«Κοκοβούνι Φενεού – Ο Γολγοθάς των Αθώων», του Κωνσταντίνου Καπέλλου

Βιβλιοκρισία από τον Δρ Δημήτριο Ν. Γκέλη

Στο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου στον Φενεό της ορεινής Κορινθίας, τελείται κάθε χρόνο μνημόσυνο για τις ψυχές των μοναχών της Μονής και των εκατοντάδων χωρικών και πολιτών που σφαγιάστηκαν από τους αντάρτες του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΟΠΛΑ/ΚΚΕ τον Ιούλιο του 1944, με τα πτώματά τους να ρίχνονται στο βάραθρο του Φενεού. Το μνημόσυνο τελείται ανελλιπώς από συγγενείς των σφαγιασθέντων, τους οποίους εκπροσωπεί ο Σπύρος Φράγκος από την Αργολίδα.

Στο Μοναστήρι διατίθεται δωρεάν η Β΄ έκδοση (2026) του βιβλίου του Κωνσταντίνου Καπέλλου με τίτλο «Κοκοβούνι Φενεού – Ο Γολγοθάς των Αθώων».
Πρόκειται για αυτοέκδοση του συγγραφέα, ο οποίος περιγράφει τα γεγονότα που έζησε ως παιδί που έχασε σχεδόν όλη του την οικογένεια. Το έργο, εικονογραφημένο, εκτείνεται σε 448 σελίδες και συνιστά ένα οδυνηρό χρονικό μνήμης. Η ιστορία συντίθεται από τη συρραφή μικροϊστοριών που καταθέτουν αυτόπτες μάρτυρες των γεγονότων. Ο Κωνσταντίνος Καπέλλος αφιερώνει το βιβλίο του στη μνήμη των αδικοσφαγμένων γονέων του, των αδελφών του Δημητρίου (δασκάλου), Γρηγορίου (δικηγόρου), Αθανασίου (ανθυπιάτρου) και των λοιπών Ελλήνων αδελφών μας, που δολοφονήθηκαν από στυγνούς δράστες του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΟΠΛΑ/ΚΚΕ.

Σωροί από σκελετούς στο βάραθρο του Φενεού/πηγή

Με τεκμηριωμένες λεπτομέρειες περιγράφει τα γεγονότα και τους πρωταγωνιστές των σφαγών. Οι άνθρωποι που σφαγιάστηκαν στο Κοκοβούνι του Φενεού δεν ανήκαν σε κάποια κομματική παράταξη. Οι κομμουνιστές τούς κατηγόρησαν ως δοσίλογους και αντιδραστικούς — άδικες και σκόπιμες κατηγορίες. Πώς ήταν δυνατόν να είναι δοσίλογοι άνθρωποι που ζούσαν σε χωριά όπου δεν πάτησαν οι κατακτητές, ούτε φιλοξενούσαν κατακτητές;

Κατηγορήθηκαν ως αντιδραστικοί όσοι υπερασπίστηκαν τα ιερά και τα όσια των Ελλήνων, δεδομένου ότι οι κομμουνιστές ήταν άθεοι και άθρησκοι. Κατηγορήθηκαν επίσης επειδή αρνήθηκαν να παραδώσουν τα παιδιά τους για κατάταξη στον ΕΛΑΣ. Γι' αυτό έπρεπε να δολοφονηθούν. Μεταξύ των θυμάτων ήταν και έξι από τους οκτώ μοναχούς του Μοναστηριού.

Η παρέλευση του χρόνου βοηθά στη λήθη των δυσάρεστων γεγονότων. Όμως αυτοί που δεν μπορούν να ξεχάσουν είναι οι συγγενείς των σφαγμένων, τους οποίους οι απαίσιοι φονιάδες των συμμοριτών του ΕΛΑΣ/ΟΠΛΑ στέρησαν τα προσφιλή τους πρόσωπα. Είναι τα παιδιά εκείνων που ποτέ δεν είδαν τη μάνα τους να βγάζει τα μαύρα ρούχα. Είναι εκείνοι που ποτέ δεν είπαν τη λέξη «πατέρας». Είναι εκείνοι που ποτέ δεν φώναξαν την πιο γλυκιά λέξη, «Μάνα». Είναι εκείνοι που δεν ένιωσαν το χάδι και την αγάπη του παππού και της γιαγιάς. Είναι εκείνοι που δεν ξανάδαν αδελφούς και αδελφές, ούτε έπαιξαν μαζί τους. Είναι εκείνοι που μέχρι το τέλος της ζωής τους θα βασανίζονται από ένα τεράστιο «γιατί». Είναι εκείνοι που ποτέ δεν μπόρεσαν να επουλώσουν τις πληγές που άλλοι ομοεθνείς, στυγεροί δολοφόνοι, τους προξένησαν. Είναι εκείνοι που ποτέ δεν μπόρεσαν να κλάψουν πάνω στο άψυχο σώμα των δικών τους.

Ο τίτλος «Ο Γολγοθάς των Αθώων» αποδίδει με ακρίβεια το περιεχόμενο, το οποίο εστιάζει στη μαρτυρία και τη θύμηση των θυμάτων. Το βιβλίο βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε προσωπικές μαρτυρίες του συγγραφέα και καταθέσεις συγχωριανών του και πολλών μαρτύρων που βίωσαν τα γεγονότα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ένα εκτενές απόσπασμα από την απολογία του Νικήτα Σαμαρτζή, ενός εκ των δραστών, το οποίο παρατίθεται στο έργο και περιγράφει με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες τον τρόπο των συλλήψεων και των σφαγών. Η χρήση τέτοιων πρωτογενών πηγών προσδίδει στο βιβλίο χαρακτήρα ντοκουμέντου και ιστορικής καταγραφής.

Ο Κωνσταντίνος Καπέλλος προχώρησε σε ιδιωτική έκδοση του βιβλίου του — επιλογή που συχνά υποδηλώνει διάθεση ανεξαρτησίας και ελευθερίας του συγγραφέα, χωρίς την εμπλοκή μεγάλου εκδοτικού οίκου. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι το βιβλίο δεν γράφτηκε για κερδοσκοπικούς σκοπούς, γι' αυτό και διατίθεται δωρεάν στο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, που υπήρξε τόπος φυλάκισης των μελλοθάνατων αιχμαλώτων Ελλήνων από τους κομμουνιστές. Το έργο αποτελεί εξαιρετική πηγή για τα γεγονότα του θέρους του 1944 και διαθέτει αξία, διότι είναι μια εκτενής συλλογή μαρτυριών ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα, που είδαν συγγενικά ή προσφιλή τους πρόσωπα να σφάζονται, και των οποίων η αξιοπιστία δεν αμφισβητείται, αφού συνεχίζουν να τελούν μνημόσυνα για τους χαμένους συγγενείς τους.

Ο Κωνσταντίνος Καπέλλος έγραψε ένα βιβλίο-μαρτυρία, το οποίο λειτουργεί ως φορέας μνήμης για τα θύματα της συγκεκριμένης περιόδου και τόπου, διασώζοντας προσωπικές ιστορίες και τραγικά γεγονότα που διαφορετικά θα μπορούσαν να λησμονηθούν.

Συνοψίζοντας, το «Κοκοβούνι Φενεού – Ο Γολγοθάς των Αθώων» είναι ένα σημαντικό, αλλά και οδυνηρό, έργο μνήμης και καταγραφής της σφαγής αθώων Ελλήνων, Ελληνίδων και παιδιών από τους αντάρτες του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΟΠΛΑ/ΚΚΕ. Προσφέρει μια ωμή ματιά σε τραυματικά γεγονότα της ελληνικής ιστορίας, μέσα από μαρτυρίες που προκαλούν συγκλονισμό. 

Απευθύνεται κυρίως σε όσους ενδιαφέρονται για την τοπική ιστορία της Κορινθίας και την περίοδο της Κατοχής, αλλά και σε όσους μελετούν τη σύγχρονη ελληνική ιστορία μέσα από πρωτογενείς πηγές. Ο Κωνσταντίνος Καπέλλος, παρά το πολλαπλό πένθος που υπέστη από παιδί, βρήκε το κουράγιο να καταγράψει τα γεγονότα που ξεκλήρισαν την οικογένειά του και οικογένειες εκατοντάδων Ελλήνων, την περίοδο που το ΚΚΕ επιχειρούσε να καταλάβει την εξουσία, ώστε μόλις ηττούντο οι Γερμανοί να εγκαταστήσει με τη βία τη δικτατορία του προλεταριάτου.

πηγή