Κύπρος 1974 και οι συστηματικοί βιασμοί των Τούρκων

"Από την πρώτη νύκτα ήρθαν να μας μετρήσουν. Έπιασαν με εμένα κι άλλες κορούδες (σ.σ. νεαρές κοπέλες) και μας πήραν μέσα στα χωράφια θεοσκότεινα. Με τραβούσε η μάνα μου, αλλά την κτυπούσαν με το κοντάκι. Με τράβηξαν με το ζόρι, έξω μακριά. Έφευγε ο ένας κι ερχόταν άλλος κι εγώ να αιμορραγώ, να παρακαλώ τον Θεό να με βοηθήσει, να φωνάζω, ένα μωρό δεκατεσσάρων χρονών. Έκαναν το κέφι τους και μας έπαιρναν πίσω. Άκουγα τις γυναίκες που σκέφτονταν να αφήσουν το γκάζι της κουζίνας ανοικτό για να αυτοκτονήσουμε, να γλυτώσουμε από αυτό το μαρτύριο. Κάθε νύκτα τα ίδια πράγματα. Κρυβόμαστε στο πατάρι του σπιτιού, αλλά μας έβρισκαν και μας τραβούσαν από τα μαλλιά. Συνέχισε αυτή η φρίκη μέχρι δύο-τρεις μήνες[...] Να πιάνεις με βάρβαρο τρόπο μια κορούδα, να την παίρνεις στα χωράφια, να έρχεται ο ένας και ο άλλος, να γελούν μεταξύ τους και να τους βλέπεις, να φωνάζεις, να σε καίνε με τα τσιγάρα. Τα χέρια μου είναι σημαδεμένα από τα τσιγάρα τους που τα έσβηναν πάνω μου".

Αυτή η συγκλονιστική μαρτυρία ανήκει σε Ελληνίδα της Κύπρου που επέζησε απο την τουρκική εισβολή το 1974, όμως οι πληγές της δεν έκλεισαν ποτέ.

Ο ακριβής αριθμός των βιασμένων, άγρια κακοποιημένων γυναικών και νεαρών κοριτσιών της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974 παραμένει μέχρι σήμερα άγνωστος. Λίγες βρήκαν το θάρρος να μιλήσουν έως σήμερα. Η συντριπτική πλειοψηφία έζησε με το τραύμα, την ντροπή και το στίγμα 50 χρόνια.
Από τις μαρτυρίες προκύπτει, πως πρόκειται για ομαδικούς, μαζικούς και συστηματικούς βιασμούς ενήλικων γυναικών, αλλά και νεαρών κοριτσιών, όχι περισσότερο από 14 ή 15 χρονών.

Στις πολιτικές επιστήμες, στις σπουδές βίας και στις σπουδές γενοκτονιών υπάρχει πλέον η θέση, πως οι συστηματικοί βιασμοί σε πολεμικές συρράξεις δεν είναι απλώς "παρεκτροπές" μεμονωμένων στρατιωτών ή εκδικητικές πράξεις. Αποτελούν οργανωμένη, εσκεμμένη και ανεκτή πρακτική από τα ανώτατα στρατιωτικά κλιμάκια που εξυπηρετεί συγκεκριμένους στρατηγικούς και πολιτικούς στόχους: ταπείνωση του αντιπάλου, τρομοκράτηση του άμαχου πληθυσμού με στόχο τον εκτοπισμό, καταστροφή του κοινωνικού ιστού, καθώς οι επιζώντες συχνά στιγματίζονται, οι οικογένειες συχνά διαλύονται και οι εθνικές κοινότητες χάνουν την συνοχή και την ενότητά τους. Με αυτό τον τρόπο η ανασυγκρότηση των εθνικών κοινοτήτων γίνεται πολύ δύσκολη, ακόμη και μετά το τέλος της βίας και της πολεμικής σύρραξης.

Στην Κύπρο οι βιασμοί δεν ήταν μεμονωμένα περιστατικά. Ο Ερυθρός Σταυρός είχε από νωρίς γνώση για την έκταση των βιασμών μέσα στα στρατόπεδα αιχμαλώτων των κατεχόμενων περιοχών του νησιού. Εκεί ο Ερυθρός Σταυρός μοίραζε χάπια διακοπής κύησης.
Το μαρτύριο των γυναικών κράτησε περίπου τρείς μήνες, έως τον Οκτώβριο του 1974, όταν και ελευθερώθηκαν. Πρόκειται για γυναίκες αιχμάλωτες του τουρκικού στρατού, που είχαν αποκλειστεί σε κυπριακά χωριά, τα οποία είχαν καταληφθεί από τον τουρκικό στρατό στον Αττίλα I (20 Ιουλιου 1974) και Αττίλα II (14. Αυγούστου 1974).

Αρκετά κατεχόμενα χωριά αυτό το διάστημα χρησιμοποιήθηκαν ως στρατόπεδα κράτησης γυναικών και παιδιών. Πρόκειται για το χωριό Βώνη στην επαρχία Λευκωσίας, αλλά και τα χωριά της επαρχίας της Αμμοχώστου Βιτσάδα, Μαραθόβουνο και Γύψου.

Το θέμα των κακοποιημένων γυναικών της Κύπρου ανακίνησε η Πρόεδρος της Επιτροπής Προσφύγων-Εγκλωβισμένων-Αγνοουμένων-Παθόντων της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κύπρου Σκεύη Κουκουμά μόλις το 2016. Ήταν η χρονιά που λιγοστές θαρραλέες γυναίκες αποφάσισαν να σπάσουν την σιωπή τους.
Οι μαρτυρίες τους είναι συγκλονιστικές, όχι μόνο για το τι πέρασαν την περίοδο της αιχμαλωσίας τους στα στρατόπεδα από Τούρκους στρατιώτες, αλλά και για εκείνη που ακολούθησε μετά την αιχμαλωσία τους, όταν ελευθερώθηκαν από τους Τούρκους και έφτασαν, πρόσφυγες πλέον, στην ελεύθερη Κύπρο, όπου έζησαν με το στίγμα του βιασμού.

Έτσι αναγκάστηκαν να σιωπήσουν για δεκαετίες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν οι άνδρες τους έμαθαν για το βιασμό τους ζήτησαν διαζύγιο και οι γονείς τους τις πάντρεψαν με τον πρώτο που βρήκαν, αφού τις θεωρούσαν "χαλασμένες" και "ντροπιασμένες". Αρκετές μετανάστευσαν, κυρίως στην Ελλάδα, και παντρεύτηκαν εκεί καθώς ήταν πολύ δύσκολο να ζούνε μέσα στις κυπριακές κοινότητες με το στίγμα.
Η έκταση των βιασμών φαίνεται από το γεγονός, πως στην Κύπρο το 1974 ψηφίστηκε ειδική νομοθεσία για εκτρώσεις, προκειμένου Ελληνίδες να μπορέσουν να διακόψουν εγκυμοσύνες που είχαν προκύψει από βιασμούς χωρίς νομικά κολλήματα.

Σύμφωνα με μαρτυρίες γιατρών, οι οποίες καταγράφονται στο βιβλίο του Χρύσανθου Χρυσάνθου "Ο άλλος πόλεμος των γιατρών το 1974", οι αμβλώσεις πραγματοποιήθηκαν μαζικά στο δεύτερο μισό του 1974 σε ιδιωτικές κλινικές και στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Στο βιβλίο καταγράφονται οι μαρτυρίες των Κυπρίων γιατρών, οι οποίοι είδαν τις επιπτώσεις των σεξουαλικών εγκλημάτων που διαπράχθηκαν από Τούρκους στρατιώτες και μίλησαν με τα θύματα.
Οι γιατροί-γυναικολόγοι χειρίστηκαν εκατοντάδες περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης γυναικών και αντιμετώπισης σεξουαλικά μεταδιδόμενων νοσημάτων σε γυναίκες κάθε ηλικίας. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων πρόκειται για βιασμούς κατά εξακολούθηση που διαπράχθηκαν από περισσότερα από ένα πρόσωπα.

Το φαινόμενο της περιθωριοποίησης και του στιγματισμού των κακοποιημένων Ελληνίδων της Κύπρου καυτηρίασε με οργή στο ποίημα "Ίτε" ο Κύπριος ποιητής Παντελής Μηχανικός το 1975, ένα μόλις χρόνο μετά την τουρκική εισβολή και την διχοτόμηση του νησιού:
"Και τι περιμένεις από ανθρώπους / που τους βιάσανε τις γυναίκες μπροστά στα μάτια τους / και δεν τράβηξαν τον σουγιά τους. / Απαθώς / τότε / κι απαθώς / σήμερα / ζητάνε απλώς / διαζύγιο / τέτοιοι ρουφιάνοι / δεν μπορούν να πολεμήσουν για τίποτα".

Μόλις πριν από λίγες ημέρες, στις 3. Ιουνίου του 2026, μετά από 52 χρόνια κατοχής της Κύπρου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με μια ιστορική απόφαση αναγνώρισε τους βιασμούς Ελληνίδων κατά την τουρκική εισβολή, αλλά και την σεξουαλική κακοποίησή τους ως όπλο πολέμου και κάλεσε την Τουρκία να καταβάλει αποζημιώσεις.
Το ψήφισμα αποδοκιμάστηκε έντονα στα κατεχόμενα και στην Τουρκία.
© Οι Έλληνες στην Ιστορία

Πηγές:
Ο άλλος πόλεμος των γιατρών το 1974 : προσωπικές μαρτυρίες για την περίθαλψη τραυματιών κατά το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή στην Κύπρο / έρευνα, συγγραφή και επιμέλεια Χρύσανθος Χρυσάνθου, Εκδόσεις Ιατρικός Σύλλογος Λευκωσίας-Κερύνειας "Ιπποκράτης".
Συγκλονίζουν μαρτυρίες γυναικών που βιάστηκαν απο Τούρκους στρατιώτες στον Αττίλα.
https://www.militaire.gr/%CF%83%CF%85%CE%B3%CE%BA%CE%BB.../
"Τα θέλατε και σας βίασαν". Έλεγαν σε γυναίκες που βιάστηκαν το 1974 από Τούρκους.
https://www.alphanews.live/.../ta-thelate-kai-sas-biasan...
Κύπρος 1974: Οι ανομολόγητοι βιασμοί του Αττίλα ΙΙ. Μαρτυρίες και ντοκουμέντα για τα θύματα.
https://www.cnn.gr/.../kypros-1974-oi-anomologitoi...
Κύπρος: Οι ανομολόγητοι βιασμοί του 1974. Άρθρο δημοσιευμένο στη DW στις 14.8.2022
https://amp.dw.com/.../%CE%BA%CF%8D%CF%80%CF.../a-62798927
Ιστορική απόφαση από το Ευρωκοινοβούλιο: Aναγνώρισε τους βιασμούς γυναικών στην Κύπρο, κατά την τουρκική εισβολή, άρθρο στην ηλεκτρονική εφημερίδα iefimerida, 8.7.2026
https://www.iefimerida.gr/.../eyrokoinoboylio-gynaikes...