Στην Προς Φιλιππησίους Επιστολή κεφ.2 στιχ 13 διαβάζουμε τα λόγια του Αποστόλου Παύλου: «Θεὸς γάρ ἐστιν ὁ ἐνεργῶν ἐν ὑμῖν καὶ τὸ θέλειν καὶ τὸ ἐνεργεῖν ὑπὲρ τῆς εὐδοκίας» (Φιλ. 2,13). Ο Θεός ενεργεί μέσα μας και μας ενισχύει τόσο το να θέλουμε όσο και το να πράττουμε σύμφωνα με το θέλημά Του.
Χρειάζεται, ωστόσο, να αναγνωρίσουμε πόσο βαθιά επηρεάζεται η ελευθερία μας από όσα έχουμε βιώσει.
Η βιολογία, η οικογένεια, τα τραύματα, η παραμέληση και οι συνθήκες της ζωής διαμορφώνουν τον ψυχισμό μας πολύ πριν αποκτήσουμε επίγνωση του εαυτού μας. Ένας άνθρωπος με οριακή διαταραχή προσωπικότητας δεν επιλέγει τον έντονο φόβο της εγκατάλειψης. Ένας άνθρωπος με διπολική διαταραχή δεν επιλέγει τα καταθλιπτικά επεισόδια. Ένας άνθρωπος με σχιζοφρένεια δεν επιλέγει τις διαταραχές της σκέψης και της αντίληψής του. Ακόμη και συμπεριφορές που προκαλούν σοβαρή βλάβη στους άλλους μπορεί να συνδέονται με βαθιές ψυχικές δυσκολίες και παγιωμένα μοτίβα λειτουργίας.
Πόση ευθύνη αναλογεί στον καθένα; Αυτό εξαρτάται και από τον βαθμό στον οποίο μπορεί να αντιληφθεί τις πράξεις του, να ελέγξει τις παρορμήσεις του και να επιλέξει διαφορετικά. Οι δυνατότητες αυτές δεν είναι ίδιες για όλους ούτε παραμένουν σταθερές σε κάθε περίοδο της ζωής. Ο Θεός γνωρίζει την πραγματική κατάσταση του καθενός. Η Χάρη Του συναντά τον άνθρωπο μέσα στη βιολογική του ευαλωτότητα, στην προσωπική του ιστορία και στις πληγές που δυσκολεύεται να διαχειριστεί.
Ας σκεφτούμε έναν δάσκαλο μουσικής. Ο δάσκαλος βοηθά τον μαθητή του να αγαπήσει τη μουσική, του δείχνει πώς να παίζει και τον ενθαρρύνει να εξασκείται. Δεν μπορεί να παίξει ο ίδιος στη θέση του μαθητή. Μπορεί, όμως, να του μεταδώσει την αγάπη για τη μουσική και να τον βοηθήσει να αναπτύξει τις ικανότητές του. Ο μαθητής μαθαίνει, προσπαθεί και προοδεύει με τη δική του προσπάθεια, αξιοποιώντας τη βοήθεια του δασκάλου.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στη σχέση μας με τον Θεό. Όπως ο δάσκαλος βοηθά τον μαθητή να αγαπήσει τη μουσική και να αναπτύξει τις ικανότητές του, έτσι και η Χάρη του Θεού καλλιεργεί μέσα μας την επιθυμία για το καλό και μας δίνει δύναμη να το πράξουμε.
Ο μαθητής χρειάζεται να μελετήσει και να εξασκηθεί. Αντίστοιχα, κι εμείς καλούμαστε να ανταποκριθούμε στη Χάρη με τη δική μας θέληση και προσπάθεια. Ο Θεός ενεργεί μέσα μας και εμείς συνεργούμε με τη Χάρη Του. Έτσι μπορούμε να κατανοήσουμε τα λόγια του Παύλου, χωρίς να παραγνωρίζουμε ούτε τη δύναμη του Θεού ούτε την προσωπική μας ελευθερία.
Η πνευματική ελευθερία αναπτύσσεται μέσα από τη σχέση μας με τον Θεό. Η προσωπική μας ανταπόκριση έχει σημασία, ακόμη κι όταν οι δυνατότητές μας είναι περιορισμένες. Η ευθύνη του καθενός χρειάζεται διάκριση, λαμβάνοντας υπόψη τις πραγματικές του δυνατότητες.
Όλοι έχουμε ανάγκη από θεραπεία για τραύματα που δεν επιλέξαμε και από δύναμη για να αντιμετωπίσουμε δυσκολίες που ξεπερνούν τις αντοχές μας.
Η ταπείνωση βρίσκεται και στην αναγνώριση αυτής της αλήθειας: η προσωπική μας θέληση είναι απαραίτητη, ενώ η δυνατότητα να προχωρήσουμε στηρίζεται κυρίως στη δύναμη, στη Χάρη του Θεού.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου