Απανωτές εκπλήξεις περιμένουν τον πιστό στο πρώτο τροπάριο του Εσπερινού της πρώτης Προηγιασμένης....

Απανωτές εκπλήξεις περιμένουν τον πιστό στο πρώτο τροπάριο του Εσπερινού της πρώτης Προηγιασμένης τής Μεγ. Τεσσαρακοστής. Σ’ αυτό, όπως θα δούμε, η έμφαση δίνεται στο “πνευματικῶς” της νηστείας (θυμίζοντας τη ρήση του Ρώσου στοχαστή Νικολάι Μπερντιάεφ ότι η φροντίδα για το ψωμί μου είναι υλικό ζήτημα, η φροντίδα όμως για το ψωμί του συνανθρώπου μου είναι πνευματικό ζήτημα -- προσωπικά, δεν αποκλείουμε να εμπνεύστηκε ο Μπερντιάεφ τη φράση του αυτή από το συγκεκριμένο τροπάριο...).

Το τροπάριο είναι βασισμένο σε απόσπασμα από τον προφήτη Ησαΐα το οποίο αναφέρεται στη νηστεία (Ησ. 58:3-12). Πρόκειται για ένα εκπληκτικό κείμενο, που σε λίγες γραμμές και με απλά, αλλά πολύ δυνατά, πολύ μεγάλης λογοτεχνικής έντασης λόγια, αποκαλύπτει πώς μέσα στο σκοτάδι της ζωής σου ανατέλλει για σένα το φως και πώς το σκότος μεταβάλλεται σε λαμπρότητα μεσημεριού… (“τότε ἀνατελεῖ ἐν τῷ σκότει τὸ φῶς σου, καὶ τὸ σκότος σου ὡς μεσημβρία”, Ησ. 58:10).

Το τροπάριο έχει ως εξής:
“Νηστεύοντες, ἀδελφοί, σωματικῶς, νηστεύσωμεν καὶ πνευματικῶς· λύσωμεν πάντα σύνδεσμον ἀδικίας· διαρρήξωμεν στραγγαλιὰς βιαίων συναλλαγμάτων· πᾶσαν συγγραφὴν ἄδικον διασπάσωμεν· δώσωμεν πεινῶσιν ἄρτον καὶ πτωχοὺς ἀστέγους εἰσαγάγωμεν εἰς οἴκους, ἵνα λάβωμεν παρὰ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ τὸ μέγα ἔλεος”.

Αν εξαιρέσουμε την αρχή και το τέλος του τροπαρίου, όλο το υπόλοιπο είναι σταθερά προσανατολισμένο (σχεδόν αντιγράφει) το απόσπασμα Ησ. 58:6-7: “οὐχὶ τοιαύτην νηστείαν ἐγὼ ἐξελεξάμην, λέγει Κύριος, ἀλλὰ λύε πάντα σύνδεσμον ἀδικίας, διάλυε στραγγαλιὰς βιαίων συναλλαγμάτων, […] καὶ πᾶσαν συγγραφὴν ἄδικον διάσπα· διάθρυπτε πεινῶντι τὸν ἄρτον σου καὶ πτωχοὺς ἀστέγους εἴσαγε εἰς τὸν οἶκόν σου […]”.

Οι προτάσεις του τροπαρίου “διαρρήξωμεν στραγγαλιὰς βιαίων συναλλαγμάτων· πᾶσαν συγγραφὴν ἄδικον διασπάσωμεν” έχουν να κάνουν (όπως και στον Ησαΐα) με οικονομικές συναλλαγές/συμφωνίες (!!!). 

Έτσι, η φράση “στραγγαλιὰς βιαίων συναλλαγμάτων” έχει να κάνει με περίπλοκους/πολύπλοκους όρους σε συναλλαγές που έγιναν διά της βίας / διά εκβιασμού, ενώ “πᾶσα συγγραφὴ ἄδικος” είναι κάθε άδικη έγγραφη συμφωνία.

Η απόδοση λοιπόν του τροπαρίου θα μπορούσε να είναι η εξής:
“Νηστεύοντας, αδελφοί, σωματικά, ας νηστέψουμε και πνευματικά: ας λύσουμε κάθε (σύν)δεσμο με την αδικία· ας ακυρώσουμε τους περίπλοκους (άρα πονηρούς) όρους συναλλαγών οι οποίες αποσπάστηκαν με τη βία· ας σκίσουμε κάθε άδικη έγγραφη συμφωνία· ας δώσουμε ψωμί σε όσους πεινούν και ας βάλουμε στα σπίτια (μας) ξεσπιτωμένους φτωχούς, ώστε να λάβουμε από τον Χριστό τον Θεό μας το μεγάλο ( = πλούσιο) έλεος”.

Andreas Moratos