Υπήρξε πρόσφατα ένας ενδιαφέρων διάλογος ανάμεσα στον Γιάννη Μπουγά και τον Μ. Χαραλαμπίδη, με αφορμή το βιβλίο του τελευταίου «ΔΩΣΙΛΟΓΟΙ». Πρόκειται για μια συζήτηση πολιτισμένη και χωρίς ιδιαίτερες οξύτητες, με κεντρικό θέμα το ζήτημα του δοσιλογισμού στην Ελλάδα.
Ο όρος «δωσίλογος» ασφαλώς επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες, οι οποίες αναδείχθηκαν και κατά τη διάρκεια του διαλόγου. Μπορεί να αναφέρεται σε στρατιωτική, οικονομική ή πολιτική συνεργασία με τον κατακτητή, ίσως ακόμη και σε άλλες μορφές συμπεριφοράς. Πέρα όμως από την οντολογική και εννοιολογική προσέγγιση, υπάρχει και μια απλούστερη –και ενδεχομένως πιο διαφωτιστική– στατιστική προσέγγιση: τι συνέβη με τους δωσίλογους στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες μετά την απελευθέρωση;
Στη μεγάλη λοιπόν Γαλλία, η οποία γνώρισε εκτεταμένη συνεργασία με το ναζιστικό καθεστώς, η κυβέρνηση του Ντε Γκωλ επέβαλε χιλιάδες θανατικές καταδίκες, από τις οποίες εκτελέστηκαν τελικά περίπου 750 άτομα.
Στη Ρουμανία, η οποία βρέθηκε υπό τον έλεγχο του Κόκκινου Στρατού το 1944–45 και όπου κατά τη διάρκεια του πολέμου διαπράχθηκαν ασύλληπτα εγκλήματα, με αποκορύφωμα την εξόντωση εκατοντάδων χιλιάδων Εβραίων, ενώ μεραρχίες της πολέμησαν με τους ναζί στο ανατολικό μετοχο, οι εκτελέσεις δωσίλογων περιορίστηκαν σε μερικές εκατοντάδες.
Στην μεγάλη Ιταλία, η οποία δεν υπήρξε απλώς συνεργάτης αλλά βασικός συστατικός σύμμαχος της ναζιστικής Γερμανίας, οι μεταπολεμικές εκτελέσεις φασιστών και συνεργατών του καθεστώτος υπολογίζονται σε 10.000 έως 15.000 άτομα.
Αν ακολουθήσουμε τις αναλογίες που προκύπτουν από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με μέγεθος και πολύ διευρυμένο ρόλο συνεργασίας σε σχέση με την μικρή ηρωική Ελλάδα, οι εγχώριοι δωσίλογοι που θα άξιζαν εκτέλεσης ήταν μερικές, λίγες ετατοντάδες.
Οι πολλές δεκάδες χιλιάδες που εκτέλεσε το ΚΚΕ σε όλη τη χώρα κατά την ανταρσία της περιόδου 46-49 και στα προεόρτια της ΔΕΝ ήταν δωσίλογοι. Ήταν ο καθένας που βρέθηκε στο δρόμο τους, και δεν ήθελε να στρατευτεί στην ιδέα της σταλινικής δικτατορίας, που ήταν ό ένας και μόνος στόχος που τους ενδιέφερε. Και ήταν αρκετοί ακόμα που δε βρέθηκαν καν στο δρόμο τους, αλλά εκτελέστηκαν για λόγους οικογενειακής ευθύνης.
Η αναγωγή όλων αυτών στην κατηγορία του «δωσίλογου» δεν συνιστά ιστορική ερμηνεία αλλά ιστορική στρέβλωση, ύβρη και ανηθικότητα και κυρίως συνιστά άλλοθι ανείπωτης βίας και ασύλληπτων εγκλημάτων. Ενώ λειτούργησε ως ευκαιρία και για τους πραγματικούς δωσίλογους, οι οποίοι χάθηκαν εύκολα μέσα σε μια μεγάλη και αδιαφοροποίητη μάζα ανθρώπων που έτρεχε να ξεφύγει από τους άγγελους του Στάλιν.
Ο όρος «δωσίλογος» ασφαλώς επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες, οι οποίες αναδείχθηκαν και κατά τη διάρκεια του διαλόγου. Μπορεί να αναφέρεται σε στρατιωτική, οικονομική ή πολιτική συνεργασία με τον κατακτητή, ίσως ακόμη και σε άλλες μορφές συμπεριφοράς. Πέρα όμως από την οντολογική και εννοιολογική προσέγγιση, υπάρχει και μια απλούστερη –και ενδεχομένως πιο διαφωτιστική– στατιστική προσέγγιση: τι συνέβη με τους δωσίλογους στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες μετά την απελευθέρωση;
Στη μεγάλη λοιπόν Γαλλία, η οποία γνώρισε εκτεταμένη συνεργασία με το ναζιστικό καθεστώς, η κυβέρνηση του Ντε Γκωλ επέβαλε χιλιάδες θανατικές καταδίκες, από τις οποίες εκτελέστηκαν τελικά περίπου 750 άτομα.
Στη Ρουμανία, η οποία βρέθηκε υπό τον έλεγχο του Κόκκινου Στρατού το 1944–45 και όπου κατά τη διάρκεια του πολέμου διαπράχθηκαν ασύλληπτα εγκλήματα, με αποκορύφωμα την εξόντωση εκατοντάδων χιλιάδων Εβραίων, ενώ μεραρχίες της πολέμησαν με τους ναζί στο ανατολικό μετοχο, οι εκτελέσεις δωσίλογων περιορίστηκαν σε μερικές εκατοντάδες.
Στην μεγάλη Ιταλία, η οποία δεν υπήρξε απλώς συνεργάτης αλλά βασικός συστατικός σύμμαχος της ναζιστικής Γερμανίας, οι μεταπολεμικές εκτελέσεις φασιστών και συνεργατών του καθεστώτος υπολογίζονται σε 10.000 έως 15.000 άτομα.
Αν ακολουθήσουμε τις αναλογίες που προκύπτουν από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με μέγεθος και πολύ διευρυμένο ρόλο συνεργασίας σε σχέση με την μικρή ηρωική Ελλάδα, οι εγχώριοι δωσίλογοι που θα άξιζαν εκτέλεσης ήταν μερικές, λίγες ετατοντάδες.
Οι πολλές δεκάδες χιλιάδες που εκτέλεσε το ΚΚΕ σε όλη τη χώρα κατά την ανταρσία της περιόδου 46-49 και στα προεόρτια της ΔΕΝ ήταν δωσίλογοι. Ήταν ο καθένας που βρέθηκε στο δρόμο τους, και δεν ήθελε να στρατευτεί στην ιδέα της σταλινικής δικτατορίας, που ήταν ό ένας και μόνος στόχος που τους ενδιέφερε. Και ήταν αρκετοί ακόμα που δε βρέθηκαν καν στο δρόμο τους, αλλά εκτελέστηκαν για λόγους οικογενειακής ευθύνης.
Η αναγωγή όλων αυτών στην κατηγορία του «δωσίλογου» δεν συνιστά ιστορική ερμηνεία αλλά ιστορική στρέβλωση, ύβρη και ανηθικότητα και κυρίως συνιστά άλλοθι ανείπωτης βίας και ασύλληπτων εγκλημάτων. Ενώ λειτούργησε ως ευκαιρία και για τους πραγματικούς δωσίλογους, οι οποίοι χάθηκαν εύκολα μέσα σε μια μεγάλη και αδιαφοροποίητη μάζα ανθρώπων που έτρεχε να ξεφύγει από τους άγγελους του Στάλιν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου