Άλλο ο Εξομολόγος και άλλο ο Πνευματικός Οδηγός

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σύγχυση μέσα στην εκκλησιαστική ζωή. Πολλοί θεωρούν ότι ο εξομολόγος είναι αυτομάτως και προσωπικός πνευματικός οδηγός για κάθε θέμα της ζωής τους. Άλλοι πάλι αναζητούν απεγνωσμένα έναν «διορατικό γέροντα», πιστεύοντας ότι χωρίς αυτόν δεν μπορούν να σωθούν. Η αλήθεια όμως είναι πιο απλή, πιο ισορροπημένη και, κυρίως, πιο ορθόδοξη.

Ποιος είναι ο εξομολόγος;
Εξομολόγος είναι ο Ορθόδοξος ιερέας που έχει λάβει από τον επίσκοπό του την ειδική ευλογία να τελεί το Μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως.
Δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος που ακούει αμαρτίες. Είναι λειτουργός του Μυστηρίου της συμφιλιώσεως με τον Θεό. Ο ίδιος ο Χριστός έδωσε αυτή την εξουσία στους Αποστόλους όταν είπε:
«Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τάς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς.» (Ιω. 20:22-23)
Κατά την εξομολόγηση ο ιερέας δεν ενεργεί με δική του δύναμη. Ενεργεί ως διάκονος της Εκκλησίας και μάρτυρας της μετανοίας του ανθρώπου. Η συγχώρηση δεν προέρχεται από τον ίδιο αλλά από τον Χριστό.Γι' αυτό και ο εξομολόγος είναι απαραίτητος. Δεν υπάρχει εξομολόγηση χωρίς ιερέα που έχει την κανονική άδεια της Εκκλησίας.

Ποιος είναι ο πνευματικός οδηγός;
Εδώ αρχίζει η σύγχυση.Πνευματικός οδηγός είναι εκείνος που βοηθά έναν άνθρωπο να προχωρήσει στον δρόμο του Θεού.
Αυτός μπορεί να είναι:ένας έμπειρος εξομολόγος,ένας χαρισματικός μοναχός,ένας επίσκοπος,ακόμη και ένας ενάρετος λαϊκός που έχει βαθιά γνώση της πνευματικής ζωής.

Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος γράφει ότι πρέπει να αναζητούμε οδηγό «που να έχει θεραπεύσει πρώτα τον εαυτό του».Δεν αρκεί δηλαδή κάποιος να έχει γνώσεις.
Χρειάζεται εμπειρία του Θεού.Μπορεί ένας λαϊκός να γίνει πνευματικός οδηγός;
Ναι.Όχι όμως εξομολόγος.Η Εκκλησία πάντοτε αναγνώριζε ότι ο Θεός χαρίζει σοφία και διάκριση ακόμη και σε λαϊκούς.

Υπάρχουν άγιοι που συμβουλεύονταν απλούς μοναχούς χωρίς ιερωσύνη.
Υπάρχουν ακόμη και σήμερα άνθρωποι γεμάτοι ταπείνωση που βοηθούν πολλούς με τον λόγο και το παράδειγμά τους.
Όμως υπάρχει ένα όριο.Ο λαϊκός μπορεί να συμβουλεύσει.
Δεν μπορεί να συγχωρήσει αμαρτίες.Δεν μπορεί να αντικαταστήσει το Μυστήριο.
Είναι όλοι οι εξομολόγοι μεγάλοι πνευματικοί;Όχι.
Και αυτό πρέπει να το πούμε με ειλικρίνεια.
Ένας ιερέας μπορεί να είναι άριστος λειτουργός του Μυστηρίου χωρίς να διαθέτει μεγάλα χαρίσματα καθοδηγήσεως.
Άλλος μπορεί να είναι εξαιρετικός κήρυκας.Άλλος καλός ποιμένας.Άλλος σπουδαίος εξομολόγος.Τα χαρίσματα διαφέρουν.
Όπως λέει ο Απόστολος Παύλος:
«Διαιρέσεις χαρισμάτων εισίν, το δε αυτό Πνεύμα.»
Και όλοι οι μεγάλοι πνευματικοί ήταν εξομολόγοι;Οι περισσότεροι ναι.
Αλλά όχι επειδή ήταν εξομολόγοι έγιναν άγιοι.Έγιναν άγιοι επειδή αγίασαν.Η αγιότητα δεν προέρχεται από το αξίωμα.Προέρχεται από τη χάρη του Θεού και τον προσωπικό αγώνα.

Τι είναι η διορατικότητα;
Εδώ γίνεται ίσως η μεγαλύτερη παρεξήγηση.
Πολλοί πιστεύουν ότι η διορατικότητα είναι το σημαντικότερο χάρισμα.Η Εκκλησία όμως ποτέ δεν το δίδαξε αυτό.Η διορατικότητα είναι ένα έκτακτο χάρισμα του Αγίου Πνεύματος.
Δεν δίνεται σε όλους.Δεν αποτελεί απόδειξη αγιότητας.Και πολλές φορές οι ίδιοι οι άγιοι έκρυβαν αυτά τα χαρίσματα.

Ο Άγιος Παΐσιος, ο Άγιος Πορφύριος, ο Άγιος Ιάκωβος Τσαλίκης, ο Άγιος Εφραίμ της Αριζόνας είχαν τέτοια χαρίσματα.
Όμως κανείς τους δεν ζητούσε από τον κόσμο να τους ακολουθεί επειδή ήταν διορατικοί.Ζητούσαν μετάνοια.Ζητούσαν προσευχή.Ζητούσαν ταπείνωση.

Χρειάζεται να βρούμε διορατικό γέροντα για να σωθούμε;
Η απάντηση είναι κατηγορηματικά όχι.
Αν ήταν απαραίτητος ένας διορατικός γέροντας για τη σωτηρία, τότε οι περισσότεροι χριστιανοί όλων των αιώνων θα ήταν χαμένοι.
Η Εκκλησία όμως ποτέ δεν δίδαξε κάτι τέτοιο.
Ο δρόμος της σωτηρίας είναι γνωστός.
Μετάνοια.
Εξομολόγηση.
Θεία Κοινωνία.
Προσευχή.
Αγάπη.
Ταπείνωση.
Αγώνας.
Αυτός είναι ο ασφαλής δρόμος.
Πότε κινδυνεύουμε;
Όταν αρχίζουμε να κυνηγάμε θαύματα.
Όταν ψάχνουμε συνεχώς «ποιος βλέπει», «ποιος ξέρει», «ποιος διαβάζει τις σκέψεις».
Τότε εύκολα πέφτουμε στην πνευματική πλάνη.

Οι Πατέρες λένε ότι ο διάβολος χαίρεται όταν ο άνθρωπος ζητά συνεχώς υπερφυσικά σημεία αντί για μετάνοια.
Ποιον εξομολόγο να διαλέξω;Όχι απαραίτητα τον πιο γνωστό.Όχι εκείνον που συγκεντρώνει τα μεγαλύτερα πλήθη.Αλλά εκείνον που: αγαπά πραγματικά τον άνθρωπο, παραμένει πιστός στην Εκκλησία,έχει διάκριση, δεν δημιουργεί εξαρτήσεις,οδηγεί πάντοτε στον Χριστό και όχι στον εαυτό του.
Ο καλός πνευματικός δεν δημιουργεί θαυμαστές.Δημιουργεί ανθρώπους που αγαπούν περισσότερο τον Θεό.

Το μεγαλύτερο χάρισμα
Πολλοί θαυμάζουν τη διορατικότητα.Οι Άγιοι όμως θαύμαζαν κάτι άλλο.Την ταπείνωση.
Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος λέει ότι ένας ταπεινός άνθρωπος είναι μεγαλύτερο θαύμα από εκείνον που ανασταίνει νεκρούς.Γιατί τα θαύματα τα ενεργεί ο Θεός.

Η ταπείνωση όμως είναι η ελεύθερη απάντηση του ανθρώπου στη χάρη Του.
Δεν χρειάζεται να αναζητούμε συνεχώς σπάνιους χαρισματούχους γέροντες.
Χρειάζεται να βρούμε έναν ορθόδοξο εξομολόγο, να μετανοούμε ειλικρινά, να συμμετέχουμε στα Μυστήρια της Εκκλησίας και να αγωνιζόμαστε καθημερινά.
Αν ο Θεός θελήσει να μας φέρει κοντά σε έναν μεγάλο άγιο, αυτό θα είναι ευλογία.
Αν όχι, δεν μας στερεί τίποτε από τη σωτηρία.

Γιατί η σωτηρία δεν εξαρτάται από το αν συναντήσαμε έναν διορατικό γέροντα.
Εξαρτάται από το αν συναντήσαμε πραγματικά τον Χριστό.
Και ο Χριστός μάς περιμένει σε κάθε Θεία Λειτουργία, σε κάθε ειλικρινή εξομολόγηση, σε κάθε πράξη αγάπης και σε κάθε ταπεινή προσευχή. Εκεί βρίσκεται η ασφαλής οδός που βάδισαν όλοι οι Άγιοι της Εκκλησίας μας.

Αρχμ Χριστοδουλος