Ο ΑΠΛΟΥΣ ΚΑΙ Ο ΠΟΝΗΡΟΣ ΟΦΘΑΛΜΟΣ-Κυριακή Γ’ Ματθαίου

«Εἶπεν ὁ Κύριος · ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός. Ἐὰν οὖν ὁ ὀφθαλμός σου ἁπλοῦς ᾖ, ὅλον τὸ σῶμά σου φωτεινὸν ἔσται· ἐὰν δὲ ὁ ὀφθαλμός σου πονηρὸς ᾖ, ὅλον τὸ σῶμά σου σκοτεινὸν ἔσται» (Ματθ. 6, 22-23)

Εἶπε ὁ Κύριος: «Τὸ μάτι εἶναι τὸ λυχνάρι τοῦ σώματος. Ἐὰν τὸ μάτι σου εἶναι ὑγιές, ὅλο σου το σῶμα θὰ εἶναι φωτεινό. Ἐὰν ὅμως τὸ μάτι σου ἀσθενεῖ, τότε ὅλο τὸ σῶμα σου θὰ εἶναι σκοτεινό.

 Ο λόγος του Χριστού στην επί του όρους ομιλία μάς βάζει μπροστά σε μία άλλη θέαση της ύπαρξης. Δεν είμαστε ό,τι φαινόμαστε, αλλά όπως λέει η καρδιά μας. Και αυτό αποτυπώνεται στον τρόπο με τον οποίο πορεύονται οι αισθήσεις μας. Ο Χριστός κάνει μία διάκριση ανάμεσα στον απλού και τον πονηρό οφθαλμό.

 Ο πονηρός οφθαλμός είναι αυτός ο οποίος βλέπει τον άλλον στην προοπτική των τριών Φ: της φιλαυτίας, της φιληδονίας, της φιλοδοξίας. Είναι ο οφθαλμός, ο οποίος πορεύεται στην προοπτική της χρήσης, της εκμετάλλευσης του άλλου ως οχήματος για την ικανοποίηση των επιθυμιών μας, οι οποίες όμως έχουν να κάνουν με το «εγώ» μας αποκλειστικά. 

 Ο άλλος υπάρχει για να μας διακονεί, χωρίς να μας ενδιαφέρει κάποτε ούτε η αξιοπρέπειά του. Και δεν είναι απαραίτητο ότι τον ρωτάμε αν επιθυμεί κάτι τέτοιο. Η δύναμη, η πειθώ, η χειριστικότητα, η ηδονική μας ικανότητα που κολακεύει, η αίσθηση της ανωτερότητας κάνει τον άλλον να υποτάσσεται στις δικές μας επιθυμίες.

Αυτή η στάση όμως δεν περιορίζεται μόνο στο φαίνεσθαι. Περνά και στον έσω κόσμο μας, στην ψυχική μας κατάσταση.

Αυτή η ευγνώμονα και λεπτή ευαισθησία, την οποία διαθέτουν οι χιλιοτσακισμένες ψυχές ενώπιον του Αγίου Θεού.

Υπάρχει ένα τροπάριο στιχηρό , το «Σε, τον της Παρθένου Υιόν…», το οποίο ψάλλεται τη Μεγάλη Τρίτη το βράδυ και αναφέρεται στη μετάνοια της πόρνης.
Κάπου εκεί, στην κορύφωση, λέγει η πόρνη προς τον Κύριο: «Αγάπησον φιλούσαν την δικαίως μισουμένην». 

Υπάρχει και ένα άλλο «δικαίως» («άξια») στις δραματικές σκηνές του Πάθους, και αυτό είναι η ομολογία του ληστή, ο οποίος παραδέχεται:

 «Κατά πως πράξαμε, δικαίως απολαμβάνουμε τώρα».

Βλέπουμε, λοιπόν, αυτά τα δύο τραγικά και τσακισμένα πλάσματα να βρίσκονται στα πόδια του Ιησού με περίσσεια ταπείνωση και αυτογνωσία της θέσης τους, και με αναγνώριση ότι πάσχουν δίκαια και αξίζουν την περιφρόνηση των ανθρώπων. Αυτό, βέβαια, δεν απορρέει από ένα παθολογικό αίσθημα χαμηλής αυτοεκτίμησης, αλλά από ευγνώμονα και λεπτή ευαισθησία, την οποία διαθέτουν οι χιλιοτσακισμένες ψυχές ενώπιον του Αγίου Θεού. Τότε όλα δείχνουν μικρά και ταπεινά, ασύγκριτα με το μεγαλείο Του. Χαώδης διαφορά.

Αυτά τα συναισθάνονται όσοι κύλισαν στον βόρβορο, αλλά δεν έχασαν την αρχαία ευγένεια. Δεν είναι γνωρίσματα τυχαίων ψυχών· είναι χαρίσματα αγίων! Τι ευλογημένη ταπείνωση και γενναιότητα για έναν τέτοιο ευτελισμό! Καμία επίκληση θράσους για «δικαιώματα στις επιλογές», για «στάση ζωής», για εξιδανίκευση της αμαρτίας και άλλα αλαζονικά και παιδαριώδη που ακούγονται στις μέρες μας. Καμία κραυγή για αμνήστευση και απαίτηση για αποδοχή «ως έχουν» και στην κατάσταση που είναι. Εδώ παίζεται ο μεγάλος πόλεμος: «Είμαι νεκρός, θέλω να ζήσω· χαμένος είμαι και θέλω να με βρεις».

Τα τρία Φ...

Τρία πράγματα να φοβάσαι στη ζωή.
Τη φιληδονία, τη φιλαργυρία και τη φιλαρχία.
Φιληδονία, είναι να είσαι δέσμιος των απολαύσεων. Να τις υπηρετείς και όχι να σε υπηρετούνε. Φτάνει ο άνθρωπος σε τέτοιο σημείο παράδοσης σε αυτές, που για χάρη τους χάνει τον εαυτό του…
Η φιλαργυρία είναι πιο ύπουλη. Πιο σοβαρή. Πιο ζημιογόνα… Το να είναι φιλήδονος κανείς έχει και «κάποια» ελαφρυντικά… Είναι η αδυναμία του σώματος που πολλές φορές τον ρίχνει . Τα λεφτά όμως. Το χρήμα. Ο χρυσός… Εκεί ο άνθρωπος γίνεται υπόδουλος εκούσια, χωρίς δικαιολογία.
Μα από τις τρεις η πιο ύπουλη και η πιο σοβαρή, είναι η φιλαρχία. Το να θεωρείς πως είσαι εσύ και άλλος κανείς. Το να θες να είσαι πάντοτε ο πρώτος. Το να πιστεύεις ότι είσαι ο Θεός ο ίδιος.
Φιληδονία, φιλαργυρία και φιλαρχία…
Να τις φοβάσαι και τις τρεις.
Μα πάνω από όλα, πρόσεχε τον εγωισμό. Πρόσεχε τη φιλαρχία.

Ψυχολόγος Ελευθεριάδης Ελευθέριος

Υπερπλεόνασμα ηδονής

"Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;"

Έχει μπλεχτεί τόσο αριστοτεχνικά η φαντασία με την πραγματικότητα που μοιάζει το ψέμα για αλήθεια και η αλήθεια ντύνεται ένα ωραίο ψέμα!
Κυριαρχεί το επιθυμητικό γύρω μας και γλιστρώντας στην επιφάνεια, ψάχνοντας μια ρωγμή για να εισχωρήσουμε στο βάθος, κουράζεται η ψυχή μας.
Όσο περισσότερο γυαλίζει κάτι, τόσο πιο ανούσιο είναι και πιο εξουθενωτικό.
Το δυστύχημα όταν κάποιος χάνει το ύψος του είναι η απώλεια του βάθους του.

Ο καιρός απαιτεί να ανακτήσουμε τον αυτοσεβασμό μας και να διατηρήσουμε καθαρό το κέντρο μας γιατί ο μπούσουλας τρελάθηκε κι έστρεψε το καράβι στα βράχια.
Το υπερπλεονασμα ηδονής έχει καταστήσει τους ανθρώπους ανηδονικούς και άψυχους.
Όταν εξαντλείται η εσωτερική πηγή δεν υπάρχει δύναμη αντίστασης σε τίποτε.
Πρέπει να τρέξει άφθονο γάργαρο νερό στην πηγή μας για να ξεδιψαμε σε όσα έρχονται!

Πρέπει να ξαναγίνουμε άνθρωποι και να βγούμε απ' τον βούρκο που βυθιστηκαμε ως άτομα και ως κοινωνία.

Μαρία Μπ.

Αποβάλλοντας το φαρμάκι της αμαρτίας...

  Το ελάφι δεν είναι μόνο χορτοφάγο, αλλά τρέφεται και με φίδια και μάλιστα δηλητηριώδη. Έτσι όταν το ελάφι δεχτεί μέσα του το φαρμακερό φίδι, δημιουργείται μέσα του μια αφόρητη δίψα. Αυτή η δίψα, του προκαλεί τον πόθο, να τρέξει στην πηγή, για να ξεδιψάσει αφενός την δίψα του και αφετέρου να εξουδετερώσει με το νερό, το δηλητήριο του φιδιού που εισήλθε μέσα του. 

Εάν όμως το ελάφι καθυστερήσει και δεν πάει εγκαίρως στην πηγή, τότε πεθαίνει από το φαρμάκι του φιδιού. 

Κατά τον ίδιο τρόπο, η αμαρτία, ο διάβολος είναι ο νοητός όφις. Αυτό το νοητό φίδι της αμαρτίας με την ηδονή, δηλητηριάζει την ψυχή του ανθρώπου. Όταν ο άνθρωπος αμαρτήσει, νιώθει δριμύτατο έλεγχο στην συνείδηση. Η συνείδηση, η στενοχώρια, ο πόνος, αναγκάζει τον αμαρτωλό άνθρωπο, να τρέξει στην πηγή της αιωνίας ζωής. Τον αναγκάζει να τρέξει στα Μυστήρια της Εκκλησίας και εκεί στην πηγή, το εξομολογητήρι, αποβάλλει το φαρμάκι της αμαρτίας και δέχεται το αιώνιο ύδωρ. Σε αυτό το πνευματικό λουτρό, ο άνθρωπος αποπλύνεται από την δυσωδία της αμαρτίας και εξέρχεται ολοκάθαρος, δροσισμένος στην ψυχή και ανάλαφρος στην συνείδηση. Με αυτόν τον τρόπο ο άνθρωπος γλυτώνει από τον ψυχικό θάνατο που δημιουργεί η αμαρτία με το φαρμάκι της ηδονής.

 

 Όποιος όμως καθυστερεί την εξομολόγησή του, κινδυνεύει άμεσα από το δηλητήριο της αμαρτίας που θα τον οδηγήσει στον ψυχικό θάνατο. Πρέπει ο άνθρωπος να προστρέξει με πολύ πόθο στο Θεό!

Γέροντας Εφραίμ ο Αριζονιτης.

Δέν είναι το σώμα αυτό που επιθυμεί την ηδονή, αλλά η ψυχή!

                    

Το φτυάρι και η στάθμη(Μνήμη Αγ.Γρηγορίου Νύσσης)

 Ὅσιε πάτερ, πανσεβάσμιε Γρηγόριε… πτύον ὄντως γεωργικόν, ᾧ τό βαρύν τε καί κοῦφον τῶν δογμάτων εὖ διακρίνεται καί στάθμη ἀκριβείας πάντας ἰθύνουσα πρός τρίβους σωτηρίας. Χριστόν ἱκέτευε, Χριστόν δυσώπει πάντοτε, τόν ἐν ῥείθροις τοῦ Ἰορδάνου ἀναπλάσαντα κόσμον σῶσαι τό γένος ἡμῶν” (Στιχηρό του Εσπερινού της εορτής του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης στις 10 Ιανουαρίου κάθε χρόνο).

“Όσιε πάτερ, πανσεβάσμιε Γρηγόριε, ανεδείχθης όντως φτυάρι γεωργικό που έσκαψες την αλήθεια ως γη και έκανες να διακρίνεται καλά η βαρύτητα και η ανακούφιση που πηγάζουν από τα δόγματα της πίστης και είσαι η στάθμη εκείνη που οδηγεί με ακρίβεια στους δρόμους της σωτηρίας. Ικέτευε πάντοτε για χάρη μας τον Χριστό, παρακάλεσε τον Χριστό, αυτόν που μέσα στα ρείθρα του Ιορδάνη ποταμού ανέπλασε τον κόσμο να σώσει το ανθρώπινο γένος”.

 “Κατά τον άγιο Γρηγόριο Νύσσης, ο άνθρωπος δημιουργήθηκε κατ’ εικόνα Θεού, ως απαύγασμα των ιδιοτήτων Του και όλως ιδιαίτερα της κραταιάς ελευθερίας Του. Υπέπεσε ο άνθρωπος στην φθορά και περιβλήθηκε τους δερμάτινους χιτώνες της θνητότητας και των παθών, εξαιτίας της κακής χρήσης που έκανε αυτής της ελευθερίας, και δεν μπόρεσε να αποκατασταθεί στην προτεραία κατάσταση, να εισέλθει εκ νέου σε κοινωνία με τον Θεό και να ξαναβρεί την διακεκριμένη θέση του ιερέως και βασιλέως της κτίσεως, παρά διά της Ενανθρωπήσεως του Χριστού. Εμβολιαζόμενος διά του βαπτίσματος στο Σώμα του Χριστού, και εμβαθύνοντας αδιάκοπα την παρουσία του Κυρίου εντός του, στην ψυχή διά των αρετών και στο σώμα διά των Μυστηρίων, ο άνθρωπος μπορεί στο εξής να προοδεύσει άπειρα ενούμενος ασυγχύτως με τον άπειρο Θεό, φέροντας μαζί του το ανθρώπινο γένος και τον κόσμο ολόκληρο, που τον μεταμορφώνει σε Εκκλησία” (“Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας”, μήνας Ιανουάριος, εκδόσεις ΙΝΔΙΚΤΟΣ)

 Θλίψη πιάνει όποιον προβληματίζεται για το ανθρωπολογικό ερώτημα, για το τι είναι ο άνθρωπος, βλέποντας την πορεία του κόσμου και του πολιτισμού μας. Ο άνθρωπος ως φιλήδονη ύπαρξη δεσπόζει στους καιρούς μας. Δικαίωμα στην ηδονή, με κάθε τρόπο και μέσο, είναι η φωνή που ακούγεται και διατρανώνεται παντού. Άνθρωποι λαγνεύοντες στην γυμνότητά τους, άνθρωποι που οι συζητήσεις τους είναι στραμμένες στην πονηρία της σαρκός, άνθρωποι που περιεργαζόμαστε, συνήθως χωρίς αιδώ, ό,τι θεοποιεί το πρόσκαιρο, την φθαρτότητα, τον δερμάτινο χιτώνα της σαρκός μας.

 Από την άλλη, δικαίωμα στην επιβίωση, δικαίωμα στην γνώση, δικαίωμα στην ελευθερία να μην υπάρχει αυτό που οι πολλοί πιστεύουμε για τον Θεό: ότι είναι δηλαδή ένας μικρός ηθικός δυνάστης, που μας λέει τι πρέπει να κάνουμε, να σκεφτούμε, να προσπαθήσουμε για να κερδίσουμε την αιώνια ζωή, αδιαφορώντας για την παρούσα. Κλειδί του στοχασμού αυτού ο μηδενισμός. “Φάγωμεν και πίωμεν, αύριον γαρ αποθνήσκομεν”, το μότο που θριαμβεύει συνειδητά ή ασυνείδητα. Δεν πορευόμαστε προς έναν Θεό που μας αγαπά, που μας φωτίζει, που μας αναπλάθει, που είναι ο τελικός προορισμός μας, αλλά είμαστε τόσο

Στον καιρό της θλίψεως να προσέχεις την επίθεση της ηδονής .Γιατί τότε γίνεται εύκολα αποδεκτή , επειδή παρηγορεί τη θλίψη

Στον καιρό της θλίψεως να προσέχεις την επίθεση της ηδονής .Γιατί

 τότε γίνεται εύκολα αποδεκτή , επειδή παρηγορεί τη θλίψη .

'Οσιος Μάρκος ο Ασκητής.

Ο Σταυρός στην Οδύνη και την Ηδονή

π.Δημήτριος Στανιλοάε

 O άγιος Μάξιμος o Ομολογητής κάνει λόγο και για ένα άλλο είδος μαρτυρίου. Αναφέρεται στην οδύνη πού ακο­λουθεί την ηδονή. H κάθε απόλαυση της ηδονής προκαλεί πόνο και λύπη, στην αρχή της. Τόσο o πόνος όσο και η ηδονή φανερώνουν μια υπερβολική ευαισθησία —ικανότη­τα αίσθησης— εκ μέρους του σώματος και της σάρκας και, επομένως, υπάρχει μια στενή σχέση ανάμεσα τους. Ωστόσο, μιλώντας επακριβώς, η ηδονή οδηγεί στην οδύνη, άλλα η οδύνη δεν οδηγεί στην ηδονή. 
Η απόλαυση της ηδονής, μπορεί μόνο να σπρώξει τον άνθρωπο σε επι­πλέον ηδονή, σε μια περαιτέρω απόπειρα να ξεφύγει από τον πόνο. Ενώ ο άνθρωπος με τη θέληση του μπορεί να αποκηρύξει την ηδονή, δεν μπορεί να αποφύγει πλήρως την οδύνη και τη θλίψη. Μπορεί μόνο να ξεπεράσει τη θλίψη του, δηλαδή να παραμείνει μέσα σε αυτήν, σηκώνοντας το σταυρό του, χωρίς να βρει καταφύγιο σε μια νέα ηδονή, η οποία θα φέρει μαζί της μια νέα οδύνη και ούτω καθεξής μέχρι το τέλος της ζωής του, καθώς ο θάνατος θα έλθει ως η τελική θλίψη. Ο Χριστός ξεπέρασε την ανθρώπινη τάση για ηδονή, παραμένοντας στο πένθος και σηκώνοντας νι­κηφόρα το σταυρό, ως την ύστατη οδύνη. Με αυτό τον τρόπο ελευθέρωσε την ανθρώπινη φύση από την κυριαρχία της υπερβολικής ευαισθησίας, της ανισόρρο­πης δύναμης της αίσθησης, και έπανεγκαθίδρυσε τη δύνα­μη του πνεύματος. Γιατί δεν ξεπέρασε την ηδονή και την οδύνη με ένα είδος στωικής απάθειας, με έλλειψη της ικα­νότητας αίσθησης. Κυριάρχησε πάνω τους μέσα από την ενδυνάμωση του πνεύματος Του, διατηρώντας, άλλα και

Κυριακή Ζ’ Ματθαίου-Κριτήριο της χρήσης των αισθήσεων είναι η πίστη

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

«τότε ἥψατο τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν λέγων» (Ματθ. 9, 29)

«Τότε ἄγγιξε τα μάτια τους καί εἶπε»

Κατακόμβες-Ο Χριστός θεραπεύει με την επίθεση των χεριών Του

 Μία από τις πολλές αφορμές για κριτική που δέχεται η χριστιανική πίστη έχει να κάνει με την στάση της έναντι των ανθρώπινων αισθήσεων, ιδίως του σώματος. Η σεξουαλική απελευθέρωση στα τέλη της δεκαετίας του ’60 με τους Beatles, τον Μάη του ’68, τους χίπις, την μουσική ροκ, τον θρίαμβο της φροϋδικής ψυχολογίας, απενεχοποίησε για τον δυτικό πολιτισμό την λογική της χρήσης του σώματος ως αντικειμένου προς ηδονήν, και κατέστησε την διδασκαλία της χριστιανικής παράδοσης περιφρονητέα. 

 Ο δυτικός άνθρωπος γιόρτασε και εξακολουθεί να γιορτάζει στην τέχνη, στην καθημερινότητα, στις διαπροσωπικές σχέσεις το σώμα ως δικαίωμα και όχι ως μοίρασμα. Το αποπροσωποίησε, ως αντίδραση για μία μεγάλη περίοδο φόβου, στην οποία η χρήση του σώματος γινόταν με μέτρο και στα πλαίσια του γάμου, ενώ τό σώμα καθαυτό ήταν η αιτία για την μεταφυσική ανησυχία, ότι δηλαδή όποιος παραδινόταν στις ηδονές των αισθήσεων, ήταν δεδομένο ότι θα μεταβεί στην κόλαση, μετά το τέλος της παρούσας ζωής. Διαμορφώνοντας διδασκαλίες στηριγμένες στην αποθέωση της ασκητικότητας ως εγκράτειας και ως τρόπου ζωής όλων των ανθρώπων και όχι μόνο των μοναχών, που έχουν την ιδιαίτερη κλίση και κλήση, η θεσμική Εκκλησία έδωσε την αφορμή στην κοινωνία να αποτινάξει τον ζυγό της ενοχής για τις αισθήσεις και σήμερα να θριαμβεύει η ενασχόληση του ανθρώπου με το σώμα, με την τροφή, με την σαρκική σχέση, με τις απολαύσεις εν γένει ως στάση ζωής.

Τι μας λέει όμως το Ευαγγέλιο για τον τρόπο με τον οποίο ο Χριστός έβλεπε τις αισθήσεις;
 Είναι χαρακτηριστικό ένα παράδειγμα δύο θαυμάτων που γίνονται και συνεχόμενα. Ο Χριστός δίνει το φως σε δύο τυφλούς αγγίζοντάς τους και θεραπεύει έναν δαιμονισμένο, που ο διάβολος του είχε στερήσει την ακοή. Δεν βλέπουμε τον Χριστό να αδιαφορεί για το έλλειμμα στην λειτουργία των αισθήσεων στους ανθρώπους. Αντίθετα, δίνει το φως και την ακοή σ’ αυτούς που έχουν ανάγκη χρησιμοποιώντας την αίσθηση της αφής, χωρίς να συζητά για το πώς θα χρησιμοποιήσουν τις δωρεές αυτές οι θεραπευθέντες. Δεν ζητά αντάλλαγμα. Δεν ζητά να Τον ακολουθήσουν, ούτε καν να Του πούνε «ευχαριστώ». Μάλιστα από τους πρώην τυφλούς ζητά να μην μάθει κανείς για την θεραπεία τους, αν και εκείνοι διαφημίζουν το όνομά Του σε όλη την περιοχή.
Ο Χριστός θέλει τους ανθρώπους ακέραιους. Η ακεραιότητα δεν περιλαμβάνει μόνο την ίαση της ψυχής, αλλά συμπεριλαμβάνει και το σώμα. Για τον Χριστό οι αισθήσεις είναι δωρεά του Θεού στον άνθρωπο, προκειμένου να αντιλαμβάνεται

Κυριακή ΙΑ΄Λουκά-«ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΓΗΣ»

  Η Εκκλησία, αγαπητοί μου αδελφοί, πάντοτε διακρινόταν από την προσδοκία της επανόδου του Χριστού στον κόσμο μας, έβλεπε προς το τέλος της Ιστορίας, την οποία αντιμετωπίζει ευθύγραμμα και όχι κυκλικά. Δεν πιστεύει ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται και ότι ο άνθρωπος καθηλώνεται στο σήμερα, όντας ο ίδιος, χωρίς να μπορεί να αλλάξει.

 Δεν πιστεύει ότι ο άνθρωπος επαναλαμβάνει συμπεριφορές, παραμένει προσκολλημένος σε δομές, όντας δέσμιος του χρόνου, χωρίς να μπορεί να υπερβεί τα πάθη και τις αδυναμίες του. 

Γι’ αυτό και ζει την ιστορική πορεία ως μία συνεχή ευκαιρία μετάνοιας, πρόσκτησης του Πνεύματος του Θεού, επιθυμίας για θέωση. Στον αγώνα αυτό που είναι συνεχής και την ίδια στιγμή ανεπανάληπτος, διότι τίποτε δεν επιστρέφει όπως ήταν, ούτε καν οι επιθυμίες μας, καλούμαστε από την πίστη να βλέπουμε όχι μόνο τον εκτός μας κόσμο, αλλά και τον εντός μας. Να βάζουμε αρχή, ώστε να μετανοούμε για τα πάθη και τα λάθη μας, και να προσπαθούμε να δεχθούμε το Χριστό στις καρδιές μας. Καμία πνευματική εμπειρία, καμία γιορτή, καμία μετοχή στα μυστήρια της πίστης δεν μας βρίσκει στην ίδια ακριβώς κατάσταση με την προηγούμενη. Αυτή η συνεχής διαφορετικότητα γίνεται κίνητρο όχι για στασιμότητα, αλλά για πνευματική εργασία, για να μην αφήσουμε τα μέλη τα επί της γης να μας κρατούν καθηλωμένους στην αμαρτία και στο παρελθόν (Κολ. 3, 5), να κάνουμε ό,τι εξαρτάται από εμάς και να αφήσουμε τον Χριστό να προσθέσει σ’ αυτά που μας λείπουν.

Τι είναι όμως «τα μέλη τα επί της γης», την νέκρωση των οποίων ζητά ο απόστολος Παύλος στην προς Κολοσσαείς επιστολή του;

  Είναι το θέλημα του ανθρώπου το οποίο δεν έχει να κάνει με το θέλημα του Χριστού, είναι αντίθετο ή αδιάφορο προς Εκείνον. 

Είναι ό,τι επιθυμούμε και έχει άρνηση σε σχέση με την οδό του Ευαγγελίου.

 Είναι το πνεύμα της θεοποίησης του εαυτού μας.

 Η αίσθηση πως αν ικανοποιήσουμε ό,τι μας κρατά προσκολλημένους στο σήμερα, ακόμη κι αν δεν έχει αγάπη, θα είμαστε ευτυχισμένοι. Αυτό το θέλημα έχει να κάνει τόσο με το σώμα, όσο και με την ψυχή. 

Γι’ αυτό και ο Παύλος περιγράφει τις μορφές με τις οποίες φανερώνεται. 

 Είναι η πορνεία, δηλαδή η χρήση του άλλου ως σώματος προς ηδονήν και όχι η κοινωνία της αγάπης και της χαράς στην προοπτική της ένταξης στο σώμα του Χριστού που είναι η Εκκλησία. 

Η φιληδονία-Ανάλυση και θεραπεία κατά τους Αγ.Πατέρες

π.Ιεροθέου Μητροπολίτου Ναυπάκτου

 Εάν παρατηρήσουμε προσεκτικά τους σημερινούς ανθρώπους και γενικά την κοινωνία, θα δούμε αμέσως ότι κυριαρχείται από το πάθος τής φιληδονίας. Η εποχή μας είναι κατ' εξοχήν φιλήδονος. Και ο άνθρωπος ρέπει διαρκώς προς αυτό το φοβερό πάθος που καταστρέφει όλη τη ζωή και τού στερεί την δυνατότητα να έχει κοινωνία με τον Θεό. Πραγματικά, το πάθος τής φιληδονίας είναι εκείνο που λυμαίνεται το έργο τής σωτηρίας. Μία ψυχή φιλήδονος είναι εντελώς ακατάλληλη να γίνη δοχείο τού Παναγίου Πνεύματος και να αισθανθή μέσα της την παρουσία τού Χριστού.

Το θέμα είναι σπουδαιότατο και στα επόμενα θα αναλύσουμε αυτό το πάθος. Θα δούμε τις εκδηλώσεις του, θα εξετάσουμε τα αίτια από τα οποία προέρχεται και θα επιδιώξουμε να περιγράψουμε τον τρόπο τής απαλλαγής μας και τής ελευθερώσεώς μας από αυτό.

Κατ' αρχάς πρέπει να λεχθή ότι η φιληδονία είναι από τα κεντρικά αίτια πάσης ανωμαλίας στον πνευματικό και σωματικό οργανισμό. Από αυτήν προέρχονται όλες οι κακίες και εφορμούν στην ψυχή και στο σώμα όλα τα πάθη. ο όσιος Θεόδωρος, επίσκοπος Εδέσσης, διδάσκει ότι τρία είναι τα γενικά πάθη δια τών οποίων γεννώνται όλα τα άλλα.

 Τα τρία αυτά πάθη είναι η φιληδονία, η φιλαργυρία και η φιλοδοξία. Από αυτά γεννώνται άλλα πνεύματα πονηρίας και στην συνέχεια “εξ εκείνων πολύς γεννάται εσμός παθών και είδη ποικιλοτρόπου κακίας”. Και επειδή η αγάπη προς το χρήμα και την δόξα κρύβει πολλή ηδονή για το χρήμα και την δόξα, γι' αυτό μπορούμε να πούμε ότι η φιληδονία είναι εκείνη που γεννά όλα τα άλλα πάθη. Αυτή είναι η αιτία τής διαστροφής τών δυνάμεων τής ψυχής.
Το ίδιο υπογραμμίζει και ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός. “Ρίζα τούτων πάντων τών παθών, και ως αν είποι τις πρωταίτιαι φιληδονία, φιλοδοξία και φιλαργυρία, αφ' ων αποκτάται παν κακόν”. Έτσι, όποιος θέλει να ελευθερωθή από τα πάθη, στην πραγματικότητα όποιος θέλει να μεταμορφώση τα πάθη, αυτός πρέπει να αγωνισθή πρωτίστως εναντίον τού πάθους τής φιληδονίας, που είναι το κεντρικότερο από όλα τα άλλα. Η ηδονή είναι η κινητήρια δύναμη που κατευθύνει την ψυχή. Ανάλογα με την ποιότητα τής ηδονής πορεύεται και η ψυχή ή παρά φύσιν ή υπέρ φύσιν. Αν ακόμη σκεφθούμε ότι η ηδονή είναι εκείνη που αιχμαλωτίζει τον νου τότε μπορούμε να καταλάβουμε την μεγάλη σημασία που διαδραματίζει στην σωτηρία μας.

Ονόματα και προσδιορισμοί

Μελετώντας τα ασκητικά συγγράμματα τών αγίων Πατέρων, μπορούμε να συναντήσουμε διάφορα ονόματα, που χαρακτηρίζουν το πάθος αυτό, όπως ηδονή, φιληδονία, ηδυπάθεια, ηδύτης. Και ηδονή σημαίνει την ευχαρίστηση, την απόλαυση που αισθάνεται ο άνθρωπος από την βίωση ενός πράγματος, μιας ιδέας κλπ. Η φιληδονία είναι η αγάπη την οποία αισθανόμαστε γι' αυτήν την πράξη και κατ' επέκταση για το αντικείμενο ή την ιδέα που προκαλούν αυτήν την ευχαρίστηση. Το ίδιο μπορούμε να πούμε και για την ηδυπάθεια. Η ηδυπάθεια είναι η απόλαυση και η τρυφή κυρίως τής ψυχής.