ΟΥΡΑΝΙΟ ΦΩΣ ΣΤΟΥΣ ΤΟΙΧΟΥΣ

Μία θαυμαστή ουράνια σφαίρα, περιβαλλόμενη από αγγέλους και με τις πύλες του ουρανού διάπλατα ανοιγμένες, αποτυπώνει η ευαισθησία του αγιογράφου στο Καθολικό της Μονής των Βλατάδων στη Θεσσαλονίκη του 14ου αιώνα. Από το άνοιγμα αυτό προβάλλει ο λευκοφόρος Χριστός, ως Παλαιός των Ημερών, μέσα σε μία θεοφάνεια φωτός και δόξης.

Η μνημειακή ζωγραφική του ναού αντανακλά τις θεοπτιακές εμπειρίες των μαθητών του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, ο οποίος είχε ήδη κοιμηθεί κατά τον χρόνο της αγιογράφησης. Η θεολογία του ακτίστου φωτός, όπως εκφράστηκε κατεξοχήν στη διδασκαλία του, βρίσκει εδώ μία εικαστική αποτύπωση μοναδικής έντασης και καθαρότητας.

Ο διάδοχός του, ο μητροπολίτης Δωρόθεος Βλαττής, κτίτορας της Μονής, συνεχίζει και ενσαρκώνει την παλαμική αυτή παράδοση, μεταφέροντας στο εικαστικό πρόγραμμα του ναού τη θεολογία της Μεταμορφώσεως και του ακτίστου φωτός.

Έτσι, το φως δεν λειτουργεί απλώς ως καλλιτεχνικό στοιχείο, αλλά ως θεολογική μαρτυρία· ως αποκάλυψη της δόξης του Θεού, η οποία προσφέρεται προς θέα και μετοχή. Ο πιστός δεν στέκεται απλώς ενώπιον μιας παράστασης, αλλά καλείται να εισέλθει στο μυστήριο του φωτός, να «θεωρήσει» και να γευθεί, κατά το μέτρο του, την εμπειρία της θεώσεως.

Φωτογραφία:Νότια καμάρα του Καθολικού της Μονής Βλατάδων, Θεσσαλονίκη, 14ος αιώνας.

Κείμενο:Γραφείο Αναδείξεως και Προβολής των Ιερών Προσκυνημάτων της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης

Πληροφορίες κειμένου:Αρχιμ. Εφραίμ Γκιβίση

πηγή