Ο Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος φωτογραφίζεται στις 27 Ιουνίου 1921 επάνω στο θωρηκτό «Λήμνος», περιστοιχισμένος από αξιωματικούς και άνδρες του Πολεμικού Ναυτικού. Πίσω τους δεσπόζει το επιβλητικό πυροβόλο του πλοίου! Μπροστά του, ανάμεσα στις λευκές στολές, στέκει η σκοτεινή ιερατική μορφή του!
Ήρεμη. Ακίνητη. Σχεδόν προφητική…
Τότε, κανείς από όσους στάθηκαν απέναντι στον φωτογραφικό φακό δεν μπορούσε ίσως να φανταστεί πόσο κοντά βρισκόταν το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Ούτε ότι η Σμύρνη, η πολύβουη και κοσμοπολίτικη πόλη των Ελλήνων, θα παραδιδόταν σύντομα στη φωτιά, στο αίμα και στον ξεριζωμό. Ούτε ότι ο Ποιμενάρχης της θα γινόταν ένα από τα ιερότερα και τραγικότερα σύμβολα της Μικρασιατικής Καταστροφής...
Κι όμως, ο Χρυσόστομος γνώριζε τον κίνδυνο.
Όταν όλα κατέρρεαν και η Σμύρνη περίμενε με αγωνία την είσοδο των κεμαλικών στρατευμάτων, του δόθηκαν δυνατότητες να απομακρυνθεί και να σωθεί. Εκείνος αρνήθηκε. Δεν μπορούσε να εγκαταλείψει τον λαό του στις ώρες της έσχατης δοκιμασίας. Δεν μπορούσε ο ποιμένας να αναζητήσει ασφάλεια, την ώρα που το ποίμνιό του έμενε απροστάτευτο μπροστά στην καταστροφή…
Το πρωί της μοιραίας ημέρας τέλεσε, σύμφωνα με τις ιστορικές μαρτυρίες, την τελευταία Θεία Λειτουργία στον Μητροπολιτικό Ναό της Αγίας Φωτεινής. Εκεί όπου για χρόνια αντηχούσαν οι καμπάνες της ελληνικής Σμύρνης, ο Χρυσόστομος προσευχήθηκε για τελευταία φορά μαζί με τους ανθρώπους του.
Λίγες ώρες αργότερα οδηγήθηκε ενώπιον του Νουρεντίν πασά. Υπέστη εξευτελισμούς και ύβρεις και, τελικά, παραδόθηκε στον φανατισμένο όχλο. Ακολούθησε ένας από τους αγριότερους βασανισμούς που γνώρισε η νεότερη ελληνική ιστορία. Τον έσυραν στους δρόμους της πόλης του, τον χτύπησαν και τον κατακρεούργησαν, μπροστά σε εκείνους που μπορούσαν να βλέπουν, αλλά δεν θέλησαν ή δεν τόλμησαν να τον σώσουν.
Κι εκείνος, σύμφωνα με τις μαρτυρίες που διασώθηκαν, δεν καταράστηκε τους βασανιστές του…
Όσο ακόμη μπορούσε, ύψωνε το χέρι του και τους ευλογούσε…
Ίσως αυτή να υπήρξε η τελευταία ευλογία προς τη Σμύρνη του… Προς την πόλη που χανόταν. Προς τον λαό που ξεριζωνόταν. Προς εκείνους που έφευγαν για πάντοτε, αφήνοντας πίσω σπίτια, εκκλησίες, τάφους προγόνων και μια πατρίδα αιώνων…
Το σώμα του δεν παραδόθηκε ποτέ στους δικούς του ανθρώπους. Δεν απέκτησε τάφο, μνήμα ή μαρμάρινη πλάκα. Σαν να έπρεπε η ίδια η Σμύρνη να γίνει ο τάφος του, οι δρόμοι της, το σάβανό του και οι στάχτες της το αιώνιο καντήλι της μνήμης του…
Βλέπουμε τον Χρυσόστομο έναν περίπου χρόνο πριν από το μαρτύριό του. Βλέπουμε έναν άνθρωπο που βρίσκεται ακόμη μέσα στη ζωή, αλλά που σύντομα θα κληθεί να επιβεβαιώσει με το ίδιο του το αίμα όσα δίδαξε από τον άμβωνα. Και το τεράστιο κανόνι που δεσπόζει επάνω από τις ανθρώπινες μορφές μοιάζει σήμερα να αποκτά έναν βαθύτερο, δραματικό συμβολισμό:
Η δύναμη των όπλων μπορεί να συντρίψει σώματα, να αφανίσει πόλεις και να ξεριζώσει λαούς…
Δεν μπορεί όμως να σκοτώσει τη Μνήμη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου