Ο Παρθενώνας μας συγκινεί περισσότερο από το σφυροδρέπανο

Συμπληρώθηκαν εκατό χρόνια από τη γέννηση του ανθρώπου που έθεσε τον Παρθενώνα πάνω από το σφυροδρέπανο. Ο Κυριάκος Μάτσης δεν υπήρξε ποτέ βολικός για τις δημόσιες σχέσεις των σημερινών πολιτικών καρεκλοκένταυρων. Ήδη από το 1944, σε ηλικία μόλις 18 ετών, αντιπαρατέθηκε μαχητικά με το ΑΚΕΛ, ενώ υπερασπιζόταν έμπρακτα τα δικαιώματα των εργατών και των αγροτών, χωρίς να υποτάσσει την κοινωνική δικαιοσύνη σε κομματικές γραμμές. Στην αρθρογραφία του έγραφε χαρακτηριστικά.

«Ο Ακελικός χαμαιλέων πρέπει να καταλάβει πως ο Παρθενώνας μας συγκινεί περισσότερο από το σφυροδρέπανο. Αυτοί που με τις σλαυικές και ουτοπικές ιδέες δηλητηρίασαν αρκετούς γνήσιους Έλληνες Κυπρίους εργάτες, μπροστά στην πραγματική φιλεργατική δράση καταρρέουν οι κούφιες διδασκαλίες τους».

Το 1955, η ηγεσία του κομμουνιστικού ΑΚΕΛ καταδίκασε την ένοπλη μορφή του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ, χαρακτηρίζοντας τη δυναμική δράση τυχοδιωκτική, ενώ οι αγωνιστές θυσίαζαν τη ζωή τους για την αποτίναξη του βρετανικού αποικιακού ζυγού και την Ένωση της Κύπρου με τη μητέρα Ελλάδα. Ο Μάτσης είχε ήδη καταδείξει την αντίφαση εκείνων που διεκδικούσαν την αποκλειστική εκπροσώπηση των εργατών. Για τον Μάτση, η κοινωνική δικαιοσύνη και η εθνική ελευθερία δεν ήταν αντίπαλες έννοιες.

Όταν οι Βρετανοί τον συνέλαβαν τον Ιανουάριο του 1956 και τον υπέβαλαν σε φρικτά βασανιστήρια, ούτε λύγισε ούτε αρνήθηκε τις πεποιθήσεις του.

 Υπερασπίστηκε συνειδητά τη συμμετοχή του στην ΕΟΚΑ και τον αγώνα για την ελευθερία της πατρίδας του. Αφού τα βασανιστήρια απέτυχαν, ο ίδιος ο Βρετανός κυβερνήτης Τζον Χάρντινγκ επιχείρησε να τον εξαγοράσει, προσφέροντάς του το μυθικό για την εποχή ποσό των 500.000 λιρών, μαζί με προστασία και φυγάδευση, με αντάλλαγμα να προδώσει το κρησφύγετο του Γρίβα Διγενή. Ο Μάτσης χτύπησε τη γροθιά του στο τραπέζι και απάντησε:
«Οὐ περί χρημάτων τόν ἀγῶνα ποιούμεθα, ἀλλά περί ἀρετῆς».

Ο Χάρντινγκ αποχώρησε, δίνοντας εντολή να σταματήσουν τα βασανιστήρια. Στις 13 Σεπτεμβρίου 1956 ο Μάτσης δραπέτευσε από τα κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς και συνέχισε τον αγώνα. Στις 19 Νοεμβρίου 1958, όταν οι Βρετανοί περικύκλωσαν το κρησφύγετό του στο Δίκωμο αρνήθηκε να παραδοθεί δηλώνοντας αποφασιστικά.
«Αν θα βγω, θα βγω πυροβολώντας».

Εκατό χρόνια μετά τη γέννησή του, οι πολιτικοί καρεκλοκένταυροι ας καταλάβουν επιτέλους ότι οι ήρωες της ΕΟΚΑ δεν αποτελούν λάφυρα πολιτικής καπηλείας. Ο Κυριάκος Μάτσης αρνήθηκε μισό εκατομμύριο λίρες για να μην προδώσει τις αρχές του. Όποιος θεωρεί ότι τιμά πραγματικά τη μνήμη του, ας αναλογιστεί πρώτα τι αξίζουν οι δικές του αρχές μπροστά στο χρήμα, στην εξουσία και στο προσωπικό συμφέρον.

ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΑΤΣΗΣ | 1926–2026

ΑΘΑΝΑΤΟΣ

Λεύκος Πασχάλη/πηγή