Υπηρέτησε ως δάσκαλος στο χωριό του και στη Χάλκη της Δωδεκανήσου και τον Φεβρουάριο του 1900 εγγράφεται στη Νομική Σχολή Αθηνών, όπου και μυείται στην οργάνωση "Εθνική Άμυνα"
Ενώ βρίσκεται στις επί πτυχίω εξετάσεις του, εγκαταλείπει την Νομική για να λάβει μέρος στον Μακεδονικό αγώνα
Περνά από τις Καρυές και τη Δοϊράνη, ως δάσκαλος και πράκτορας μαζί
Το 1908, κατ’ απαίτησιν του επιτελάρχη του Μακεδονικού αγώνα στρατηγού Εξαδάκτυλου, αλλά και της Εθνικής Άμυνας, χειροτονείται ιερέας και στέλνεται ως Αρχιερατικός επίτροπος στην Καρατζόβα
Έτσι ξεκινά η δράση του θρυλικού παπα-Νίκανδρου, του ελευθερωτή της Καρατζόβας
Εκεί, αναδιοργανώνει και συντονίζει τις τοπικές αντάρτικές ομάδες, που είχαν δεχτεί βαρύ ηθικό πλήγμα με τον θάνατο του Καπετάν Γαρέφη και φροντίζει για την ασφάλεια των πατριαρχικών χωριών της περιοχής, που δέχονταν ισχυρή πίεση από τους Κομιτατζήδες, αλλά και από τους Νεότουρκους
Με την κήρυξη του Βαλκανικού πολέμου, οι Τούρκοι προβαίνουν σε μέτρα τρομοκρατίας του χριστιανικού πληθυσμού, ενώ ξεκινά και ένας αγώνας μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων ανταρτών για τον έλεγχο των χωριών
Έτσι, ο παπα-Νίκανδρος ενδύεται για ακόμη μια φορά τη στολή του Μακεδονομάχου και ενισχύει τον οπλαρχηγό Αργύρη Κιτάνο, που φτάνει από την Έδεσσα με 70 άνδρες
Στις 7 Οκτωβρίου καταφέρνουν μετά από σκληρή μάχη με τους κομιτατζήδες να ελέγξουν την Αριδαία
Στο μεταξύ οι Τούρκοι έχουν συλλάβει τις κεφαλές του χριστιανικού στοιχείου, οι οποίοι ρίχνονται στις φυλακές και βασανίζονται ανηλεώς
Στην ύπαιθρο, οι Χριστιανοί απειλούνται με σφαγή από το εξοπλισμένο και εξαγριωμένο μουσουλμανικό πλήθος
Τότε ο παπα-Νίκανδρος διαδίδει (αρκετά πειστικά όπως αποδείχτηκε) πως 400 Έλληνες αντάρτες έχουν διεισδύσει στην Καρατζόβα, με αποτέλεσμα να τρομοκρατηθούν οι Τούρκοι
Ο ίδιος ανεβαίνει στο Μπάχοβο, εστία του Μακεδονικού αγώνα, και οργανώνει ένα σώμα είκοσι επίλεκτων ανταρτών (14 Μπαχοβίτες και 6 Γαρεφιώτες), όλοι τους πνευματικά του τέκνα, φυγόστρατοι και της απολύτου εμπιστοσύνης του
Με σωματοφύλακα τον Λιάλιο Τραϊανό από το Γαρέφι, φτάνει στις 21 του μήνα στην Έδεσσα, που έχει ήδη ελευθερωθεί και ζητά ένα μικρό στρατιωτικό τμήμα, το οποίο θα παραλάβει την Καρατζόβα από τους Τούρκους.
Του το αρνούνται με εκνευριστική συνέπεια, παρά τα αλλεπάλληλα διαβήματά του, ενώ επιτρέπουν στους Βουλγάρους, τους οποίους και τροφοδοτούν, να απελευθερώνουν χωριά στο όνομα του Βασιλέα της Ελλάδος
Τελικά, με τη μεσολάβηση του Δεσπότη, εξασφαλίζει 100 όπλα τύπου μαρτίνι και 20 τουρκικές στρατιωτικές στολές
Στις 27 Οκτωβρίου, φεύγει από την Έδεσσα και το ίδιο βράδυ φτάνει στο Μπάχοβο
Δυο μέρες μετά, επικεφαλής των 20 μαχητών του, ντυμένοι όλοι με στρατιωτικές στολές και οπλισμένοι, εισέρχεται στην Αριδαία και την παραλαμβάνει από τις τουρκικές αρχές εν ονόματι του Βασιλέως της Ελλάδος, υψώνοντας την ελληνική σημαία στο Διοικητήριο
Ήταν 29 Οκτωβρίου 1912 όταν είκοσι Έλληνες, όλοι τους γηγενείς Μακεδόνες, με επικεφαλής έναν νέο Παπαφλέσσα και ενάντια στην ανόητη τακτική του στρατού, απελευθέρωσαν την πατρίδα τους
Μια εβδομάδα μετά, χάρη στις επίμονες και συνεχείς παραινέσεις του παπα-Νίκανδρου, με τη μεσολάβηση και του λοχαγού Εξαδάκτυλου, ελήφθη η απόφαση κι ένα τάγμα υπό τον ταγματάρχη Ιωάννη Σταματόπουλο, φτάνει στην Αριδαία την 4η Νοεμβρίου 1912, ημέρα κατά την οποία εορτάζεται η απελευθέρωση της πόλης
Η παράδοση διέσωσε τα ονόματα των δεκατριών από τους είκοσι ηρωικούς Μακεδόνες:
Βέσκος Τσώτσος (οπλαρχηγός), Αμπάρης Ιωάννης, Λιάλιος Τραϊανός του Δημητρίου, Μιλτιάδης Πέτρος του Κωνσταντίνου, Τζάκος Δημήτριος του Χρήστου, Μπίνος Αναστάσιος του Ευσταθίου, Αναστασιάδης Γεώργιος, Αναστασιάδης Χρήστος, Νικολάου Χρήστος, Ίτσκος Τραϊανός, Παλιούρης Μιχαήλ, Κουβάτσης Ευστάθιος και Σιώπης Γεώργιος
Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Παπαϊωάννου συνελήφθη από Γερμανούς στρατιώτες της Καρατζόβας, που τον παρέδωσαν στους Βούλγαρους, οι οποίοι τον οδήγησαν σε βουλγαρικές φυλακές των Σκοπίων και τον καταδίκασαν σε θάνατο
Γλίτωσε την εκτέλεση, χάρη στη μεσολάβηση της βασιλικής οικογένειας της Ελλάδας στον Κάιζερ
Το 1932 εγκαταστάθηκε μόνιμα στα Γιαννιτσά, όπου ζούσαν συγγενείς και μεγάλο μέρος συμπατριωτών του
Έμενε σε σπίτι επί της οδού Αδελφών Παπαϊωάννου, κοντά στην οικογένεια της ανιψιάς του
Το 1939, για λόγους υγείας, παραιτήθηκε από τη θέση του Αρχιερατικού Επιτρόπου Αλμωπίας και αποσύρθηκε στη συνοικία Αγία Παρασκευή, όπου κατείχε ένα ακίνητο από το κράτος, για τους αγώνες του ως Μακεδονομάχος
Εκτός αυτού, του παραχωρήθηκαν και 200 στρέμματα καλλιεργήσιμης γης από την αποξηραμένη λίμνη των Γιαννιτσών, τα οποία όμως δώρισε στην Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων, για να τη μοιράσει στους πρόσφυγες ακτήμονες
Επίσης, του παραχωρήθηκε οικόπεδο στις ανατολικές παρυφές της πόλης των Γιαννιτσών, εντός του οποίου υψωνόταν Οθωμανικό τέμενος
Το 1948 ο παπα-Νίκανδρος το μετέτρεψε σε εκκλησία, την Αγία Παρασκευή, προς ανάμνηση παλαιότερου ομώνυμου ναού που υπήρχε στο ίδιο μέρος τα βυζαντινά χρόνια, αλλά μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος από τους Τούρκους
Το 1951 δώρισε τον ναό, το αγίασμα και το οικόπεδο στην Ιερά Μητρόπολη Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας
Στη Γερμανική Κατοχή, ο Παπαϊωάννου συνελήφθη ξανά από Ναζί της περιοχής των Γιαννιτσών και τοπικούς συνεργάτες τους και μεταφέρθηκε στην Κοζάνη με εντολή για εκτέλεση, αλλά σώθηκε από συμπατριώτες του, κατά τη διάρκεια της διαδρομής
Ο Νίκανδρος Παπαϊωάννου απεβίωσε στις 5 Μαΐου 1966 σε ηλικία 89 ετών και ενταφιάστηκε στο νεκροταφείο της Αγίας Παρασκευής
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου