Άντον Τσέχωφ: «Είμαι Έλληνας»

Στις 29 Ιανουαρίου 1860, γεννήθηκε στην πόλη Ταγκανρόγκ της ρωσικής αυτοκρατορίας ο μεγαλύτερος συγγραφέας του 20ού αιώνα, Άντον Τσέχωφ.
«Στη Ρωσία δεν υπάρχει τίποτα, ενώ στην Ελλάδα υπάρχουν τα πάντα!» Αυτή η ατάκα ενός Έλληνα εμπόρου στο βοντβίλ «Γάμος» (1889) του Άντον Παβλόβιτς Τσέχοφ έγινε ίσως ο κύριος ελληνικός αφορισμός στη ρωσική γλώσσα.

Ο Τσέχωφ δεν βρέθηκε ποτέ στην Ελλάδα, αλλά συνδέθηκε με αυτή από τη γέννησή του, καθώς οι νονοί του ήταν Έλληνες: ο έμπορος Ντμίτρι Κιρίλοβιτς Σοφιανόπουλος και η σύζυγός του Ελιζαβέτα Εφίμοβνα.

Η ιστορία λέει ότι η Μεγάλη Αικατερίνη επέτρεψε σε όλους τους Έλληνες  να μεταναστεύσουν στο Ταγκανρόγκ, για την ενίσχυση της οικονομίας αυτής της πόλης-λιμάνι που ίδρυσε ο Έλληνας Ιωάννης Βαρβάκης από ένα παραθαλάσσιο χωριουδάκι. Αυτό έγινε μετά τον ρωσο-τουρκικό πόλεμο (1769). Έτσι, το Ταγκανρόγκ απέκτησε το σημαντικότερο εμπορικό λιμάνι στην Αζοφική θάλασσα για εμπόριο ξυλείας.

Μέχρι την επανάσταση του 1917, το 60% του πληθυσμού ήταν Έλληνες. Κατ' αρχάς, η πόλη έγινε σχεδόν ελληνική, μέχρι που ο Δούκας Ποτέμκιν ήθελε να μετονομάσει το Ταγκανρόγκ σε Σπάρτη. Η οικογένεια Τσέχοφ ζούσε ανάμεσα στους Έλληνες και οι γονείς του ονειρεύονταν ότι ο Άντον Πάβλοβιτς θα σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Οι Έλληνες ήταν οι πιο επιτυχημένοι επιχειρηματίες και έμποροι. Ο Έλληνας συμμαθητής του συγγραφέα, Πάβελ Φεντόροβιτς Ιορντάνοφ, έγινε κάποια στιγμή δήμαρχος του Ταγκανρόγκ.

Μια Μικρή Ιστορία από τα Αριστουργήματα της Ρωσικής Λογοτεχνίας του Άντον Τσέχωφ

Ένας ηλικιωμένος χωρικός μετέφερε την άρρωστη σύζυγό του στο πίσω κάθισμα της άμαξας, που την τραβούσε ένα αδύναμο άλογο, πηγαίνοντας την σε μια μακρινή πόλη για θεραπεία.

Στο μακρύ ταξίδι, ο άντρας άρχισε να μιλάει, εκμυστηρευόμενος σαν να μιλούσε στον εαυτό του, αλλά ταυτόχρονα παρηγορούσε την άρρωστη σύζυγό του. Ζούσε μαζί του για σαράντα χρόνια, υπομένοντας κακουχίες, μιζέρια και βάσανα - δουλεύοντας ακούραστα στα χωράφια και διαχειρίζοντας μόνη της όλα τα βάρη του σπιτιού.

Ένιωθε ότι ήταν σκληρός μαζί της όλα αυτά τα χρόνια. Συνειδητοποίησε ότι πρέπει να της φέρεται με καλοσύνη και τρυφερότητα, αφήνοντάς την να ακούσει γλυκά και ευγενικά λόγια.

Της είπε ότι την αδίκησε και ότι η ζωή της ήταν άδικη, γιατί ποτέ δεν βρήκε χρόνο στην καθημερινότητά του να της προσφέρει έναν ευγενικό, τρυφερό λόγο, ένα ζεστό χαμόγελο αγνό σαν το νερό ή μια στιγμή τρυφερότητας!

Οι καλλιεργημένοι άνθρωποι...

Οι καλλιεργημένοι άνθρωποι σέβονται την ανθρώπινη ατομικότητα
και γι' αυτό είναι πάντοτε ευγενικοί και συγκαταβατικοί.

Οι καλλιεργημένοι άνθρωποι δε λένε ψέματα.
Το ψέμα προσβάλλει εκείνους που το ακούνε,και ταπεινώνει στα μάτια τους
εκείνους που το λένε.

Οι καλλιεργημένοι άνθρωποι δεν είναι φλύαροι. Δεν είναι ματαιόδοξοι.
Δε ρίχνουν στάχτη στα μάτια. Δεν παίρνουν πόζα. Δεν αποζητούν τις φτηνές εντυπώσεις. Δεν πίνουν όπου βρεθούν. Δε λένε:''Εμένα κανείς δε με καταλαβαίνει.''

Οι καλλιεργημένοι άνθρωποι δε συμπονούν μόνο τους αδύναμους.
Πονάει η ψυχή τους και για εκείνο που δε φαίνεται με γυμνό μάτι.

Οι καλλιεργημένοι άνθρωποι δεν παίζουν με τις ευαίσθητες χορδές της ψυχής των άλλων.

Οι καλλιεργημένοι άνθρωποι καλλιεργούν μέσα τους την ομορφιά.

Άντον Τσέχωφ

.....το κήρυγμα της ανθρωπιάς.....

Ο Τσεχωφ διαβαζει τον ''Γλάρο'' στο θεατρο της Μοσχας. (Αριστερά του ο Στανισλάφσκι)

«Μόνο όταν διαβάσεις και ξαναδιαβάσεις ένα έργο του Τσέχωφ», γράφει ο Στανισλάφσκι, «μπορείς ν’ ανακαλύψεις τα βάθη που ήτανε κρυμμένα κάτω από τη φαινομενικά ασήμαντη επιφάνεια».

Ο Τσέχωφ, με το φανταστικό ρεαλισμό του, μεταλλάζει το μερικό σε καθολικό και το πραγματικό σε ιδεατό.
Μέσα στα έργα του διαφαίνεται μα και διακηρύσσεται η βαθιά πίστη του για το Αύριο, το όραμά του για τον Κόσμο που έρχεται, η απέραντη αισιοδοξία του.
Ο Τσέχωφ, γνήσιος καλλιτέχνης, δε βλέπει τη ζωή από ορισμένη γωνία προοπτικής, ανάμεσα από ορισμένο πρίσμα..
Παρουσιάζει τη ζωή όπως τη βλέπει με γυμνό αντικειμενικό μάτι, αποδείχνοντάς μας έτσι πως δεν του χρειάζεται διασκευή στην παρουσίασή της.

 «Κοιτάξετε, μας λέει, πόσο για το τίποτε υποφέρουμε και κάνουμε και τους συνανθρώπους μας να υποφέρουν. Με το χοντρό μας τρόπο, με την ψευτοφιλοτιμία μας, την αδιαφορία μας, την αμάθειά μας και τις γελοίες παρεξηγήσεις μας, επειδή όλοι μας δεν ξέρουμε να μεταχειριστούμε ο ένας τον άλλο. Πόσο διαφορετικά θα ήσαν όλα με λίγη περισσότερη καλοσύνη, λίγη καλύτερη κατανόηση, λίγη λιγότερη συμφεροντολογία, λίγη ανθρωπιά.

Αυτά γιατί ο Τσέχωφ ανήκει στην κατηγορία των αληθινών λογοτεχνών, που αποβλέπουν στο κήρυγμα της ανθρωπιάς. Κι όλα τα έργα του είναι τόσο αληθινά που λες και κατάφερε τη ζωή να μας μιλάει μόνη της..

πηγή

Διάλογος από το έργο του Α. Τσέχωφ - "Θείος Βάνιας".

Σόνια : Τι να κάνουμε, όμως, πρέπει να ζήσουμε!

Παύση.

Θείε Βάνια θα ζήσουμε θα περάσουμε μέρες και μέρες αμέτρητες, τη μια μετά την άλλη, μεγάλα, ατέλειωτα βράδια, θα υποφέρουμε καρτερικά τις δοκιμασίες που θα μας στείλει η μοίρα, θα δουλεύουμε για τους άλλους και τώρα και στα γεράματα μας χωρίς ανάσα, κι όταν έρθει η ώρα μας, θα πεθάνουμε αγόγγυστα, κι εκεί από τον τάφο, θα πούμε πως υποφέραμε, κλάψαμε, πικραθήκαμε, κι ο Θεός θα μας λυπηθεί, κι εμείς θείε, αγαπημένε μου θείε, θα δούμε μια ζωή ολοφώτεινη, υπέροχη, αρμονική, θα χαρούμε και τις σημερινές μας δυστυχίες θα τις δούμε τότε με συγκίνηση, με χαμόγελο – και θ’ αναπαυτούμε. Το πιστεύω, θείε το πιστεύω με θέρμη με πάθος...(Γονατίζει μπροστά του και ακουμπάει το κεφάλι της στα χέρια του, με κουρασμένη φωνή).Θ’ αναπαυτούμε!

Αυτός ο οντολογικό-υπαρξιακός νυγμός δεν βρίσκει έδαφος σήμερα. Σ’ ένα κόσμο που βιώνει εμπειρίες της πλήξης, που συλλέγει νεκρές διάρκειες, που οι συμπεριφορές καθορίζονται από τη συνήθεια. Σ’ ένα κόσμο που καταπιάνεται και μωραίνεται από τον μοδάτο εγκλεισμό των γκάτζετς, και ο λόγος, γίνεται ένα παραλήρημα από κλισέ που σκορπίζει ψιθύρους ρυπαρότητας, ο οντολογικό-υπαρξιακός νυγμός του Τσέχωφ καθίσταται εν δυνάμει επικίνδυνος.

Η κτισμένη επιβίωση μας με το φωτεινό σούπερ νόβα της υπερπραγματικότητας κάνει τον Τσέχωφ πλήξη και μαζί πυρίτιδα.

Γιατί αυτό που ζούμε σήμερα δεν είναι εμπειρία είναι κλεμμένη λαχτάρα πανικού, είναι πολλαπλές εκκρίσεις αδένων από χορογραφημένα ερεθίσματα.

Απεναντίας ο Τσέχωφ κάνει το προνομιούχο περιθώριο του πόνου διακήρυξη ανθρωπιάς.

Είναι σαν να μας λέει ότι, μαζί με το κομμάτι της μελιοριστικής πάχνης μας, είμαστε το άλλο μισό του μισοφέγγαρου που έρχεται από την υπαρξιακή αγωνία,

Κάνει τις κηλίδες αίματος καταρράκτη ύπαρξης. Γιατί η αγωνία της ύπαρξης δεν έρχεται, δεν φεύγει αλλάζει απλώς τη στάση μας και τα λάθη μας.

Αριστείδης Ακριβόπουλος

Θρασύτητα και απραξία των δυνατών,αμάθεια και αποκτήνωση των αδυνάτων(Άντον Τσέχοφ)

«[…]Σ' αυτήν εδώ τη ζωή θα παρατηρήσετε:
θρασύτητα και απραξία των δυνατών,αμάθεια και αποκτήνωση των αδυνάτων,τριγύρω ανυπόφορη φτώχεια, συνωστισμός, παρακμή,οινοποσία, υποκρισία, ψευτιές…
Όμως, σ' όλα τα σπίτια υπάρχει ησυχία, γαλήνη.Από τους πενήντα χιλιάδες που ζουν στην πόλη,ούτε ένας να ξεφωνίσει, να αγανακτήσει.

Βλέπουμε εκείνους που πηγαίνουν στην αγορά για προμήθειες,την ημέρα τρώνε,τη νύχτα κοιμούνται,λένε τις ανοησίες τους, παντρεύονται, γερνούν,κουβαλούν με μακαριότητα στο νεκροταφείο τους μακαρίτες τους, αλλά δεν βλέπουμε ούτε ακούμε εκείνους οι οποίοι υποφέρουν,κι αυτό, που είναι το φοβερό στη ζωή,
ξετυλίγεται κάπου στα παρασκήνια.
Όλα είναι ήρεμα, ήσυχα και η μόνη που διαμαρτύρεται είναι η άλαλη στατιστική:
τόσοι άνθρωποι τρελάθηκαν, τόσα κανάτια ποτού καταναλώθηκαν,τόσα παιδιά πέθαναν από ασιτία…

Κι αυτή η τάξη είναι φανερό ότι χρειάζεται.

Όλα είναι ήσυχα, ήρεμα και διαμαρτύρεται μόνο η βωβή στατιστική(Α. Π. Τσέχοφ)

  Κοιτάξτε αυτή τη ζωή: η αναίδεια και η σχόλη των δυνατών, η βαρβαρότητα και η κτηνωδία των αδύναμων, γύρω μας η απερίγραπτη φτώχεια, η στεναχώρια, ο εκφυλισμός, η μέθη, η υποκρισία, το ψέμα... 

 Στο μεταξύ, σε όλα τα σπίτια και τους δρόμους επικρατεί η σιωπή, η ηρεμία∙ από τις πενήντα χιλιάδες που ζουν στην πόλη, δεν υπάρχει ούτε ένας, ο οποίος θα φώναζε, να εξέφραζε φωναχτά τη δυσαρέσκειά του. 

 Βλέπουμε εκείνους που πηγαίνουν στην αγορά για τρόφιμα, το μεσημέρι τρώνε, το βράδυ κοιμούνται, οι οποίοι λένε διάφορες ανοησίες, παντρεύονται, προσπαθούν, κουβαλούν στο νεκροταφείο τους μακαρίτες τους, μα δεν βλέπουμε και δεν ακούμε εκείνους που υποφέρουν και το πιο τρομακτικό στη ζωή, συμβαίνει κάπου πίσω από τις κουρτίνες. 

 Όλα είναι ήσυχα, ήρεμα και διαμαρτύρεται μόνο η βωβή στατιστική: τόσοι τρελάθηκαν, τόσοι κουβάδες καταναλώθηκαν, τόσο παιδιά πέθαναν από υποσιτισμό. Και αυτή η τάξη, προφανώς χρειάζεται∙ προφανώς, ο ευτυχισμένος νιώθει καλά μόνο και μόνο γιατί οι δυστυχισμένοι κουβαλούν το βάρος τους σιωπηλά και χωρίς αυτή τη σιωπή, η ευτυχία θα ήταν αδύνατη. Αυτή είναι η γενική ύπνωση.

Α. Π. Τσέχοφ «Φραγκοστάφυλα»

πηγή