Παράλληλα, έχει πολύ μεγάλο λεξιλογικό ενδιαφέρον, καθώς βρίθει από αρχαϊκές (ως επί το πλείστον ομηρικές) λέξεις, αποδεικνύοντας την εξαίρετη αρχαιομάθεια του Ιωάννη Δαμασκηνού (και γενικά όλων των βυζαντινών υμνογράφων).
Παρουσιάζουμε 20 από αυτές τις αρχαϊκές λέξεις μαζί με τα αντίστοιχα αποσπάσματα (και ελεύθερη απόδοσή τους).
ἰλὺς «λάσπη»(Ο Μωυσής) αποτίναξε τη λάσπη από τα μάτια του και είδε τον Θεό.
(❝Ἰλὺν γὰρ ἐκτινάξας ὄμματος νόου, ὁρᾷ τὸν ὄντα❞)
ἀτρεκής «αληθινός» (συνήθης ομηρική λέξη)Ο Λόγος του Θεού (ο Χριστός) ο αληθινός, δίνει γαλήνη στην καρδιά
(❝ἀτρεκέστατος Λόγος, γαληνόμορφον ἐκτελεῖ τὴν καρδίαν❞)
ἅλις (επίρρημα) «πολύ, αρκετά»(Οι απόστολοι) με τον λόγο τους αποστόμωσαν εντελώς τους σοφιστές
(❝Ἅλις σοφιστὰς συστομίζοντας λόγῳ❞)
φάος «φως»Το άγιο Πνεύμα εκπορεύθηκε από το αγέννητο Φως (τον Πατέρα)
(❝Ἦν ἐκπορευτὸν ἐξ ἀγεννήτου φάους❞)
νημερτής «αναμάρτητος, πεντακάθαρος» (συχνό ομηρικό επίθετο)Ο Χριστός έστειλε το πεντακάθαρο άγιο Πνεύμα στους αποστόλους
(❝Πνεῦμα τοῖς Ἀποστόλοις, νημερτὲς ἐξέπεμψας ὡς εὐεργέτης❞)
ὀμβροβλυτῶ «ρίχνω σαν βροχή»Ο Χριστός ρίχνει σαν βροχή από τη λογχευμένη του πλευρά το ρείθρο (δηλ. το νερό) του βαπτίσματος)
(❝Ὀμβροβλυτεῖς μοι ῥεῖθρον ἐξ ἀκηράτου / Νενυγμένης σου πλευρᾶς❞)
ἀμπλάκημα «αμάρτημα» (ομηρική λέξη)(Το άγιο Πνεύμα δίνει) κάθαρση που λυτρώνει από τα αμαρτήματα.
(❝Λυτήριον κάθαρσιν ἀμπλακημάτων❞)
ἱμερτὸς «ποθητός»Γίνεται δέηση να ανακαινίσει ο Θεός το "ποθητό" Πνεύμα μέσα στα έγκατα της ύπαρξής μας
(❝Ἱμερτὸν ἡμῖν εὐθὲς ἐν τοῖς ἐγκάτοις, Πνεῦμα καινίσαις❞)
μίμνω «μένω - αναμένω»(Οι απόστολοι) στη Σιών περίμεναν την παρουσία του Χριστού (όπως είχε υποσχεθεί)
(❝Σιωνίταις μίμνουσι σὴν παρουσίαν❞)
λέσχη «ομιλία - φλυαρία» πόππυσμα «τσίριγμα, άναρθρη κραυγή» (ηχοποίητη λέξη)Τα λόγια περι Θεού των ειδωλατρών ονομάζονται «ἐθνῶν ποππύσματα» και αναδεικνύονται «φλυαρία σκληρή»
(❝Λέσχην ἀπηνῆ τῶν ἐθνῶν ποππυσμάτων δεικνύς❞ = αναδεικνύεις φλυαρία τις άναρθρες κραυγές των εθνικών)
θέσπις «θείος, θεϊκός» ὄψ «φωνή» (διαφορετικό από το ὄψ «όψη, πρόσωπο»)Ο "βλέπων" (δηλ. ο προφήτης) φώναξε με θεϊκή φωνή
(❝Θέσπιν κατεβρόντησεν ὁ βλέπων ὄπα❞)
βροτοσσόος «αυτός που σώζει τους βροτούς (τους ανθρώπους), σωτήριος»(Το άγιο Πνεύμα) υπενθύμισε στους μαθητές τα σωτήρια λόγια του Χριστού
(❝Μνήμην τῶν βροτοσσόων ἐπῶν τεύχει❞)
ἐφίζω «καθίζω»Το Πνεύμα με μορφή πυρίνων γλωσσών κάθεται (στους αποστόλους).
(❝Τὸ Πνεῦμα γλωσσοπυρσεύτῳ θέᾳ ἐφίζον❞)
ἄημα «άνεμος, πνοή»Το Πνεύμα ονομάζεται πολύτιμη πνοή (❝Τιμῆεν ἄημα❞).
μέδων (μετοχή του ρ. μέδω «άρχω, κυβερνώ») «ο Κύριος»(Το στόμα των Προφητών έψαλε) την σωματική σου παρουσία, Κύριε.
(❝Σὴν σωματωδῶς, ὦ μέδων, ἐνδημίαν❞)
ὕδω (κ.ὑδέω) «ψάλλω»Ταιριάζει να υμνούμε την Κόρη (την Παναγία), που φέρει εκ φύσεως τη ζωή.
(❝Ὕδειν ἔοικε τὴν φυσίζωον Κόρην❞)
ἀλθαίνω «θεραπεύω»(Ο Χριστός) θεράπευσε την φύση του ανθρώπου που νοσούσε.
(❝Νοσοῦσαν ἀλθαίνοντα τὴν βροτῶν φύσιν❞)
κλισμός «κάθισμα, θρόνος»(Ο Χριστός) εγκαθιδρύθηκε / κάθισε στα δεξιά του Πατρός (με την Ανάληψή του).
(❝Ὃς δεξιοῖς κλισμοῖσι νῦν ἱδρυμένος Πατρός❞)
ὀθνεῖος «ξένος, παράδοξος»(Όσοι έλαβαν το άγιο Πνεύμα βίωσαν) παράδοξη αλλαγή προς το καλύτερο.
(❝Ὀθνείαν ἀλλοίωσιν εὐπρεπεστάτην❞)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου