Το δεξί χέρι του Ιωάννη του Προδρόμου, κειμήλιο της Ρόδου…

«…Ἐγώ μέν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν ὕδατι, αὐτός δέ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ…»
(Μάρκου α' 8 )

Ρόδος, MCDLXXXIV (1484).
Η πόλη κρατά την ανάσα της.
Μια μεγάλη πομπή ιπποτών ανηφορίζει τη Μagna Platea, τη σημερινή Σωκράτους της Μεσαιωνικής Πόλης.
Πανοπλίες αστράφτουν, λάβαρα κυματίζουν βαριά από ιστορία και πίστη.
Χιλιάδες άνθρωποι έχουν παραταχθεί δεξιά κι αριστερά του δρόμου.
Γονατίζουν, σταυροκοπιούνται, προσκυνούν συγκινημένοι.
Δεν παρακολουθούν απλώς μια τελετή, νιώθουν πως κάτι ιερό, κάτι που ξεπερνά τον χρόνο, περνά ανάμεσά τους.

Ο Μεγάλος Μάγιστρος Πιερ ντ’ Ομπυσόν κρατά στα χέρια του έναν ανεκτίμητο θησαυρό, τυλιγμένο σε κόκκινο βελούδο και φυλαγμένο μέσα σε κυπαρισσένια θήκη, πλούσια στολισμένη με πολύτιμες πέτρες.
Είναι δώρο του Σουλτάνου Βαγιαζήτ, ένδειξη ευγνωμοσύνης για μια συνθήκη που υπεγράφη ανάμεσα σε δύο κόσμους.
Μα μέσα στη θήκη δεν βρίσκεται απλώς ένα διπλωματικό αντάλλαγμα, βρίσκεται το πολυτιμότερο κειμήλιο των Ιωαννιτών Ιπποτών.
Το δεξί χέρι του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή.Το χέρι του Προστάτη του Τάγματος.Η αδιάφθορη σάρκα του Προδρόμου, εκείνου που έδειξε και ανήγγειλε: «Ἰδού ὁ ἀμνός τοῦ Θεοῦ».

Η συνθήκη που υπέγραψαν ο Βαγιαζήτ και ο ντ’ Ομπυσόν αφορούσε, προσχηματικά, το δικαίωμα εμπορικής ελευθερίας για τον οθωμανικό στόλο.
Στην ουσία όμως ήταν λύτρα.

Σαρανταπέντε χιλιάδες δουκάτα για τον πρίγκιπα Τζεμ, αδελφό του Σουλτάνου, διεκδικητή του θρόνου, που ο Μεγάλος Μάγιστρος κρατούσε μακριά από την Κωνσταντινούπολη.

Πάπες και βασιλιάδες τον εποφθαλμιούσαν, μα ο ντ’ Ομπυσόν αναδείχθηκε ικανότερος διπλωμάτης απ’ όσο ιερομόναχος. «…ἀπέστειλε καί αὐτός -κατά Μάϊον τοῦ 1484 -τό συνομολογηθέν ποσόν τῶν δουκάτων, συγχρόνως δέ βαρυτιμότατον δῶρον ἐντός κυπαρισσίνης θήκης, τήν δεξιάν χεῖρα τοῦ Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ…».

Την αυθεντικότητα του ιερού λειψάνου επιβεβαιώνει ο απεσταλμένος του Μεγάλου Μάγιστρου, ο υποκαγκελάριος του Τάγματος Γουλιέλμος Καουρσέν, λόγιος, βαθιά μορφωμένος και ακέραιος άνθρωπος.
Ρόδιος φλαμανδικής καταγωγής, κατοικούσε κοντά στην εκκλησία της Παναγίας του Μπούργκου, στη σημερινή οδό Συμμίου, απέναντι από τη συναγωγή Καχάλ Σαλώμ, στη συνοικία της Οβριακής.
Το μαρμάρινο οικόσημό του (ζώνη με οκτάκτινο άστρο και τρία πουλιά)στέκει ακόμη, πέντε αιώνες μετά, σιωπηλός μάρτυρας μιας εποχής.

Ο Καουρσέν εξετάζει μαρτυρίες ανθρώπων που βρίσκονταν στην Πόλη κατά την Άλωση και δεν αφήνει καμία αμφιβολία.
Το λείψανο είναι πράγματι το δεξί χέρι του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή.
Επιστρέφει στη Ρόδο, κλείνεται στο αρχοντικό του και καταγράφει την ιστορία του ιερού κειμηλίου.
Ο Άγιος Λουκάς ο Ευαγγελιστής, αφότου ασπάστηκε τη χριστιανική πίστη, συνέλαβε την ιδέα να μεταφέρει κρυφά το σώμα του Αγίου Ιωάννη από τη Σεβάστεια.
Φοβήθηκε όμως ότι δεν θα μπορούσαν να μεταφέρουν ολόκληρο το σώμα χωρίς να γίνουν αντιληπτοί.Έτσι απέκοψε το χέρι που είχε βαφτίσει τον Χριστό, το ιερότερο μέλος, και το μετέφερε στην Αντιόχεια.Το χέρι του Αγίου Ιωάννη συνδέθηκε με θαύματα, ήταν σημάδι αφθονίας ή ακαρπίας της γης.
Την ημέρα της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού, οι χριστιανοί της Αντιόχειας έβγαιναν σε λιτανεία έξω από την πόλη.
Ο Πατριάρχης, κρατώντας τη θήκη, ύψωνε το άγιο χέρι για να το δει όλος ο λαός.
Αν έμενε τεντωμένο και ακίνητο, η χρονιά θα ήταν ευλογημένη, αν έκλεινε μόνο του, η γη θα έμενε άκαρπη.
Όταν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία κυβερνούσε ο Κωνσταντίνος Ζ΄ Πορφυρογέννητος, ευσεβής και βαθιά αφοσιωμένος στον Χριστό, επιθύμησε να αποκτήσει το λείψανο, το όργανο τόσων θαυμάτων που η φήμη τους είχε απλωθεί σε όλη την Ανατολή.
Το τοποθέτησε στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη της Πέτρας.
Το 1403, ο Ισπανός απεσταλμένος στην αυλή του Ταμερλάνου το προσκύνησε στη Μονή Περιβλέπτου και κατέγραψε πως το δεξί χέρι, από τον αγκώνα ως την παλάμη, έμοιαζε ζωντανό, πλαισιωμένο από λεπτό χρυσό σύρμα, με το μεγάλο δάκτυλο να λείπει – εκείνο που έδειξε λέγοντας «ἰδού ὁ ἀμνός τοῦ Θεοῦ».

Το άγιο λείψανο παρέμεινε στη μονή έως την Άλωση της Πόλης από τον Μωάμεθ Β΄.Τότε, με εντολή του, τοποθετήθηκε στο αυτοκρατορικό θησαυροφυλάκιο μαζί με άλλα ιερά κειμήλια.
Από εκεί το πήρε ο Βαγιαζήτ για να το προσφέρει στον Μεγάλο Μάγιστρο.
Στη Ρόδο, μόλις επιβεβαιώθηκε η αυθεντικότητά του, αποφασίστηκε να μεταφερθεί με πομπή στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη.
Η τελετή ορίστηκε για τις 23 Μαΐου, ημέρα μνήμης της οθωμανικής πολιορκίας.
Στήθηκε μεγαλόπρεπος θρόνος με ουρανό και χρυσά χαλιά.
Ο πριόρης ξεγύμνωσε το χέρι, το έδειξε στον λαό και τον ευλόγησε τρεις φορές, προτρέποντάς τον σε ενάρετη ζωή.
Στη λειτουργία που ακολούθησε, κλήρος, ιππότες και λαός ασπάστηκαν το χέρι που βάφτισε τον Ιησού Χριστό.
Χρόνια πέρασαν, πολιορκίες, σεισμοί, λιμοί και καταστροφές.

Το ιερό λείψανο, το Τίμιο Ξύλο και η Παναγία της Φιλερήμου προστάτευαν Ροδίτες και Φράγκους.

Το MDXXII (1522) ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής κατέλαβε τη Ρόδο.
Ο Μεγάλος Μάγιστρος Φιλίπ ντε Βιλιέ ντε λ’ Ιλ-Αντάμ διέταξε να συγκεντρωθούν τα Ιερά Λείψανα, να συσκευαστούν και να καταγραφούν. 

«Φρόντισε να βρίσκονται κοντά μας κάθε στιγμή», είπε. «Δεν θα μείνουν αφύλαχτα έως ότου εγκατασταθούμε στη νέα μας πατρίδα. Μόνο ο Θεός ξέρει πού...».

Την Πρωτοχρονιά του 1523, ύστερα από διακόσια δεκατρία χρόνια παραμονής, οι ιππότες και πέντε χιλιάδες Ροδίτες επιβιβάστηκαν στις γαλέρες.
Μια μακρά, μελαγχολική πορεία άρχισε.Κρήτη, Ιταλία, Ρώμη, Σικελία, ώσπου το 1530 έδεσαν μόνιμα στη Μάλτα.
Οι αιώνες κύλησαν.Οι Ιωαννίτες εκδιώχθηκαν από τον Ναπολέοντα το 1798.
Οι Ροδίτες έμειναν πίσω, στερημένοι από τα τρία ιερά κειμήλια, μα κράτησαν ζωντανή τη μνήμη τους χτίζοντας εκκλησιές για τις Παναγίες της εξορίας στην Μάλτα.
Οι ιππότες αναζήτησαν προστάτη στη δυναστεία των Ρομανώφ.
Ο τσάρος Παύλος Α΄ εξελέγη Μέγας Άρχων του Τάγματος και ο Σταυρός της Μάλτας προστέθηκε στο εθνόσημο της Ρωσίας.
Ο Τσάρος δολοφονήθηκε και τα ίχνη των κειμηλίων χάθηκαν.

Το 1978, το ανεξάρτητο κράτος του Μαυροβουνίου παρουσίασε στον κόσμο τα τρία ιερά λείψανα της Ρόδου.Ο θησαυρός δεν είχε χαθεί.
Το κουβάρι ξετυλίχτηκε και αποκαλύφθηκε ο ταραχώδης δρόμος τους.
Μάλτα, Τεργέστη, Αγία Πετρούπολη, Μόσχα, Κοπεγχάγη, Βερολίνο, Βελιγράδι.
Το 1941, λίγο μετά τους γερμανικούς βομβαρδισμούς, μεταφέρθηκαν στο μοναστήρι του Όστρογκ, όπου φυλάχθηκαν μαζί με άλλους εθνικούς θησαυρούς.
Μετά τον πόλεμο παραδόθηκαν στο κράτος και τοποθετήθηκαν στο Εθνικό Θησαυροφυλάκιο.
Τα πολύτιμα καλύμματά τους είχαν χαθεί από την εποχή του Ναπολέοντα.
Στη Ρωσία αντικαταστάθηκαν με νέα, χρυσά, στολισμένα με διαμάντια, ρουμπίνια και ζαφείρια.
Το 1978, το δεξί χέρι του Προδρόμου και το Τίμιο Ξύλο παραδόθηκαν στη Μητρόπολη και σήμερα φυλάσσονται στο μοναστήρι του Τσέτινιε, ενώ η εικόνα της Παναγίας Φιλερήμου βρίσκεται στο μουσείο.

Το δεξί χέρι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου δίπλα στο άφθαρτο λείψανο του Αγ.Πέτρου του Τσέτινιε στο Μαυροβούνιο

Τον Ιούνιο του 2006, για δύο εβδομάδες, το δεξί χέρι του Αγίου Ιωάννη ταξίδεψε στη Ρωσία και εκτέθηκε στον καθεδρικό ναό του Χριστού Σωτήρα στη Μόσχα.
Χιλιάδες άνθρωποι, παιδιά και γέροντες, φτωχοί και ισχυροί, περίμεναν ώρες για να προσκυνήσουν.
Ένα ασίγητο πάθος πλημμύριζε τον λαό, που σταυροκοπιόταν με κατάνυξη και λιβάνιζε με ευλάβεια τα ιερά και όσια της πίστης του.
Ακολούθησαν κι άλλες πόλεις της Ρωσίας, της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας.
Αιώνες μετά τον δρόμο της προσφυγιάς, οι συζητήσεις για την έκθεση και την ιδιοκτησία των κειμηλίων συνεχίζονται.
Εκκλησία και Κράτος του Μαυροβούνιου ερίζουν, καθώς η αξία τους -συμβολική και υλική- είναι ανυπολόγιστη.
Κι όμως, τα αγιασμένα αυτά κειμήλια, μνημεία πίστης της Χριστιανοσύνης, συνεχίζουν να φωτίζουν τις καρδιές των ανθρώπων.
Παραμένουν μακριά, αλλά και άσβηστα καντήλια ελπίδας και προσδοκίας της πολιτιστικής μνήμης της Ρόδου.

Το δεξί χέρι του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή συγκλονίζει ακόμη, ψιθυρίζοντας μέσα στους αιώνες…
«…Μετανοεῖτε· ἤγγικεν γάρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν…»(Ματθ. 3,2).

πηγή/Του Τέρη Χατζηιωάννου