~ΟΤΑΝ Η ΔΥΣΗ ''ΣΚΟΤΩΣΕ ΤΟΝ ΘΕΟ''

~ΟΤΑΝ Η ΔΥΣΗ ΣΚΟΤΩΣΕ ΤΟΝ ΘΕΟ~

"Από τον αποχριστιανισμό στην αποανθρωποποίηση, η πνευματική γραμμή από τον Ροβεσπιέρο έως τον μεταμοντέρνο άνθρωπο"

«Πιστεύω μόνον στις φυσικές, πολιτικές και ηθικές αρετές, δηλώνω δημοκράτης μέχρι θανάτου και αποτάσσομαι κάθε δεισιδαιμονία».
(Τυπική φράση,όρκος της εποχής που χρησιμοποιούνταν στις δηλώσεις πίστης στη Δημοκρατία και άρνησης της Εκκλησίας)

 Τέτοιες μέρες πριν 233 χρόνια, στις 5 Οκτωβρίου 1793, η αστική επανάσταση στην Γαλλία καταργεί τον χριστιανισμό(και κάθε θρησκεία)ως "επίσημη" θρησκεία πυροβολώντας στην ουσία τα πόδια του δυτικού κόσμου.

 Η αποχριστιανοποίηση της Γαλλικής Επανάστασης υπήρξε ένα από τα βαθύτερα ρήγματα στην ιστορία του δυτικού κόσμου. Δεν επρόκειτο απλώς για σύγκρουση πολιτικής και θρησκείας, αλλά για μια μεταφυσική εξέγερση,ο άνθρωπος ανήγγειλε την αυτονομία του από τον Θεό και ύψωσε τη λογική του ως νέο απόλυτο κριτήριο αλήθειας. Οι ναοί έγιναν “Ναοί της Λογικής”, και η πίστη αντικαταστάθηκε από την “Θρησκεία της Φυσικής Ηθικής”.

Από τότε, ο δυτικός πολιτισμός πορεύεται μέσα σ’ ένα κοσμικό πείραμα χωρίς Θεό, όπου η ελευθερία αποσπάστηκε από την αλήθεια και η αξιοπρέπεια του ανθρώπου αποσυνδέθηκε από την ιερότητά του. Ο άνθρωπος αυτονομήθηκε αλλά μαζί του αυτονομήθηκαν και τα πάθη του.

Η Πατερική Θεολογία διδάσκει ότι ο άνθρωπος δεν είναι αυθύπαρκτο και αυτάρκες άτομο, αλλά δημιούργημα κατ’ εικόνα Θεού. Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος γράφει: «Ἐν τῷ κατ’ εἰκόνα Θεοῦ εἶναι τό μέγα τοῦ ἀνθρώπου». Το μεγαλείο του ανθρώπου, λοιπόν, δεν βρίσκεται στην αυτονόμησή του από τον Θεό, αλλά ακριβώς στη σχέση του με Εκείνον. Η ελευθερία αποτελεί δώρο της θείας εικόνας, αλλά μπορεί και να στραφεί εναντίον της, όταν ο άνθρωπος επιλέξει να αποκοπεί από την πηγή του αγαθού.

Η Γαλλική Επανάσταση, όμως, αντιστρόφως θεμελίωσε την πολιτική της φιλοσοφία πάνω στο άτομο κάνοντας πέρα το πρόσωπο. Η “ελευθερία” του ανθρώπου έγινε αυθύπαρκτο αίτημα, αποκομμένο από την ευθύνη και την κοινωνία. Έτσι, ενώ απελευθέρωσε τον πολίτη από τον βασιλιά, τον αιχμαλώτισε μέσα στο εγώ του.

 Η αποχριστιανοποίηση, λοιπόν, δεν γέννησε απλώς άθεους γέννησε ανθρώπους χωρίς αναφορά, που αντιλαμβάνονται την ύπαρξή τους όχι ως κλήση σε σχέση, αλλά ως δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού. Από αυτή τη ρίζα εκβλαστάνει και ο σύγχρονος άκρατος δικαιωματισμός,η απολυτοποίηση του ατομικού αισθήματος και εν προκειμένω η ψευδεπίγραφη ηθική του “εγώ ορίζω ποιος είμαι”.

Οι Άγιοι Πατέρες τόνιζαν πως όταν ο άνθρωπος παύει να λατρεύει τον Θεό, πλάθει νέα είδωλα. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής σημειώνει: «Ὅταν ὁ νοῦς ἀποστραφῇ τόν Θεόν, εἰς τά πάθη μεταπίπτει». Έτσι, η αποχριστιανοποιημένη Δύση δεν έμεινε άθρησκη απλώς άλλαξε θεότητες, η Λογική, η Πρόοδος, το Κράτος,κ.ο.κ φτάνοντας σήμερα, στην Ταυτότητα και στον άκρατο δικαιωματισμό του κάθε ατόμου.

Η σύγχρονη “woke” κουλτούρα, με την ηθική της ακύρωσης και τον φανατισμό της πολιτικής (αν)-ορθότητας, μοιάζει με επανάληψη του πνεύματος των Ιακωβίνων ένας καινούριος πουριτανισμός χωρίς Θεό, όπου η πολυπόθητη σωτηρία έρχεται μέσα από την πολιτική καθαρότητα και όχι μέσα από τη μετάνοια. Ο άνθρωπος ζητά δικαίωση όχι από τον Θεό, αλλά από το πλήθος και από τη συλλογική του εικόνα.

Ο εκχριστιανισμένος κόσμος κατανοούσε την ελευθερία ως δυνατότητα κοινωνίας με τον Θεό. Ο αποχριστιανοποιημένος κόσμος την κατανόησε ως αυτονομία από κάθε δεσμό. Η πρώτη οδηγεί στη θέωση, η δεύτερη στην απομόνωση. Ο σύγχρονος άνθρωπος, έχοντας απορρίψει το ιερό, ζει μέσα στην πιο βαθιά ανία έχει τα πάντα, αλλά δεν ξέρει γιατί τα έχει.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος γράφει: «Μείζων κακία το μηδένα πιστεύειν, ἢ πολλούς νομίζειν θεούς». Κι όμως, η εποχή μας συνδυάζει και τα δύο δεν πιστεύει σε Θεό, αλλά πιστεύει σε χιλιάδες μικρούς θεούς στην επιστήμη, στο φύλο, στην αγορά, στην οθόνη του κινητού του κ.ο.κ. Είναι το πνευματικό τέκνο εκείνης της επανάστασης που κατάργησε την Εκκλησία για να λατρέψει τον άνθρωπο, και τώρα λατρεύει την αντανάκλασή του.

 Η πατερική παράδοση βλέπει τη σωτηρία όχι ως ιδεολογική απελευθέρωση, αλλά ως αποκατάσταση της κοινωνίας με τον Θεό και τον άλλον. Μόνον ο άνθρωπος που αγαπά μπορεί να είναι πραγματικά ελεύθερος διότι, όπως λέει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, «οὐδέν δουλικώτερον ἄνευ ἀγάπης ἐλευθερίας».

 Ο αποχριστιανισμός έκοψε τον δεσμό της ελευθερίας με την αγάπη και άφησε πίσω του έναν κόσμο γεμάτο “δικαιώματα”, αλλά φτωχό σε αλήθεια και νόημα.

 Η σημερινή κρίση ταυτότητας δεν αποτελεί απλά άλλο ένα κοινωνικό σύμπτωμα, αλλά μια βαθιά πνευματική πληγή που πυορροεί ακατάπαυστα.Αυτό που πρέπει να καταλάβουμε αργά ή γρήγορα είναι ότι η θεραπεία δεν βρίσκεται στην επιστροφή σε εξουσίες ή θεσμούς, αλλά στην ανακάλυψη του προσώπου,στην επιστροφή του ανθρώπου στον Θεό, όχι βέβαια ως άρνηση της λογικής και φυγής από τον κόσμο, αλλά ως αποκατάσταση της σοφίας και αναζήτηση νοήματος μέσα σ’ αυτόν.
Μόνο έτσι μπορεί να κλείσει ο ατερμονός κύκλος που άνοιξε το 1793 όταν ο άνθρωπος νόμισε πως θα σωθεί σκοτώνοντας τον Θεό.

Στυλιανός Καβάζης