Στην ακολουθία ακούμε τον Θεό να ονομάζεται «ὁ τὰ διῃρημένα συναγαγὼν εἰς ἑνότητα». Ας σταθούμε λίγο σε αυτό. Ο άνθρωπος είναι πολλές φορές διαιρεμένος μέσα του. Άλλα επιθυμεί, άλλα υπόσχεται, άλλα κατορθώνει. Και ζητεί από τον Θεό να ευλογήσει μια ενότητα την οποία ο ίδιος δεν έχει ακόμη μάθει να υπηρετεί. Γι’ αυτό χρειάζεται προετοιμασία πριν από τον γάμο. Να γνωρίσουν οι μελλόνυμφοι ότι δεν προσέρχονται απλώς για να επικυρώσουν μια απόφαση, αλλά για να εισέλθουν σε έναν τρόπο ζωής που απαιτεί πνευματική μεταβολή. Ο Άγιος Μάξιμος μας διδάσκει ότι η αγάπη θεραπεύει τη φιλαυτία. Και πόση φιλαυτία μπορεί να κρύβεται ακόμη και μέσα σε έναν μεγάλο έρωτα!
Ακούμε κατόπιν την ευχή «τίμιον αὐτοῖς τὸν γάμον ἀνάδειξον· ἀμίαντον αὐτῶν τὴν κοίτην διατήρησον». Μπορεί η νύφη να περιμένει ήδη παιδί. Μπορεί οι δύο άνθρωποι να συζούν πολλά χρόνια. Θα προσποιηθούμε ότι δεν καταλαβαίνουμε τι σημαίνουν τα λόγια που διαβάζουμε; Ούτε χρειάζεται να ντροπιάσουμε κανέναν ούτε επιτρέπεται να κάνουμε τη μετάνοια περιττή. Ο Χριστός, όταν συνάντησε τη Σαμαρείτιδα, γνώριζε την προσωπική της ιστορία και δεν απέφυγε να της μιλήσει γι’ αυτήν. Της αποκάλυψε όμως και το ζωντανό νερό. Αυτή είναι η λεπτή εργασία της ποιμαντικής. Η εγκυμοσύνη δεν αποτελεί ακαθαρσία και το παιδί δεν είναι καρπός που πρέπει να απολογηθεί για την ύπαρξή του. Η Εκκλησία καλεί τους γονείς να αναγνωρίσουν τη διαφορά ανάμεσα στη σωματική συνάφεια και στη μυστηριακή ευλογία της συζυγίας. Η αγνότητα δεν αποκαθίσταται με μια τελετουργική πράξη που σβήνει αυτομάτως το παρελθόν. Αρχίζει να θεραπεύεται όταν ο άνθρωπος αναλαμβάνει την ευθύνη της ζωής του ενώπιον του Θεού.
Έπειτα παρακαλούμε να δοθεί στους νεονύμφους «σωφροσύνην, καὶ καρπὸν κοιλίας πρὸς τὸ συμφέρον». Πόσο παράξενα ακούγονται κάποτε αυτά τα λόγια, όταν οι νεόνυμφοι έχουν ήδη δύο παιδιά και την ίδια ημέρα ετοιμάζονται να τα βαπτίσουν! Αλλά προσέξτε τη σοφία της ευχής. Η Εκκλησία ζητεί καρπό «πρὸς τὸ συμφέρον», δηλαδή μέσα στην προοπτική της σωτηρίας, και όχι απλώς την απόκτηση απογόνων. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας τη συζυγία, δεν περιορίζει τον σκοπό της στην τεκνογονία, αλλά αναδεικνύει και την εγκράτεια, την ομόνοια, την αμοιβαία φροντίδα. Η γέννηση ενός παιδιού δεν εξασφαλίζει από μόνη της την πνευματική ωριμότητα των γονέων. Ούτε η βάπτισή του αποτελεί κοινωνικό συμπλήρωμα της γαμήλιας εορτής. Με τη βάπτιση ο άνθρωπος εντάσσεται στο σώμα του Χριστού, ενώ με τον γάμο ευλογείται η ιδιαίτερη κοινωνία των συζύγων. Όταν τελούνται την ίδια ημέρα, χρειάζεται ακόμη περισσότερη κατήχηση, ώστε να μη χαθεί μέσα στην οικογενειακή χαρά το ιδιαίτερο νόημα κάθε μυστηρίου.
Και τι θα πούμε για εκείνον που έρχεται να στεφανωθεί τρίτη φορά; Εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή, διότι η Εκκλησία γνωρίζει συγχρόνως το ύψος της κλήσεως και το βάθος της ανθρώπινης αδυναμίας. Ο Κύριος είπε «οὓς ὁ Θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω». Η εντολή αυτή δεν καταργείται επειδή οι ανθρώπινες σχέσεις αποδεικνύονται εύθραυστες.
Ακούμε κατόπιν την ευχή «τίμιον αὐτοῖς τὸν γάμον ἀνάδειξον· ἀμίαντον αὐτῶν τὴν κοίτην διατήρησον». Μπορεί η νύφη να περιμένει ήδη παιδί. Μπορεί οι δύο άνθρωποι να συζούν πολλά χρόνια. Θα προσποιηθούμε ότι δεν καταλαβαίνουμε τι σημαίνουν τα λόγια που διαβάζουμε; Ούτε χρειάζεται να ντροπιάσουμε κανέναν ούτε επιτρέπεται να κάνουμε τη μετάνοια περιττή. Ο Χριστός, όταν συνάντησε τη Σαμαρείτιδα, γνώριζε την προσωπική της ιστορία και δεν απέφυγε να της μιλήσει γι’ αυτήν. Της αποκάλυψε όμως και το ζωντανό νερό. Αυτή είναι η λεπτή εργασία της ποιμαντικής. Η εγκυμοσύνη δεν αποτελεί ακαθαρσία και το παιδί δεν είναι καρπός που πρέπει να απολογηθεί για την ύπαρξή του. Η Εκκλησία καλεί τους γονείς να αναγνωρίσουν τη διαφορά ανάμεσα στη σωματική συνάφεια και στη μυστηριακή ευλογία της συζυγίας. Η αγνότητα δεν αποκαθίσταται με μια τελετουργική πράξη που σβήνει αυτομάτως το παρελθόν. Αρχίζει να θεραπεύεται όταν ο άνθρωπος αναλαμβάνει την ευθύνη της ζωής του ενώπιον του Θεού.
Έπειτα παρακαλούμε να δοθεί στους νεονύμφους «σωφροσύνην, καὶ καρπὸν κοιλίας πρὸς τὸ συμφέρον». Πόσο παράξενα ακούγονται κάποτε αυτά τα λόγια, όταν οι νεόνυμφοι έχουν ήδη δύο παιδιά και την ίδια ημέρα ετοιμάζονται να τα βαπτίσουν! Αλλά προσέξτε τη σοφία της ευχής. Η Εκκλησία ζητεί καρπό «πρὸς τὸ συμφέρον», δηλαδή μέσα στην προοπτική της σωτηρίας, και όχι απλώς την απόκτηση απογόνων. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας τη συζυγία, δεν περιορίζει τον σκοπό της στην τεκνογονία, αλλά αναδεικνύει και την εγκράτεια, την ομόνοια, την αμοιβαία φροντίδα. Η γέννηση ενός παιδιού δεν εξασφαλίζει από μόνη της την πνευματική ωριμότητα των γονέων. Ούτε η βάπτισή του αποτελεί κοινωνικό συμπλήρωμα της γαμήλιας εορτής. Με τη βάπτιση ο άνθρωπος εντάσσεται στο σώμα του Χριστού, ενώ με τον γάμο ευλογείται η ιδιαίτερη κοινωνία των συζύγων. Όταν τελούνται την ίδια ημέρα, χρειάζεται ακόμη περισσότερη κατήχηση, ώστε να μη χαθεί μέσα στην οικογενειακή χαρά το ιδιαίτερο νόημα κάθε μυστηρίου.
Και τι θα πούμε για εκείνον που έρχεται να στεφανωθεί τρίτη φορά; Εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή, διότι η Εκκλησία γνωρίζει συγχρόνως το ύψος της κλήσεως και το βάθος της ανθρώπινης αδυναμίας. Ο Κύριος είπε «οὓς ὁ Θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω». Η εντολή αυτή δεν καταργείται επειδή οι ανθρώπινες σχέσεις αποδεικνύονται εύθραυστες.
Η ορθόδοξη κανονική παράδοση αντιμετωπίζει τον δεύτερο και, ακόμη αυστηρότερα, τον τρίτο γάμο μέσα από την οικονομία, με ιδιαίτερες προϋποθέσεις και μετανοητικό χαρακτήρα. Δεν πρόκειται για τρεις ισοδύναμες επαναλήψεις της ίδιας εορτής. Ο άνθρωπος που γνώρισε τη διάλυση μιας συζυγίας έχει ανάγκη να εξετάσει και τον δικό του τρόπο υπάρξεως. Μήπως ζητούσε πάντοτε να αλλάξει ο άλλος, χωρίς να μεταβληθεί ο ίδιος; Μήπως μπέρδεψε την αγάπη με την απαίτηση; Βέβαια, δεν είναι κάθε διαζύγιο αποτέλεσμα ίσης ευθύνης, και η προστασία από τη βία αποτελεί αυτονόητο καθήκον. Η μετάνοια χρειάζεται αλήθεια, όχι άδικη ενοχοποίηση. Γι’ αυτό η οικονομία δεν είναι ευκολία του πνευματικού. Είναι η δύσκολη διάκριση με την οποία η Εκκλησία προσπαθεί να μη στερήσει από τον πληγωμένο άνθρωπο τη δυνατότητα μιας νέας αρχής.
Όταν φθάνουμε στη στεφάνωση, ψάλλουμε «Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξῃ καὶ τιμῇ στεφάνωσον αὐτούς». Αναρωτηθήκατε γιατί η Εκκλησία στεφανώνει δύο ανθρώπους που ακόμη δεν γνωρίζουν αν θα κατορθώσουν να ζήσουν όσα υπόσχονται; Διότι τα στέφανα φανερώνουν την τιμή της κλήσεώς τους, όχι μια πιστοποίηση της τελειότητάς τους. Θυμόμαστε και τους αγίους μάρτυρες, επειδή η χριστιανική αγάπη απαιτεί να πεθάνει μέσα μας ο άνθρωπος που θέλει πάντοτε να δικαιώνεται.
Όταν φθάνουμε στη στεφάνωση, ψάλλουμε «Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξῃ καὶ τιμῇ στεφάνωσον αὐτούς». Αναρωτηθήκατε γιατί η Εκκλησία στεφανώνει δύο ανθρώπους που ακόμη δεν γνωρίζουν αν θα κατορθώσουν να ζήσουν όσα υπόσχονται; Διότι τα στέφανα φανερώνουν την τιμή της κλήσεώς τους, όχι μια πιστοποίηση της τελειότητάς τους. Θυμόμαστε και τους αγίους μάρτυρες, επειδή η χριστιανική αγάπη απαιτεί να πεθάνει μέσα μας ο άνθρωπος που θέλει πάντοτε να δικαιώνεται.
Ο απόστολος Παύλος αρχίζει το ανάγνωσμα με την προτροπή «ὑποτασσόμενοι ἀλλήλοις ἐν φόβῳ Χριστοῦ» και ζητεί από τον άνδρα να αγαπά τη γυναίκα του όπως ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό Του γι’ αυτήν. Ποιος λοιπόν μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτά τα λόγια για να δικαιολογήσει την κυριαρχία του; Η κεφαλή, κατά το χριστολογικό υπόδειγμα, αναλαμβάνει το κόστος της αγάπης. Και οι δύο σύζυγοι καλούνται να αποβάλουν τον εγωισμό τους, χωρίς να καταργείται η προσωπική τους ελευθερία. Αυτή η άσκηση αρχίζει από τα μικρά: από τον τρόπο που μιλάμε, από την υπομονή να ακούσουμε, από τη συγγνώμη που δυσκολευόμαστε να ζητήσουμε.
Στο τέλος ευλογείται το κοινό ποτήριο. Και οι δύο πίνουν από αυτό, πριν οδηγηθούν από τον ιερέα στην κοινή τους πορεία γύρω από το Ευαγγέλιο. Δεν πρόκειται για τη θεία Κοινωνία, αλλά το σημείο διατηρεί τη βαθιά ευχαριστιακή αναφορά της συζυγικής ζωής.
Στο τέλος ευλογείται το κοινό ποτήριο. Και οι δύο πίνουν από αυτό, πριν οδηγηθούν από τον ιερέα στην κοινή τους πορεία γύρω από το Ευαγγέλιο. Δεν πρόκειται για τη θεία Κοινωνία, αλλά το σημείο διατηρεί τη βαθιά ευχαριστιακή αναφορά της συζυγικής ζωής.
Το Ευαγγέλιο βρίσκεται στο κέντρο, επειδή η κοινή ζωή χρειάζεται ένα μέτρο ανώτερο από τις διαθέσεις και τις επιθυμίες των δύο ανθρώπων. Στην Κανά ο Χριστός δεν περιφρόνησε τον γάμο ούτε την ανθρώπινη ευφροσύνη. Παρέστη και μετέβαλε το νερό σε οίνο. Αυτή τη μεταβολή ας ζητήσουμε και για τον δικό μας τρόπο ζωής. Να μη μεταφέρουμε απλώς μέσα στον γάμο τις συνήθειες, τις απαιτήσεις και τις παλιές μας πληγές, αλλά να επιτρέψουμε στη χάρη να εργαστεί επάνω τους. Γι’ αυτό, αδελφοί μου, πριν από τα στέφανα χρειάζεται λόγος αληθινός, εξομολόγηση όπου αρμόζει, συμφιλίωση, συνείδηση του μυστηρίου. Και μετά τα στέφανα χρειάζεται πνευματική συνοδεία.
Γιατί η Εκκλησία δεν τελειώνει το έργο της όταν σβήσουν τα φώτα του ναού. Τότε αρχίζει να δοκιμάζεται αν όσα προσευχηθήκαμε μπορούν να γίνουν ζωή. Και η μεγαλύτερη ευλογία δεν είναι να μη χρειαστεί ποτέ να μετανοήσουν οι σύζυγοι, αλλά να μη χάσουν ποτέ την προθυμία να επιστρέφουν στον Θεό και ο ένας στον άλλον.»
Πηγή μ. Θεόκτιστος ο Κρης

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου