Ήταν χρόνια που τα χρήματα δεν περίσσευαν στα περισσότερα σπίτια, όμως υπήρχε μια αφθονία που δεν μπορούσε να μετρηθεί με το πορτοφόλι. Υπήρχε η διάθεση να μοιραστείς, να φιλοξενήσεις, να προσφέρεις ό,τι είχες, ακόμη κι αν ήταν λίγο. Οι νοικοκυρές ξεκινούσαν από νωρίς τις ετοιμασίες. Έπρεπε να καθαριστεί το σπίτι, να στρωθούν τα τραπέζια, να γυαλιστούν τα ποτήρια και να τακτοποιηθεί κάθε γωνιά. Η γιορτή ενός ανθρώπου ήταν υπόθεση ολόκληρης της οικογένειας και όλοι συμμετείχαν με τον τρόπο τους.
Στα παλιότερα σπίτια, η κουζίνα ήταν το κέντρο της ζωής. Εκεί μαζεύονταν οι συγγενείς, εκεί κάθονταν οι φίλοι, εκεί στριμώχνονταν οι καρέκλες για να χωρέσουν όλοι. Αργότερα, όταν τα σπίτια άρχισαν να αποκτούν μεγαλύτερους χώρους, δημιουργήθηκαν τα περίφημα καλά δωμάτια, οι σάλες που προορίζονταν για τις ιδιαίτερες περιστάσεις. Ήταν δωμάτια προσεγμένα, με τα καλά έπιπλα, τις βιτρίνες, τα κεντημένα σεμεδάκια και τα διακοσμητικά που δεν τα άγγιζε κανείς. Τον περισσότερο καιρό παρέμεναν κλειστά, σαν να φύλαγαν μέσα τους μια άλλη ζωή. Τα παιδιά τα κοιτούσαν με περιέργεια, αλλά ήξεραν πως δεν ήταν χώρος για τα καθημερινά τους παιχνίδια. Άνοιγαν μόνο όταν υπήρχε κάποιος σημαντικός λόγος και τότε το σπίτι άλλαζε όψη.
Οι επισκέπτες κατέφθαναν ο ένας μετά τον άλλον, χωρίς να χρειάζεται να έχουν συνεννοηθεί μεταξύ τους. Άλλος κρατούσε ένα κουτί με γλυκά, άλλος ένα μπουκάλι ποτό, άλλος ένα μικρό δώρο τυλιγμένο προσεκτικά. Πολλές φορές έφταναν με λουλούδια κομμένα από την αυλή τους, δεμένα με μια κορδέλα. Δεν είχε σημασία η αξία του δώρου. Σημασία είχε που κάποιος είχε θυμηθεί τη γιορτή σου και είχε κάνει τον κόπο να περάσει από το σπίτι σου.
Οι γυναίκες ετοιμάζονταν από νωρίς. Έφτιαχναν τα μαλλιά τους στο κομμωτήριο, φορούσαν τα καλά τους και στόλιζαν τα χέρια και τον λαιμό τους με τα κοσμήματα που κρατούσαν για τις ξεχωριστές περιστάσεις. Οι άντρες έβαζαν τα καθαρά τους πουκάμισα και τα καλά τους σακάκια. Κανείς δεν ήθελε να εμφανιστεί πρόχειρος σε μια γιορτή. Ήταν ένας τρόπος να τιμήσουν τον άνθρωπο που γιόρταζε, αλλά και τη συνάντηση που τους έφερνε όλους κοντά.
Στα τραπέζια υπήρχαν μικρές λιχουδιές, όχι απαραίτητα ακριβά φαγητά. Κομμάτια κοτόπουλου, κεφτεδάκια, τυριά, ελιές, πίτες, μικρά σαντουιτσάκια και πιατέλες με όσα μπορούσε να ετοιμάσει η νοικοκυρά. Τα ποτά περνούσαν από χέρι σε χέρι, τα ποτήρια γέμιζαν και οι κουβέντες μπλέκονταν μεταξύ τους. Κάποιος έλεγε μια παλιά ιστορία, κάποιος θυμόταν ένα περιστατικό από τα νιάτα του, κάποιος άλλος πείραζε τους υπόλοιπους. Κάποτε η συζήτηση γινόταν πιο έντονη, ιδίως όταν έμπαιναν στη μέση τα πολιτικά, μα ακόμη κι εκείνες οι μικρές διαφωνίες αποτελούσαν μέρος της συντροφιάς. Λίγο αργότερα όλα ξεχνιούνταν και η παρέα συνέχιζε σαν να μην είχε συμβεί τίποτα.
Τα παιδιά είχαν τον δικό τους κόσμο μέσα σε αυτές τις γιορτές. Συνήθως τα συγκέντρωναν σε ένα διπλανό δωμάτιο, μαζί με τα ξαδέλφια τους, για να αφήσουν τους μεγάλους να διασκεδάσουν. Εκείνα όμως δεν έχαναν τίποτα από όσα συνέβαιναν. Παρακολουθούσαν κρυφά τις κινήσεις των μεγάλων, έβρισκαν αφορμή να ξεγλιστρήσουν προς την κουζίνα και προσπαθούσαν να αρπάξουν κανένα κεφτεδάκι από τις πιατέλες. Τα γλυκά που είχαν φέρει οι επισκέπτες ήταν ένας ακόμη μεγάλος πειρασμός. Ένα μικρό κέρασμα στα κρυφά μπορούσε να γίνει η μεγαλύτερη περιπέτεια της βραδιάς.
Και ύστερα άρχιζε το γλέντι. Το ραδιόφωνο ή το πικάπ έδινε τον ρυθμό, κάποιος σηκωνόταν να χορέψει και σύντομα τον ακολουθούσαν κι άλλοι. Οι καρέκλες παραμερίζονταν, τα τραπέζια άδειαζαν λίγο χώρο και το σπίτι γέμιζε κίνηση. Δεν υπήρχαν αυστηρά προγράμματα ούτε συγκεκριμένη ώρα λήξης. Κανείς δεν κοιτούσε διαρκώς το ρολόι. Η βραδιά προχωρούσε όσο υπήρχαν άνθρωποι που ήθελαν να μείνουν και να χαρούν τη συντροφιά.
Το πιο όμορφο, όμως, δεν ήταν τα φαγητά, τα δώρα ή τα τραγούδια. Ήταν εκείνη η αίσθηση πως κανείς δεν ήταν ξένος μέσα σε εκείνο το σπίτι. Ο γείτονας μπορούσε να περάσει για λίγο και να καταλήξει να μείνει μέχρι αργά. Ένας συγγενής έφερνε μαζί του κι έναν φίλο, χωρίς να θεωρεί πως χρειαζόταν να ζητήσει άδεια. Οι πόρτες ήταν ανοιχτές και η φιλοξενία δεν μετρούσε πόσες καρέκλες είχαν περισσέψει ή πόσα πιάτα είχαν ετοιμαστεί. Πάντα θα βρισκόταν ένας τρόπος να χωρέσει ακόμη ένας άνθρωπος.
Με τα χρόνια, όμως, οι συνήθειες άρχισαν να αλλάζουν. Τα σπίτια έγιναν πιο άνετα, οι άνθρωποι απέκτησαν περισσότερες δυνατότητες, αλλά οι συναντήσεις λιγόστεψαν. Οι γιορτές άρχισαν να περιορίζονται σε ένα τηλεφώνημα, σε μια ευχή από απόσταση ή σε μια σύντομη επίσκεψη που έπρεπε να έχει κανονιστεί ημέρες πριν. Τα αυθόρμητα χτυπήματα στην πόρτα έγιναν σπανιότερα. Οι άνθρωποι άρχισαν να προστατεύουν περισσότερο τον προσωπικό τους χρόνο και τον χώρο τους, ενώ οι παλιές μεγάλες παρέες διαλύθηκαν σιγά σιγά μέσα στις υποχρεώσεις, στις αποστάσεις και στους διαφορετικούς ρυθμούς της ζωής.
Κάποτε, στις εφημερίδες των μεγάλων γιορτών, οι ανακοινώσεις για όσους γιόρταζαν συνοδεύονταν συχνά από μια φράση που έλεγε πως ο εορτάζων δεχόταν επισκέψεις. Αργότερα, άρχισε να εμφανίζεται όλο και συχνότερα η αντίθετη διατύπωση. Δεν γιορτάζει, δεν δέχεται επισκέψεις. Μια μικρή ανακοίνωση, λίγες λέξεις τυπωμένες σε μια εφημερίδα, που έμοιαζαν να περιγράφουν μια πολύ μεγαλύτερη αλλαγή στην καθημερινότητα των ανθρώπων.
Δεν ήταν πως οι παλιές εποχές ήταν τέλειες. Είχαν δυσκολίες, στερήσεις, κούραση και προβλήματα που σήμερα ίσως δυσκολευόμαστε να φανταστούμε. Όμως υπήρχε κάτι που οι άνθρωποι προστάτευαν περισσότερο: την ανάγκη να συναντιούνται.
Δεν χρειάζονταν πολυτελή σπίτια για να χαρούν, ούτε πλούσια τραπέζια για να αισθανθούν πως γιορτάζουν. Ένα μικρό δωμάτιο, λίγα κεράσματα και μια παρέα αγαπημένων ανθρώπων αρκούσαν για να γίνει μια συνηθισμένη μέρα ξεχωριστή και τώρα, όταν θυμόμαστε εκείνα τα σπίτια γεμάτα κόσμο, τις φωνές που ακούγονταν μέχρι τον δρόμο, τα παιδιά που περίμεναν τη σειρά τους για ένα γλυκό και τους μεγάλους που δυσκολεύονταν να αποχαιρετιστούν, καταλαβαίνουμε κάτι που τότε μας φαινόταν αυτονόητο. Η ευτυχία δεν κατοικούσε στα έπιπλα της σάλας ούτε στα δώρα που στοιβάζονταν πάνω στο τραπέζι. Κατοικούσε στους ανθρώπους που έμπαιναν από την πόρτα και έφερναν μαζί τους λίγη από τη ζωή τους.
Ίσως τελικά να μη μας λείπουν τόσο οι παλιές γιορτές όσο εκείνη η εποχή που οι άνθρωποι έβρισκαν πάντα έναν λόγο να πλησιάσουν ο ένας τον άλλον. Γιατί κάποτε δεν χρειαζόταν να είναι κάποιος γενέθλιος ή να έχει την ονομαστική του γιορτή για να ανοίξει το σπίτι του. Αρκούσε να θέλει παρέα. Και αυτό, δυστυχώς, είναι κάτι που δεν αγοράζεται με όλα τα χρήματα του κόσμου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου