Είναι μια εποχή που οι μάσκες πέφτουν με την ίδια ευκολία που φοριούνται.

Το Τριώδιο είναι η προπαρασκευαστική περίοδος πριν τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Είναι η εποχή που τρώμε περισσότερο απ' όσο συνήθως, πηγαίνουμε σε πάρτι μασκέ ή και όχι και τόσο μασκέ όπου και πίνουμε περισσότερο απ' όσο συνήθως. Ξεκινά από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου και τελειώνει τη Κυριακή της Τυρινής. Μετά έρχεται η Καθαρά Δευτέρα, η έναρξη της Σαρακοστής, η οποία είναι και η μέρα κατά την οποία και πάλι τρώμε και πίνουμε περισσότερο απ' όσο συνήθως αλλά νηστίσιμα. Κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής -πιο επίσημα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής- νηστεύουμε στα χαρτιά οι περισσότεροι (ή δε νηστεύουμε ούτε καν στα χαρτιά) και τρώμε κανονικά, όπως συνήθως.

Στα πιο εκκλησιαστικά το Τριώδιο είναι η εποχή που προβάλλονται αξίες άγνωστες και στους κληρικούς και τους λαϊκούς, όπως ταπείνωση, μετάνοια, αλληλεγγύη, αγάπη και άλλα παρόμοια. Ούτε εμείς που τα λέμε από άμβωνος τα κάνουμε(οι περισσότεροι έχουμε και μια κάποια αλλεργία στα παραπάνω) ούτε και ο κόσμος που τα ακούει ενδιαφέρεται γι' αυτά. Μάλλον ενδιαφέρεται ο κόσμος στο βαθμό που δεν αγγίζουν το ατομικό ή οικογενειακό του συμφέρον. Δηλαδή καθόλου.

Η θεολογική σημασία των πρώτων εβδομάδων του Τριωδίου

  Με την έναρξη του Τριωδίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία εισέρχεται σε μια περίοδο πνευματικής προετοιμασίας, η οποία προηγείται της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και κορυφώνεται με το Πάσχα. 

 Αυτή η περίοδος, που ξεκινά από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου και εκτείνεται μέχρι την Κυριακή της Τυρινής, δεν αποτελεί απλώς μια χρονική γέφυρα προς τη νηστεία, αλλά μια βαθιά θεολογική διαδρομή που καλεί τον πιστό σε αυτογνωσία, μετάνοια και επιστροφή προς τον Θεό. 

 Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, αυτές οι εβδομάδες λειτουργούν ως πνευματικός καθρέφτης, αποκαλύπτοντας τις αδυναμίες της ανθρώπινης φύσης και φωτίζοντας τον δρόμο προς την σωτηρία. Μέσα από τις ευαγγελικές περικοπές και τους ύμνους, η Εκκλησία διδάσκει ότι η αληθινή νηστεία δεν είναι εξωτερική τυπολατρία, αλλά εσωτερική μεταμόρφωση, εμπνευσμένη από την αγάπη και το έλεος του Θεού.

  Η πρώτη Κυριακή, του Τελώνου και του Φαρισαίου, θέτει τα θεμέλια αυτής της προετοιμασίας. Η παραβολή από το Ευαγγέλιο του Λουκά (18:10-14) αντιπαραβάλλει δύο μορφές: τον υπερήφανο Φαρισαίο, που καυχάται για την τήρηση των τύπων, και τον ταπεινό Τελώνη, που αναγνωρίζει την αμαρτωλότητά του και ζητά έλεος. Θεολογικά, αυτή η Κυριακή υπογραμμίζει την καταστροφική δύναμη της υπερηφάνειας, η οποία μετατρέπει την πίστη σε αυτοδικαίωση και απομακρύνει από την κοινωνία με τον Θεό.

 Η Εκκλησία, αποφεύγοντας οποιαδήποτε νηστεία αυτή την εβδομάδα, υπενθυμίζει ότι η αληθινή πνευματική ζωή βασίζεται στην ταπείνωση. Είναι μια πρόσκληση να αναγνωρίσουμε ότι η σωτηρία δεν προέρχεται από ανθρώπινα επιτεύγματα, αλλά από την ελεήμονα χάρη του Θεού, ο οποίος δικαιώνει τον ταπεινό και απορρίπτει τον αλαζόνα. Αυτή η αρχική εβδομάδα καλλιεργεί την αυτοεξέταση, προτρέποντας τον πιστό να αποβάλει κάθε μορφή πνευματικής αυταπάτης πριν εισέλθει στη νηστεία.

  Συνεχίζοντας, η Κυριακή του Ασώτου Υιού (Λουκ. 15:11-32) εμβαθύνει στο μυστήριο της μετάνοιας και της Πατρικής αγάπης.

Η αρχή του Τριωδίου δεν είναι άσκηση,αλλά στάση

πηγή

«Πατερούλη μου αρχίζει το Τριώδιο»

Μου είπε ένας γέροντας Ιερέας:
-Πατερούλη μου, αρχίζει το Τριώδιο. Τι μπορούμε να πούμε γι’ αυτή την περίοδο;
(Ο γέροντας είναι απλοϊκός δεν έχει σπουδάσει την θεολογία των Πανεπιστημίων αλλά την θεολογία της προσευχής όπως αναφέρει και ο ίδιος)

– Παιδί μου, το λέει η λέξη Τριώδιο… Δηλαδή εμείς οι αμαρτωλοί εάν έχουμε τρία πάθη να πολεμήσουμε να τα κάνουμε δύο… Αυτό είναι το Τριώδιο… Η πάταξη των παθών μας, η μείωση των αδυναμιών μας… Με λίγα λόγια να διώξουμε τα κουσούρια που έχουμε… Όλα δεν θα τα καταφέρουμε αλλά έστω και ένα να διώξουμε ο Θεός ευαρεστείται… Πρέπει να προσέξουμε όμως, μην κάτσουμε και τα κουκουλώσουμε όπως κάνουν οι γυναίκες όταν βάφονται ή και οι άνδρες που και αυτοί σήμερα καλλωπίζονται περισσότερο έχω την εντύπωση, δηλαδή επιφανειακά… 

Θέλει ξερίζωμα από την ρίζα το πάθος, πρέπει να σκάψεις βαθιά στην ψυχή ώστε να βρεις από πού ξεκινάει και έπειτα να το ξεριζώσεις ολάκερο.. Γι’ αυτό θέλει χρόνο, προσευχή, νηστεία, εξομολόγηση, μετάνοια και κουβέντα… Να κουβεντιάζουμε συνέχεια με Τον Θεό, με Τον Χριστό, την Παναγία μας και τους Αγίους μας… Να κουβεντιάζουμε με τον πνευματικό μας, με το κομποσχοίνι μας, να μην μένουμε μόνοι στον αγώνα μας… 

 Να ζητάμε εξ ύψους βοήθεια και επί γης συνεργασία….Να μην μένουμε στην επιφάνεια… βλέπεις τους αγρούς κάθε χρόνο τους οργώνουμε και ρίχνουμε φάρμακα για τα χόρτα δεν το κάνουμε μια φορά και τέλος…

ΤΑ ΔΥΟ ΒΗΜΑΤΑ(Τελώνου και Φαρισαίου)

Ἡ προφωνήσιμη ἑβδομάδα, ποὺ ἀναγγέλλει τὴν εἴσοδο στὸ Τριῴδιο καὶ τὴ Μεγάλη Σαρακοστή, ξεκίνησε. Μὲ τὴν Κυριακὴ τοῦ Τελώνου καὶ Φαρισαίου ποὺ ἔχουμε σήμερα (Κυριακὴ ΙΣΤ΄ Λουκᾶ), ἀρχίζει ὁ μεγάλος εὐλογημένος πασχάλιος λειτουργικὸς κύκλος, ποὺ θὰ φτάσει μέχρι τὴν Κυριακὴ τῶν Ἁγίων Πάντων.

Ἀλλὰ στὴν πραγματικότητα δὲν θὰ κλείσει οὔτε τότε, ἀφοῦ κάθε Κυριακή, ὅλο τὸ ἐκκλησιαστικὸ ἔτος, ὑμνοῦμε τὴν Ἀνάσταση καὶ τὸ Πάσχα. Ἀλλὰ καὶ κάθε Τετάρτη καὶ Παρασκευή, ὅλο τὸν χρόνο, ψάλλουμε τὰ ἅγια Πάθη καὶ τὴ Σταύρωση τοῦ Χριστοῦ, νηστεύοντας (καὶ μάλιστα αὐστηρά, κατὰ τὸν τύπο τῆς Σαρακοστῆς) γιὰ τὰ γεγονότα αὐτά.

Φέτος εἰδικότερα συμπίπτει νὰ ἀρχίζει ὁ πασχάλιος κύκλος ἀμέσως μὲ τὸ κλείσιμο τοῦ λειτουργικοῦ κύκλου τῶν Χριστουγέννων. Ἄν, κατὰ μία εὐρεία ἔννοια, θεωρηθεῖ ἡ Ὑπαπαντὴ ὡς ἡ τελευταία ἑορτὴ τοῦ κύκλου τῶν Χριστουγέννων, μὲ τὴν ἀπόδοσή της ἀκριβῶς (9 Φεβ.), κλείνει ὁ κύκλος αὐτὸς καὶ αὐθημερὸν ἀρχίζει ὁ πασχάλιος κύκλος (Τριῳδίου-Πεντηκοσταρίου).

Μὲ τὸ ἄνοιγμα λοιπὸν τοῦ Τριῳδίου καλούμαστε νὰ μετάσχουμε σὲ πορεία γιὰ πνευματικὲς ἀναβάσεις, σὲ ἀγώνα κατὰ τῶν παθῶν καὶ τῆς ἁμαρτίας, σὲ ἄσκηση σωματικὴ καὶ πνευματική, γιὰ νὰ γίνουμε ἕτοιμοι νὰ ὑποδεχθοῦμε τὸν Νυμφίο Χριστό. Καὶ σὰν στέρεο θεμέλιο καὶ πανίσχυρη βάση στὸν ἀγώνα αὐτὸν ὑποδεικνύει ὁ Κύριος τὴν ταπεινοφροσύνη. Χιλιοειπωμένο! θὰ ἔλεγε κανείς. Σίγουρα, μὰ ὄχι καὶ κατακτημένο ἀπὸ κανέναν μας οὐσιαστικά.

Ἀπό τήν στιγμὴ πού ἀρχίζει τό Τριώδιο, πρέπει νά ἀρχίζη κανείς νά ὁδεύη πρός τόν Γολγοθά

  «Ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ ἀρχίζει τὸ Τριώδιο, πρέπει νὰ ἀρχίζη κανεὶς νὰ ὁδεύη πρὸς τὸν Γολγοθά. Καί, ἂν ἀξιοποιήση πνευματικὰ αὐτὴν τὴν περίοδο, ὅταν πεθάνη, θὰ ὁδεύση ἡ ψυχή του πρὸς τὰ ἄνω, χωρὶς νὰ ἐμποδίζεται ἀπὸ «διόδια» καὶ τελώνια.

  Κάθε χρόνο ἔρχονται αὐτὲς οἱ ἅγιες ἡμέρες, ἀλλὰ καὶ κάθε χρόνο μᾶς φεύγει καὶ ἕνας χρόνος καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Τὸν ἀξιοποιήσαμε πνευματικὰ ἢ τὸν σπαταλήσαμε στὰ ὑλικά;»

(Ὁσίου Παϊσίου Ἁγιορείτου, Λόγοι Στ', Περὶ προσευχῆς, σελ. 198

Ταπείνωση ἡ «βενζίνη» που σέ ὁδηγεῖ στόν Θεό.

Γράφει ὁ Διονύσης Μακρῆς

Θεολόγος-Δημοσιογράφος

  Ἤμουν μὲ τὴν παπαδιά μου καὶ τὸ 2,5 ἐτῶν παιδί μας στὸ ἐργαστήρι τῆς κ. Ἄννας στὴν Καρδίτσα καὶ ἔκανα πρόβα ἕνα ζωστικό, ὅταν μπῆκε μέσα ἕνας ἄγνωστος σὲ μένα παπάς! «Χαῖρε παπά μου! Τὸ σπιτάκι σου βλέπω στὸν οὐρανὸ τὸ κτίζεις καλὰ καὶ ὄμορφα. Νὰ εἶσαι εὐλογημένος», μοῦ εἶπε. Εἶναι ἀλήθεια πὼς δὲν ἔδωσα καμιὰ σημασία στὰ λόγια του καὶ δὲν σᾶς κρύβω πὼς μέσα μου πέρασε ἡ σκέψη πὼς κάτι δὲν πάει καλὰ μ’ αὐτόν. Καθὼς τὸν κοιτοῦσα περίεργα ἐκεῖνος ὁ ἄγνωστος παπὰς πῆρε στὴν ἀγκαλιὰ τὸ γιό μου καὶ χωρὶς νὰ πεῖ τίποτε βγῆκε γρήγορα ἔξω ἀπὸ τὴν πόρτα. «Παπαδιὰ τρέξε πίσω του. Ποῦ τὸ πάει τὸ παιδὶ» φώναξα.

   Ἡ κ. Ἄννα τότε μὲ καθησύχασε λέγοντας πὼς πρόκειται γιὰ ἕνα ἅγιο παπὰ ἀπὸ τὰ Ἄγραφα. Ὡστόσο δὲν μὲ ἔπεισε ἀπόλυτα καὶ ἔγνεψα στὴν παπαδιὰ νὰ τὸν ἀκολουθήσει. Ὁ ἄγνωστος σὲ μένα παπὰς κατευθύνθηκε σὲ ἕνα κατάστημα μὲ παπούτσια, 500 μέτρα πιὸ κάτω ἀπὸ τὸ ἐργαστήριο τῆς κ. Ἄννας. Μπῆκε μέσα καὶ ἀγόρασε γιὰ τὸν μικρὸ ἕνα ζευγάρι παπούτσια, τὰ ὁποῖα εἴχαμε δεῖ τὸ προηγούμενο ἀπόγευμα μὲ τὴν παπαδιὰ καὶ εἴχαμε σκοπὸ μὲ τὴν πρώτη εὐκαιρία νὰ τὰ ἀγοράσουμε. Δὲν σᾶς κρύβω πὼς εἴχαμε κάποιες οἰκονομικὲς δυσκολίες ἐκεῖνο τὸ διάστημα. Ὁ ἄγνωστος παπὰς τῶν Ἀγράφων, ὄχι μόνο ἀγόρασε τὰ παπούτσια ποὺ ἐμεῖς σκεφτόμαστε νὰ ἀγοράσουμε στὸ μικρὸ ἀλλὰ τοῦ τὰ φόρεσε κιόλας. Ἡ παπαδιὰ τὸν πρόλαβε καθὼς ἐπέστρεφε ὁ παππούλης στὸ ἱεροραφεῖο καὶ ξαφνιάστηκε ὅταν εἶδε πὼς ὁ γιὸς της φοροῦσε τὰ παπούτσια ποὺ προγραμμάτιζαν νὰ τοῦ ἀγοράσουν.

Μ’ αὐτὸν τὸν θαυμαστὸ τρόπο γνώρισα τὸν γέροντα τῶν Ἀγράφων λίγο πρὶν τὴ δύση τοῦ προηγούμενου αἰώνα, τὸ ἔτος 1999! Σχεδὸν δὲν πρόλαβα νὰ τὸν εὐχαριστήσω γιατί πῆρε κάτι ποὺ τοῦ εἶχε ράψει ἡ κ. Ἄννα καὶ ἔφυγε βιαστικά. Ὡστόσο, τὸ πρῶτο ποὺ συγκράτησα ἀπὸ τὴν πρώτη συνάντηση μας ἦταν ἡ συμβουλὴ-προτροπὴ τοῦ γέροντα

 «Παπὰ Προκόπη νὰ μὴν ξεχνᾶς πὼς ἐμεῖς οἱ παπάδες προκόβουμε μόνο ὅταν πορευόμαστε μὲ συνοδοιπόρο τὴν ταπείνωση…».

  Ἔκτοτε ἀνέβηκα στὸ Βαλάρι στὸν ἅγιο αὐτὸν παππούλη, πολλὲς φορὲς ἄλλοτε μὲ παρέα κι ἄλλοτε μὲ τὴν παπαδιά μου. Ὁ π. Παναγιώτης σὲ κάθε ἐπίσκεψή μου φρόντιζε μὲ ἐπιμέλεια νὰ μὲ γεμίζει μὲ πνευματικὰ καλούδια. Μὲ τὴν ἁπλότητα ἑνὸς μικροῦ παιδιοῦ ξετύλιγε τὴν ὀρθόδοξη θεολογία καὶ χωρὶς νὰ τὸ καταλάβεις σὲ ἔκανε κοινωνὸ αὐτῆς. 

«Λίγο νὰ διαβάζεις τὸ ψαλτήριο, λίγο τὴν Ἁγία Γραφή, νὰ λειτουργεῖς τακτικά, νὰ μὴν λησμονεῖς νὰ ἐξομολογεῖσαι καὶ νὰ ἀκολουθεῖς τὶς νηστεῖες τότε ἀνοίγει ὁ οὐρανὸς καὶ γίνεσαι κοινωνὸς τῶν ἁγίων μας παπὰ Προκόπη» μοῦ ἔλεγε! 

  Ἐνθυμοῦμαι πὼς κάποτε μὲ πῆγε στὸ ἐκκλησάκι τοῦ Ἁγίου Χαραλάμπους, τὸ ὁποῖο ἀνέγειρε ὁ ἴδιος. Μοῦ εἶπε νὰ φορέσω τὸ πετραχήλι καὶ νὰ γονατίσω μπροστὰ ἀπὸ τὴν Ὡραία Πύλη καὶ νὰ προσευχηθῶ. Ἐκεῖνος κάθισε στὸ ψαλτήρι καὶ ἔκανε κομποσχοίνι. Ἔνοιωθα ἕνα περίεργο δέος. Εἶχα τὴν αἴσθηση ὅτι στὸ ναὸ δὲν ἤμασταν μόνοι. Προσευχήθηκα περίπου 10 λεπτά! Στὴ συνέχεια ὁ παππούλης μὲ κάλεσε κοντά του. Κάθισα δίπλα του σιωπηλός. Ἐκεῖνος τότε μοῦ εἶπε πολὺ προσωπικὰ πράγματα ἀπὸ τὴ ζωή μου! Ἀκόμη καὶ ἀπὸ τότε ποὺ ἤμουν μικρὸ παιδί. Ἀναφέρθηκε μάλιστα καὶ σὲ λογισμούς μου. Εἰλικρινὰ κάτι τέτοιο δὲν τὸ ἔχω ξαναζήσει. Πέραν τῶν συμβουλῶν του σὲ ἔκανε νὰ ἀγαπᾶς τὸν τριαδικὸ Θεό, νὰ νοιάζεσαι γιὰ τὰ τοῦβλα καὶ τὰ ὑλικὰ ποὺ ἔπρεπε μέσα ἀπὸ τὴν καθημερινότητά σου νὰ μαζεύεις, ὥστε νὰ κτίζεις τὸ σπιτάκι τῆς αἰωνιότητας στὸν οὐρανό.

 «Ὁ παπὰς εἶναι ἀνώτατος ὅλων καὶ προέδρων καὶ πρωθυπουργῶν καὶ ὑπουργῶν γιατί πιάνει μὲ τὰ χέρια του τὸ Σωτήρα Χριστό, ζεῖ καὶ βιώνει τὰ μυστήρια τοῦ Θεοῦ» μοῦ ὑπενθύμιζε μὲ κάθε εὐκαιρία.

Ἀπό τήν στιγμή πού ἀρχίζει τό Τριώδιο, πρέπει να ἀρχίζη κανείς να ὁδεύη πρός τόν Γολγοθά...

«Ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ ἀρχίζει τὸ Τριώδιο, πρέπει νὰ ἀρχίζη κανεὶς νὰ ὁδεύη πρὸς τὸν Γολγοθά. Καί, ἂν ἀξιοποιήση πνευματικὰ αὐτὴν τὴν περίοδο, ὅταν πεθάνη, θὰ ὁδεύση ἡ ψυχή του πρὸς τὰ ἄνω, χωρὶς νὰ ἐμποδίζεται ἀπὸ «διόδια» καὶ τελώνια.

  Κάθε χρόνο ἔρχονται αὐτὲς οἱ ἅγιες ἡμέρες, ἀλλὰ καὶ κάθε χρόνο μᾶς φεύγει καὶ ἕνας χρόνος καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Τὸν ἀξιοποιήσαμε πνευματικὰ ἢ τὸν σπαταλήσαμε στὰ ὑλικά;»

(Λόγοι Οσίου Παϊσίου, τόμος ς΄, Περί προσευχής, Εκδ. Ιερού Ησυχαστηρίου
"Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος", σελ.197-200)

πηγή

Η περίοδος του Τριωδίου είναι μία μικρογραφία της όλης πνευματικής ζωής του ανθρώπου.

Μητροπολίτου Λεμεσού κ. Αθανασίου

  Η περίοδος του Τριωδίου είναι μία μικρογραφία της όλης πνευματικής ζωής του ανθρώπου. Το να παρακολουθεί κανείς τα νοήματα των ύμνων των ημερών είναι αρκετό, για να δει την πορεία του αγώνα που ο άνθρωπος έχει να κάνει μπροστά του, αρχίζοντας από τη βάση της πνευματικής ζωής μέχρι το τέλος, που είναι ο αγιασμός και η θέωση του ανθρώπου. Είναι μία πολύ πλούσια πνευματική περίοδος το Τριώδιο, που λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών του κάθε ανθρώπου πλέον, ζώντας μέσα στις ποικίλες υποχρεώσεις που έχει ο καθένας δεν είναι εύκολο απόλυτα να παρακολουθεί κανείς όλες τις πνευματικές ευκαιρίες που μας δίνει η περίοδος αυτή.

 Η πορεία του Τριωδίου χωρίζεται σε τρεις περιόδους. Η μία πριν την έναρξη των νηστειών, η άλλη είναι η περίοδος των αγίων νηστειών και μετά η Μεγάλη Εβδομάδα των Αγίων Παθών του Κυρίου και της Αναστάσεως. Η περίοδος πριν τη νηστεία είναι μία προπαρασκευαστική περίοδος, η οποία μας δείχνει πώς μπορούμε ν’ αγωνιστούμε και ποιος είναι ο πραγματικός τρόπος που μπορεί ο άνθρωπος να μπει μέσα σ’ αυτόν τον πνευματικό αγώνα. Η βάση όλης της εν Χριστώ ζωής δεν είναι τίποτα άλλο παρά το φρόνημα της μετάνοιας. Η μετάνοια γεννάται από την ταπείνωση.

(...) Ο Θεός λοιπόν, ο οποίος έγινε αληθινός άνθρωπος και είναι ο σεσαρκωμένος Θεός Λόγος, αποτελεί το πρότυπο καθενός από εμάς αλλά και το κέντρο της αγάπης μας. Εμείς καλούμαστε να έχουμε μία προσωπική σχέση μαζί Του και σ’ αυτή την πορεία ξαναφτιάχνουμε τον συντετριμμένο εαυτό μας, που αυτό έχει οπωσδήποτε ένα αποτέλεσμα: Να φτιαχτεί ξανά η εικόνα του Θεού που έσπασε ο διάβολος μέσα από την πτώση. Μέσα στην Εκκλησία μ’ όλη αυτή τη θεραπευτική αγωγή πρέπει να δούμε το γεγονός της θεραπείας μας, που είναι συγκεκριμένο και έχει συγκεκριμένους καρπούς
Καλό κι ευλογημένο Τριώδιο

(.facebook- Ιερά Μητρόπολη Λεμεσού)

Του ιερού Τριωδίου η αρχή...

 Γιὰ μιὰ χρονιὰ ἀκόμα ἀξιωθήκαμε νὰ κρατήσουμε στὰ χέρια μας τὸ «Τριῳδιον τὸ Κατανυκτικόν», τὸ νέο βιβλίο δηλαδή, ποὺ θὰ προσθέσουμε στὸ ἱερό Ἀναλόγιο σιμὰ στὴν Παρακλητικὴ καὶ τὸ Μηναῖο. Βιβλίο, ποὺ θὰ τὸ σφαλίσουμε, πρῶτα ὁ Θεός, τὸ Μέγαλο Σάββατο... Μὲ λίγα λόγια εἶναι κι αὐτὸ μιὰ νοητὴ κλίμακα, ποὺ καλούμεθα ν᾿ ἀνεβοῦμε, δίχως κανένα δισταγμό, γιατὶ τὸ κάθε μας βήμα τὸ παρατηροῦν καὶ τὸ ὀχυρώνουν οἱ φύλακές μας ἄγγελοι, οἱ ἐφεστῶτες τῆς ἀθλίας μας ψυχῆς καὶ τῆς ταλαιπώρου μας ζωῆς. Καὶ τὸ πιό σίγουρο, κι ἀπλόχερο δώρο τοῦ Θεοῦ κατὰ τὴν ἀνάβαση αὐτή εἶναι, πὼς ὅσο προχωρᾶμε ἀνεβαίνοντας καὶ σιμώνουμε τὸν οὐρανό, τόσο καὶ πιὸ πολλὲς θεῖες ἀποκαλύψεις βιώνουμε. Χώρια ποὺ ἡ ψυχή μας εἰρηνεύει κι ἡ καρδιά μας πληροῦται ἀπὸ φῶς θείο, σταυροαναστάσιμο...

 Προετοιμαζόμαστε, λοιπόν, ἀπόψε γιὰ τὴ νέα μας πορεία, ποὺ ἀρχίζουμε. Ἐκείνη τοῦ εὐκατάνυκτου Τριῳδίου ἱερὴ διαδρομή. Ἔγκοπο, ναί, ὅμως τόσο εὐωδιαστὴ ἀπὸ τὰ μῦρα τῆς ἀσκήσεως καὶ τῆς προσευχῆς, ποὺ αὐτὴν τὴν χρονικὴ περίοδο γίνονται πιὸ συχνὲς καὶ φυσικὰ πιὸ ἔντονες. Ἀπὸ ἀπόψε, δίχως ἀναβολή, μὲ μόνη ἔγνοια, «Πρὸς ζῆλον ἔλθωμεν..., κατορθοῦντες τὸ πρᾷον, ταπεινώσει συζῶντες, ἐκ καρδίας στεναγμῷ, κλαυθμῷ τε καὶ προσευχῇ, ὅπως σχῶμεν ἐκ Θεοῦ συγχώρησιν». Ἀμήν, εὐλογημένο Τριώδιο, λοιπόν, μὲ σταυροαναστάσιμο, ἀλλὰ καὶ πασχάλιο προοπτική.

π. Κ.Ν. Καλλιανός

πηγή

...τριῴδιον δέ παρ᾽ ἀνθρώπων δέχου..

Περί τοῦ ἉγίουΤριωδίου

Ἰωάννου Μ. ΦΟΥΝΤΟΥΛΗ

«Ὁ δημιουργός τῶν ἄνω καί τῶν κάτω,τρισάγιον μέν ὕμνον ἐκ τῶν ἀγγέλων,
τριῴδιον δέ παρ᾽ ἀνθρώπων δέχου».

  Μέ τούς στίχους αὐτούς προοιμιάζονται τά συναξάρια τῆς περιόδου τοῦ Τριῳδίου. Ὁ οὐράνιος καί ὁ ἐπίγειος κόσμος, οἱ ἄγγελοι καί οἱ ἄνθρωποι, συνάπτονται σέ κοινή συμφωνία. Οἱ ἄγγελοι ψάλλουν στόν δημιουργό των, τόν «δημιουργό τῶν ἄνω», τόν τρισάγιο ὕμνο. Μαζί μέ αὐτούς ἑνώνονται καί οἱ φωνές τῶν ἀνθρώπων, πού ἔρχονται καί αὐτοί νά ψάλουν στόν δημιουργό των, τόν «δημιουργό τῶν κάτω», τριῳδίους ὕμνους. 
Ἀπό αὐτούς τούς τριωδίους ὕμνους, τά «τριῴδια», ἔλαβε τό ὄνομά της ἡ μεγάλη περίοδος τοῦ λειτουργικοῦ ἔτους, πού κινεῖται μαζί μέ τό Πάσχα καί τό περιβάλλει σάν προεόρτιος καί μεθέορτος περίοδος. Γιατί ὅλο αὐτό τό τμῆμα τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἔτους παλαιότερον ἐχαρακτηρίζετο μ᾽ αὐτό τό ὄνομα: «Τριῴδιον».

 Ἀνάλογα δέ μέ τόν ἰδιαίτερο χαρακτῆρα του τό διέκριναν σέ «Τριῴδιον κατανυκτικόν», ἀπ᾽ ἀρχῆς μέχρι τοῦ Πάσχα, καί «Τριῴδιον χαρμόσυνον», ἀπό τοῦ Πάσχα μέχρι τῆς Κυριακῆς τῶν ἁγίων Πάντων, πού κατακλείει τόν κύκλο τῶν κινητῶν ἑορτῶν. 
 Τριῴδιο δέ λέγεται ἀπό τήν ἀρχαιοπρεπῆ συνήθεια, πού διετηρεῖτο κατά τήν περίοδο αὐτή, νά μή ψάλλωνται καθημερινῶς κατά τήν ἀκολουθία τοῦ ὄρθρου καί οἱ ἐννέα ᾠδές τοῦ Ψαλτηρίου, καί ἑπομένως καί ὁλόκληροι ἐννεαῴδιοι Κανόνες, ἀλλά μόνο τρεῖς ᾠδές, ἡ η’ καί ἡ θ’ καί μία ἀπό τίς προηγούμενες κατά τήν σειρά τῶν ἡμερῶν. Αὐτός ὁ ἀρχαῖος τρόπος τῆς ψαλμῳδίας διετηρήθη ἐν μέρει μόνον μέχρι σήμερα, καί μάλιστα μόνον γιά τίς καθημερινές τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Γιά τίς ἄλλες ἡμέρες ἐπεκράτησε τό νεώτερο ἔθος, νά

Το φιλί του ψάλτη

Νώντα Σκοπετέα

 Κάθε σελίδα του και ένα δάκρυ …ένας γλυκός αναστεναγμός…μια θύμιση….Πενήντα ολάκερα χρόνια από νέος ,ανύπαντρος ακόμα ,ψάλτης στον Ταξιάρχη του όπως τον έλεγε με αγάπη . Τότε που στο χωριό υπήρχαν άλλες τέσσερις ενορίες …Η Παναγία στη Χώρα , Η Υπαπαντή στο Ξεχώρι κι ο Σωτήρας στα Πρίπιτσα … Δεν έλειψε ποτές του από Λειτουργία Κυριακή…

 Αποσπερού αρχίζει η γιορτή και ο ήχος της Βδομάδας ! συνήθιζε να λέει όποτε έπαιρνε την θέση του στο ψαλτήρι για τον εσπερινό του Σαββάτου . Και ξελειτούργησε ,χωρίς να προσμένει αντάλλαγμα , Παππούληδες που τον εκτίμησαν, τον πιστό και ταπεινό αυτόν διάκονο του αναλογίου …Και αυτός τους σεβάστηκε και δεν τους αρνήθηκε ποτέ.
Πάντα τους υπάκουγε και τις μικροπαραξενιές τους τις υπέμενε κρυφοχαμογελώντας αγαθά…Και όλους τους έκλαψε σαν μικρό παιδί όταν έφυγαν για τα άνω σκηνώματα …Στο ξόδι τους τον θυμούνται να ψέλνει χαρμόσυνα δακρυσμένος , κοιτάζοντας κάθε τόσο με αγάπη από το υπερυψωμένο του στασίδι τις ησύχιες γνώριμες μορφές τους που τόσο τις αγάπησε .

 Στις μεγάλες γιορτές πάντα ντυμένος με τα καλά του , της Λαμπρής τα ρούχα και από πάνω το πολυλιβανισμένο ρασάκι του , που του διάβασε ευχή ο Δέσποτας για να το φορεί και γι αυτό πάντα πριν το ντυθεί , συνήθιζε να το ασπάζεται σαν εικόνισμα με μια ευλάβεια απαράλλαχτη .
  Η φωνή του και αυτή ανέγγιχτη όπως τότε που ο δάσκαλός του ο Γεώργιος εκ Μάνης του μάθαινε τα πρώτα …πα βου γα στις πηγές της Βονάς , εκεί που ήχοι του Θεού αναμιγνύονταν με φωνές αγγελικές …
Γαλήνια πάντα αυτή η φωνή , να φανερώνει την συγκίνηση αυτού που σέβεται τις ιερές στιγμές ,τις ανεπανάληπτες …
Ιεροπρεπής και τώρα στα γεράματά που ψέλνει με την γνώριμη σε όλους φωνούλα του,«φιλοξενούμενος» πλέον σε Εκκλησιά διπλανού χωριού που έχει ακόμα Παπά…Πόσο ευτυχισμένος είναι όταν μια φορά τον μήνα ο Παπά-Γιάννης

Πώς τα κατάφερε ο επίβουλος Βελίαρ τις πιο συνταρακτικές για την ψυχή μας μέρες να τις διαστρεβλώσει έτσι;!

Αδελφοί μου συγχωρέστε με …( Νώντα Σκοπετέα )

   Πώς τα κατάφερε ο επίβουλος Βελίαρ και τις πιο συνταρακτικές για την ψυχή μας μέρες,μέρες που ο Ουρανός υπαγορεύει την άκρα κατάνυξη και την ιερή χαρμολύπη –απερινόητη και άφατη η γλυκύτητά της για τον έσω άνθρωπο- να τις διαστρεβλώσει έτσι ! 
 Με ένα παλαιόθεν εξυφασμένο σχέδιο ! Κατάφερε η διεστραμμένη,παρά την φύσιν επίνοια του πολεμήτορος, να γομώσει με σκοτάδι… εκτυφλωτικό τα αισθητήριά μας ! Μας μπέρδεψε ολοσχερώς , μας έβγαλε έπειτα σε απωλείας δρόμους,ξέφρενους πανηγυριστές με τα παιδιά μας στους ώμους …Γλέντι δίχως τελειωμό,με σφυρίχτρες,καραμούζες,ντεσιμπέλ,μασκαρέματα και …τις τσάντες κλειδωμένες στο σχολείο …

  Προβολή με μια επικάλυψη «πολιτισμού»…Πομπές , μύθοι, παρελάσεις , αναβιώσεις , καρναβαλιστές, άρματα, κουδουνοφόροι… Αναβιώνουμε σου λένε, την παράδοση των προγόνων μας ! 
Πόσο πίσω μπορείτε να φτάσετε κύριοι …αναβιωτές ; Εκεί που η παράδοση των προγόνων μας ξεκινά ίσως ; Μέσα στον Παράδεισο , την ώρα του Αδαμιαίου θρήνου , μπορείτε να ανατρέξετε ; Άλγος τω Αδάμ εχρημάτισεν η του ξύλου απόγευσις πάλαι εν Εδέμ …δια του όφεως εισήλθεν θάνατος …
Άλγος και θάνατος από τη μια …Από την άλλη τα ντεσιμπέλ της ψεύτικης χαράς …Κλαυθμός και οδυρμός,μα και ελπίδα για το «Δεύτε οι ευλογημένοι κληρονομήσατε» από τη μια …Χάχανα , γλέντια και μια θλιβερή παλινδρόμηση στην αντίπερα όχθη… 
Η Μάνα Ορθοδοξία,δεν χωράει στα σπλάχνα της το λίγο απ΄ όλα,το όλοι έτσι κάνουν,το νερωμένο κρασί …Το δολερό σχέδιο του πανούργου εγκαθίδρυσε τις δεύτερες απόκριες,να κορυφωθούν οι γιορτές ,να φτάσει το κέφι στα κόκκινα,να καούν τα κάρβουνα !

Τι κι αν οι σελίδες του Τριωδίου τούτες τις στιγμές,επιγράφονται με την λέξη

Καλή ανάβαση λοιπόν κι ας είναι για μια μέρα...

Άνοιξε το Τριώδιο

- βιβλίο είναι με ψαλμωδιές για το Θεό -

μα για πολλούς αλλοίμονο

μια ακόμα πόρτα κλείνει αυτοθέλητα,

η πόρτα της ανάβασης.

Τι να την κάνω τη ζωή,

και δυό και τρείς να μου χαρίσουν,

αν δε δοκιμάσω σε κάποια κορφή να ανεβώ

και από ‘κει να ετοιμαστώ για άλλη.

Τι να την κάνω τη ζωή αν δεν ξημερωθώ

για μια έστω φορά

σ’ ένα ψηλό βουνό χορταίνοντας το φως που με χτυπά στα μάτια

πίνοντας τη ζεστιά του ήλιου σε όλο μου το κορμί.

Και πρώτη πρώτη ζεστασιά

φως πρώτο μες στα μάτια

είναι το κρύψιμο του πετεινού του μύθου

κάτω από τόπο σκιερό

εν γνώσει ταπεινούμενος μετά από την ήττα.

«Ο δε ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» συμπληρώνει ο Κύριος.

Καλή ανάβαση λοιπόν κι ας είναι για μια μέρα

αλλιώς ειν’ άχρηστη η ζωή και ο καιρός χαμένος…

Ευάγγελος Θεοδώρου

πηγή

Στου Πεντηκοστού το Φως..!

 Νώντα Σκοπετέα 

 Σκοτεινή η Εκκλησιά …Όρθρος βαθύς ! Ο παπάς στα δεξιά,Άγγελος που εξιστορεί τα χαρμόσυνα μαντάτα.Νικήθηκε ο θάνατος !Του θρήνου ο καιρός έπαυσε! Η αρχαία κατάρα έχασε την ισχύ της !Μνήμα κενό η Άγια Τράπεζα.Στ' αριστερά ένα πασίχαρο παιδί,κρατά το καθαρό κεράκι, να λάμψουν μέσα τα σουδάρια !

Έντεκα αλήθειες διαδέχονται η μια την άλλη και μιλούν για Την Αλήθεια , στου Κυρίου την ημέρα την πάνσεπτη !

 Έντεκα Εωθινά εξιστορήματα,να ξημερώνουν πάντα την Ανάσταση! Την υμνούμε και την δοξάζουμε ! Μόνο αυτήν γνωρίζουμε και ονομάζουμε!Μόνο με αυτήν χαιρόμαστε!Αυτήν και θα την ασπαστούμε! 

 Βγαίνουν από τα σκοτεινά στασίδια οι φιγούρες των ταπεινών μαρτύρων , των ιλαρών βεβαιωτών! Σειρά σχηματίζουν όλοι να κατασπαστούν το Ιερό Ευαγγέλιο και το δεξί χέρι του Παπά,που το υψώνει μπροστά στην Άγια Πύλη. 

 Πρώτοι,θα το φιλήσουν οι ψαλτάδες.Λίγο πριν μόλις,κατέβηκαν απ'τα στασίδια τους με τα εγκόλπιά τους ανοιγμένα. Απήχημα του Δευτέρου ήχου και έπειτα,«Ελεήμον ελέησόν με ο Θεός!». Αρχίνησε ο 50ος ! Έτσι , αιώνες ολάκερους συνηθίζεται ! Η τάξις του Εωθινού Ευαγγελίου ! 

Κάθε στίχος αλλιώς τονισμένος Κάθε παύση ανάμεσα,αμέτρητοι καιροί μακροθυμίας ! 

Κάθε λέξη έχει το δικό της κράτημα,τα δικά της κρύφια να φανερώσει! 

Στο τέλος,το Πεντηκοστάριο,ο ύμνος που ακολουθεί τον ν΄ψαλμό και την επίκληση των πρεσβειών της Θεοτόκου και των Αγίων Αποστόλων .

 Όταν ανοίγει το Τριώδιο ,μόλις τελέψει ο ψαλμός ,ανοίγουν και οι πύλες της μετανοίας !Εκείνη την ώρα , λυτρωτικά αποκαλύπτονται τα πλήθη των πεπραγμένων δεινών , για κάθε ταλαίπωρο συναμαρτωλό τούτου του μάταιου κόσμου ! «Θαρρών προς το έλεος της ευσπλαχνίας Σου ως ο Δαυίδ βοώ Σοι : Ελέησόν με ο Θεός κατά το μέγα Σου έλεος !».

Ω,τούτοι οι στίχοι του 50ου! Σαν τους Αγίους του ιερού Συναξαριού, ποτέ δεν λείπουν από την Ζωή της μάνας Εκκλησίας!Δεν ορθρίζουν οι ψυχές δίχως αυτού! Το έλεος πάντα ανάμεσα στο Α και στο Ω Του ! Ποτέ ικεσία στα ψηλά χωρίς τον 50ο ! Με τον καιρό τον μαθαίνεις από στήθους ! Μα τι λόγια είναι αυτά Θεέ μου Πολυέλεε,που ξεστομίζω δίχως να νιώθω το βάρος τους …το βαθύ νόημά τους ; Τόση συμπυκνωμένη χάρη του Αγίου Πνεύματος, λέει ο Γέροντας.... ( σ.σ. Γ.Εφραίμ Δικαίος Ιεράς Βατοπαιδινής Κοινοβιακής Σκήτης Αποστόλου Ανδρέου και Μεγάλου Αντωνίου Αγίου Όρους/Ακολουθεί μικρό απομαγνητοφωνημένο απόσπασμα από ομιλία του στο αρχονταρίκι της Σκήτης )

«…Εκεί που ακούγεται το" πλυνείς με και υπέρ χιόνα λευκανθήσομαι" …Να ξέραμε τι μυστικό κρύβει τούτη ακριβώς η παράκληση . 

Να με πλύνεις Χριστέ μου και να γίνω πιο λευκός και από το χιόνι . Εμείς πλένουμε τον εαυτό μας με τον αγώνα μας ,με την νηστεία μας κλπ .

 Ο Χριστός μας, μας πλένει με τον δικό Του τρόπο και γινόμαστε πιο λευκοί και από το χιόνι. Η εμπειρία αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει λευκότερο εκ της χιόνος ! Θα μπορούσε λοιπόν ο Δαυίδ να γράψει : Πλυνείς με και ωσεί χιόνα λευκανθήσομαι , που είναι το πιο φυσιολογικό ! Δηλαδή θες περισσότερο από το άσπρο του χιονιού να λάμπεις;Μήπως είναι υπερβολή , μήπως και υπερηφάνεια ; Όχι ,είναι αληθινό! Γιατί εγώ δεν ξέρω λευκότερο της χιόνος επί της γης ! Οπότε είπαν οι πατέρες : Λευκότερο του χιονιού επί της γης ουδέν πλην …του Ακτίστου Φωτός ! Αυτό είναι ασυγκρίτως λευκότερο της χιόνος ! Σε βαθιά νερά ο Προφητάναξ ! Αλλά αυτήν την εμπειρία του , την γράφει με έναν κωδικό τρόπο ! Να την διαβάζει κανείς και να μην καταλαβαίνει εκ πρώτης ανάγνωσης το βαθύτερο τούτο νόημα ! 

Στα 12 τελευταία χρόνια της ζωής του,εντελώς αλλοιωμένος ο Δαυίδ έγραψε τους ψαλμούς του,έχυσε εν μετανοία ποταμούς δακρύων και έτσι αξιώθηκε αυτής της ύψιστης εμπειρίας ! Για αυτό ο Χριστός μας τον αντάμειψε κατά την καρδίαν του

Ο Χριστός και ο «μασκαράς» εαυτός μας

Σκέψεις στο άνοιγμα του Τριωδίου

Ανοίγει το Τριώδιο. Οι μάσκες του κόσμου θα βγουν απ’ τα πατάρια ή θ’ αγορασθούν από τα εποχιακά καταστήματα. Απ’ την άλλη, στην Εκκλησία δεν έχει μάσκες. Τα πάντα φωτεινά κι αγιασμένα, δε χρειάζεται τίποτε να κρυφτεί. Ο Χριστός μας διδάσκει ακριβώς το αντίθετο απ’ το φρόνημα του κόσμου. Πως να βγάζουμε δηλαδή τις μάσκες και να ‘μαστε αληθινοί.

Χωρίς Αλήθεια, δεν υπάρχει ελευθερία. Χωρίς Αλήθεια, βγαίνουν οι μάσκες απ’ το πατάρι.Κι οι μάσκες πάντα εκβιάζουν. 

Για να διατηρήσουμε τις μάσκες πρέπει να “παίξουμε θέατρο”. Να χάσουμε την Αλήθεια να υποκριθούμε. Χάνοντας όμως την Αλήθεια, χάνουμε και την ελευθερία.Άρα, όταν υποκρινόμαστε, γινόμαστε σκλάβοι της μάσκας που φοράμε.

Στην Εκκλησία όμως δεν υπάρχουν μάσκες γιατί μας ελευθέρωσε ο Χριστός χαρίζοντάς μας όχι μιαν αλήθειά αλλά Την Αλήθεια. Γι’ αυτό, ο μασκαράς κόσμος -με το κοσμικό φρόνημα-, τρέμει τον Χριστό γιατί ο Χριστός φωτίζει ό, τι κρύβουν οι μάσκες.
Ο Χριστός δείχνει πασιφανώς – Φῶς Χριστοῦ φαίνει πᾶσι – ότι ο κόσμος – ό, τι δηλαδή είναι μακριά απ’ τον Χριστό – έχει ημερομηνία λήξης, ότι ο κόσμος κάποτε θα πεθάνει. Αν κανείς λοιπόν θέλει να παραμένει στον κόσμο, τότε ο Χριστός δεν του κάνει, γιατί ο Χριστός δεν κάνει εκπτώσεις. Λέει πάντα το ναι, ναι και το όχι, όχι. Χριστός κι υποκρισία μαζί δε πάνε.

Ο Χριστός δε μας θέλει ψεύτες. Μας θέλει πάντοτε αληθινούς. Ο Χριστός είναι που μας κατεβάζει τη μάσκα της υποκρισίας: μιας υποκρισίας τόσο στον εαυτό μας, όσο και προς τους άλλους.
Αλήθεια, πόσες φορές ήταν εκείνες που παίξαμε θέατρο στον εαυτό μας;
Αλήθεια, πόσες ήταν οι φορές που υποκριθήκαμε μπροστά στους αδελφούς μας;

Τότε, κι εσύ κι εγώ αδελφέ, δε μιμούμαστε τον Χριστό, την ίδια την Αλήθεια. Είμαστε υποκριτές. Δε μπορούμε να διαλέγουμε πότε θα είμαστε χριστιανοί και πότε δε θα ‘μαστε. Ειδικότερα δε, όταν θέλουμε να πείσουμε τους άλλους για το πόσο “καλοί χριστιανοί” είμαστε… Η υποκρισία στη πίστη είναι απ’ τις βαρύτερες μάσκες του κοσμικού φρονήματος.

Πριν αρχίσει η Μεγάλη Τεσσαρακοστή, οι τέσσερις βδομάδες πριν την Καθαρά Δευτέρα, έρχονται να μας θυμίσουν ότι στη πνευματική ζωή δε χωρά καμιά υποκρισία. “Αφού, λοιπόν ζούμε με τη δύναμη του Πνεύματος, πρέπει ν’ ακολουθούμε το Πνεύμα” (Γαλ. 5, 25). Το πρώτο πράγμα που καλεί ο Χριστός να κάνουμε, είναι να πορευθούμε προς Αυτόν αληθινοί. Μονάχα αν δούμε τον εαυτό μας κατάματα, θα μπορέσουμε να μετανοήσουμε.

-Μετανοώ σημαίνει ξαναχτίζω γέφυρα προς τον Χριστό εκεί που η απομάκρυνσή μου απ’ Αυτόν μου στερούσε κάθε δρόμο επικοινωνίας.
-Μετανοώ σημαίνει ότι καταλαβαίνω ότι δε μπορώ να ζήσω χωρίς τον Χριστό.
-Μετανοώ σημαίνει ότι σ’ όλη μου τη ζωή αγωνίζομαι να ‘μαι με τον Χριστό ακριβώς γιατί ξέρω ότι χωρίς Αυτόν δε μπορώ να ζήσω.

Γι’ αυτό λένε οι Άγιοι Πατέρες ότι “χριστιανός χωρίς αγώνα είναι αδύνατο να υπάρξει”. Ας κάνουμε νέα αρχή: όχι για ν’ αλλάξουμε τρόπο σκέψης αλλά για να δώσουμε χώρο στον Χριστό να μεταμορφώσει όχι μόνο τη σκέψη μας αλλά τη ζωή μας ολόκληρη, εμάς τους ίδιους.

Το θέλημά Του να ‘ναι θέλημά μας. Η Αλήθεια Του να ‘ναι η Αλήθεια μας. Η Ζωή Του να ‘ναι η Ζωή μας. Αυτός Φως, Αυτός Οδός, Αυτός Ελευθερία.

Ιάσων Ιερομ.

πηγή

Ο Φαρισαίος,ο Τελώνης και η χαρά

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

  Μία περίοδος του εκκλησιαστικού έτους, όπως το Τριώδιο, στους καιρούς μας έχει πάψει να έχει για τους πολλούς το νόημα του παρελθόντος. Στην ανάγκη μας να ξεφύγουμε από τους ρυθμούς της καθημερινότητας, να χαρούμε και να διασκεδάσουμε απογυμνώσαμε το Τριώδιο από το εκκλησιαστικό του νόημα και επιστρέψαμε σε συνήθειες προχριστιανικές, όπως είναι οι μεταμφιέσεις, προκειμένου να αποκρύψουμε το αληθινό μας πρόσωπο ή να ξεφύγουμε από αυτό, να ονειρευτούμε το πώς θα θέλαμε να είμαστε, αλλά και να παραδοθούμε στο πνεύμα της φιληδονίας, χωρίς φραγμούς, χωρίς το εμπόδιο της ταυτότητάς μας, χωρίς τις σχέσεις που το υπόλοιπο διάστημα του χρόνου μας δεσμεύουν. 

 Έχοντας ταυτίσει την χριστιανική παράδοση με την εγκατάλειψη της χαράς και την υιοθέτηση της σοβαρότητας, της σκυθρωπότητας, της ενασχόλησης με την μεταθανάτια ζωή, μας φαίνεται πολύ δύσκολο να ακολουθούμε καθόλη τη διάρκεια του χρόνου αυτόν τον τρόπο σκέψης και ζωής. Η αναφορά μας στην παγανιστική φάση της ιστορίας μας, θεωρούμε ότι και δεν πειράζει και είναι λυτρωτική.

    Η Εκκλησία όμως, εισάγοντας στον λειτουργικό της χρόνο το Τριώδιο, την περίοδο δηλαδή στην οποία οι ύμνοι που ψάλλονται στις ακολουθίες της είναι συντομότεροι και πιο κατανυκτικοί, προκειμένου να δεσπόσει ο λόγος και ο προβληματισμός, δεν αρνείται την χαρά.

 Μας δείχνει όμως ότι αυτή πηγάζει από μία ουσιαστικότερη σχέση με τον Θεό και τον πλησίον. Από την αγάπη η οποία συγκαταβαίνει. Από την ταπείνωση, η οποία μας δείχνει ότι η επιστροφή στον Θεό και η συναίσθηση ότι μόνοι μας δεν μπορούμε δεν είναι υποτίμηση του εαυτού μας, αλλά επίγνωση των ορίων μας. Από την μετάνοια για τα λάθη μας, τα οποία γίνονται αδικίες εις βάρος των άλλων ανθρώπων και μας δίνουν την αίσθηση ότι εμείς είμαστε θεωμένοι. Από την νηστεία, η οποία μας βοηθά να αφήσουμε κατά μέρος την χαρά της τροφής, της ηδονής, της υπεροχής εις βάρος των άλλων και να υιοθετήσουμε έναν τρόπο ζωής στον οποίο η προσευχή και η ευσπλαχνία δεν θεωρούνται υποτιμημένες καταστάσεις αλλά αληθινή ευλογία. Έτσι βοηθιόμαστε στους σταυρούς της ζωής μας, για να συναναστηθούμε με τον Χριστό.

     Το Τριώδιο ξεκινά με την παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου. Ένα από τα κύρια στοιχεία της είναι ο τρόπος με τον οποίο τα δύο αυτά πρόσωπα βλέπουν την χαρά. 

«Μετανοίας ο καιρός και δεήσεως ώρα…»

  Ένας ύμνος των ημερών αυτών αρχίζει με τη φράση «Μετανοίας ο καιρός και δεήσεως ώρα…» και δίνει κατά κάποιο τρόπο το στίγμα της όλης περιόδου του Τριωδίου. Είναι καιρός μετανοίας και δεήσεως, προσευχής.
Και πράγματι· από τον Όρθρο, από το πρωί της πρώτης Κυριακής του Τριωδίου ακούμε να ψάλλεται στους Ναούς μας ο συγκινητικός εκείνος ύμνος «Της μετανοίας άνοιξόν μοι πύλας, Ζωοδότα…» και κατανύσσεται η καρδιά μας. Μας παρακινεί ο ύμνος να καταφεύγουμε εν μετανοία στη Χάρη του πολυελέου και ζωοδότου Θεού.

  Μας εγγίζει όλους ο ιερός αυτός ύμνος, καθώς τον ακούμε να ψάλλεται μελωδικά. Γιατί όλοι μας, μηδενός εξαιρουμένου, έχουμε ανάγκη μετανοίας. Μόνο ο Θεός είναι αναμάρτητος. «Ουδείς αναμάρτητος, ει μή σύ ο δυνάμενος· Σύ γάρ μόνος εκτός αμαρτίας υπάρχεις», ακούμε να λέει απευθυνόμενος προς τον Θεό στις Νεκρώσιμες Ακολουθίες ο Λειτουργός και συμφωνούμε όλοι μας. 

Ποιος μπορεί να καυχηθεί ότι έχει αγνή και καθαρή την καρδιά του από αμαρτίες; ρωτούσε ο θεόπνευστος Σοφός της Παλαιάς Διαθήκης. Ποιος έχει παρρησία, πρόσθετε, ότι είναι «καθαρός από αμαρτιών;» (Παροιμ. κ΄ 9).

  Όλοι μας, εφόσον είμαστε στα λογικά μας, αισθανόμαστε αμαρτωλοί και παραβάτες του θελήματος του Θεού. Και νιώθουμε την ανάγκη να Του το ομολογήσουμε, να αναγνωρίσουμε τα σφάλματά μας, να εξαγορευτούμε. Και όχι μόνο την ώρα την ιερή του Μυστηρίου της Εξομολογήσεως ενώπιον του αντιπροσώπου του Θεού, όπου κατά τακτά χρονικά διαστήματα εξαγορευόμαστε τα κρίματά μας, αλλά και κάθε μέρα στην προσευχή μας. Να προσευχόμαστε συντετριμμένοι για τα λάθη και τις αμαρτίες της κάθε ημέρας μας και να ζητούμε το έλεος του Κυρίου, όπως το έκανε ο τελώνης, τον οποίο βάζει ως πρότυπο συναισθήσεως της αμαρτωλότητος και μετανοίας στην αρχή του Τριωδίου η Εκκλησία μας.

  Και δεν είναι το μόνο παράδειγμα μετανοίας αυτό που μας προβάλλει τώρα στο Τριώδιο η Εκκλησία. Θα μας δείξει τον δρόμο της επιστροφής του ασώτου υιού, για να μας συγκινήσει με τη μετάνοιά του. Θα μας υποδείξει και τη μετάνοια της οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας που χάρη στη μετάνοιά της έγινε επίγειος άγγελος. Θα μας παρουσιάσει και τη μετάνοια της αμαρτωλής γυναίκας και του ληστού, που είναι συγκλονιστικά παραδείγματα μετανοίας.
Και όλα αυτά για να μας βοηθήσει να πάρουμε κι εμείς τον δρόμο της μετανοίας που οδηγεί στον ουρανό. Μετάνοια άλλωστε δεν είναι μία απλώς πράξη του παρελθόντος, πήγα μια φορά και εξομολογήθηκα, αλλά ένα διαρκές παρόν, ένας τρόπος ζωής, μία συνεχής αποστροφή της αμαρτίας.

  Και μαζί με τη μετάνοια και η προσευχή. «Καιρός δεήσεως», είπαμε, το Τριώδιο. Πυκνότερες τώρα οι ιερές Ακολουθίες της Εκκλησίας. Ακολουθίες «Χαιρετισμών», «Μεγάλου Αποδείπνου», Λειτουργίες Προηγιασμένων Θείων Δώρων, Κατανυκτικοί Εσπερινοί, που δεν τελούνται σε άλλες εποχές του έτους, μας βοηθούν να συνδεόμαστε συχνότερα με τον «Κύριον των Δυνάμεων». Να επικοινωνούμε με Εκείνον, που είναι «το φως» και «η ζωή» του κόσμου (Ιω. η΄ 12, ιδ΄ 6) και να ζωογονείται η ψυχή μας.

  Πόσο γλυκαίνεται αλήθεια η καρδιά μας με τις ιερές αυτές Ακολουθίες του Τριωδίου! Πόσο ενισχύεται η ύπαρξή μας στις ώρες αυτές της κοινής προσευχής, όταν συναγμένοι στους Ναούς μας οι πιστοί λατρεύουμε τον Κύριο και Θεό μας και νιώθουμε τη θεϊκή παρουσία του ανάμεσά μας! Και επηρεασμένοι από την πνευματική ατμόσφαιρα της κοινής προσευχής συνεχίζουμε κατόπιν και στο σπίτι, στην ησυχία του δωματίου μας την προσευχή, ανοίγοντας την καρδιά μας στον Κύριο για τα προσωπικά και οικογενειακά μας θέματα.

 Και ο μεν κόσμος, που αγνοεί το θέλημα του Θεού και δεν είχε ίσως τις ευκαιρίες που είχαμε εμείς να γνωρίσει τι σημαίνει προσευχή και σύνδεσμος με τον Κύριο, τρέχει τις ημέρες αυτές σε χορούς και ξεφαντώματα. Όσοι όμως με τη Χάρη του Θεού πιστεύουμε αληθινά σ’ Εκείνον, απολαμβάνουμε ουσιαστικά τις ημέρες αυτές του Τριωδίου. 

Με την προσευχή. Με τις λατρευτικές Συνάξεις της Εκκλησίας. Με την υπέρβαση των αδυναμιών και ελαττωμάτων μας διά της μετανοίας. Με τον καλό αγώνα να ευαρεστούμε στον Κύριο και Θεό μας σε κάθε εκδήλωση της ζωής μας. Με τη σκέψη στον ουρανό, στους Αγίους και στην Παναγία μας, που μας περιμένουν για να βρεθούμε μαζί τους στον Παράδεισο και να δοξολογούμε τρισευτυχισμένοι αιωνίως τον Τρισάγιο Θεό μας.

Περιοδικό “Ο Σωτήρ”

πηγή

Και πάλιν Τριώδιον και πάλιν ταπείνωση υψοποιός...

π.Παντελεήμων Κρούσκος

  Και πάλιν Τριώδιο και πάλι Τελώνης και Φαρισαίος και πάλι η ορθή προσευχή και η υψοποιός ταπείνωση. " Θέλω να σας μιλήσω για την ταπείνωση αδελφοί και φοβούμαι" , γράφει ο αββάς Ισαάκ "διότι θα μιλήσω για πράγμα σπουδαίο",πού φτάνει ως τον ουρανό και τον Θεό.Ταπείνωσις εστί "στολή της θεότητος", διότι την ταπείνωση ντύθηκε ο Λόγος του Θεού για να συναναστραφεί με τους ανθρώπους.

  Πώς να εισακουστούν και να εκτιμηθούν τα λόγια του αββά Ισαάκ σήμερα; Σήμερα η ταπείνωση θεωρείται ταπεινολογία, φαρισαισμός, αδυναμία, δειλία.Δεν διακρίνουμε την παρρησία από το θράσος, αλλά ούτε και τον εξευτελισμό και την ένοχη σιωπή από την αληθινη ταπείνωση. Η ταπείνωση στον άνθρωπο σε αντίθεση με τον ταπεινούντα εαυτόν εως γης Χριστόν, έχει και σχήμα και ενεργεια εσωτερικά κυρίως. Κοσμεί τον μέσα άνθρωπο. 

Η ταπεινοσχημια όμως δεν διαφέρει από αυτή την κομπαστική υπερηφάνεια που έκανε τον Φαρισαίο "άγιο" και δικαιούντα εαυτόν. Γι'αυτό και οι πραγματικά ταπεινοί είναι και δυσδιάκριτοι, αλλά και σε έναν κόσμο αυτοπροβολής και επιδεικτικής θρησκευτικότητας, καλά κρυμμένοι. 

Λέγεται για τους αγίους σαλούς, πώς επιδείκνυαν αχαρακτήριστες και σκανδαλώδεις συμπεριφορές για να κρύψουν την αγιότητα τους.Αυτή είναι η μεγαλειώδης ταπείνωση πού δεν χωρεί αμφισβήτηση παρά μόνο διακριτικώς θαυμασμό και σεβασμό.

 Φυσικά το μόνο μήνυμα της αυριανής Κυριακής δεν είναι μόνον η ταπείνωση ως αυτοσκοπός, αλλά και το ορθόν μέσον,η ευάρεστη στον Θεό προσευχή. Αν οι αρχαίοι προσέφεραν στον Θεό , θυσίες και ολοκαυτώματα, η δική μας λατρεία ορίζει μοναδική και ευάρεστη θυσία "καρδιά συντετριμμένη και τεταπεινωμενη". Η ορθόδοξη λατρεία είναι θέατρον και δράμα, αλλά και "ανάμνησις" ταπεινώσεως. Η Φάτνη, ο Γολγοθάς, ο Τάφος, η Ανάσταση,οι ζωντανές αποδείξεις της Αφάτου Κενώσεως είναι έμπροσθεν μας και μας διδάσκουν, μας μυούν στο μυστήριο και το ήθος της ταπείνωσης, με Μυσταγωγό αυτόν τον ίδιο τον Αμνό του Θεού, τον πράο και ταπεινό τη καρδιά και εαυτόν ταπεινώσαντα και κενώσαντα εως θανάτου Σταυρού.

  Μπαίνουμε και πάλι στο ευλογημένο Τριώδιο , πού αρχίζει από τον Ναό των Ιεροσολύμων, με την προσευχή των δύο μεγάλων αμαρτωλών και καταλήγει στον εσφραγισμένο λίθο του Παναγίου Τάφου, το Μεγάλο Σάββατο. Το στοιχημα λοιπόν είναι η νέκρωση της αμαρτίας για να δούμε την Ανάσταση, νέκρωση τελωνική και όχι εντύπωση φαρισαϊκή.

Θέλει γενναιότητα ψυχής για να μπούμε στο Τριώδιο.Γενναιότητα να απορρίψουμε όλα αυτά που αγαπάμε και συνηθίζουμε. Να βγούμε από τον εαυτό μας. Να μονωθούμε στην έρημο, ζώντας παράλληλα την κοινωνία των ανθρώπων.Η Εκκλησία μέσα στο Τριώδιο όρισε την πυκνή λειτουργική ζωή και προσευχή. Αυτά μας προσδιορίζουν και δίνουν χρώμα και κατεύθυνση στον αγώνα μας. Ας πάρουμε την γενναία απόφαση...

πηγή

ΤΡΙΩΔΙΟ Μιά φωνή ἐξόδου ἀπό τά ἀδιέξοδα.

ΤΡΙΩΔΙΟ

Μιά φωνή ἐξόδου ἀπό τά ἀδιέξοδα.

Ἕνα ἐγερτήριο σάλπισμα γιά ἀφύπνιση.

Μιά εὐκαιρία γιά πνευματική ζωή.

Ἕνα χαρούμενο καί ἐλπιδοφόρο μήνυμα γιά ἐγρήγορση καί πνευματική ἀνάταση.

Ἕνα κάλεσμα γιά ὁριστικό τερματισμό τῆς ἁμαρτωλῆς μας ζωῆς.

Μιά χαρούμενη νότα ἐν μέσῳ θλιβερῶν καί γοερῶν θρήνων.

Μιά φωτεινή πύλη πού μᾶς ἐξάγει ἀπό τόν λαβύρινθο τῆς ζωῆς.

Ἀρχιμ. π. Θεόφιλος Ζησόπουλος, ἱεροκήρυκας

πηγή