26/5/1944. Το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ ΑΠΟΚΕΦΑΛΙΣΕ τον ιερέα Δημήτριο Ν. Γκέλη του Αγγελοκάστρου Κορινθίας

Το φριχτό έγκλημα εγινε στα Δίδυμα Αργολίδας, και ενώ οι σφαγείς ήσαν εν σπουδή γιατί έφθαναν οι Γερμανοί με το Τάγμα Ασφαλείας Κορίνθου σε «παγανιά» που είχαν ξεκινήσει από Άργος, Ναύπλιο και Κόρινθο και έφθασαν μέχρι τις Σπετσες.

Ακολουθεί Απόσπασμα από το βιβλίο του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη (MD, ORL, DDS, PhD) «Αυτός Που Βαφτίστηκε Τρεις Φορές» με περιγραφή του μαρτυρίου:
«Ο ιερέας συνελήφθη στο Αγγελόκαστρο στις 10 Απριλίου 1944 (Μεγάλη Δευτέρα) από τους αντάρτες κομμουνιστές με την κατηγορία του «αντιδραστικού» και του «συνεργάτου» των Ιταλών. Η αλήθεια όμως είναι ότι η αιτία της σφαγής του ήταν η σθεναρή αντίσταση και αντιμετώπιση των «ινστρουχτόρων του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ που συχνά επισκέπτονταν το Αγγελόκαστρο και τους αντέκρουε, προσπαθώντας να διαφυλάξει τη χριστιανική πίστη των χωριανών του.

Οι κατηγορίες ήταν ψευδείς, διότι δεν υπήρξε ποτέ μόνιμη μονάδα Ιταλών στρατιωτών στο Αγγελόκαστρο, ώστε κάποιος χωρικός να συνεργαστεί μαζί τους. Οι Ιταλοί ανέβαιναν στο Αγγελόκαστρο μόνο για να κάνουν πλιάτσικο και να συνεργαστούν με τους μόνιμους συνεργάτες τους που ήταν οι μπακάληδες και ο μυλωνάς του χωριού, για να προμηθευτούν άλευρα.

Αφού τον συνέλαβαν, τον πέρασαν από «λαϊκό δικαστήριο», οι άνθρωποι που τους είχε βαφτίσει και παντρέψει, τον καταδίκασαν εις θάνατον και τον έστειλαν στα Δίδυμα Αργολίδος, όπου διατηρούσαν στη «Μικρή Σπηλιά» Στρατόπεδο Μελλοθανάτων, όπου γίνονταν οι σφαγές. Στο στρατόπεδο μελλοθανάτων της «Μικρής Σπηλιάς» ήταν καταδικασμένοι και κρατούνταν άλλοι 39 Αγγελοκαστρίτες χωρικοί, «αντιδραστικοί» και αυτοί.

Στις 26 Μαΐου τα χαράματα άρχισε το μαρτύριο . Ο σφαγιάς χρησιμοποίησε μεγάλο χασαπομάχαιρο. Μετά τον Αποκεφαλισμό, σύμφωνα με τους παρόντες συγχωριανούς, που γλύτωσαν τη σφαγή, το σώμα του ιερέα βάδισε περί τα 40 μέτρα όρθιο και έβγαινε από μέσα του ένα βαθυγάλαζο φως, που έγινε ορατό, διότι δεν είχε ανατείλει ο ήλιος, ακόμη. Αυτό προκάλεσε δέος στους μελλοθανάτους, που περίμεναν καρτερικά να έλθει η σειρά τους. Ακολούθησε σφαγή και άλλων μελλοθανάτων κατοίκων τις τότε Αργολιδικορινθίας.

Πριν έρθει η σειρά της σφαγής των υπολοίπων Αγγελοκαστριτών, έφτασε εσπευσμένα αγγελιοφόρος αντάρτης, που ανήγγειλε ότι οι Γερμανοί και οι ταγματασφαλίτες πλησίαζαν στα Δίδυμα. Αυτή η είδηση ανάγκασε τους σφαγιάδες να διακόψουν το αποτρόπαιο έργο τους και να τραπούν σε άτακτη φυγή. Έτσι γλύτωσαν οι 39 Αγγελοκαστρίτες, οι οποίοι επιστρέφοντας στο Αγγελόκαστρο ανήγγειλαν τα του μαρτυρίου του παπά τους. Τις σφαγές στα Δίδυμα τις περιγράφει και η τότε υπεύθυνη της ΕΠΟΝ Διδύμων κομμουνίστρια συγγραφέας ΓΙΟΝΑ ΜΙΚΕ ΠΑΙΔΟΥΣΗ στο βιβλίο της «Κόκκινος Επιτάφιος». Συνεπώς όσα γράφω δεν επιδέχονται οποιαδήποτε αμφισβήτηση. Μάλιστα η Παϊδούση αναφέρει και το όνομα του σφαγιά, ο οποίος διατέλεσε και μαθητής της».

Για τις σφαγές στα Δίδυμα και τον Αποκεφαλισμό του ιερέα Δημητρίου Ν. Γκέλη γραφω τα εξής στο έργο μου:ΙΩΑΝΝΗ ΜΠΟΥΓΑ «Αθώων Αίμα, «Ελεύθερος Μωριάς» 1943-44», Τόμος Β΄:
«...Τά Δίδυμα, ἕνα πολύ δισπρόσιτο χωριό, εἶχε ἀπό τό 1943 με¬τατραπεῖ σέ ἐγκληματικό κέντρο τοῦ ΚΚΕ στήν Ἀν. Ἀργολίδα, μαζί μέ τό γειτονικό Καρακάσι. [...]Ἔξω ἀπό τό χωριό ὑπάρχουν δυό ἰδιόμορφες σπηλιές, ἡ Μεγάλη καί ἡ Μικρή Σπηλιά. Τό ΕΑΜ/ΕΛΑΣ χρησιμοποιοῦσε τή Μικρή Σπηλιά ὡς φυλακή καί τήν Μεγάλη Σπηλιά ὡς τόπο ἐκτελέσεων.

Ἡ Μικρή Σπηλιά, εἶναι μιά κυλινδρική καθίζηση τοῦ ἐδά¬φους, βάθους 30 καί πλάτους 100 περίπου μέτρων, ἡ ὁποία εἶναι προσιτή μόνο ἀπό μιά Τρῦπα στό ἔδαφος. Ἡ Τρῦπα ὁδηγεῖ σέ μιά κατηφορική σκοτεινή στοά πού καταλήγει στή βάση τοῦ κυλίνδρου. Σέ διαφορετικά σημεῖα τῆς σπηλιᾶς, κοντά στά τοιχώματα ὑπάρχουν δυό μικρά ἐκκλησάκια. Ὁ Ἅγιος Γεώργιος καί ἡ Μεταμόρφωση. Οἱ δυό ἐκκλησίες χρησιμοποιοῦνταν ὡς φυλακές ἀπό τό ΕΑΜ/ΕΛΑΣ [...]

Εκείνες τις ημέρες του Μαίου 1944, κάθε βράδυ οἱ φρουροί ἔπαιρναν κρατούμενους καί τούς ὁδηγοῦσαν γιά σφαγή στή Μεγάλη Σπηλιά, μιά κυκλική καθίζηση πλάτους περί τά 200 μέτρα, ἀλλά εὔκολα προσιτή ἀπό τή μιά της πλευρά. Ὅταν τούς ἔπερναν ἀπό τή Μικρή Σπηλιά, νύχτα πρίν τό ξημέρωμα, τούς ἔλεγαν τό σύνηθες ψεῦδος: «πᾶμε γιά μιά μικρή ἀνάκριση». Φυσικά, οἱ κρατούμενοι ὑποψιάζονταν τήν τύχη τους, ἀσχέτως ἄν δέν ἤθελαν νά τό πιστέψουν. Κανείς δέν ἐπέστρεφε ἀπό τή δῆθεν ἀνάκριση. Μόνο κανένα καλό κομμάτι ἐνδυμασίας γύριζε, στά χέρια κάποιου φρουροῦ ἤ καί φορεμένο. Ἐξ ἄλλου, παρά τή σχετική ἀπόσταση ἀνάμεσα στίς δυό σπηλιές, οἱ κρατούμενοι ἄκου¬γαν τίς κραυγές αὐτῶν πού σφάζονταν. Ἰδιαίτερα, ὅσων βασανίζονταν μέ σαδισμό πρίν σφαγοῦν.

Ἡ περίπτωση τοῦ ἱερέα τοῦ Ἀγγελοκάστρου Δημητρίου Γκέλη2, παρέμεινε ἐπί μακρόν στήν τοπική μνήμη. Τόν εἶχε στείλει γιά σφαγή ὁ ὑπεύθυνός τοῦ ΕΑΜ Ἀγγελοκάστρου Κωνσταντῖνος Μάρας, ὁ ὁποῖος ἐκτελέστηκε ἀπό τούς Γερμανούς στό Σοφικό μέ διαφορά λίγων ἡμερῶν.

 Ὁ ἰατρός Γεώργιος Πέτρου ἀπό τά Δίδυμα, σέ ἕνα ἡμερολόγιο πού κράτησε, ἀναφέρει:
«...Πρό τῆς Ἐκκαθαριστικῆς ἐπιχειρήσεως τῶν Γερμανῶν ἦλθεν ἐνταῦθα καί ἡ ΟΠΛΑ Ναυπλίου μεταφέρουσα περί τούς τεσσαράκοντα ὁμήρους..[...] κάθ᾽ ἑκάστην νύκταν ἐξήγοντο καί ἐσφάζοντο ὁμάδες ἐξ αὐτῶν, μεταξύ τῶν ὁποίων καί εἵς ἱερεύς ἐκ τῆς περιφερείας Ἀγγελοκάστρου Ναυπλίας καί τοῦ ὁποίου οἱ φωναί ἠκούσθησαν καί ἀπό τούς ποιμένες τῆς περιοχῆς 3...».

Μιά κάτοικος τοῦ ἰδίου χωριοῦ -ἀναφερόμενη μόνο μέ τό μικρό της ὄνομα, Δήμητρα- ἔλεγε ὅτι ὡς νεαρή κοπέλα τότε, ὑπῆρξε αὐτόπτης μάρτυρας τῆς βάναυσης σφαγῆς τοῦ πάπα-Δημήτρη: «…εἶχα πάει δεκαπέντε καρβέλια ψωμί μέ δυό γαϊδάρους καί ἤμουνα ἐκεῖ καί μοῦ εἴπανε: «Κοίταξε μήν πεῖς τίποτε, γιατί ὅτι τραβάει ὁ παπάς θά τραβήξεις καί σύ». [...] ἕνας τόν κτύπησε μ᾽ ἕνα ρόπαλο στό κεφάλι, κι ἕνας ἄλλος τοῦ ἔκοψε τό κεφάλι. Φώναξε ὁ παπάς: «Πατέρα μου, Θεέ μου, σῶσε με» καί περπάτησε λίγα μέτρα χωρίς κεφάλι. Τό καρφώσανε μέ μιά ξιφολόγχη δίπλα μας, στό δυτικό σημεῖο τοῦ χωριοῦ καί στούς πρόποδες τοῦ βουνοῦ σέ μιά μεγάλη γούβα 4...».

Ἡ εἴσοδος στή Μικρή Σπηλιά γίνεται ἀπό μιά κάθετη ὀπή, πού μπορεῖ εὔκολα νά κλεισθεῖ μέ μιά ὑπερμεγέθη πέτρα. Αὐτή ἡ μορφή τῆς Σπηλιᾶς καί ἡ μικρή ἀπόσταση ἀπό τή θάλασσα, ἔχει ὁδηγήσει πολλούς νά πιστεύουν ὅτι ἐκεῖ ἔλαβε χώρα ἡ περιπέτεια τοῦ Ὀδυσσέα καί τῶν συντρόφων του μέ τόν Πολύφημο, τόν μονόφθαλμο Κύκλωπα βοσκό

2 Ὁ πλέον πιθανός λόγος πού ὁ ἱερέας ἐστάλη γιά σφαγή, ἦταν ὅτι οἱ γυιοί του διέφυγαν ἀπό τό Ἀγγελόκαστρο γιά τήν Κόρινθο καί αὐτό εἶχε ἀρνητικό ἀντίκτυπο γιά τόν ὑπεύθυνο τοῦ χωριοῦ του, τον Κ. Μάρα, στά ἀνώτερα κλιμάκια τοῦ ΕΑΜ.

3 «Φαντάσματα τοῦ Ἐμφυλίου», Στυλιανοῦ Περράκη, Ἐπίκεντρο 2010, σελ. 188.

4 «Ἀπάντηση στό Βιβλίο τοῦ Νίκου Μάρα», Ἀνώνυμος, σελ. 13.

ΠΗΓΗ