Του Νίκολας Μπονάλ (1)
Μετάφραση- Επιμέλεια: Ε.Δ. Νιάνιος
Ο Αλέξανδρος Σολτζενίτσιν έφτασε να αναγνωρίσει ότι στη Σοβιετική Ένωση “μετέδιδαν κλασική κουλτούρα στο λαό”. Και στη Δύση; Αυτό που δίνουμε στο λαό, ή στην πλέμπα που παίρνει τη θέση του, είναι το αντίθετο της κουλτούρας.
Η μαζική κουλτούρα γεννιέται στη δεκαετία του 1920 στις ΗΠΑ. Τώρα αρχίζει να παράγει ξαφνικά τρισδιάστατο παιδαριώδη κινηματογράφο, τρελά βιβλία αποκρυφισμού, σαδιστικά βιντεοπαιχνίδια, σαπουνόπερες για κωφάλαλες, φάρμακα γεμάτα ζαχαρωτά και «ευπώλητα βιβλία» επιλογής των Νιού Γιόρκ Τάιμς και όλα τα παρεπόμενα. .
Όπως έλεγε ο Aντόρνο:«Η επαναληπτικότητα, η περιττολογία και η πανταχού παρουσία που χαρακτηρίζουν τη σύγχρονη μαζική κουλτούρα έχουν την τάση να αυτοματοποιούν τις αντιδράσεις και να εξασθενούν τις δυνάμεις αντίστασης του ατόμου.»
Η σύγχρονη κουλτούρα μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο απεχθανόταν πάντα μια πνευματική ελίτ στην ελιτιστική ή μαζική της μορφή. Δείτε Σελίν ή Χέρμαν Εσσε… Η κουλτούρα στην οποία ζούμε – και η οποία αποστρέφεται την κληρονομιά μας – είτε πρόκειται για τη Lady Gaga, τα βιβλία Millenium, τη τζαζ, τη ραπ, τη «σύγχρονη ζωγραφική» ή την ταινία Avatar, δεν είναι τυχαία, δεν είναι ο καρπός του γούστου του κοινού και της αφελούς ιδιοφυΐας των πρωτεργατών της. Αυτή η κουλτούρα, παρατήρησε ο κόμης Τολστόι γύρω στο 1900, δεν είναι πια χριστιανική, δεν έχει πλέον ρίζες στην ιστορία ενός λαού ή σε ένα έδαφος· συνδέεται με μαζική διαμόρφωση, είναι αφηρημένη και μαζική, έχει σκοτεινούς στόχους και συγκεκριμένους σκοπούς, παγκοσμιοποιημένους, οι οποίοι μπορούν επίσης να εντοπιστούν μέσα στην ιστορία της «σύγχρονης μη λογοτεχνίας» ή του μετακλασικού κινηματογράφου. Η σύγχρονη μουσική τρελαίνει, είπε ο Aντόρνο. Η ηχητική ρύπανση καταστρέφει την ανθρώπινη προσωπικότητα. Αυτό ήταν από πάντα γνωστό: ο Πλούταρχος στη ζωή του Κράσου θυμίζει τη βάρβαρη προφορά των Πάρθων πριν από τη μάχη.
Γνωρίζουμε ότι η τζαζ δημιουργήθηκε την εποχή του Γκέρσουιν και αντικατέστησε συνειδητά τα σπιρίτσιουαλ των Νέγρων, που μεταφράστηκαν από τη μεγάλη Mαργκερίτ Γιουρσενάρ. Αυτή συνέβαλε στον αποχριστιανισμό των Αμερικανών μαύρων, κάτι επίσης ορατό στο ντοκιμαντέρ του Tαίηλορ Χάκφορδ για τον Ρέι Τσαρλς. Αυτοί οι μαύροι Αμερικανοί έγιναν πικρόχολοι και εξαρτημένοι από το σύστημα στη δεκαετία του ’60 και θυμούμαι ότι ο Aλαίν Ντανιελού, μουσικολόγος της UNESCO, το παρατήρησε στα απομνημονεύματά του. Όσο για τους ράπερ, συνόδεψαν το εκατομμύριο των νεαρών μαύρων Αμερικανών που πέθαναν σε τριάντα χρόνια σε κάποια πεζοδρόμια ναρκωτικών… Ο καθένας με τα βίτσια του: Ο κλασικός κινηματογράφος του Χόλιγουντ γίνεται κουραστικός να βλέπεις συνεχώς ήρωες να καπνίζουν Marlboro (σε κάθε σκηνή μερικές φορές, με τονΤζων Γουέιν ή τον Ερολ Φλυν) ή να ροφούν Seagram Whiskey των Bronfmans, τους χρηματοδότες της ADL …
Η σύγχρονη κουλτούρα μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο απεχθανόταν πάντα μια πνευματική ελίτ στην ελιτιστική ή μαζική της μορφή. Δείτε Σελίν ή Χέρμαν Εσσε… Η κουλτούρα στην οποία ζούμε – και η οποία αποστρέφεται την κληρονομιά μας – είτε πρόκειται για τη Lady Gaga, τα βιβλία Millenium, τη τζαζ, τη ραπ, τη «σύγχρονη ζωγραφική» ή την ταινία Avatar, δεν είναι τυχαία, δεν είναι ο καρπός του γούστου του κοινού και της αφελούς ιδιοφυΐας των πρωτεργατών της. Αυτή η κουλτούρα, παρατήρησε ο κόμης Τολστόι γύρω στο 1900, δεν είναι πια χριστιανική, δεν έχει πλέον ρίζες στην ιστορία ενός λαού ή σε ένα έδαφος· συνδέεται με μαζική διαμόρφωση, είναι αφηρημένη και μαζική, έχει σκοτεινούς στόχους και συγκεκριμένους σκοπούς, παγκοσμιοποιημένους, οι οποίοι μπορούν επίσης να εντοπιστούν μέσα στην ιστορία της «σύγχρονης μη λογοτεχνίας» ή του μετακλασικού κινηματογράφου. Η σύγχρονη μουσική τρελαίνει, είπε ο Aντόρνο. Η ηχητική ρύπανση καταστρέφει την ανθρώπινη προσωπικότητα. Αυτό ήταν από πάντα γνωστό: ο Πλούταρχος στη ζωή του Κράσου θυμίζει τη βάρβαρη προφορά των Πάρθων πριν από τη μάχη.
