"ΧΑΤΖΗ ΧΑΛΙΛ ΕΦΕΝΤΗΣ".Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΟΘΩΜΑΝΟΣ ΗΡΩΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΠΟΥ ΧΑΡΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΘΥΣΙΑ ΤΟΥ ΣΩΘΗΚΑΝ ΟΙ ΖΩΕΣ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 δεν υπήρξε μόνο πεδίο ηρωισμού και αίματος στα βουνά και τις θάλασσες της Ελλάδας. Υπήρξε και μια σιωπηλή, σκοτεινή μάχη μέσα στην ίδια την Κωνσταντινούπολη εκεί όπου μια μόνο υπογραφή μπορούσε να μετατρέψει την Πόλη σε απέραντο σφαγείο.
Όταν έφτασαν στον Σουλτάνο Μαχμούτ Β΄ τα νέα της εξέγερσης, η οργή του υπήρξε αμείλικτη. Η σκέψη της γενικής σφαγής των Ρωμιών της Κωνσταντινούπολης εμφανίστηκε ως πράξη εκδίκησης και παραδειγματισμού. Όμως, ακόμη και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, η απόλυτη εξουσία δεν μπορούσε να κινηθεί χωρίς θρησκευτική νομιμοποίηση. Απαιτούνταν ο φετφάς η έγκριση του ανώτατου θρησκευτικού αξιωματούχου του Ισλάμ.

Τότε προς καλή μας τύχη Σεϊχουλισλάμης ήταν ο Χατζή Χαλίλ Εφέντης.Άνθρωπος γνωστός για τη μετριοπάθεια, τη θεολογική του κατάρτιση και το αίσθημα δικαιοσύνης, ο Χατζή Χαλίλ βρέθηκε μπροστά σε ένα δίλημμα που ξεπερνούσε την πολιτική να επικυρώσει τον θάνατο δεκάδων χιλιάδων αθώων ή να σταθεί απέναντι στον ίδιο τον Σουλτάνο.Η απάντησή του ήταν ξεκάθαρη και βαριά σαν καταδίκη για τον ίδιο.Σύμφωνα με το ισλαμικό δίκαιο, η συλλογική τιμωρία αθώων για πράξεις ενόχων απαγορευόταν ρητά.Έτσι ο Χατζή Χαλίλ αρνήθηκε να υπογράψει τον φετφά.Δεν επικαλέστηκε πολιτικές σκοπιμότητες αλλά τον Θεό και τη συνείδησή του.
Αναζητώντας χρόνο και αποδείξεις, φέρεται να ζήτησε σαφή τεκμήρια ότι ολόκληρο το ρωμαίικο γένος συμμετείχε στην επανάσταση. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η παρουσίαση του γνωστού "αφορισμού" του Αλέξανδρου Υψηλάντη από τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄ ενός κειμένου που στην ουσία ιστορικά λειτούργησε ως προστατευτικό άλλοθι για τους χριστιανικούς πληθυσμούς της Πόλης.
Η άρνηση του Χατζή Χαλίλ εξόργισε τον Σουλτάνο.
Ο Σεϊχουλισλάμης καθαιρέθηκε άμεσα, εξορίστηκε και παραδόθηκε ουσιαστικά στη μοίρα του. Κατά τη μεταφορά του, υπέστη βασανιστήρια και κακομεταχείριση. Δεν έφτασε ποτέ στον τόπο εξορίας του. Πέθανε μακριά από αξιώματα, αλλά κοντά στην ηθική δικαίωση.Η θυσία του δεν κατεγράφη με τιμές. Δεν υμνήθηκε από τους νικητές ούτε από τους ηττημένους. Όμως το αποτέλεσμά της ήταν σωτήριο,η αποτροπή μιας μαζικής σφαγής των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης.
Λίγο αργότερα, ο Σουλτάνος θα στραφεί εναντίον του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄, ο οποίος θα πληρώσει με τη ζωή του, σφραγίζοντας με το μαρτύριό του την τραγική αυτή περίοδο.
Ο Χατζή Χαλίλ Εφέντης δεν ήταν Έλληνας.
Δεν ήταν Χριστιανός.
Δεν είχε τίποτα να κερδίσει.
Κι όμως, θυσιάστηκε για να σωθούν ζωές ανθρώπων αλλόθρησκων και αλλοεθνών. Σε έναν αιώνα σφαγών, απέδειξε ότι η ηθική μπορεί να σταθεί ψηλότερα από τον φόβο, την εξουσία και τον φανατισμό.
Η μορφή του υπενθυμίζει πως η ιστορία δεν γράφεται μόνο από τα όπλα, αλλά και από εκείνους που, τη στιγμή της απόλυτης δοκιμασίας, αρνούνται να προδώσουν την ανθρωπιά τους.Όσο υπάρχουν άνθρωποι σαν τον Χατζή Χαλίλ Εφέντη,η ελπίδα για την ανθρωπότητα δεν χάνεται.
Στυλ. Καβάζης

Ζωγραφική απεικόνιση του Θεολόγου και αγιογράφου Νίκολαου Κοσμίδη. Δείχνει τον Σεϊχουλισλάμη Χατζή Χαλίλ εφέντη να κρατά τον άγραφο φετφά, το σύμβολο του μαρτυρίου του. Δίπλα του ο Άγιος Γρηγόριος, ο μάρτυρας Οικουμενικός Πατριάρχης, έχοντας στα πόδια του το σκοινί της αγχόνης, το σύμβολο του δικού του μαρτυρίου... Δύο άνθρωποι διαφορετικής θρησκείας, ένας Τούρκος και ένας Έλληνας αντάλλαξαν τις ζωές τους για να σωθούν χιλιάδες αθώοι άνθρωποι και το κατάφεραν! Η γενική σφαγή αποφεύχθηκε ! Και ο Χατζή Χαλίλ εφέντης, έδειξε με την δική του θυσία πως τελικά, ο παράδεισος χωράει πολλούς και το κυριότερο απροσδόκητους επισκέπτες επιβαίωνοντας με τον πιο εμφατικό τρόπο τον πάντα αψευδή λόγο του Κυρίου Ιησού Χριστού μας:
"Πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι."

ΠΗΓΗ