦ 6ου αἰώνα). Πράγμα ποὺ μπορεῖ νὰ σημαίνει ὅτι τὸ κτίσμα καὶ ὁ θρόνος ἐξακολουθοῦσαν νὰ ὑφίστανται στὸ διάστημα μεταξὺ 5ου/6ου καὶ τῶν τελῶν τοῦ 9ου αἰώνα.

«Το Βυζάντιο όπως το είδαν οι Άραβες»

 Υπάρχουν αυτοκρατορίες που δεν περιορίζονται μόνο στα σύνορά τους ή στις μάχες τους αλλά η δύναμή τους φαίνεται και στον τρόπο που τις βλέπουν οι άλλοι.

  Το Βυζάντιο ήταν αναμφίβολα μία τέτοια αυτοκρατορία. Στέκονταν αγέρωχο στην Κωνσταντινούπολη, φρουρώντας τη γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ασία, και ταυτόχρονα γοητεύοντας τους γείτονές του με την τέχνη, την αρχιτεκτονική, την διοικητική του αρτιότητα και τη στρατηγική του ευφυΐα.

 Το βιβλίο «Το Βυζάντιο όπως το είδαν οι Άραβες» της Λιβανέζας Νάντιας Μαρίας Ελ Σέιχ, σε μετάφραση Νίκου Κελέρμενου, μας προσφέρει μία μοναδική ματιά σε αυτή την εικόνα, μέσα από τα μάτια εκείνων που δεν ήταν απλώς παρατηρητές, αλλά και ανταγωνιστές, συμμάχοι, και συχνά θαυμαστές,τους Άραβες.

Οι Αραβες συγγραφείς του 7ου έως 15ου αιώνα, μέσα από χρονογραφίες, γεωγραφικά έργα και θρησκευτικά κείμενα, καταγράφουν το Βυζάντιο με έναν συνδυασμό φόβου και θαυμασμού. Περιγράφουν τα πανίσχυρα τείχη της Κωνσταντινούπολης, που με τις θρυλικές τους πύλες και το ύψος τους θύμιζαν ότι οι Βυζαντινοί υπήρξαν πραγματικοί κυρίαρχοι του χώρου. Θαύμαζαν τους αυτοκρατορικούς θρόνους και την τελετουργική μεγαλοπρέπεια των Αυτοκρατόρων, που παρέπεμπε σε μια τάξη και έναν πολιτισμό ανώτερο από κάθε άλλο κράτος της εποχής. 

Στα μάτια των Αράβων, η Βυζαντινή Αυτοκρατορία δεν ήταν μόνο στρατιωτική δύναμη, αλλά και πολιτιστικό φαινόμενο η τέχνη, οι εκκλησίες, η διακόσμηση και οι ανακτορικές τελετές τους προκαλούσαν δέος.

Για περισσότερο από χίλια χρόνια το Βυζάντιο αποτέλεσε την έπαλξη, υπό την προστασία της οποίας ζούσε ολόκληρος ο δυτικός κόσμος.

«Για περισσότερο από χίλια χρόνια το Βυζάντιο αποτέλεσε την έπαλξη, υπό την προστασία της οποίας ζούσε ολόκληρος ο δυτικός κόσμος.

 Μέσα σ' αυτήν την ασφαλή ζώνη ήταν που μπόρεσε να αναπτυχθεί ο δυτικός πολιτισμός στην πρώτη του φάση, τη μεσαιωνική. Η διαδεδομένη φλυαρία περί δήθεν χιλιετούς παρακμής της Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας αντιφάσκει προς την τιτάνια στρατιωτική προσπάθεια των τάχα παρηκμασμένων Βυζαντινών. Η εξαιρετική ζωτικότητά τους δεν έγκειται μόνο στη φυσική και υλική αντοχή τους αλλά και στα πολιτιστικά τους επιτεύγματα.

Κατ' αρχάς, οφείλουμε να θυμηθούμε ότι το σύνολο σχεδόν της αρχαιοελληνικής γραμματείας που έχουμε σήμερα στη διάθεσή μας διασώθηκε χάρη στους αντιγραφείς χειρογράφων των βυζαντινών σχολών και μοναστηριών.

Στο Βυζάντιο - και όχι στην Λατινική Δύση - βρήκε η παράδοση της ελληνικής αρχαιότητας τη φυσική της συνέχεια. Εκεί - και όχι στην Δύση - συνέχιζαν να διαβάζονται, να μελετώνται, να σχολιάζονται και να αντιγράφονται τα μεγάλα έργα των αρχαίων Ελλήνων.

Ο κόσμος θα ήταν φτωχότερος, πιθανότατα πολύ φτωχότερος, αν οι Βυζαντινοί δεν πρόσφεραν στην ανθρωπότητα την υπηρεσία αυτή»

(Κλάους Όλερ “ Μεσαιωνική Φιλοσοφία. Σύγχρονη Έρευνα και Προβληματισμοί”)

πηγή

«Έκθεσις περί της βασιλείου τάξεως»

 Η «Έκθεσις περί της βασιλείου τάξεως» ή, πιο σύντομα, «Περί βασιλείου τάξεως» (λατιν. De ceremoniis aulae Byzantinae) είναι ένα διάσημο σύγγραμα του 10ου αιώνα που γράφτηκε από τον Κωνσταντίνο Ζ΄ Πορφυρογέννητο (905-959). Πρόκειται για μια πολύτιμη πηγή ιστορικών και πολιτισμικών πληροφοριών για το Βυζάντιο, που εστιάζει στις τελετουργίες που σχετίζονται με την αυτοκρατορική αυλή, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζει την πολύπλευρη εικόνα της αυτοκρατορίας και των επαρχιών της. Σκοπός του έργου είναι να παρουσιαστούν λεπτομερώς οι διάφορες τελετές στις οποίες μετείχε ο αυτοκράτορας και οι αξιωματούχοι του παλατίου.

Ο τίτλος του έργου είναι συμβατικός και αποτελεί επινόηση του εκδότη, ο οποίος βασίστηκε στην φράση του προοιμίου «ἡ τῆς βασιλείου τάξεως ἔκθεσίς τε καὶ ὑποτύπωσις». Το έργο σήμερα διασώζεται με κενά σε έναν μόνο κώδικα, στην πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη της Λειψίας.

Η ‘Εκθεσις χωρίζεται στην έντυπη μορφή της σε δύο βιβλία. Από την διάρθρωση της ύλης της Εκθέσεως και από μια πρόχειρη σύγκριση επιμέρους κεφαλαίων προκύπτει το συμπέρασμα ότι πρόκειται για ένα συμπίλημα, στο οποίο έγιναν προσθήκες ή προσαρμογές των τελετών της αυτοκρατορικής εθιμοτυπίας.

Με τον ''Καποδίστρια'', η Οικοφοβία δείχνει ξανά τα δόντια της, είναι καιρός να την ξεδοντιάσουμε...

Το κείμενα του Constantine Lerounis όπως και του Makis Andronopoulos δείχνουν με απόλυτη σαφήνεια ότι η καταγγελία του θλιβερού αμαλγάματος φιλελεύθερων και αριστερών, που επινοήσαν αναχρονισμό στην ταινία του Σμαραγδή για τον Καποδίστρια, είναι λανθασμένη. Δεν δείχνουν όμως μόνον αυτό, που είναι το λιγότερο. Για πολλοστή φορά φανερώνουν κάτι πιο άσχημο, βρώμικο και ανθελληνικό. Φανερώνουν το βαθύ οικοφοβικό μίσος για τους Έλληνες και το έθνος, τον κομπλεξισμό και τον κοτζαμπασισμό εκείνων που έχουν τοποθετήσει τον ανερμάτιστο και αστοιχείωτο εαυτό τους στο βάθρο του δήθεν ορθολογισμού και της διαφωτισμένης αλήθειας. Ένα βάθρο πάνω στο οποίο έχει θρονιαστεί, εδώ και χρόνια, μια βολεμένη και στείρα διανόηση που δεν δημιουργεί απολύτως τίποτα το νέο, πέρα από μεταμοντέρνο μιμητισμό και φιλοσοφικά αναμασήματα μιας Εσπερίας που δεν υπάρχει πια, καθώς πέθανε τον 19ο αιώνα.

Η Ελλάδα χρειάζεται ελληνική σκέψη, καθαρά ελληνική, για να αναγεννηθεί όπως πάντα. Ένα από τα βήματα που πρέπει να γίνουν είναι η απογύμνωση και η τοποθέτηση στο περιθώριο όλων εκείνων των καθεστωτικών αλαζόνων που απεχθάνονται τη συνέχεια του ελληνισμού μέσα στις χιλιετίες. 

Αυτά ακριβώς τα στείρα από όραμα και άδεια από εθνική αγάπη - τα διαφωτισμένα και προοδευτικά πιθήκια της Μεταπολίτευσης - που πήζουν τη δημόσια σφαίρα με την έπαρση, την Οικοφοβία, τον μεταμοντερνισμό και τη μιζέρια τους – βάζουν φρένο στη χώρα. Η πατρίδα μας δεν χρειάζεται άλλους αποτυχημένους εκσυγχρονισμούς, ούτε τις γνωστές φιλελέρες που μας κουνάνε το δάκτυλο, αλλά συντήρηση του κοινωνικού κορμού της, εθνικό όραμα, ανάπτυξη του ελληνικού τρόπου σκέψης - στο κέντρο του οποίου τοποθετείται το πρόσωπο και όχι το άτομο - και πάνω από όλα αγάπη προς τον εθνικό εαυτό. Χρειάζεται δηλαδή όλα αυτά τα στοιχεία που - μαζί με τον Χριστιανισμό - μισεί σύσσωμο το γλοιώδες μιντιακό και καλλιτεχνικό καθεστώς της χώρας, αλλά και εξωφρενικά μεγάλο κομμάτι του εγχώριου ακαδημαϊκού κόσμου. Με τον Καποδίστρια, η Οικοφοβία δείχνει ξανά τα δόντια της, είναι καιρός να την ξεδοντιάσουμε...

Γιώργος Κουτσαντώνης

Στο documentonews Ὁ ἀρθρογράφος «Χρ. Κ.» γράφει πὼς:
«Το Βυζάντιο δεν αποτελεί στοιχείο του Ελληνισμού προεπαναστατικά ούτε στη διάρκεια του Αγώνα και ουτε οι Διαφωτιστές το αναφέρουν.»

Τυχαίνει ὡστόσο μερικοὶ νὰ γνωρίζουν ὅτι στὶς ἐθνοσυνελεύσεις τοῦ 1821 ὁρίστηκαν τὰ παρακάτω, καὶ ὅτι οἱ Βυζαντινοὶ σύμφωνα μὲ τὰ ἐπίσημα κείμενα τοῦ 1821 εἶναι οἱ:
– «Ἀείμνηστοι Χριστιανοὶ Αὐτοκράτορες τ ῆ ς Ἑ λ λ ά δ ο ς» (Νομικὴ Διάταξις τῆς Ἀνατολικῆς Χέρσου Ἑλλάδος ἢ Ὀργανισμὸς τοῦ Ἀρείου Πάγου (1821), τμῆμα Γ΄, κεφάλαιο Α΄, Β΄).

–«Ἀείμνηστοι Χριστιανοὶ ἡ μ ῶ ν Αὐτοκράτορες» (Προσωρινὸν πολίτευμα τῆς Ἑλλάδος (1822), Τίτλος Ε΄, τμῆμα Θ΄, ϟη΄)

–«Ἡ μ έ τ ε ρ ο ι ἀείμνηστοι Χριστιανοὶ αὐτοκράτορες τῆς Κωνσταντινουπόλεως» (Νόμος τῆς Ἐπιδαύρου (1823), Τμῆμα Ζ’, κεφάλαιο Θ΄, π΄).
Στὸ ἴδιο, πδ΄: «Ὅλοι οἱ κριταὶ ὑπόκεινται εἰς εὐθύνας κατὰ τοὺς κατὰ κριτῶν βυζαντινοὺς χριστιανικοὺς νόμους».

– «Ἡ μ έ τ ε ρ ο ι ἀείμνηστοι βυζαντινοὶ αὐτοκράτορες» (Πρακτικὰ τῆς Β΄ Ἐθνικῆς τῶν Ἑλλήνων Συνελεύσεως συγκροτηθείσης ἐν Ἄστρει, 1 Ἀπριλίου 1823).

Η υπογραφή του αυτοκράτορα Αλέξιου Κομνηνού. Από τη Μονή Κύκκου, στην Κύπρο.

Στο Βυζάντιο, ακόμη και η υπογραφή ενός αυτοκράτορα δεν ήταν μια απλή πράξη γραφής, αλλά ένα τελετουργικό σύμβολο εξουσίας και θείας νομιμοποίησης.

Σε ορισμένα χρυσόβουλλα, η αυτοκρατορική υπογραφή συνοδευόταν από τη φράση «ἐγώ ὁ δεῖνα, πιστός ἐν Χριστῷ Θεῷ βασιλεύς», υποδηλώνοντας όχι μόνο την πολιτική εξουσία, αλλά και την αντίληψη ότι ο αυτοκράτορας ενεργούσε ως επίγειος εκπρόσωπος της θείας βούλησης.

Οι διαφορές στη μορφή, στο μέγεθος και στην τοποθέτηση της υπογραφής αποκαλύπτουν τη σταδιακή μεταβολή της αυτοκρατορικής αυτοαντίληψης: από τον τελετουργικό αυτοκράτορα της μέσης περιόδου, έως τον γραφειοκρατικό μονάρχη των ύστερων χρόνων.

Η υπογραφή του αυτοκράτορα Αλέξιου Κομνηνού. Από τη Μονή Κύκκου, στην Κύπρο. 

: Παντελής Λέκκου

πηγή

«Εἶναι τοῦ Σλαύου τ’ ὄνειρο και τοῦ Ρωμιοῦ ἡ λαχτάρα» ! (*)

Το 1260 μΧ, ένα μόλις χρόνο πριν απελευθερωθεί η Κωνσταντινούπολη από τους Φράγκους κατακτητές της «Πρώτης Άλωσης» (1204), βρέθηκε ακουμπισμένος σ΄ έναν τοίχο νεκροταφείου κάποιου προαστίου της Πόλης ένας άριστα συντηρημένος σκελετός. Δίπλα του κείτονταν πεταμένη η επιγραφή «Βασίλειος Πιστός Ἐν Χριστῷ Τῷ Θεῷ Βασιλεύς Αὐτοκράτωρ Ρωμαίων».
Ήταν ο επονομαζόμενος και Βασίλειος Β΄ ο «Βουλγαροκτόνος». Θέλοντας να χλευάσουν τον νεκρό κάποιοι Φράγκοι είχαν τοποθετήσει στο στόμα του νεκρού Βασιλιά μία ποιμενική φλογέρα.

Αυτή η μακάβρια εικόνα ενέπνευσε στην περίοδο του «Μακεδονικού Αγώνα» τον Κωστή Παλαμά να γράψει το αριστούργημά του «Ἡ φλογέρα τοῦ Βασιλιᾶ». Ένα επικό έργο για τον ενδοξότερο Βασιλιά της Μακεδονικής Δυναστείας (867-1057), ο οποίος επί μισό αιώνα πολεμούσε μέχρις εσχάτων τους Βούλγαρους για την εδραίωση της βυζαντινής ηγεμονίας στην χερσόνησο του Αίμου. Επίκεντρο της λυσσαλέας διαμάχης ήταν η Μακεδονία, που, όπως γράφει ο ποιητής «εἶναι τοῦ Σλαύου τ’ ὄνειρο και τοῦ Ρωμιοῦ ἡ λαχτάρα». Διαχρονικό!

Οι μπρούτζινες θύρες του καθεδρικού του Αμάλφι δημιουργήθηκαν το 1066 στην Κωνσταντινούπολη.

Οι μπρούτζινες θύρες του καθεδρικού του Αμάλφι δημιουργήθηκαν το 1066 στην Κωνσταντινούπολη.
Πάνω στην πόρτα διασώζεται η υπογραφή του μάστορα με το όνομα Συμεών. Με βάση την επιγραφή μαθαίνουμε ότι ήταν από τη Συρία και πως δούλευε ως μεταλλοτεχνίτης στην Κωνσταντινούπολη του 11ου αιώνα.

Πηγή φωτογραφίας: Purpura, X

Τα βυζαντινά χαράγματα του Παρθενώνα

Η χάραξη των κιόνων του Παρθενώνα είναι μια πολύ παλιά συνήθεια που πηγαίνει πίσω στα Ρωμαϊκά χρόνια. Στα Βυζαντινά χρόνια γίνεται ακόμα πιο δημοφιλής όταν ο ναός έγινε Χριστιανικός.

Ο πρώτος άνθρωπος που κατέγραψε τα Βυζαντινά χαράγματα ήταν ο αρχαιολόγος Κυριάκος Πιττάκης μερικά χρόνια μετά την Ελληνική ανεξαρτησία.

Ποια είναι η σημασία τους;
Τα συγκεκριμένα χαράγματα απέδειξαν, μέσω της αρχαιολογίας, ότι η Αττική κατοικούνταν συνεχώς και δεν είχε ερημώσει τους τέσσερις «σκοτεινούς» αιώνες (6ος-10ος) όπως υποστήριζε ο Φαλμεράιερ. Ονομάζονται σκοτεινοί αιώνες γιατί οι ιστορικές καταγραφές από τον ελλαδικό χώρο είναι ελάχιστες.

Εκτός από το παραπάνω, τα χαράγματα είναι μοναδική πηγή πληροφόρησης που αναφέρονται σε γεγονότα και πρόσωπα τα οποία δεν θα γνωρίζαμε αλλιώς.

Υπάρχουν πάνω από 200 καταγεγραμμένα χαράγματα στα κτίρια της Ακρόπολης. Πέντε είναι γραμμένα στα Λατινικά και όλα τα υπόλοιπα στα Ελληνικά.

Στην πρώτη εικόνα: Ένα από τα χαράγματα του Παρθενώνα. Η επιγραφή είναι έμμετρη σε 7 δωδεκασύλλαβους στίχους. Παρατηρήστε ότι τα αρχικά γράμματα των στίχων σχηματίζουν την ακροστιχίδα ΙΩΑΝΝΗC.

Στην δεύτερη εικόνα: «Ετελειώθη ο δούλος του Θεού Λέων βασιλικός πρωτοσπαθάριος και στρατηγός Ελλάδος μηνί Αυγούστω ινδικτιώνος ια’ έτους ςτνς(6356) ο λεγόμενος Κοτζης»Το συγκεκριμένο προέρχεται από τον 9ο αιώνα και το έτος 848. Εκείνη την εποχή είναι που αρχίζουν να εμφανίζονται σταθερά οικογενειακά επώνυμα για πρώτη φορά στην ιστορία του ελληνισμού.

Η Γέννησις του νοσοκομείου στην Βυζαντινή αυτοκρατορία

"Στις 27 Ιουνιου ηταν η εορτή του Αγ. Σαμψών του Ξενοδόχου :
Με αφορμη την εορτη του παρουσιαστηκε το βιβλιο της φωτογραφιας.
Το βιβλίο αυτό είναι έκδοση του μεγαλύτερου ιατρικού ερευνητικού Πανεπιστημίου στον κόσμο, του John Hopkins.
Είναι η μελέτη που άλλαξε την ιστορία την παγκόσμιας ιατρικής.
Απεδείχθη ότι τα νοσοκομεία όπως τα γνωρίζουμε σήμερα δεν προέρχονται από την Ευρώπη του 17 ή 18ου άι αλλά από την Ρωμανία,
το λεγόμενο Βυζάντιο.
Ο πρώτος που σκέφθηκε την έννοια του νοσοκομείου ήταν ο Μέγας Βασίλειος, επίσκοπος Καισαρείας πριν από δεκαέξι αιώνες.
Τα νοσοκομεία στην τότε γλώσσα μας ονομάζονταν "ξενοδοχεία".
Στην Μονή του Παντοκράτορος στην Κωνσταντινούπολη πριν εννέα αιώνες, λειτουργούσε νοσοκομείο με 50 κλίνες, εξωτερικά ιατρεία & χειρουργεία.
Κάτι δε συνταρακτικό για την εποχή είναι ότι στο συγκεκριμένο νοσοκομείο υπήρχαν γυναίκες αρχίατροι (σε μια εποχή που οι καρδινάλιοι του πάπα συνεδρίαζαν για να αποφασίσουν αν η γυναίκα έχει ψυχή ή όχι).Νοσοκομεία υπήρχαν σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Αυτοκρατορίας.
ΑΒΡΑΑΜ ΚΩΣΤΙΔΗΣ

πηγή

Ύμνος που εψάλλη σε ευχαριστήρια λειτουργία στην εκκλησία της Παναγίας κοντά στη Χρυσή Πύλη, στις 16 Αυγούστου 718

"Φεύγοντας από τη μάχη σαν μικρά παιδιά, θερίσατε την ήττα από την αυτοκρατορία μας.
Πού είναι το θράσος σας, έθνος γεννημένο από σκλάβους...
Ταύτην γὰρ οἷα νήπιοι πεφευγότες
Τὴν ἧτταν ἐδρέψασθε τὴν ἐνέργεια τῆς βασιλείας.
Ποῦ τὰ θράση σου, δουλογέννητον γένος".

Ύμνος που εψάλλη σε ολονύκτια αγρυπνία, πομπή στα τείχη της πόλης και ευχαριστήρια λειτουργία στην εκκλησία της Παναγίας κοντά στη Χρυσή Πύλη, στις 16 Αυγούστου 718 μετά την ήττα του αραβικού στόλου κατά τη δεύτερη αραβική πολιορκία της Πόλης.
«ποῦ νῦν ὑμῶν πέλουσιν, ὦ μιαιφόνοι,
αἱ πυρολαμπεῖς τῶν ἀκοντίων θέσεις
καὶ τῶν φαρετρῶν αἱ πολύτονοι τάσεις;
ποῦ τῶν μαχαιρῶν καὶ βελῶν ἡ στιλπνότης,
οἱ θώρακές τε καὶ περικράνων δέσεις,
αἱ σφαιρικαί τε καὶ ζοφώδεις ἀσπίδες;
ποῦ τῆς †τάνου† ἡ πολύφθογγος ζέσις
καὶ τῶν δρακόντων καὶ ξιφῶν φλαμουλίων
ἡ πυρότευκτος καὶ μελάντερος χρόα;
τὰ πλοῖα ποῦ δὲ τὰ πρὸς ὕψος ἠρμένα,
ὡς οἷα κέδροι †δυστυχῶς† τοῦ Λιβάνου;
ποῦ δ᾽ αἱ διήρεις νῆες αἱ πυρεκβόλοι,
αἱ τ᾽ αὖ μονήρεις αἱ ταχεῖς πρὸς τὰς βάσεις,
πρὸ συμπλοκῆς μὲν καὶ πόλει καταντίον
γαυρώμεναί τε καὶ φυσώμεναι λίαν,
ἐν συμπλοκῇ δὲ τῆς μάχης φευγοδρόμοι
καὶ νοῦν ἔχουσαι πρὸς μόνην σωτηρίαν;
ταύτην γὰρ οἷα νήπιοι πεφευγότες
τὴν ἧτταν ἐδρέψασθε τῆς βασιλείας.
ποῦ τὰ θράση σου, δουλογέννητον γένος,
αἱ σιτίσεις τε τῆς κακῆς ἀπληστίας,
δι᾽ ὧν κρατήσας, ὥσπερ οἴου, τῆς μάχης τὰς Χριστιανῶν τειχομαχεῖς εἰς πόλεις;»

"Πού είναι τώρα, ω δολοφόνοι, οι φλογερά αστραφτερές λάμψεις των λογχών σας και οι πολύχρωμοι ήχοι των φαρέτρων σας; 

Πού είναι η λάμψη των σπαθιών και των δοράτων σας; 

Πού είναι οι πανοπλίες και τα επιχρυσωμένα κράνη σας, οι στρογγυλές και ζοφερές ασπίδες σας; 

Πού είναι ο θορυβώδης θόρυβος της [πολεμικής σάλπιγγας] και το φλογερό κόκκινο και μαυριδερό χρώμα των σημαιών των δράκων και των σημαιών με τα ξίφη;

 Και πού είναι τώρα τα πλοία σας, που υψώνονται ψηλά σαν τους [ψηλούς] κέδρους του Λιβάνου; 

1000 χρόνια από τον θάνατο του Αυτοκράτορα Βασιλείου Β' του Βουλγαροκτόνου

Φέτος συμπληρώνονται 1000 χρόνια από τον θάνατο του μεγαλύτερου στρατηλάτη και δικαίου κοινωνικά Αυτοκράτορα της Ρωμανίας Βασιλείου Β'...
Θα ήταν ωραίο να υπήρχαν εκδηλώσεις από συλλόγους...
Ίσως και το Δήμο Αθηναίων αφού είναι διασταυρωμένο ιστορικά ότι ο ένδοξος αυτός Αυτοκράτορας επισκέφθηκε τη χριστιανική Αθήνα και προσκύνησε την Παναγία στον χριστιανικό ναό της Ακρόπολης...
Νομίζω ότι το ίδιο θα πρέπει να γίνει σε πολλούς δήμους της Μακεδονίας την οποία ο Βασίλειος ο Β' διέσωσε από τη βουλγαρική επέκταση και κυριαρχία...

πηγή

Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΔΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΗΓΕΣ

Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΔΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΗΓΕΣ
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΤΣΑΚΛΙΔΗΣ
Πρόλογος : Δημήτριος Σταθακόπουλος
Φιλολογικὲς διορθώσεις κειμένου : Νικόλαος Ζαρωτιάδης
Σχεδιασμὸς ἐξωφύλλου: Χρῆστος Κωτσίνης....546 σελίδες.Εκδόσεις ''Έξοδος''

Ἀπὸ τὴν παρουσίαση στὸ ὀπισθόφυλλο:
Ἡ μελέτη στὸ ἀνὰ χεῖρας βιβλίο ἑστιάζεται στοὺς τέσσερις «Μεγάλους Βυζαντινοὺς Ἱστορικοὺς τῆς Ἅλωσης» τῆς Βασιλεύουσας Κοσμόπολης Κωνσταντινούπολης (Δεύτερης Ρώμης/Βυζαντίου) ἀπὸ τοὺς Ὀθωμανοὺς Τούρκους τὸ 1453 -Μιχαὴλ Δοῦκα, Γεώργιο Σφραντζῆ, (Μιχαήλ) Κριτόβουλο τὸν Ἴμβριο καὶ Λαόνικο Χαλκοκονδύλη- καὶ στὶς ἀντίστοιχες Ὀθωμανικὲς Πηγὲς ποὺ ἀναφέρονται μὲ ὁποιοδήποτε τρόπο σ’ αὐτήν.

 Παρουσιάζεται ἡ μέθοδος ποὺ ἀκολούθησαν ὃλοι τους στὴν περιγραφὴ τῆς Ἅλωσης τῆς Βασιλεύουσας Μητρόπολης Πολιτείας-Κωνσταντινούπολης (πρόσωπα, γεγονότα, γλῶσσα, ὕφος, σκοπὸς συγγραφῆς), καθὼς ἐπίσης καὶ οἱ διαφοροποιημένες πολιτικο-ἰδεολογικές τους πεποιθήσεις ὅσον ἀφορᾶ γι’ αὐτὸ καθ’ αὐτὸ τὸ κοσμοϊστορικὸ γεγονὸς τῆς Ἅλωσης, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν ἐν γένει διαμορφωθεῖσα ἱστορική, πολιτισμικὴ καὶ γεωπολιτικὴ πραγματικότητα, πρὶν καὶ μετὰ ἀπὸ αὐτό. Παράλληλα, γίνεται μία συγκρητική ὑφολογικὴ καὶ γλωσσικὴ ἀνάλυση τῶν ἔργων τους, καὶ κρίθηκε ἀναγκαία μία συνοπτικὴ παρουσίαση τῶν σημαντικότερων Ὀθωμανικῶν Πηγῶν γιὰ τὴν Ἅλωση, ποὺ ἔφερε στὸ φῶς τῆς δημοσιότητας ἡ σύγχρονη διεθνῶς ἔρευνα.

Ὁ Βασίλειος Τσακλίδης γεννήθηκε στὴν Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Ἱστορία καὶ Ἐθνολογία στὸ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης καὶ εἶναι κάτοχος Μεταπτυχιακοῦ Διπλώματος τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Α.Π.Θ. μὲ εἰδίκευση στὴν Λατινικὴ Πατρολογία. Εἶναι Ἀξιωματικὸς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἐ.ἀ. Ἡ καταγωγή του εἶναι ἀπὸ τὴν Τραπεζούντα τοῦ Πόντου [χωριὰ Ἀρμενοῦ=Ergin καὶ Ζαβρία=Zavria].

https://koinsepexodos.wordpress.com/

Ο Ιάπωνας βυζαντινολόγος που βαπτίστηκε Ορθόδοξος και οι βυζαντινές σπουδές στην Ιαπωνία

Το Βυζάντιο γοητεύει τους Ιάπωνες ήδη από το 1950. Έδρα Βυζαντινών Σπουδών στο Waseda, το μεγαλύτερο ιδιωτικό πανεπιστήμιο του Τόκιο.

Όταν στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ο Ιάπωνας ιστορικός Τομογιούκι Μασούντα (Tomoyuki Masuda) έφτασε στο Άγιον Όρος, γνώριζε ήδη πολλά για την ιστορία του Βυζαντίου. Την είχε μελετήσει και -το σημαντικότερο- γνώριζε άπταιστα ελληνικά, ώστε να διαβάζει τις πηγές από τα πρωτότυπα κείμενα.

Η ιστορία, η πολιτική οργάνωση, η τέχνη και η ναυτική παράδοση του Βυζαντίου γοήτευε τους Ιάπωνες ήδη από τη δεκαετία του 1950, αλλά ο Μασούντα ήταν αυτός που συνέβαλε στην ίδρυση και λειτουργία έδρας Βυζαντινών Σπουδών στο Waseda, το μεγαλύτερο ιδιωτικό πανεπιστήμιο του Τόκιο, με τον αριθμό των φοιτητών να αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο.

Πολλοί φοιτητές αγάπησαν λίγο παραπάνω το Βυζάντιο, ταξίδεψαν στην Ελλάδα, αλλά και στην Τουρκία κι ένας από αυτούς, ο Γιούσκι Οσιμίτσου, μαθητής του Μασούντα, βρέθηκε πριν μερικές μέρες στη Θεσσαλονίκη και βαφτίστηκε Χριστιανός Ορθόδοξος στον Ναό της Αχειροποίητου. Μάλιστα επειδή προέρχεται από την Ανατολή (στα αγγλικά east και Easter το Πάσχα), πήρε το όνομα Πασχάλης και χάρηκε ιδιαίτερα για την ιδέα του ιερέα που τον βάφτισε.

Ο Ιάπωνας φοιτητής, Πασχάλης, μετά τη βάφτισή του στον Ναό της Αχειροποίητου, με τον καθηγητή του ΑΠΘ, Θανάση Σέμογλου.


Η μελέτη ενός χειρόγραφου του 1070 από την αγιορείτικη Μονή Διονυσίου

Ο Τομογιούκι Μασούντα έκανε τη διδακτορική του διατριβή στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ και αυτή δημοσιεύτηκε το 1990. Είχε ως θέμα τη μελέτη και ανάλυση ενός Ευαγγελιτάριου (αριθ. 587μ.), το οποίο χρονολογείται στα 1065-1085, -πιθανότατα στη δεκαετία το 1070- και βρίσκεται στη Μονή Διονυσίου του Αγίου Όρους. Σύμφωνα με τη μελέτη του καθηγητή Μασούντα, παραγγελιοδότης του συγκεκριμένου χειρόγραφου είναι η Αικατερίνη, σύζυγος του αυτοκράτορα Ισαάκιου Α΄ Κομνηνού (1007-1061), του πρώτου της Δυναστείας των Κομνηνών που βασίλεψε στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η Αικατερίνη, όπως και η κόρη της Μαρία, ήταν μοναχές στη Μονή Μυρελαίου στην Κωνσταντινούπολη (σήμερα είναι τέμενος και βρίσκεται στην περιοχή Λαλελί) και η απεικόνιση των Μυροφόρων στο χειρόγραφο Ευαγγελιτάριο θύμιζε μάνα και κόρη όταν επισκέπτονταν τον τάφο του Ισαάκιου Α΄. Το χειρόγραφο αυτό, που θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα της μεσοβυζαντινής εποχής, ήταν αρχικά στη Μονή Στουδίου, που χρονολογείται στον 5ο αιώνα -νεότερο από την Αγία Σοφία- και είναι το παλαιότερο θρησκευτικό οικοδόμημα της Κωνσταντινούπολης, που από το 2013 έχει ανακαινιστεί και μετατραπεί σε τέμενος. Από τη Μονή Στουδίου, μέσω δωρεάς, έφτασε στο Άγιον Όρος και στη Μονή Διονυσίου.

Αυτό το διάστημα κυκλοφορεί -στα ιαπωνικά προς το παρόν- το νέο βιβλίο του Μασούντα για την εικόνα της Ανάληψης του Χριστού, κρητικής τεχνοτροπίας του 15ου αιώνα, αγιογραφημένη από τον Ανδρέα Ρίτζο, η οποία εκτίθεται ως δωρεά ιδιώτη στο Μουσείο Δυτικής Τέχνης του Τόκιο.

Ο Ανδρέας Ρίτζος ήταν ο σημαντικότερος ζωγράφος εικόνων στην Κρήτη το δεύτερο μισό του 15ου αιώνα. Φιλοτέχνησε αγιογραφίες από το 1451 ως το 1492, χρονιά που πέθανε και η τεχνοτροπία του ήταν ένας συγκερασμός της βυζαντινής και της λατινικής. Το περίεργο είναι πως δεν έχουν βρεθεί ως σήμερα, ενυπόγραφα έργα του στην Κρήτη και το σύνολο της παραγωγής του βρίσκεται στην Πάτμο και στην Ιταλία.

Ψαλτήριο - συλλογή Ψαλμών - Κωνσταντινούπολη τέλη 13ου αιώνα

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας (BnF) ανακοίνωσε ότι επανένωσε τα δύο μέρη ενός πολύτιμου χειρογράφου στα ελληνικά του 13ου αιώνα, έπειτα από σχεδόν μισή χιλιετία όποτε και είχαν χωριστεί.
Αυτός ο επίλογος κατέστη δυνατός χάρη στο δικαίωμα προτίμησης (προαγορά) του πρώτου μέρους του χειρογράφου, το οποίο πουλήθηκε σε δημοπρασία στις 5 Οκτωβρίου από τον οίκο δημοπρασιών Giraudeau, στην κοινότητα Ζουέ-λε-Τουρ στην κεντρική Γαλλία.

Πρόκειται για ένα ψαλτήριο - συλλογή ψαλμών - που γράφηκε στην Κωνσταντινούπολη στα τέλη του 13ου αιώνα.