Άλλο ο Εξομολόγος και άλλο ο Πνευματικός Οδηγός

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σύγχυση μέσα στην εκκλησιαστική ζωή. Πολλοί θεωρούν ότι ο εξομολόγος είναι αυτομάτως και προσωπικός πνευματικός οδηγός για κάθε θέμα της ζωής τους. Άλλοι πάλι αναζητούν απεγνωσμένα έναν «διορατικό γέροντα», πιστεύοντας ότι χωρίς αυτόν δεν μπορούν να σωθούν. Η αλήθεια όμως είναι πιο απλή, πιο ισορροπημένη και, κυρίως, πιο ορθόδοξη.

Ποιος είναι ο εξομολόγος;
Εξομολόγος είναι ο Ορθόδοξος ιερέας που έχει λάβει από τον επίσκοπό του την ειδική ευλογία να τελεί το Μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως.
Δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος που ακούει αμαρτίες. Είναι λειτουργός του Μυστηρίου της συμφιλιώσεως με τον Θεό. Ο ίδιος ο Χριστός έδωσε αυτή την εξουσία στους Αποστόλους όταν είπε:
«Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τάς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς.» (Ιω. 20:22-23)
Κατά την εξομολόγηση ο ιερέας δεν ενεργεί με δική του δύναμη. Ενεργεί ως διάκονος της Εκκλησίας και μάρτυρας της μετανοίας του ανθρώπου. Η συγχώρηση δεν προέρχεται από τον ίδιο αλλά από τον Χριστό.Γι' αυτό και ο εξομολόγος είναι απαραίτητος. Δεν υπάρχει εξομολόγηση χωρίς ιερέα που έχει την κανονική άδεια της Εκκλησίας.

Ποιος είναι ο πνευματικός οδηγός;
Εδώ αρχίζει η σύγχυση.Πνευματικός οδηγός είναι εκείνος που βοηθά έναν άνθρωπο να προχωρήσει στον δρόμο του Θεού.
Αυτός μπορεί να είναι:ένας έμπειρος εξομολόγος,ένας χαρισματικός μοναχός,ένας επίσκοπος,ακόμη και ένας ενάρετος λαϊκός που έχει βαθιά γνώση της πνευματικής ζωής.

Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος γράφει ότι πρέπει να αναζητούμε οδηγό «που να έχει θεραπεύσει πρώτα τον εαυτό του».Δεν αρκεί δηλαδή κάποιος να έχει γνώσεις.
Χρειάζεται εμπειρία του Θεού.Μπορεί ένας λαϊκός να γίνει πνευματικός οδηγός;
Ναι.Όχι όμως εξομολόγος.Η Εκκλησία πάντοτε αναγνώριζε ότι ο Θεός χαρίζει σοφία και διάκριση ακόμη και σε λαϊκούς.

Υπάρχουν άγιοι που συμβουλεύονταν απλούς μοναχούς χωρίς ιερωσύνη.
Υπάρχουν ακόμη και σήμερα άνθρωποι γεμάτοι ταπείνωση που βοηθούν πολλούς με τον λόγο και το παράδειγμά τους.
Όμως υπάρχει ένα όριο.Ο λαϊκός μπορεί να συμβουλεύσει.
Δεν μπορεί να συγχωρήσει αμαρτίες.Δεν μπορεί να αντικαταστήσει το Μυστήριο.
Είναι όλοι οι εξομολόγοι μεγάλοι πνευματικοί;Όχι.
Και αυτό πρέπει να το πούμε με ειλικρίνεια.
Ένας ιερέας μπορεί να είναι άριστος λειτουργός του Μυστηρίου χωρίς να διαθέτει μεγάλα χαρίσματα καθοδηγήσεως.
Άλλος μπορεί να είναι εξαιρετικός κήρυκας.Άλλος καλός ποιμένας.Άλλος σπουδαίος εξομολόγος.Τα χαρίσματα διαφέρουν.
Όπως λέει ο Απόστολος Παύλος:
«Διαιρέσεις χαρισμάτων εισίν, το δε αυτό Πνεύμα.»
Και όλοι οι μεγάλοι πνευματικοί ήταν εξομολόγοι;Οι περισσότεροι ναι.
Αλλά όχι επειδή ήταν εξομολόγοι έγιναν άγιοι.Έγιναν άγιοι επειδή αγίασαν.Η αγιότητα δεν προέρχεται από το αξίωμα.Προέρχεται από τη χάρη του Θεού και τον προσωπικό αγώνα.

Τι είναι η διορατικότητα;
Εδώ γίνεται ίσως η μεγαλύτερη παρεξήγηση.
Πολλοί πιστεύουν ότι η διορατικότητα είναι το σημαντικότερο χάρισμα.Η Εκκλησία όμως ποτέ δεν το δίδαξε αυτό.Η διορατικότητα είναι ένα έκτακτο χάρισμα του Αγίου Πνεύματος.
Δεν δίνεται σε όλους.Δεν αποτελεί απόδειξη αγιότητας.Και πολλές φορές οι ίδιοι οι άγιοι έκρυβαν αυτά τα χαρίσματα.

Ο πνευματικός πατέρας είναι ίσως η πιο παρεξηγημένη και η πιο επικίνδυνη μορφή μέσα στην Εκκλησία

Ο πνευματικός πατέρας είναι ίσως η πιο παρεξηγημένη και η πιο επικίνδυνη μορφή μέσα στην Εκκλησία.
Επικίνδυνη όχι γιατί κατέχει εξουσία, αλλά γιατί αγγίζει το πιο εύθραυστο σημείο του ανθρώπου: την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να σωθεί μόνος του.
Από την έρημο των Πατέρων μέχρι τα σύγχρονα αστικά εξομολογητήρια, το μεγάλο δράμα της πνευματικής ζωής δεν ήταν ποτέ η αμαρτία.
Ήταν η αυτονομία του τραυματισμένου εγώ που αρνείται να φανερωθεί.
Ο άνθρωπος δέχεται να μιλήσει για τα πάντα: για τα οικονομικά του, για την υγεία του, για τις σχέσεις του, για τα πολιτικά του φρονήματα.
Εκείνο που δυσκολεύεται αφόρητα να αποκαλύψει είναι η μυστική του πληγή.
Και όμως, η Εκκλησία τολμά να ισχυρίζεται κάτι σχεδόν σκανδαλώδες: ότι η σωτηρία αρχίζει από τη στιγμή που κάποιος παύει να είναι ο μόνος ερμηνευτής του εαυτού του.
Γι’ αυτό η παράδοση επιμένει τόσο στον πνευματικό πατέρα. Όχι γιατί ο άνθρωπος χρειάζεται έναν επιτηρητή της συνείδησής του, αλλά γιατί χρειάζεται έναν μάρτυρα της αλήθειάς του.
Η πατερική εμπειρία δεν γνωρίζει τον πνευματικό ως φύλακα του ιερού.Τον γνωρίζει ως ιατρό.Και ο ιατρός δεν αγαπά την ασθένεια του ασθενούς ούτε κολακεύει τα συμπτώματά της.

Ο Μέγας Βασίλειος, ο άγιος Πορφύριος, ο άγιος Παΐσιος, όλοι επιμένουν στο ίδιο σημείο: ο πνευματικός που χαϊδεύει τα πάθη για να γίνει αρεστός είναι εξίσου επικίνδυνος με εκείνον που χρησιμοποιεί τους κανόνες σαν όπλα.
Ο ένας αποκοιμίζει τη συνείδηση. Ο άλλος τη συντρίβει.
Και στις δύο περιπτώσεις η ψυχή μένει αθεράπευτη.
Η αληθινή πατρότητα κινείται σε μια στενή και φοβερή οδό ανάμεσα στην αλήθεια και στην επιείκεια.
Δεν κρύβει την αστοχία, αλλά ούτε ταπεινώνει τον άνθρωπο μέσα στην αστοχία του.
Δεν μετατρέπει το επιτίμιο σε εκδίκηση ούτε τη συγχώρηση σε φθηνή επιβεβαίωση.
Γνωρίζει ότι ο Θεός δεν σώζει τον άνθρωπο ούτε με το μαστίγιο ούτε με την αδιαφορία, αλλά με την αλήθεια που προσφέρεται ως αγάπη.

Ο σύγχρονος άνθρωπος πιστεύει ότι η ελευθερία σημαίνει να μην λογοδοτεί σε κανέναν.
Η Εκκλησία τολμά να πει το αντίθετο: ότι η αληθινή ελευθερία αρχίζει όταν ο άνθρωπος βρίσκει ένα πρόσωπο μπροστά στο οποίο μπορεί να πάψει να υποκρίνεται.

Ο πνευματικός πατέρας δεν είναι ο άνθρωπος που ζητά να τον φοβούνται.
Είναι ο άνθρωπος μπροστά στον οποίο μπορείς επιτέλους να μην προσποιείσαι.
Να πεις τη ντροπή σου χωρίς να συντριβείς.
Να ομολογήσεις τον λογισμό σου χωρίς να εξευτελιστείς.
Να αφήσεις το σκοτάδι να βγει στο φως χωρίς να χάσεις την αξιοπρέπειά σου.

Αυτός είναι ο λόγος που οι Πατέρες θεωρούσαν τη φανέρωση των λογισμών γεγονός κοσμογονικό.
Γιατί το κακό αντλεί δύναμη από την κρυψώνα του.

Ποιος γιορτάζει του Αγίου Πνεύματος;

«Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς»
Κάθε χρόνο, τη Δευτέρα μετά την Πεντηκοστή, ρωτάμε: «Ποιος γιορτάζει σήμερα;» Το εορτολόγιο δίνει ονόματα Τριάδα, Τριάδης, Κορίνα. Σωστά. Αλλά η αλήθεια είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτό.

 Σήμερα γιορτάζουν δύο ομάδες που δεν αναφέρει κανένα εορτολόγιο και αξίζει να το ξέρουμε.
Πρώτον: Όλοι οι Βαπτισμένοι Χριστιανοί
Όταν βαπτιστήκαμε, ο ιερέας μάς έχρισε με το Άγιο Μύρο και είπε τρεις φορές: «Σφραγίς δωρεάς Πνεύματος Ἁγίου. Αμήν.» Αυτή η στιγμή δεν ήταν συμβολική. Ήταν η πιο πραγματική στιγμή της ζωής μας ο ίδιος ο Θεός, το Άγιο Πνεύμα, κατοίκησε μέσα μας.
Δεν το λαμβάνουν μόνο οι ιερείς. Δεν το λαμβάνουν μόνο οι «πολύ θρήσκοι». Κάθε βαπτισμένος χριστιανός άντρας, γυναίκα, παιδί είναι ναός του Αγίου Πνεύματος. Το λέει ξεκάθαρα ο Απόστολος Παύλος:
«Οὐκ οἴδατε ὅτι ναὸς Θεοῦ ἐστε καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν;»
Άρα η γιορτή του Αγίου Πνεύματος είναι, με μια βαθύτατη έννοια, η γιορτή όλων μας. Γιορτάζουμε το Πρόσωπο που κατοικεί μέσα μας από την ημέρα της βάπτισής μας. Το ξεχάσαμε; Σήμερα είναι η ευκαιρία να το θυμηθούμε.
Κάθε βαπτισμένος χριστιανός φέρει μέσα του το Άγιο Πνεύμα.
Η σημερινή γιορτή είναι και δική μας γιορτή.

Δεύτερον: Οι Πνευματικοί μας Πατέρες

Μπορεί ένας πνευματικός να καταργεί την ελευθερία σου;

 Υπάρχει μια πληγή που δεν συζητιέται αρκετά. Άνθρωποι που πλησίασαν την Εκκλησία με δίψα για Θεό και βρήκαν αντί για ελευθερία έναν άλλον δεσμό. Πνευματικοί που απαιτούν τυφλή υπακοή. Που αποφασίζουν για κάθε λεπτομέρεια της ζωής σου. Που καλλιεργούν φόβο, ενοχή, εξάρτηση. Που σε κάνουν να πιστεύεις ότι χωρίς αυτούς χάνεσαι.
Αυτό δεν είναι Ορθοδοξία. Είναι πνευματική τυραννία.

Ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο ελεύθερο. Δεν ζητά μηχανική υπακοή ζητά ελεύθερη αγάπη. «Όστις θέλει οπίσω μου ελθείν...» δεν λέει «θα σε αναγκάσω». Δεν βιάζει. Δεν εκβιάζει. Δεν καταργεί πρόσωπα. Αν ο ίδιος ο Θεός σέβεται την ελευθερία μας, πώς τολμά άνθρωπος να την καταπατά στο όνομά Του;

✔Ο Απόστολος Παύλος το είπε με χειρουργική ακρίβεια: «Ουχ ότι κυριεύομεν υμών της πίστεως, αλλά συνεργοί εσμεν της χαράς υμών» (Β΄ Κορ. 1,24). Δεν εξουσιάζουμε την πίστη σας συνεργαζόμαστε για τη χαρά σας. Αυτό είναι το μέτρο κάθε πνευματικής πατρότητας. Ό,τι ξεφεύγει από αυτό το μέτρο δεν είναι πνευματικότητα είναι εξουσιασμός.

✔Ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης το έλεγε με πόνο: «Ο πνευματικός δεν πρέπει να δένει τον άλλον επάνω του αλλά επάνω στον Χριστό. Μερικοί θέλουν απόλυτη υπακοή και κάνουν ζημιά στις ψυχές.»

✔Ο Άγιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης επανελάμβανε: «Ο Χριστός είναι ελευθερία» και αρνιόταν να δένει ανθρώπους επάνω του.

✔Ο Άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ διατύπωσε αυτό που όλοι νιώθουμε αλλά φοβόμαστε να πούμε: «Ο Θεός δεν βιάζει την ελευθερία του ανθρώπου· επομένως ούτε ο πνευματικός έχει δικαίωμα να την βιάζει.»

Πόσο λάθος να πιάνεις το τέλος καί να αφήνεις την αρχή!

Πόσο λάθος;Έρχονται καί πηγαίνουν οι άνθρωποι σε Γέροντες,Ιερείς και ρωτούν:
Πές μας Γέροντα γιατί επέτρεψε ο Θεός την Πανδημία;
Πές μας πάτερ τί θα έρθει στα επόμενα χρόνια;
Πές μας τί νομίζεις για εκείνον τον Γέροντα που ακούγεται ότι έχει χάρισμα;
Πές μας Γέροντα για το Ουκρανικό,τον Οικουμενισμό και την Παγκοσμιοποίηση τί βλέπεις;
Πές μας Γέροντα άν ξέρεις να πάμε σε κάποιον φωτισμένο για εξομολόγηση ή να του ζητήσουμε να μας γλιτώσει από μία αρρώστια.
Πές μας Γέροντα κάποιον που κάνει θαύματα διότι τα παιδιά μας έχουν άσχημη συμπεριφορά.

Ούτε ένας δεν ρωτάει Γέροντα μίλησε μας για το ποιός είναι ο Θεός,τί σημασία έχει για εμάς,
πώς με ωφελεί ο εκκλησιασμός,

«Η σχέση μας με τον πνευματικό και το μυστήριο της εξομολογήσεως».(Ομιλία)

Ομιλία που πραγματοποιήθηκε στις 20 Απριλίου 2026 από τον π. Σπυρίδωνα Σκουτή στον Ιερό Προσκυνηματικό Ναό Ευαγγελιστού Λουκά στη Θήβα και θέμα «Η σχέση μας με τον πνευματικό και το μυστήριο της εξομολογήσεως». 

Διακονώντας Μυστήριο

Ένας ενάρετος κληρικός εκοιμήθη πρόσφατα και με αγαθή διάθεση δημοσιεύθηκαν κείμενα με θαυμαστά περιστατικά, όπως ότι κάποιοι είδαν φως όταν προσευχόταν, είδαν θαυμαστά σημεία, ότι «κάτι» υπερκόσμιο συνέβη γύρω από την παρουσία του. Δεν τα απορρίπτω. Ούτε θέλω να απομειώσω ό,τι ο Θεός μπορεί να παραχωρεί ως παρηγοριά.

Κι όμως, μέσα μου μένει μια σκέψη που δεν με αφήνει ήσυχο: μήπως συχνά καταντάμε να μοιάζουμε με τους ανθρώπους της εποχής του Χριστού, που ζητούσαν «σημεῖον ἰδεῖν»; Μήπως αγαπάμε πιο πολύ το θέαμα από την ουσία; Μήπως διψάμε για το έκτακτο, και περνάμε βιαστικά μπροστά από το καθημερινό θαύμα της θυσιαστικής διακονίας;

Διότι, αν θέλω να είμαι ειλικρινής, το πιο μεγάλο «σημείο» στη ζωή αυτού του κληρικού δεν ήταν κάτι που έλαμψε για λίγο μπροστά στα μάτια κάποιων. Ήταν κάτι που κράτησε δεκαετίες. Ήταν η σταθερή διακονία του ως εφημερίου, σε μια ενορία, με ανθρώπους, με δυσκολίες, με καθημερινή εκνευριστική ρουτίνα, με φθορά. Ήταν η αφιέρωση στην εξομολόγηση και την πνευματική καθοδήγηση—μια εργασία που την θεωρούμε δεδομένη, αλλά στην πραγματικότητα απαιτεί καρδιά που «καίγεται» για την διακονία του Σώματος του Χριστού.

Πόσο εύκολα το λέμε: «πήγα να εξομολογηθώ». Κι όμως, από την άλλη πλευρά υπάρχει ένας άνθρωπος που κάθεται. Ώρες. Μέρες. Χρόνια. Ακούει αμαρτίες, λογισμούς, ερωτήσεις, μπερδέματα, φόβους, δικαιολογίες, μεταμέλειες, δάκρυα, πείσματα, σιωπές. Βλέπει πρόσωπα διαφορετικά, χαρακτήρες αντίθετους, διαθέσεις που αλλάζουν. Κι όσο περνά η ώρα, το σώμα πονά. Το κεφάλι βαραίνει. Η φωνή κουράζεται. Το πνεύμα στεγνώνει. Κάποια στιγμή, ανθρώπινα, θα ήθελες να σηκωθείς—να τελειώνει το μαρτύριο.

Αλλά δεν σηκώνεσαι. Γιατί εκείνη την ώρα δεν «κάνεις μια συζήτηση» ή «ψυχανάλυση». Διακονείς Μυστήριο. Κρατάς μια πόρτα ανοιχτή για να περάσει ένας αδελφός σου από το σκοτάδι στο φως της μετανοίας. Και αυτό θέλει θυσιαστική διάθεση. Θέλει να μη δυσφορήσεις. Θέλει να μην αφήσεις την κόπωση να γίνει σκληρότητα.

Σήμερα το πιο απαραίτητο, είναι να βρούν οι άνθρωποι έναν πνευματικό...

 

 Όποιος δεν έχει πνευματικό, για να τον συμβουλεύεται στην πνευματική του πορεία, μπερδεύεται, κουράζεται, καθυστερεί και δύσκολα θα φθάσει στον προορισμό του.

Αν δίνει μόνος του λύση στα προβλήματα του, όσο σοφός και αν είναι, επειδή κινείται με αυτοπεποίθηση και υπερηφάνεια, μένει σκοτισμένος.
Ενώ, όποιος ταπεινώνεται και πηγαίνει με εμπιστοσύνη και αυταπάρνηση στον πνευματικό και ζητά την γνώμη του, βοηθιέται και του δίνει την σωστή απάντηση.

Σήμερα το πιο απαραίτητο, είναι να βρούν οι άνθρωποι έναν πνευματικό, να εξομολογούνται, να του έχουν εμπιστοσύνη και να τον συμβουλεύονται.

Αν έχουν πνευματικό και βάλουν ένα πρόγραμμα με προσευχή και λίγη μελέτη, εκκλησιάζονται, κοινωνούν, τότε δεν έχουν τίποτε να φοβηθούν σ’ αυτήν την ζωή.

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

Η πνευματική πατρότητα είναι μια συνοδοιπορία και εν Χριστώ παιδαγωγία για τη σωτηρία του ανθρώπου.

 Πολλές φορές οι άνθρωποι προσέρχονται στο μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως όχι για να έρθουν σε κοινωνία με τον Θεό ώστε να βαδίσουν για την όντως ζωή αλλά για να μεταθέσουν τα διλλήματα , τα προβλήματα και τις ευθύνες τους ώστε με αυτόν τον τρόπο να απαλλαγούν από το κόστος των επιλογών τους.

 Στην Ιερά Εξομολόγηση πηγαίνουμε όχι για να πετάξουμε τον Σταυρό μας σε άλλους, ούτε φυσικά για να σταυρώσουμε άλλους. Προσερχόμαστε στο Μυστήριο με αίσθηση ευθύνης των πράξεων και των επιλογών μας ώστε να τα αφήσουμε στην αγκαλιά του Κυρίου και ο πνευματικός πατήρ να γίνει ο συνοδοιπόρος μας σε αυτή την σχέση με τον Θεό στον δρόμο της σωτηρίας. Πάμε να σηκώσουμε τον Σταυρό μας διότι γνωρίζουμε ότι η ζωή αυτή θα είναι γεμάτη θλίψεις και δυσκολίες «Εν τῷ κόσμῳ θλῖψιν ἕξετε· ἀλλὰ θαρσεῖτε, ἐγώ νενίκηκα τόν κόσμον. (Ιω. 16,33)» αλλά με τη βοήθεια του Θεού δεν έχει σημασία αν θα τις ξεπεράσουμε ή όχι, αλλά αν θα τις μεταμορφώσουμε προς πνευματικό σωτηριολογικό όφελος.

Θα φέρουμε το παράδειγμα με τον λαβύρινθο για να το καταλάβουμε καλύτερα.
Ας υποθέσουμε ότι ο άνθρωπος βρίσκεται σε έναν λαβύρινθο , όπου ο λαβύρινθος είναι τα προβλήματα και τα πάθη που τον βασανίζουν. Δεν γνωρίζει ο άνθρωπος τη διαδρομή για την ελευθερία, θέλει να βγει, αλλά αδυνατεί. Ο πνευματικός που είναι έξω από τον λαβύρινθο «βλέπει» την έξοδο ως διακριτικός παρατηρητής. Κάνει την συγκατάβαση να μπει μέσα στον λαβύρινθο, δηλαδή στο πρόβλημα του ανθρώπου και τον συναντάει μέσα στη δική του ασθενική κατάσταση.
Ο πνευματικός θα του δείξει τον δρόμο για την έξοδο, ο οποίος δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Θα σταθεί δίπλα στον άνθρωπο και φυσικά τον δρόμο θα τον περπατήσει ο ίδιος ο άνθρωπος με αίσθημα ευθύνης μέσα από τη συνειδητή ελεύθερη επιλογή του.

 Ο πνευματικός πατήρ θα σταθεί δίπλα στον ασθενή αδερφό. Ούτε μπροστά του, ούτε πίσω του αλλά δίπλα του ως συνοδοιπόρος , ως διάκονος και αδερφός. 

Γέροντα, είναι δυνατόν κανείς συνειδητά να κρύβη μια πτώση του από τον πνευματικό του;

– Γέροντα, είναι δυνατόν κανείς συνειδητά να κρύβη μια πτώση του από τον πνευματικό του;

– Ναι, αλλά, και αν ξέρη ο πνευματικός την πτώση του ή κάτι καταλαβαίνη, δεν συμφέρει, ούτε θα τον ωφελήση, να του το πη. Πολλές φορές βλέπω στον αγώνα του αλλού κάτι, καταλαβαίνω ή ξέρω τι έχει κάνει, όμως, από σεβασμό, δεν του λέω τίποτε, αν δεν μου το πη ο ίδιος.

Το θεωρώ εκβιασμό, ατιμία, να του το πω, την στιγμή που εκείνος δεν θέλει μόνος του να το φανερώση. Είναι λεπτό το θέμα, γιατί θα τον ρεζιλέψης. Πώς να βιάσης τον άλλον; Υπάρχει ελευθερία. Εκτός αν δω ότι κινδυνεύει και δεν πρόκειται να βοηθηθή από αλλού ή ότι έχει άγνοια και θα σπάση τα μούτρα του, θα καταστραφή, τότε θα κοιτάξω με τρόπο να του πω κάτι.

Είναι καλύτερα να δίνης στον άλλον να καταλαβαίνη πού φταίει, εφόσον το ζητήση και να χτυπά μόνος του τον παλαιό του άνθρωπο, γιατί έτσι πονά λιγώτερο.

«Πώς μπορώ να βρω τον καλύτερο πνευματικό;»

π. Κων. Στρατηγόπουλος

 «Πώς μπορώ να βρω τον καλύτερο πνευματικό;»
Η απάντηση είναι η εξής: αν έχεις μάτια να δεις τον καλύτερο πνευματικό και ψάχνεις,
σημαίνει πως είσαι διορατικός και πώς έγινες διορατικός χωρίς πνευματικό;
Είναι σχήμα οξύμωρο. Δεν μπορείς να ξέρεις, το ξαναλέω. «Θέλω να βρω τον καλύτερο και ψάχνω να δω ποιος είναι ο καλύτερος».
Δηλαδή έχεις διάκριση; Και πού την απέκτησες; Και αφού δεν είχες, με ποιον πνευματικό την απέκτησες; Άρα την απέκτησες δαιμονιωδώς. Άρα με ποια μάτια ψάχνεις να βρεις καλό πνευματικό; Άρα υποτάσσεσαι στην Εκκλησία. Βλέπετε, η σοφία της Εκκλησίας κι η ανοησία η δική μας να λέμε... Και πώς θα κρίνεις τον καλύτερο; Και πόσα άλλα τέτοια πράγματα...
Σχήμα οξύμωρον και μόνο που λες«πάω στον καλύτερο». Ήδη λες ότι εσύ είσαι σπουδαίος και ξέρεις ποιο είναι το καλύτερο. Και ξαναρωτώ: Πώς το απέκτησες, με ποια προσόντα;

Από το βιβλίο ''Η ΟΣΙΑ ΜΑΡΙΑ Η ΑΙΓΥΠΤΙΑ''(απομαγνητοφωνημένη ομιλία του πατρός Κωνσταντίνου που εκφωνήθηκε τον Απρίλιο του 1994)

«Πρός τόν ἱερέα συμπεριφέρονται οἱ ἄνθρωποι, ὡς καί πρός τόν Θεόν(Αγ.Σωφρόνιος)

  Πολλές φορές, δυστυχῶς, τά πνευματικά παιδιά μέ μεγάλη εὐκολία ἐγκαταλείπουν τόν Πνευματικό τους Πατέρα. 

  «Πρὸς τὸν ἱερέα», παρατηρεῖ ὁ π. Σωφρόνιος, ''συμπεριφέρονται οἱ ἄνθρωποι, ὡς καὶ πρὸς τὸν Θεόν: Ἀπορρίπτουν αὐτὸν μετὰ φοβερᾶς εὐκολίας ὡς τι τὸ ἄχρηστον, μετὰ τῆς βεβαιότητος ὅτι εὐθὺς ὡς θὰ ἔχουν τὴν ἀνάγκην αὐτοῦ, θὰ καλέσουν αὐτὸν καὶ οὗτος δὲν θὰ ἀρνηθῇ νὰ ἔλθῃ.''

  Ὅταν, μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ, βροῦμε τόν καλό Πνευματικό ἄς μήν τόν ἀλλάξουμε, ὅσο αὐτός βρίσκεται στή ζωή αὐτή. Ποτέ δέν ὠφελοῦνται ἐκεῖνοι πού γυρίζουν ἀπό Πνευματικό σέ Πνευματικό. Εἴτε ἀπό ἄγνοια τό κάνουν, εἴτε ἀπό ἐγωισμό. Μόνο ὅταν ἕνας Πνευματικός μᾶς παρακολουθεῖ συστηματικά, μᾶς γνωρίζει καλά, ὁπότε καί μπορεῖ νά μᾶς βοηθήσει οὐσιαστικά στόν ἀγῶνα γιά τήν κάθαρση καί στήν πορεία πρός τή σωτηρία. Οὔτε βέβαια εἶναι σωστή ἡ πρακτική νά ἔχουμε δύο Πνευματικούς καί νά λέμε κάποια ἁμαρτήματα στόν ἕνα καί κάποια στόν ἄλλο.

~ Ἀρχιμ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Περί προσευχῆς, Β’ περί τοῦ ἔργου τοῦ πνευματικοῦ πατρός Ἱερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, Ἔσσεξ Ἀγγλίας, 1993, σελ. 215

πηγή

Ο εχέφρων υποτακτικός ή εξομολογούμενος ιδού πώς συμπεριφέρεται προς τον πνευματικόν.

Αγίος Σιλουανός ο Αθωνίτης

  Μάταια σκέπτονταί κάποιοι ότι «και ο πνευματικός είναι ατελής άνθρωπος», ότι «είναι ανάγκη να εξηγείς λεπτομερώς εις αυτόν την υπόθεσιν, ειδ’ άλλως δεν θα εννοήση», ότι «και αυτός δύναται ευκόλως να περιπέση σε σφάλμα και για αυτό πρέπει να διορθώσης αυτόν». Εκείνος ο οποίος διαφωνεί μετά του πνευματικού και διορθώνει αυτόν, θέτει εαυτόν υψηλότερον του τελευταίου και παύει πλέον να είναι μαθητής.

 Διότι αν και ουδείς είναι τέλειος και δεν υπάρχη άνθρωπος ο οποίος θα ετόλμα να διδάξη ως ο «εξουσίαν έχων» Χριστός, καθ’ ό το κήρυγμα «ουκ έστι κατά άνθρωπον, ουδέ … παρά ανθρώπου» (Γαλ. α’ 11‐12), όμως και εν τοις «οστρακίνοις σκεύεσι» φυλάττεται ο ατίμητος θησαυρός των δωρεών του Αγίου Πνεύματος. Όχι μόνον ατίμητος, αλλά και ως εκ του χαρακτήρος αυτού κεκρυμμένος. Μόνον ο πορευόμενος την οδόν της αψευδούς και πλήρους υπακοής εισέρχεται σε αυτό το μυστικό θησαυροφυλάκιο.

Ο εχέφρων υποτακτικός ή εξομολογούμενος ιδού πώς συμπεριφέρεται προς τον πνευματικόν.
Εκθέτει εν ολίγοις το πλέον ουσιώδες περί του λογισμού ή της καταστάσεως αυτού και κατόπιν αφήνει τον πνευματικό ελεύθερο. Ο πνευματικός, προσευχόμενος από της πρώτης στιγμής της συναντήσεως, αναμένει φωτισμόν εκ του Θεού, και εάν αισθάνηται εν τη ψυχή αυτού «πληροφορίαν», τότε δίδει την απάντησι, την οποία και δέχονται ως τελικήν.

Νά γίνεις ἕνα μέ τόν Πνευματικό ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι.

Ἐρ. : Ἄν κάποιος ἔχει βρεῖ Πνευματικό ἀλλά ὑπάρχει ἀπόσταση, θά πρέπει νά ἀναζητήσει κάποιον ἄλλον;
Ιερομόναχος Σάββας Αγιορείτης Ἀπ. : Βέβαια, ὁπωσδήποτε. Ὅπως, ὅταν πάθεις ἕνα ἀτύχημα, δέν μπορεῖ ὁ γιατρός σου νά εἶναι στήν Κρήτη. Θά πρέπει νά ἔχεις ἕναν ἐδῶ στήν Ἔδεσσα. Θά πεῖς ὁ γιατρός μου εἶναι στήν Κρήτη, νά μέ πᾶτε στήν Κρήτη; Μπορεῖ νά πεθάνεις μέχρι νά πᾶς στήν Κρήτη…

Ἐρ. : Εἶναι λάθος, πάτερ, ὁ πιστός νά νιώθει δεμένος μέ τόν Πνευματικό του καί νά δυσκολεύεται νά πάρει αὐτή τήν ἀπόφαση;
Ἀπ. : Ναί, προσέξτε το κι αὐτό. Εἶναι πολλές οἱ παγίδες, δέν μποροῦμε νά τά ποῦμε ὅλα.. πολλά μαθήματα μποροῦμε νά κάνουμε στό θέμα τοῦ Πνευματικοῦ. Ὑπάρχουν Πνευματικοί -εὐχαριστῶ γιά τήν ἐρώτηση, μοῦ θυμίσατε κι ἄλλα τώρα- οἱ ὁποῖοι δένουν μέ τό πρόσωπό τους τά πνευματικά τους παιδιά καί εἶναι λάθος αὐτό. Γίνεται μία προσωπολατρεία, μία γεροντολατρεία. 

Εἶναι φοβερό αὐτό! Ἀντί νά τά δένουν μέ τόν Χριστό, τά δένουν μέ τόν ἑαυτό τους, στό προσωπικό τους ἅρμα καί τά σέρνουν ἀπό πίσω… Δέν εἶναι σωστό. Βέβαια κάποιοι αὐτό τό ὑπερτονίζουν, γιά νά λένε ἐλάτε σέ μᾶς… μήν πᾶτε στόν παπα-Σάββα πού ἔχει «αὐλή» ἄς ποῦμε.. ἔχει ἄλλους… Δέν εἶναι ἔτσι. Ὅλοι ὅσοι ἀκολουθοῦν δέν σημαίνει ὅτι ἔχουν καί προσωπολατρεία, προσέξτε το κι αὐτό. Καί στόν π. Ἀθανάσιο Μυτιληναῖο πήγαιναν ἑκατοντάδες, νά μήν πῶ χιλιάδες! Σημαίνει ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός καλλιεργοῦσε προσωπολατρεία; Ὄχι, βέβαια! Ἁπλούστατα ἦταν πολύ καλός Πνευματικός καί πολύ καλός ὁμιλητής καί μάζευε ἑκατοντάδες στίς ὁμιλίες του. Ἀλλά ὑπάρχουν καί τέτοιοι καί δέν πρέπει σέ καμιά περίπτωση νά δενόμαστε οὔτε συναισθηματικά οὔτε μέ ὁποιοδήποτε ἄλλο μέσο μέ τόν Πνευματικό, ἀλλά μόνο ἁγιοπνευματικά. Νά γίνεις ἕνα μέ τόν Πνευματικό ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι.

Το μυστικό είναι να αποκτήσεις ένα σταθερό πνευματικό πατέρα

Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

  Απέκτησε έναν σταθερό πνευματικό πατέρα.Πήγαινε στον πνευματικό σου συναισθανόμενος που προσέρχεσαι, ποιον πάς να συναντήσεις. Δεν θα συναντήσεις απλά έναν άνθρωπο αλλά τον ίδιο τον Κύριο. Μην αφήσεις κανέναν να μπει ανάμεσα στον πνευματικό σου και εσένα, ειδικά τον μισόκαλο διάβολο που θέλει να καταστρέψει ή να διαστρέψει την σχέση σας.

  Πριν πας εξέτασε την ζωή σου. Δες το βάθος των πράξεών σου, της συμπεριφοράς σου, τις κινήσεις του νου και της καρδιάς σου.
Εξομολογήσου όλες τις αμαρτίες σου με ευθύτητα και ειλικρίνεια σαν να είναι η τελευταία ημέρα της ζωής σου.

  Κι αν έρθει η ντροπή, νίκησέ την ομολογώντας πρώτη εκείνη την αμαρτία για την οποία ντρέπεσαι πιο πολύ. Δεν υπάρχει πιο λυτρωτικό γεγονός από αυτό. Διότι νικώντας την ντροπή ουσιαστικά νικάς το αυτοειδωλό σου, γκρεμίζεις την εγωπάθειά σου. Μην ξεχνάς ότι η ντροπή την ώρα της εξομολογήσεως είναι ένα σύμπτωμα του εγωισμού σου που δεν σε αφήνει να ελευθερωθείς από τον ρύπο της αμαρτίας σου, που δεν σε αφήνει να συγχωρεθείς πλήρως με τον Θεό, δεν σε αφήνει να ταπεινωθείς και δι' αυτού του τρόπου να ελκύσεις την Χάρη του Θεού.

Πες την αμαρτία σου λοιπόν όπως είναι, χωρίς δικαιολογίες, ώστε να ταπεινωθείς. Ομολόγησέ την χωρίς δισταγμούς. Εάν μετανόησες πραγματικά δεν θα δυσκολευτείς. Εάν πιάνεις τον εαυτό σου να προσπαθεί να περισώσει κάποια "αξιοπρέπεια", δηλαδή να μην ταπεινωθεί, τότε να ξέρεις ότι δεν μετανοείς πραγματικά. Στον πνευματικό δεν πάμε για να σώσουμε το "εγώ" μας, αλλά για να το συντρίψουμε. Πες την αμαρτία σου χωρίς να την ντύνεις με λόγια περιττά. Πες την δική σου αμαρτία, όχι των άλλων.

π.ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΧΟΙΝΑΣ : Έλλειμμα πατρότητας

                      

Ιερά Μητρόπολις Κερκύρας - Παξών - Διαποντίων. Πνευματικόν Κέντρον. Δευτέρα, 5.5.2025 - Ιερατική Σύναξις Ι.Μητροπόλεως. Ομιλητής, ο πρωτοπρεσβύτερος ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΧΟΙΝΑΣ, με ΘΕΜΑ : Έλλειμμα πατρότητας.

Ο πνευματικός φτιάχνει καρδιές...που βαδίζουν από το σκοτάδι στο φως και ζούν την Ανάσταση!

Ο πνευματικός φτιάχνει καρδιές...που βαδίζουν από το σκοτάδι στο φως και ζούν την Ανάσταση!!

Γερόντισσα Σωφρονια Ιερά μονή Αγίας Τριάδος Ακράτας.

Αφού ξέρεις πως σε αγαπά ο Θεός και ο Πνευματικός σου, δεν πρέπει να φοβάσαι!

Έλεγε ο σοφός μακαριστός Γέροντας Γερμανός Σταυροβουνιώτης: «Αφού ξέρεις πως σε αγαπά ο Θεός και ο Πνευματικός σου, δεν πρέπει να φοβάσαι!»

Να σκέφτεσαι ότι:
“Κι αν δεν μου απομείνει τίποτα στον κόσμο να στηριχθώ, να ακουμπήσω, να σταθώ, όμως υπάρχει ο πανταχού παρών Θεός!! Γι’ αυτό και δεν μπορώ ν’ απελπισθώ. Κοντά μου, ευρίσκεται και ο πνευματικός μου, και μπορώ να στηριχθώ”.

“Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; Θλῖψις ἢ στενοχωρία ἢ διωγμὸς ἢ λιμὸς ἢ γυμνότης ἢ κίνδυνος ἢ μάχαιρα;” (Ρωμ. Η’35’)

 Τίποτε δεν μπορεί να μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού, όταν έχωμε την πίστη και ελπίδα μας σ’ Αυτόν

Όταν έχεις ανάγκη να δεις τον Πνευματικό σου, και αναλογίζεσαι πως είναι πολύ μακριά, και είναι δύσκολο να τον συναντήσεις τη στιγμή εκείνη, που έχεις ανάγκη, τότε να έχεις υπόψη σου, και να το πιστεύεις, πως ο Πνευματικός σου πατέρας, αν και είναι “απών τω σώματι”, είναι όμως “παρών τω πνεύματι” (Α’ Κορ. Ε’3’), δηλαδή, αν και απουσιάζει σωματικά, είναι όμως παρών πνευματικά, και παρακαλεί τον Θεόν να σε ενδυναμώνει και να σε σώζει.»!

Πηγή: «Απάνθισμα πατρικών παραινέσεων» Εκδόσεις «Ορθόδοξος Κυψέλη»

ΕΜΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ(Κυριακή Α' Λουκά)

 Οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη από εκείνους που θα μας βοηθήσουν σε ό,τι μας λείπει. Κανείς δεν είναι αυτάρκης. Πάντα σε κάτι υστερούμε. Κι αυτό συμβαίνει και στο σώμα του Χριστού, στην Εκκλησία. 

Ο Απόστολος Παύλος, γράφοντας την Α’ προς Κορινθίους επιστολή, αναφέρεται στην παρουσία δίπλα του στην Έφεσο, από όπου συντάσσει την επιστολή, του Στεφανά, του Φορτουνάτου και του Αχαϊκού, οι οποίοι αναπλήρωσαν το υστέρημα της απουσίας των χριστιανών της Κορίνθου από τη ζωή του (Α’ Κορ. 16, 17). Με πατρικό τρόπο ο Απόστολος των Εθνών δείχνει την ανάγκη του καθενός ανθρώπου να μην είναι μόνος στο έργο που επιτελεί, να μπορεί να ανταλλάσσει απόψεις, να έχει συμπαραστάτες και φίλους και να μοιράζεται τις χαρές και τις λύπες του.

Χρέος μας να βοηθούμε τους άλλους
Την ίδια στιγμή, καθώς η Εκκλησία μας επισημαίνει ότι μετά την εορτή του Σταυρού ξεκινά και πάλι έντονη η ιεραποστολική και πνευματική προσπάθεια του καθενός χριστιανού, αλλά και συνόλου του σώματος του Χριστού, γενιέται έντονο το ερώτημα κατά πόσον είμαστε έτοιμοι να αισθανθούμε το χρέος να βοηθήσουμε στο έργο της σωτηρίας του κόσμου, αλλά και των κοντινών μας ανθρώπων. Η πίστη ζητά να μην περιορίζουμε την πνευματική μας πορεία σε ένα ατομοκεντρικό πλαίσιο, αλλά να βγαίνουμε από τον εαυτό μας και να ανοιγόμαστε στους άλλους. Αυτή είναι άλλωστε και η ουσία της αποστολής της Εκκλησίας. Να ανοίγεται στον κόσμο και να θεραπεύει κάθε ανθρώπινη ανάγκη, στο μέτρο του εφικτού, χωρίς να αποκλείει κανέναν από την μετοχή στη χαρά του τρόπου ζωής που βιώνει και διακηρύττει. Γι’ αυτό και ο Παύλος θα διακηρύξει ότι «πάντα υμών εν αγάπη γινέσθω» (Α’ Κορ. 16, 13).

Ένας και μόνος είναι ο σκοπός του πνευματικού: να βοηθήσει τους ανθρώπους να «διαφλέγονται ὑπό Θείου ἔρωτος»

Με αφορμή την εορτή της Ανακομιδής του Ιερού Λειψάνου του αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως, έχουμε την ευκαιρία να μελετήσουμε την ζωή του για να προβληματιστούμε ως προς τις δικές μας ζωές και το πώς ακριβώς θέλουμε να τις ζήσουμε τελικά. Κοντά στον μακαριστό πνευματικό μας Πατέρα και Διδάσκαλο πρωτοπρεσβύτερο π. Βασίλειο Βολουδάκη, μάθαμε ότι η Αγιότητα δεν αφορά μόνο λίγους, αλλά είναι, στην πραγματικότητα, η μόνη φυσιολογική κατάσταση του ανθρώπου – στην οποία θα έπρεπε όλοι να βρισκόμαστε, αφού με αυτές τις προδιαγραφές μας έχει πλάσει ο Δημιουργός μας. Εμείς, αντί να μελετούμε τις ζωές των Αγίων με σκοπό να τους μοιάσουμε, τους ζητούμε διαρκώς και αποκλειστικά να μας κάνουν θαύματα. Οι Άγιοι συνεχώς θαυματουργούν στις ζωές μας, όμως ο σκοπός των θαυμάτων τους είναι να μας ξυπνήσουν από τον βαθύ ύπνο στον οποίο έχουμε πέσει και να μας παρακινήσουν να ασχοληθούμε με την αλλαγή του εαυτού μας και με το πώς θα γνωρίσουμε και θα σχετιστούμε με τον Χριστό.

Αυτό το διαπιστώνει κανείς διαβάζοντας τις επιστολές του αγίου Νεκταρίου προς τις μοναχές της Ιεράς Μονής που ίδρυσε στην Αίγινα. Ως ζωντανή εικόνα του Χριστού, ο Άγιος εκφράζει διαρκώς το ενδιαφέρον και την μέριμνα του για την υγεία του σώματος και της ψυχής τους. Φροντίζει, ώστε να μην τους λείψει τίποτε χρήσιμο στον αγώνα τους. Κάθε τόσο τους αποστέλλει και κάτι: χρήματα, ζωστικά για να μην κρυώνουν, φάρμακα, καφέ, ακόμη και ύμνους που συνθέτει ο ίδιος, με σκοπό να λατρεύουν τον Θεό και όχι να εκτελούν απλώς «τύπον προσευχής». Τους αποστέλλει αποσπάσματα πνευματικών ομιλιών του, απαντά σε απορίες τους, ενώ, όπου χρειάζεται, τις ελέγχει αυστηρά, ώστε να μην βγουν από τον δρόμο τον οποίον έχουν επιλέξει να βαδίσουν. Δεν δίδει συμβουλές ευζωίας ο Άγιος – που είναι πολύ της μόδας τελευταία- αλλά νουθετεί τις μοναχές καθιστώντας τους σαφές ότι η σχέση με τον Χριστό είναι ζήτημα ζωής και θανάτου και ότι κάθε παρέκκλιση μπορεί να οδηγήσει στην καταστροφή.