"ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΜΕΤΑΛΗΨΕΩΣ ΤΩΝ ΑΧΡΑΝΤΩΝ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ"

Κάποιοι ἐνίστανται λέγοντας ὅτι πρέπει να κοινωνοῦμε ἀνά σαράντα ἡμέρες καί ὄχι κατά μικρότερα χρονικά διαστήματα.

Ὅσοι προτείνουν αὐτή τήν ἔνσταση, φέρουν ὡς ἐπιχείρημα τή μαρτυρία τοῦ θείου Χρυσοστόμου πού λέει «γιά ποιό λόγο λοιπόν νηστεύουμε αὐτές τίς σαράντα ἡμέρες; Τά παλιά χρόνια πολλοί χριστιανοί πλησίαζαν τά Μυστήρια καί μεταλάμβαναν ἁπλά καί ὅπως τύχαινε, καί μάλιστα κατά τή μέρα ἐκείνη πού ὁ Χριστός παρέδωσε αὐτό τό Μυστήριο, τή Μεγάλη Πέμπτη. Οἱ Πατέρες γνωρίζοντας τή βλάβη πού προξενοῦν στούς ἑαυτούς τους ἐκεῖνοι πού μεταλαμβάνουν μέ ἀμέλεια, χωρίς προετοιμασία, συγκεντρώθηκαν καί ὅρισαν αὐτές τίς σαράντα ἡμέρες. Κατά τή διάρκειά τους οἱ χριστιανοί πρέπει να καθαρίζονται μέ νηστεῖες, προσευχές, ἀναγνώσεις, συνάξεις, ἐλεημοσύνες, ἀγρυπνίες, δάκρυα, ἐξομολόγηση καί μέ ὅλα τ' ἄλλα θεοφιλή καί ἐνάρετα ἔργα πού γίνονται κατά τη διάρκεια αὐτῶν τῶν ἡμερῶν. Ἔτσι προετοιμασμένοι μποροῦν νά μεταλάβουν τά ἄχραντα Μυστήρια μέ καθαρή συνείδηση, ὅσο εἶναι δυνατόν».

Σ' αὐτή τους τήν ἔνσταση ἀποκρινόμαστε ὅτι ὅσοι θέλουν να διατυπώσουν τήν ἄποψή τους συνηθίζουν να φέρουν ὡς ἐπιχείρημα καί ρητά τῆς ἁγίας Γραφῆς ἤ κάποιου ἀπό τούς ἁγίους μας, ἔτσι ὥστε τό ἄγκιστρό τους νά μή φαίνεται γυμνό, χωρίς δόλωμα, διότι, ὅπως λέει ὁ θεῖος Χρυσόστομος «ὅταν τό ψεῦδος θέλει να γίνει πιστευτό, δέ γίνεται ἀποδεκτό ἄν πρῶτα δέ βάλει θεμέλιο θεωρούμενης μά ὄχι πραγματικῆς ἀλήθειας». Τό ἴδιο πράγμα κάνουν καί αὐτοί οἱ εὐλογημένοι.

Δέν πρέπει ὅμως κανένας νά ἀποκόβει καί νά ἀποσπᾶ τα ρητά τῆς θείας Γραφῆς, καί ἔτσι χωρισμένα ἀπ' τό ὑπόλοιπο κείμενό της, νά τά μεταχειρίζεται βίαια γιά τό δικό του σκοπό, γιατί ὅπως λέει ὁ θεῖος Χρυσόστομος«δέν πρέπει μόνο νά ἐξετάζουμε τό ρητό αὐτό καθεαυτό, ἀλλά νά στοχαζόμαστε καί ὅλη τήν ἀκολουθία τοῦ λόγου καί γιά ποιούς ἔχει λεχθεῖ, ἀπό ποιόν καί πρός ποιόν, γιατί καί πότε καί πῶς. 

Δέν εἶναι ἀρκετό τό νὰ πεῖ κάποιος μόνο ὅτι εἶναι γραμμένο στις Γραφές, οὔτε ἁπλά καί ὅπως ἔτυχε να χωρίζει τα λόγια καί νά τά ἀποκόβει ἀπό τά ὑπόλοιπα μέλη τοῦ σώματος καί ἀπό τήν ἁρμονία του. Καί λαμβάνοντάς τα ἔρημα καί γυμνά ἀπό τή συνάφειά τους να τα παρερμηνεύει τολμηρά. Γιατί μέ αὐτόν τον τρόπο πολλά πονηρά καί διεφθαρμένα δόγματα εἰσχώρησαν στή ζωή μας. Ὁ διάβολος πείθει τούς περισσότερο ἀμελεῖς νὰ λένε μεμονωμένα ρητά τῶν ἁγίων Γραφῶν καί ἤ νά προσθέτουν, ἤ νά ἀφαιροῦν, σκοτίζοντας ἔτσι τήν ἀλήθεια».
Γι' αὐτό καί ἐκεῖνοι δέν πρέπει νά λένε μόνο ὅ,τι λέει ὁ Χρυσόστομος, δηλαδή ὅτι οἱ θεῖοι Πατέρες ὅρισαν σαράντα ἡμέρες κατά τίς ὁποῖες νηστεύομε καί μετά μεταλαμβάνουμε.

Αντιθέτως πρέπει να στοχαστοῦν καί ὅσα ἔχουν λεχθεῖ πρίν καί ὅσα ὕστερα ἀκολουθοῦν αὐτό τό ἀπόσπασμα, πράγμα πού σ' αὐτόν τόν ἴδιο λόγο ἀναφέρει ὁ θεῖος Πατέρας, καθώς καί μέ ποιά αἴτια καί πρός ποιούς κάνει την ὁμιλία του. Βάσει τῶν ἰσχυρισμῶν τους, ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ θεῖος Χρυσόστομος ἔθεσε τή θεία Μετάληψη μόνο κατά τὴν ἡμέρα τοῦ Πάσχα. Αὐτοί οἱ ὑπερασπιστές τῶν σαράντα ἡμερῶν, ἄν θέλουν νά συστήσουν κάτι τέτοιο, τότε σύμφωνα μέ τή γνώμη τους θά πρέπει νά μεταλαμβάνουν μία φορά το χρόνο, κατά τήν ἑορτή τοῦ Πάσχα, καί νά ὁμοιωθοῦν μέ ἐκείνους γιά τούς ὁποίους μιλᾶ ὁ θεῖος Χρυσόστομος. Η θα πρέπει να κάνουν δέκα σαρακοστές το χρόνο κατά τόν ἀριθμό πού συνηθίζουν να κοινωνοῦν.

Αν οὔτε τὸ πρῶτο ἐπιθυμοῦν καί οὔτε το δεύτερο μποροῦν νὰ κατορθώσουν, ἄς σιωπήσουν καί ἄς μήν κατηγοροῦν στούς ἄλλους τό θεῖο Χρυσόστομο. Ας μήν ἀποδεικνύουν ὅτι τάχα μέ αὐτή τή φράση ἐναντιώνεται ὄχι μόνο στούς Αποστόλους, στίς Οἰκουμενικές καί Τοπικές Συνόδους καί σε πολλούς ἄλλους θεοφόρους Πατέρες πού μιλοῦν γιά τή συχνή θεία Μετάληψη, ἀλλά καί στόν ἴδιο τόν ἑαυτό του. Ἐκεῖνος γράφει περισσότερο ἀπό τούς ἄλλους γιά τή συχνή θεία Κοινωνία καί σε πολλές ἄλλες ὁμιλίες καί σ' αὐτήν τήν ἴδια λέγοντας · «μή λοιπόν τό προβάλλεις αὐτό. Ἐκεῖνο φανέρωσέ μου· ὅτι ἔτσι ὁ Χριστός σε πρόσταξε να κάνεις, γιατί ἐγώ σοῦ ἀποδεικνύω πώς σε πρόσταξε να κάνεις τὸ ἐντελῶς ἀντίθετο. Ὄχι μόνο δὲ μᾶς διέταξε να παρατηροῦμε ἡμέρες, ἀλλά μᾶς ἐλευθέρωσε ἀπό αὐτή τήν ἀνάγκη καί τήν παρατήρηση. Ακουσε τί λέει ὁ Παῦλος. Ὅταν μιλῶ γιά τόν Παῦλο γιά τόν ἴδιο το Χριστό μιλῶ. Κι αὐτό γιατί ὁ Χριστός ἦταν πού κινοῦσε τήν ψυχή τοῦ Παύλου. Τί λέει λοιπόν ἐκεῖνος;
“Παρατηρεῖτε τίς ἡμέρες καί τούς μῆνες καί τούς καιρούς καί τά χρόνια; Φοβάμαι μήπως μάταια κόπιασα γιά σᾶς καὶ σᾶς κήρυξα το Εὐαγγέλιο". Καί πάλι λέει· “ὅσες φορές λάβετε αὐτόν τόν Ἄρτο καί πιεῖτε ἀπό αὐτό τό Ποτήριο, ὁμολογεῖτε τό θάνατο τοῦ Χριστοῦ”. Λέγοντας “τόσες φορές”, ἔκανε ἐκεῖνον πού θά μεταλάβει κύριο καί ἐξουσιαστή, ἀφοῦ τὸν ἐλευθέρωσε ἀπό κάθε παρατήρηση ήμερῶν, γιατί το Πάσχα καί ἡ Σαρακοστή δέν εἶναι ἕνα καί τό αὐτό. Ἄλλο εἶναι τὸ Πάσχα καί ἄλλο ἡ Σαρακοστή. Διότι ἡ Σαρακοστή εἶναι μία φορά τό χρόνο ἐνῶ Πάσχα κάνουμε τρεῖς φορές τήν ἑβδομάδα. Μερικές φορές καί τέσσερις ἤ γιὰ νὰ τὸ πῶ καλύτερα, ὅσες φορές θελήσουμε, γιατί τό Πάσχα δέν εἶναι ἡ νηστεία ἀλλά ἡ ἱερή Λειτουργία καί ἡ θεία Κοινωνία πού γίνεται κατά τή διάρκειά της.

Γιά να πιστέψεις ὅτι αὐτό εἶναι ἀληθινό, ἄκουσε τί λέει ὁ Παῦλος· “τό δικό μας Πάσχα εἶναι ὁ Χριστός πού θυσιάστηκε γιά μᾶς”. Ὅσες φορές λοιπόν μεταλάβεις μέ καθαρή συνείδηση γιορτάζεις το Πάσχα. Ὄχι ὅταν νηστεύεις, ὅταν κοινωνεῖς ἀπό ἐκείνη τή θυσία. Ὁ κατηχούμενος ἄν καί νηστεύει κάθε χρόνο, καμία φορά δέν κάνει Πάσχα, ἐπειδή δέν κοινωνεῖ. Ἐκεῖνος πάλι πού δέ νηστεύει (όταν δεν είναι μέρα νηστείας Τετάρτη, Παρασκευή..), ἄν μέ καθαρή συνείδηση πλησιάσει τα θεῖα Μυστήρια, κάνει Πάσχα. Καί αὐτό συμβαίνει καί σήμερα καί αὔριο καί ὅσες φορές μεταλάβει, ἐπειδή ἡ ἀληθινή προετοιμασία γιά τό Μυστήριο δέν κρίνεται με βάση την παρατήρηση τῶν καιρῶν καί τῶν ἡμερῶν, ἀλλά μέ τήν καθαρή συνείδηση.

Ἐμεῖς ὅμως κάνουμε τὸ ἐντελῶς ἀντίθετο, καί τὸ νοῦ μας δέν τόν καθαρίζουμε. Ἔχουμε πλέον τήν ἐντύπωση ὅτι κάνουμε Πάσχα μόνο ἄν μεταλάβουμε τήν ἡμέρα κατά την ὁποία ὁ Χριστός παρέδωσε αὐτό τό Μυστήριο, ἀκόμα καί ἂν εἴμαστε γεμάτοι ἀπό πολλά ἁμαρτήματα.

Ἀλλά δέν εἶναι ἔτσι τά πράγματα. Ὄχι, ὄχι. Ἄν μεταλάβεις το Σάββατο, (ἐδῶ ἴσως ἐννοεῖ τὸ Μεγάλο), μέ πονηρή καί ἀκάθαρτη συνείδηση, ἔχεις ἐκπέσει ἀπό τή χάρη τῆς Κοινωνίας, ἔχεις ἀναχωρήσει χωρίς να κάνεις Πάσχα. Αντιθέτως ἄν κοινωνήσεις καί σήμερα μέ καθαρότητα, ἔκανες ἀληθινά Πάσχα.

Ἔπρεπε λοιπόν νά μήν ἔχετε αὐτήν τήν ἀκρίβεια καί σπουδή γιά τήν παρατήρηση τῶν καιρῶν ἀλλά γιά τή θεία Κοινωνία. Καί ὅπως τώρα ὑπομένετε κάθε κόπο γιά νά μή μεταβάλλετε τη συνήθειά σας, ἔτσι θὰ ἔπρεπε αὐτή νά τήν καταφρονεῖτε καί με κάθε τρόπο νά ἀναγκάζετε τούς ἑαυτούς σας να μή μεταλαμβάνετε μέ ἁμαρτίες, ἐπειδή εἶναι ντροπή ὄχι τό νά ἀλλάξει κάποιος πρός τό καλύτερο, ἀλλά τὸ νὰ ἐπιμένει σε μία ἄκαιρη φιλονικία. Αὐτό ἀφάνισε τούς Ἰουδαίους, οἱ ὁποῖοι ἐξέκλιναν στήν ἀσέβεια ἐπειδή ζητοῦσαν την παλαιά συνήθεια».

Σέ ἄλλο πάλι σημεῖο ὁ ἅγιος λέει · «Γνωρίζω ὅτι πολλοί ἀπό ἐσᾶς θὰ πᾶνε νά μεταλάβουν γιά τή συνήθεια τῆς γιορτῆς. Θὰ ἔπρεπε ὅμως, ὅπως πολλές φορές σᾶς ἔχω πεῖ, ὅταν θέλετε να μεταλάβετε, νά μήν προσέχετε τί ἑορτή εἶναι, ἀλλά νά καθαρίζετε τή συνείδησή σας καί τότε νά κοινωνεῖτε. Κι αὐτό γιατί ὁ ἁμαρτωλός καί ἀκάθαρτος,(ο αμετανόητος)οὔτε στήν ἑορτή εἶναι ἄξιος νά μεταλάβει τό ἅγιο καί φρικτό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Ἀντίθετα ὁ καθαρός πού μέ πλήρη μετάνοια ἀποπλένει τὰ ἁμαρτήματά του, εἶναι ἄξιος νά μεταλαμβάνει τά θεῖα Μυστήρια καί κατά τήν ἑορτή καί ὁποιαδήποτε ὥρα καί πάντοτε καί νά ἀπολαμβάνει τίς δωρεές καί τή χάρη τοῦ Θεοῦ.
Δέν ξέρω τό γιατί, ἀλλά πολλοί τό παραβλέπουν αὐτό. Ἐκεῖνοι ἄν καί εἶναι γεμάτοι ἀπό πολλά ἁμαρτήματα, ὅταν δοῦν ὅτι ἦλθε ἡ ἑορτή, σάν νά βιάζονται λόγω τῆς ἡμέρας..

Από το βιβλίο του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου: "ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΜΕΤΑΛΗΨΕΩΣ ΤΩΝ ΑΧΡΑΝΤΩΝ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ" σελ.138-145

πηγή