Παρασκευής Οσιομάρτυρος σήμερα. Μεγάλη γιορτή για τον Φώτη Κόντογλου...

  

Παρασκευής Οσιομάρτυρος σήμερα. Μεγάλη γιορτή για τον Φώτη Κόντογλου, που μάτωνε την ψυχή του, αναπολώντας τον Παράδεισό του, το οικογενειακό υποστατικό της Αγίας Παρασκευής στο Αϊβαλί!

«Μοιρολογώ την κουρσεμένη πατρίδα μου, τ’ Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και μαζί τη ζεστή φωλιά μου, το υποστατικό που ζούσα αποτραβηγμένος. Ήτανε ένα βραχόβουνο, μια χερσόνησο που μ’ αφήσανε κληρονομιά οι μπαρμπάδες μου· είχανε ζήσει και πεθάνει πάνω κει πάππου προς πάππου, καλόγεροι οι πιο πολλοί …»

Τι να σημειώσω στο χαρτί; Χωρίς να κατρακυλήσει κι ένα ζεματιστό δάκρυ να λιώσει τα ψηφιά; Τ’ όνομά σου; Ή κατά που έπεφτε η αγριεμένη μεριά, που βρισκόσουν μια φορά, απάνου στην απέραντη επιφάνεια της γης; Σα βάζω με το νου τις χρυσές μέρες σου, που χαθήκανε, πιάνεται η κάρδιά μου. Ήτανε όνειρο μαθές; Ήτανε πλάνεμα μαγικό; Τι είναι λοιπόν αυτός ο κόσμος; Ρωτώ ύστερ’ από τόσους και τόσους που το ρωτήσανε. Αγαπημένη γωνιά, Αγαπημένο βουνό …»
Έτσι θρηνεί ο Κόντογλου στο βιβλίο του «Το Αϊβαλί η Πατρίδα μου» για το μέρος που γεννήθηκε και που το έχασε για πάντα διωγμένος και κυνηγημένος. Και πως να μη θρηνεί και να μη μοιρολογείται; «Μα απάν’ απ’ όλα τ’ αγέρι π’ ανάστηνε και πεθαμένον, με κείνη τη μυρουδια της θάλασσας και το γύρο πόβλεπε το μάτι, πανόραμα που πολλοί το ‘πανε Παράδεισο».

Κι έτσι περιγράφει στο ίδιο βιβλίο αυτόν τον χαμένον Παράδεισο …
«Στο χαμοβούνι απάνω στέκεται ένας βράχος θεόρατος,
θεόχτιστος, που άλλος τέτοιος λένε πως δε βρίσκεται σ’ όλη την Ανατολή. Εξόν ότι είναι θεόρατος, είναι και πολύ παράξενος, γιατί έχει στη μέση μια τρύπα σαν καμάρα κι από τη μια μεριά απομένει μονάχα ένα ποδάρι, είδος κολόνα, και απάνου σ΄ εκείνη την κολόνα ζυγιάζεται ούλο το βάρος, που κρέμεται στον αγέρα. Ο κάθε άνθρωπος στέκεται και θαυμάζει κι απορεί πως δεν πέφτει εκείνη η σκουριασμένη σιδερόπετρα, εκατομμύρια καντάρια βάρος και στέκεται κρεμάμενη απάν’ από το κεφάλι του, σκισμένη σε σφήνες από την πολυκαιρία κι από τος σεισμούς, που λες πως την ίδια ώρα θα γκρεμνιστεί, όχι χρόνια και ζαμάνια που στέκεται όπως τη βλέπεις.

Στην κολόνα απάνου είναι κολλημένη η εκκλησιά της Αγίας Παρασκευής, ένα μικρό κλησάκι, Στη ρίζα του βράχου, κατάτο μέρος της Νοτιάς, είναι χτισμένο κάστρο σωστό, με πλήθος καμάρες και κελάρια, επειδή η Αγία Παρασκευή ήτανε υποστατικό κι είχε σύνορα από το Ταλιάνι ίσαμε του Δαιμόνου την Τράπεζα και το λέγανε μοναστήρι, γιατί ήτανε η συνήθεια ένας από το σόγι εκεινών που τ’ ορίζανε να καλογερεύει. Οι Τούρκοι το λέγανε Τασλί Μοναστίρ, δηλαδή Πετρομονάστηρο.

Στον καλόν καιρό στάθηκε φημισμένο για την ευτυχία του, επειδής δεν έλειπε τίποτα σ’ αυτό το τσιφλίκι, ό,τι βγάζει η στεριά κι η θάλασσα εκεί το ΄βρισκε ο άνθρωπος. Μέσα στην περιφέρειά του είχε αμπέλια, χωράφια, μπαξέδες, και κάθε ήμερο δέντρο και κοντά σε τούτα είχε ευλογία σ’ ό,τι βγάζει η θάλασσα, ψάρια και θαλασσινά, ξακουσμένα στην Ανατολή : κυδώνια, μύδια, καλόγνωμες, πίνες, παβούρια, σουλήνες, χταπόδια, χιβάδες, πετροσουλήνες, φούσκες, χτένια, ό,τι τραβά η καρδιά σου. Βάλε ακόμα βόδια, αλόγατα, που γυρίζανε σαλμά, πρόβατα, γίδια κι άγρια πολλά, λαγούς πλήθος, πέρδικες, αγριοπερίστερα, αγριόχηνες, αγριόπαπιες, καραμπλάκες, πελεκάνους, τους λεγόμενους σακάδες, αϊτούς, αγιούπες, γεράκια, καθώς κι άλλα μεγάλα αγρίμια, αλεπούδες, αγριογούρουνα, κουνάβια, μπρουσούκηδες, ως και ούγαινες, τα λεγόμενααντίσια, γιατί περνούσανε κυνηγημένα από τη μεγάλη στεριά. 

 Ακόμα κι αλυκή είχε και πλήθος μαντριά, μα απάν’ απ’ όλα τ’ αγέρι π’ ανάστηνε και πεθαμένον, με κείνη τη μυρουδια της θάλασσας και το γύρο πόβλεπε το μάτι, πανόραμα που πολλοί το ‘πανε Παράδεισο»

Fotis Kontoglou Original - Φώτη Κόντογλου Αρχείο