Η ''Πέτρα''και ο ''Λίθος'' στην Αγία Γραφή

 Η "πέτρα" και ο "λίθος" μπορεί σήμερα είναι συνώνυμα, στην αρχαιότητα όμως, αν και κινούνταν στο ίδιο σημασιολογικό πεδίο, δεν ταυτίζονταν σημασιολογικά: Ο "λίθος" είχε γενικότερη σημασία και δήλωνε τη συγκεκριμένη ύλη σε αντίθεση με άλλες, π.χ. σε αντίθεση με την ύλη του ξύλου, ενώ η "πέτρα" δήλωνε κυρίως μεγάλου μεγέθους λίθο ο οποίος, λόγω του μεγάλου του βάρους και όγκου, χρησίμευε ως σταθερό, ασάλευτο και ασφαλές θεμέλιο, πάνω στο οποίο μπορούσε να στηρίζεται μεγάλο οικοδόμημα. Πέτρα επίσης ήταν και ο βράχος (!).

Τη σημασία του θεμελίου έχει στο γνωστό απόσπασμα από το Κατά Ματθαίον όπου ο Χριστός δηλώνει στον μαθητή του Σίμωνα "σὺ εἶ Πέτρος, καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τὴν ἐκκλησίαν (Ματθ. 16:18). Ο Σίμων πλέον θα αποκαλείται μόνιμα Πέτρος.

Αλλά πέτρα δεν είναι μόνο ο Πέτρος, πέτρα είναι και ο Ίδιος ο Χριστός, σύμφωνα με το Α΄ Κορινθ. 10:4 (εδώ ως βράχος): "ἔπινον γὰρ ἐκ πνευματικῆς ἀκολουθούσης πέτρας, ἡ δὲ πέτρα ἦν ὁ Χριστός". (Γίνεται αναφορά στο συμβάν που περιγράφεται στο παλαιοδιαθηκικό βιβλίο της Εξόδου [Έξ. 17:5-6], όπου ο Μωυσής, μετά από εντολή του Θεού, χτυπάει έναν συγκεκριμένο βράχο, από τον οποίο βγήκε νερό για να πιει ο λαός. Αναφορά στο ίδιο γεγονός γίνεται και στους Ψαλμούς: "διέῤῥηξε πέτραν ἐν ἐρήμῳ καὶ ἐπότισεν αὐτούς" [Ψαλμ. 77:15]).

Η πέτρα ως ασάλευτο θεμέλιο, που αντιστέκεται σθεναρά και αποτελεσματικά σε όλες τις καιρικές συνθήκες, δηλώνεται και στο Ματθ. 7:24-25: "Πᾶς οὖν ὅστις ἀκούει μου τοὺς λόγους τούτους καὶ ποιεῖ αὐτούς, ὁμοιώσω αὐτὸν ἀνδρὶ φρονίμῳ, ὅστις ᾠκοδόμησε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ἐπὶ τὴν πέτραν· καὶ κατέβη ἡ βροχὴ καὶ ἦλθον οἱ ποταμοὶ καὶ ἔπνευσαν οἱ ἄνεμοι καὶ προσέπεσον τῇ οἰκίᾳ ἐκείνῃ, καὶ οὐκ ἔπεσε· τεθεμελίωτο γὰρ ἐπὶ τὴν πέτραν".

Από την άλλη πλευρά, ο "λίθος" παρουσιάζεται σε πολλές περιπτώσεις με αρνητικά συμφραζόμενα στη βιβλική γλώσσα: Η ανθρώπινη σκληρότητα παρουσιάζεται ως "καρδία λιθίνη" (Ιεζεκιήλ 11:19), η ειδωλολατρεία ασκείται με ξύλινα και λίθινα αντικείμενα ("λατρεύσετε ἐκεῖ θεοῖς ἑτέροις, ἔργοις χειρῶν ἀνθρώπων, ξύλοις καὶ λίθοις", Δευτερονόμιο 4:28), ο διάβολος πειράζει τον Χριστό προτρέποντάς Τον να κάνει τους λίθους άρτο (Ματθ. 4:3), η πλήρης καταστροφή και ισοπέδωση έχει να κάνει με λίθο που δεν θα μείνει πάνω στον λίθο ("οὐ μὴ ἀφεθῇ ᾧδε λίθος ἐπὶ λίθον", Ματθ. 24:2), ο πλήρης εξευτελισμός, που οδηγεί σε δημόσιο φόνο, συντελείται με λίθους ως λιθοβολισμός, με τον οποίο απειλήθηκε και ο Ίδιος ο Χριστός (!) ("Ἐβάστασαν οὖν πάλιν λίθους οἱ Ἰουδαῖοι ἵνα λιθάσωσιν αὐτόν", Ιωάν. 10:31), ο Χριστός, μπορεί να "ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας", προηγουμένως όμως αποτέλεσε τον "λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες" (Α΄ Πέτρου 2:7), και ακόμα και οι λίθινες πλάκες του μωσαϊκού Νόμου αναβαθμίζονται στην Καινή Διαθήκη σε σάρκινες καρδιές ("ἐστὲ ἐπιστολὴ Χριστοῦ [...] οὐκ ἐν πλαξὶ λιθίναις, ἀλλὰ ἐν πλαξὶ καρδίαις σαρκίναις", Β΄ Κορινθ. 3:3).

Και φτάνουμε στην τελική συνάντηση λίθου αφενός, και πέτρας της Ζωής αφετέρου: Ο λίθος, ως εμβληματικό σύμβολο της ανθρώπινης υπεροψίας και ματαιότητας, η οποία πίστεψε ότι θα μπορούσε να φυλακίσει τη Ζωή σ' έναν τάφο, καταρρέει σαν χάρτινος πύργος μπροστά στην Πέτρα της Ζωής, κάτι που επισημαίνεται ως (ρητορικό) ερώτημα σε ένα τροπάριο του κυριακάτικου Όρθρου του δεύτερου (β΄) ήχου: "διατὶ γὰρ ὁ λίθος οὐκ ἐφύλαξε τὴν πέτραν τῆς ζωῆς;".

Έτσι, με τον ηττημένο λίθο του τάφου του Χριστού συνέβη αναλογικά ό,τι συνέβη και με τον σταυρό Του: Όπως ο σταυρός, από όργανο ατιμωτικού θανάτου, έγινε πανηγύρι αθάνατης Αγάπης, έτσι και ο λίθος του τάφου του Χριστού, από όργανο φυλάκισης της Ζωής, έγινε κήρυκας της συντριβής του θανάτου, έγινε Πέτρα της Πίστης στη Ζωή.

Andreas Moratos